Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ماددەی نانۆ

نانۆ سکێڵێکی درێژیە کە بریتیە لە یەک لە ملیاردی مەترێک. بە شێوەیەکی گشتی ماددە نانۆییەکان درێژیان لە بەینی ١٠ بۆ ١٠٠ نانۆمتر دایە. چەندین جۆری جیاوازیان ھەیە کە بە پێی دوریان دابەش دەبن بەسەر یەک دوری (one dimension)کە پێیان دەڵێن نانۆ وایەر، دوو دوری (two dimension)کە پێیان دەڵێن فیلمی تەنک، نانۆ تیوب کە لە بۆڕیەکی بەتاڵ دەچێت.

* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی زانستی ماددە
# چۆڵەوانی

ناوچەی چۆڵەوانیی بزنە سپی لە ڕۆکیی کەنەدی، کەنەدا
چۆڵەوانیی ستیفن مەتەر لە ویلایەتی واشینگتنی ویلایەتە یەکگرتووەکان
**ناوچەی چۆڵەوانی** یان **زەوییە کێوییەکان** (بەزۆری بە کۆ) ژینگە سروشتییەکانی زەوین کە بە شێوەیەکی بەرچاو بەھۆی چالاکیی مرۆیییەوە دەستکاری نەکراون، یان ھەر خاکێکی شارنشین نەکراو کە لەژێر چاندنی کشتوکاڵی بەرفراواندا نییە. ئەم دەستەواژەیە لە مێژووەوە ئاماژەی بە ژینگە وشکانییەکان کردووە، ھەرچەندە بایەخی ڕوو لە زیادبوون دەخرێتە سەر چۆڵەوانیی دەریایی. نەخشە نوێیەکانی چۆڵەوانی پێشنیاری ئەوە دەکەن کە نزیکەی چارەکێکی ڕووبەری وشکانیی زەوی دادەپۆشێت، بەڵام بە خێرایی بەھۆی چالاکیی مرۆیییەوە تێکدەچێت. تەنانەت چۆڵەوانیی کەمتریش لە ئۆقیانووسدا ماوەتەوە، کە تەنھا ١٣٫٢٪ی لە چالاکیی چڕی مرۆیی دوورە.

ھەندێک حکوومەت لە ڕێگەی یاساوە پارێزگاری بۆ **ناوچە چۆڵەوانییەکان** دادەنێن نەک تەنھا بۆ پاراستنی ئەوەی کە پێشتر ھەبووە، بەڵکو بۆ ھاندان و پێشخستنی دەربڕین و گەشەکردنێکی سروشتی. ئەمانە دەتوانرێت لە شوێنە پارێزراوەکان، دارستانە نیشتمانییەکان، پارکە نیشتمانییەکان و تەنانەت لە ناوچە شارنشینەکاندا لە تەنیشت ڕووبارەکان، شیوەکان یان ئەو ناوچە گەشەنەسەندووانەی تر دابمەزرێن. زۆربەی جار ئەم ناوچانە بە گرنگ دادەنرێن بۆ مانەوەی ھەندێک جۆرەکان، زیندەفرەجۆری، لێکۆڵینەوە ئیکۆلۆژییەکان، پاراستن، تەنیایی و کاتبەسەربردن. ئەوانە ڕەنگە تایبەتمەندییە مێژوویییە جێنەتیکییەکانیش بپارێزن و نشینگە بۆ فلۆرا و فۆنای کێوی دابین بکەن کە ڕەنگە دووبارە دروستکردنەوەیان لە باخچەی ئاژەڵان، باخچەی دارەکان یان تاقیگەکاندا زەحمەت بێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی وزە
* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی ڕوەک
* دەروازەی زانست
* دەروازەی ئاو
# گابۆن

| کۆماری گابۆن*République gabonaise* (فەڕەنسی) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **دروشم:"یەکێتی، ژان، Justice"* (فەڕەنسی) "یەکێتی، کار، دادوەری" |
| **سروود:لا کۆنکۆرد* *تەباییەکە*
 |
| ھەڵکەوتەی  گابۆن  (dark blue)– لە Africa  (light blue و dark grey) – لە the African Union  (light blue)  ھەڵکەوتەی  گابۆن  (dark blue)– لە Africa  (light blue و dark grey) – لە the African Union  (light blue) |
| **پایتەخت** | لیبرێڤیل
 |
| گەورەترین شار | پایتەخت |
| زمانە فەرمییەکان | فەڕەنسی |
| زمانە ناوچییەکان | * فانگ
* میین
* پونو
* زمانی ئنزێبی
 |
| ناوی هاووڵاتی | * گابۆنی
* گابۆنی
 |
| دەوڵەت |
|  -  | سەرۆک | عەلی بۆنگۆ ئۆندیبمۆ |
| یاسادانەر | پەرلەمان |
|  -  | ئەنجومەنی باڵا | سینات |
|  -  | ئەنجومەنی خواروو | ئەنجومەنی نەتەوەیی |
| سەربەخۆیی لەلایەن فەڕەنسا |
|  -  | Granted | ١٧ی ئابی ١٩٦٠  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ٢٦٧٬٦٦٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٧٦ھەمین) ١٠٣٬٣٤٧ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | ٣٫٧٦٪ |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی ٢٠١٨ |  (١٥٠ھەمین) |
|  -  | چڕی | ٥٫٥ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢١٦ھەمین) ١٤٫٣کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی ٢٠١٨ |
|  -  | سەرجەم | $38.280 billion  |
|  -  | سەرانە | $18,647  |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی ٢٠١٨ |
|  -  | سەرجەم | ١٧٫٢١٢$ میلیارد  |
|  -  | سەرانە | ٨٬٣٨٤$  |
| **Gini** (٢٠١٧) | ٣٨  |
| **HDI** (٢٠١٧) | ٠٫٧٠٢ (١١٠ھەمین) |
| دراو | سی ئێف ئەی (`زاف`)  |
| ناوچەی کاتی | WAT (UTC١+) |
| لای لێخوڕین | ماف |
| پاوانی ئینتەرنێت | گا. |
| کۆدی تەلەفۆن | ٢٤١+ |

