# دەستپێک

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
ئەو ئینسایکڵۆپیدیا ئازادەی کە ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاریی بکات.
ھەنووکە ٨٢٬١١٦ وتار بە کوردیی ناوەندی (سۆرانی) ھەن. | پێڕستی وتارەکان • ڕێکخستنەکان

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  ھونەر  زانست  مێژوو  ژیاننامە |  چاند  جوگرافیا  ماتماتیک  کتێب |  تەکنۆلۆژیا  مۆسیقا  وەرزش  کۆمەڵگا |
| ھەموو دەروازەکان |

 |
|
لەبارەی ویکیپیدیا
 • سیاسەت و ڕێساکان
 • فێرکاریی خێرا
 • فێرکاری بە وێنە
 • پرسیارە دووپاتکراوەکان
 • ڕێنماییی خێرا
٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (زایینی)؛ بەرامبەر بە ٨ی پووشپەڕی ٢٧٢٦ (کوردی) |

 وتاری ھەڵبژێردراوی ھەفتە

بۆرات: فێربوونە کولتوورییەکانی ئەمریکا بۆ سوودگەیاندن بە نەتەوەی مەزنی کازاخستان (بە ئینگلیزی: Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan)، ناسراو بە بۆرات (بە ئینگلیزی: Borat) فیلمێکی دۆکیۆکۆمێدیی ٢٠٠٦ە. لە دەرھێنانی لاری چارڵز و ڕۆڵگێڕانی سەرەکیی ساشا بارۆن کۆون. بارۆن کۆون ڕۆڵی سەرەکیی بۆرات ساگدیێڤ دەگێڕێت، کە ڕۆژنامەوانێکی کازاخستانییە و گەشت بەنێو ویلایەتە یەکگرتووەکان دەکات بۆ دروستکردنی دۆکیۆمێنتارییەک کە بەرکەوتنی ڕاستەقینەی لەگەڵ ئەمریکییەکان تێدایە. زۆربەی فیلمەکە دیمەنی نەنووسراوی بۆراتە کە چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەمریکییەکان دەکات کە وا دەزانن گەشتیارە و لە دابونەریتە ئەمریکییەکان نازانێت. دووەمی ئەو چوار فیلمەیە کە لە دەوروبەری کاراکتەرەکانی بارۆن کۆون لە *بەرنامەکەی ئالی جی* (٢٠٠٠–٢٠٠٤) دروست کراوە: یەکەمیان، *Ali G Indahouse*، کە لە ٢٠٠٢ بڵاوکرایەوە، و کامیۆیەکی بۆراتی تێدا بوو؛ سێیەمیان، *برونۆ*، لە ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە. بەشی دووەمی *بۆرات* لە ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.

*بۆرات* لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ لە شانشینی یەکگرتوو و ویلایەتە یەکگرتووەکان، لەلایەن فۆکسی سەدەی ٢٠ەمەوە بڵاوکرایەوە. فیلمەکە زۆر بەباشی سەرکەوت، لەڕووی ڕەخنەیی و بەبازاڕکردنەوە؛ بە بوودجەیەکی ١٨ ملیۆن دۆلاری، توانی ٢٦٢ ملیۆن دۆلار کۆ بکاتەوە لە جیھان. بارۆن کۆون خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بردەوە بۆ باشترین ئەکتەر لە وێنەی جووڵاوی مۆسیقی یان کۆمێدی، لەکاتێکدا فیلمەکە پاڵێورابوو بۆ باشترین وێنەی جووڵاوی مۆسیقی یان کۆمێدیش. *بۆرات* ھەروەھا پاڵێورا بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین سیناریۆی وەرگیراو.

فیلمەکە ھەرا و ناکۆکی نایەوە. دوای بڵاوبوونەوەی فیلمەکە، ھەندێک کەس قسەیان دژی دروستکەرانی کرد و تەنانەت داوای یاساییشیان تۆمارکرد. لە زۆربەی وڵاتە عەرەبییەکان قەدە غەکرا، و حکوومەتی کازاخستان ڕەخنەی لە فیلمەکە گرت. لە ئازاری ٢٠٠٧ لەسەر دی ڤی دی بڵاو بووەوە. (**تەواوی وتار...**)

وتاری ھەڵبژێردراو چییە؟ • ئەرشیڤ • وتاری پێشوو

 لە ھەواڵەکاندا

ئیلۆن مەسک لە ساڵی ٢٠٢٥
* ٢٤ی حوزەیران – **دوو بوومەلەرزە** لە ڤێنیزوێلا ڕوویاندا و بوونە ھۆی گیانلەدەستدانی زیاتر لە ١،٧٠٠ کەس و بێسەروشوێنبوونی دەیان ھەزار کەسی دیکە.
* ١٢ی حوزەیران – ئیلۆن مەسک *(لە وێنەکەدا)* دوای ئەوەی کۆمپانیاکەی سپەیس ئێکس گەورەترین پێشکەشکردنی سەرەتاییی پشکەکانی ئەنجام دا، بووە یەکەمین ترلیۆنێر لە جیھاندا و **سامانەکەی** یەک ترلیۆن دۆلاری ئەمریکیی تێپەڕاند.
* ١١ی حوزەیران – **جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦** بە یاریی نێوان ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێی مەکسیک و ئەفریقای باشوور لە گرووپی ئەیدا دەستی پێکرد.
* ٨ی حوزەیران – **بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٧٫٨ پلە** کەناراوەکانی باشووری مینداناوی لە فلیپین ھەژاند، کە بووە ھۆی کوژرانی لانیکەم ٤٧ کەس.
* ٨ی حوزەیران – **ھەڵکەوت عەزیز**، ڕۆژنامەوان و ھەواڵنێری کورد لە تەمەنی ٣٧ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.
* ١٤ی ئایار – عەلی زەیدی وەک سەرۆک وەزیرانی عێراق دەستبەکار بوو و ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق متمانەی بە **کابینەکەی** بەخشی.

**بەردەوامە**:
* جامی جیھانیی فیفا
* شەڕی ئێران (شەڕی لوبنان)
* ململانێی سوودان
* ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا

**دوایین مردنەکان**:
* ڕۆنی شێڵ
* ئەنتۆنی گویدێرا
* ھاوارد ستۆرم
* گریز چاپمان
* چارڵز سیۆفی
* تۆم کەین

پەڕەی سەرەکی • ئەرشیڤ...

 ئەمڕۆ لە مێژوودا...
* ١٩٢٥ – شێخ سەعیدی پیران لە سێدارە درا کاتێک بە یارمەتیی ژمارەیەکی زۆری پێشمەرگە دژ بە حکوومەتی تورکیا شۆڕشی کرد و بۆ ماوەیەکی زۆر گەمارۆی شاری ئامەدیان دا، بەڵام ھێزەکەیان تێکشکا و پاشان شێخ سەعید لە سێدارە درا.
* ١٩٨٨ – ئەخۆل، شاعیری کورد کۆچی دوایی کرد.
* ١٩٩٩ – دادگای تورکیا لە دوورگەی ئیمراڵی سزای لەسێدارەدانی بۆ عەبدوڵڵا ئۆجەلان، سەرۆکی دەستگیرکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان دەرکرد.

 ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (زایینی)؛ بەرامبەر بە ٨ی پووشپەڕی ٢٧٢٦ (کوردی)

→دوێنێ
ئەرشیڤ
سبەینێ←

 ئایا زانیوتە...

* … کە **ئۆتۆمۆبیلێکی** ئاسایی لە ٣٠،٠٠٠ پارچەی بچووک و گەورە پێکدێت؟

 ناساندنی ویکیپیدیا
**ویکیپیدیا** ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێک دێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. لەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، کە لە ٢٠٠٩وە لە ویکیپیدیای کورمانجی لەبەر چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٨٢٬١١٦ وتار و ١٩١ بەشداربووی چالاکی ھەیە.
ویکیپیدیای کورمانجی • ویکیپیدیای زازاکی

 بەشداری لە ویکیپیدیا
**ویکیپیدیای کوردی** شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی، و بۆ کۆکردنەوەی زانیارییەکان لەبارەی زانستە سروشتییەکان و کۆمەڵایەتییەکان بە زمانی کوردی لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی پاش ئاشنابوون لەگەڵ ویکیپیدیا سەرەتا دەبێت بتوانیت کوردی بەباشی بنووسیت و بەباشی تایپی بکەیت. خولی فێرکاری ببینە و لە پەڕەی خۆڵەپەتانێ ئەوەی فێر دەبیت تاقیی بکەوە. ویکیپیدیا ژمارەیەکی زۆر وتاری ھەیە بەڵام بۆ ھەر بابەتێک دەبێت تەنیا یەک وتار ھەبێت. بە دەستکاریکردن و چاککردنەوەی ھەڵەکانی وتارەکان ببە بەکارھێنەرێکی چالاک و پاشان بە جادووگەری وتارەکان خۆت لە سەرەتاوە وتار بنووسە. پرسیارەکانت لە پرسگا بنووسە تا بەکارھێنەرانی شارەزا وەڵامت بدەنەوە.
پەڕەکانی ڕێنوێنی • فێرکاری بە وێنە • پرسیارە دووپاتکراوەکان

 کۆمەڵگای ویکیپیدیا
تا ئێستا ٧٦٬١٣٩ ھەژمار لە ویکیپیدیای کوردیی سۆرانی دروستکراون کە ١٩١ بەکارھێنەریان لە سی ڕۆژی ڕابردوو بەشدارییان ھەبووە. ھەموو بەکارھێنەرێک لێرە خۆبەخشانە بەشداری دەکات و تەنیا لە سیاسەتەکان پەیڕەوی دەکرێ نەک لە ھیچ تاکە کەسێک. بۆ باشترکردنی وتارەکان بەکارھێنەران ھەردەم قسەوباس و خاڵەکانی خۆیان لە پەڕەکانی وتووێژی تایبەتدا دەردەبڕن. ویکیپیدیای کوردی پێشوازی لە بیروڕاکان و وتووێژەکانی ھەموو بەکارھێنەرێک دەکات سەبارەت بە ھەموو بەشەکانی.
دەروازەی بەکارھێنەران • دیوەخان

 دەتەوێت وتارێک بنووسیت؟
ھەنووکە لە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندیدا **٨٢٬١١٦** وتار ھەن، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە ئەو وتارەی دەتەوێت بینووسیت ئەگەری ھەبوونی ھەیە. پەڕەی گەڕان بەکار بھێنە بۆ ئەوەی بزانیت کە ئەو وتارەی دەتەوێت بینووسیت ھەیە لە ویکیپیدیا یان نا، لەوانەیە لەژێر ناوێکی تر ھەبێت. ئەگەر وتارەکە ھەبوو ئەوا پێویست ناکات پەڕەیەکی نوێ دروست بکەیتەوە لەبارەی ھەمان بابەتەوە، چونکە دەسڕدرێتەوە؛ بەڵام ئازادیت لە چاکسازیکردن لەو وتارە ھەرچۆنێک بێت. ئەگەریش نەبوو، ناوی وتاری خوازراو لەم سندووقەی خوارەوە بنووسە و دروستی بکە. بیرت نەچێت کە بە ئاگایییەوە دوای ڕێنمایییەکان بکەویت و سیاسەتەکان لەسەر نووسینی وتار و شێوازەکانی بخوێنیتەوە. وتاری بێبایەخ دەسڕدرێتەوە.

وتارێک دروست بکە
جادووگەری وتارەکان

 وێنەی ھەڵبژێردراوی ھەفتە

دیمەنێکی ژێر سووری ناوچەی گەردوونیی "دەبلیوو ٥" لە کۆمەڵەئەستێرەی کاسیۆپیا، کە پڕۆسەی لەدایکبوونی نەوە نوێیەکانی ئەستێرەکان نیشان دەدات.

 بەشەکانی تری ویکیپیدیا
* **مێزی زانیاری:** بۆ پرسیار لە بەکارھێنەرانی دیکە سەبارەت بە بابەتە جۆراوجۆرەکانی زانست و زانیاری
* **پرسگا:** بۆ پرسیار سەبارەت بە بەکارھێنانی ویکیپیدیا
* **دەروازەی کۆمەڵگا:** بۆ ڕاگەیاندنی پرۆژەکان، چاوانەکان و ڕاپرسییەکانی ویکیپیدیا
* **دیوەخان:** بۆ وتووێژ لەسەر کێشە تەکنیکییەکان، سیاسەتەکان و چالاکییەکانی ویکیپیدیا
* **ھەواڵەکانی ماڵپەڕ:** بۆ تۆمارکردنی مێژووی گۆڕانکارییە سەرەکییەکان و ناونیشانی بڵاوکراوە دەرەکییەکان سەبارت بە ویکیپیدیا
* **داخوازی بەرامبەری کوردی**: بۆ داواکردنی واتای وشەکانی زمانەکانی تر بە کوردی

 پرۆژە خوشکەکانی ویکیپیدیا

ویکیپیدیا لەلایەن دەستکاریکەرانی خۆبەخشەوە نووسراوە و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا ڕاژە کراوە، کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە و پڕۆژەگەلێکی تری خۆبەخشانەش ڕاژە دەکات وەک:

* کۆمنز
خەزێنەی ئازادی میدیا
* میدیاویکی
پەرەپێدانی نەرمامێری ویکی
* مێتاویکی
ڕێکخستنی پرۆژەکانی ویکیمیدیا
* ویکیکتێب
کتێبی خوێندن و ڕێنمایینامەی ئازاد
* ویکیدراوە
بنکەی زانیاریی ئازاد
* ویکیفانکشنز
پێڕستی فانکشنەکانی کۆمپیوتەر
* ویکیوتە
کۆکەرەوەی وتەکان
* ویکیسەرچاوە
کتێبخانەی ناوەڕۆک ئازاد
* ویکیجۆر
تۆماری جۆری ئاژەڵەکان
* ویکیزانکۆ
سەرچاوەی ئازادی فێربوون
* ویکیگەشت
ڕێنوێنی گەشتی ئازاد
* ویکیفەرھەنگ
فەرھەنگ و زاراوەنامە

 * پێڕستی ویکیپیدیاکان
* ئامارەکانی ویکیپیدیای کوردی
*