**گابۆن** (بە فەڕەنسی: *Gabon*)، ڕەسمییانە **کۆماری گابۆن** (بە فەڕەنسی: *République gabonaise*) وڵاتێکە لە کەنار ڕۆژئاوای ئەفریقای ناوەندی. گابۆن ھاوسنوورە لەگەڵ کۆماری کۆنگۆ، کامیروون و گینێی ئیستوایی. لە ڕۆژئاوادا، گابۆن ھاوسنوورە لەگەڵ کەنداوی گینێ. پایتەختی وڵاتەکە شاری لیبرێڤیلە. بەھۆی زۆری نەوت لە وڵاتەکە، گابۆن یەکێکە لە دەوڵەمەندترین وڵاتەکانی جیھان. بەڵام، دابەشکردنی داھات و سامان لە وڵاتە نایەکسانە.

## جوگرافیا، سرووشت و ئاووھەوا

زۆربەی وڵاتەکە تەسک و تەنگە بێجگە لە تەختانە خوارووەکەی. درێژترین ڕووبار لە گابۆن ڕووباری ئۆگووە کە دەکاتە ١٬٢٠٠کم. بەرزترین لووتکە لە وڵاتەکە دەکەوێتە چیای ئیبۆنجی (١٬٥٨٠ مەتر). گابۆن ماڵێکە بۆ زیاتر لە ٢٠٠ جۆری ئاژەلی شیردار و ٦٠٠ جۆری باڵندە.

## ئایین

| ئایینەکان لە گابۆن |
| --- |
| **ئایینەکان** |  |  | **ڕێژە** |  |
| کاتۆلیک |    | ٤٥٫٠٪ |
| پرۆتێستانت |    | ٤٠٫٠٪ |
| سوننە |    | ١٥٫٠٪ |

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی وڵاتەکان
# کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی

کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی|  |
| دامەزران | تەممووزی ١٨٩٢ (١٨٩٢-٠٧) |
| شوێن | * ﻿ / ﻿
 |
| وێبگە | www.apa.org |

**کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی** (بە ئینگلیزی: American Psychological Association - کورتکراوە: **APA**) گەورەترین و پرۆفیشناڵترین ڕێکخراوی تایبەت بە دەروونناسانە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. بە فێرکەران و زانایان و قوتابییان و ھەموو ئەندامانی ترەوە ژمارەیان دەکاتە ٥٠٠، ١١٧ ئەندام. ساڵانە ١١٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی پێویستە. ئەم ڕێکخراوە ٥٤ بەشی لێ دەبێتەوە کە ھەر یەکە لەوان تیشک دەخەنە سەر بابەتێکی تایبەت.

## سەرچاوەکان

* ویکی ئینگلیزی

* دەروازەی دەروونناسی
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# خۆشەویستیی ئازاد

خۆشەویستیی ئازاد
**خۆشەویستیی ئازاد** (بە ئینگلیزی: Free Love) بزووتنەوەیێکی کۆمەڵایەتییە کە ھەموو شێوەی خۆشەویستی
پەسەند دەکات. ئامانجی بەرایی بزووتنەوەی خۆشەویستیی ئازاد ئەوە بوو کە دەوڵەتەکان لە بابەتی جنسییەوە جیا بکاتەوە وەکو ھاوسەرگیری، کۆنترۆڵی لەدایکبوون، و داوێنپیسی.ئاماژە بەوەشکراوە کە ئەم جۆرە پرسانە خەمی خەڵکی پەیوەندیدارە و کەسی دیکە نییە. بزووتنەوەکە لە دەوروبەری سەدەی نۆزدەھەم دەستی پێکرد، بەڵام لەلایەن ھیپییەکانەوە لە ساڵانی شەستەکاندا بە شێوەیەکی بەرچاو پێشکەوت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی لێکۆڵێنەوەی جێندەری
* دەروازەی سێکسناسی
* دەروازەی فەلسەفە
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی سۆشیالیزم
* دەروازەی چاند
# پاراسایکۆلۆژی

وشەی پاراسیکۆلۆژیا بەواتای لەودیو دەروون دێت. ئەم زانستە لەو دیاردە نائاساییانە دەکۆڵێتەوە کە دوور لە جیھانی فیزیک یان جیھانی ماددی ڕوو دەدەن وەک "پێشبینی"، تنبو‌و بیرگۆرکێ ( تلباسی)، خوێندنەوەی بیر(قرا‌وە الافکار).
لەکۆنەوە مرۆڤ درکی بەم دیاردە نائاساییانە کردووە و‌ خەڵکانێکی زۆریش ھەبوون کە لەوبوارەدا دەستێکی باڵایان ھەبووە. لە کۆندا جادووکەرە‌کان و کاھینەکان سەرگەرمی بوارەکانی پاراسایکۆلوژیا بوون بەڵام لەو سەردەمەدا بە جادوو و ئەفسوون ناوزەند کراوە و لێکۆلینەوەی‌ زانستی لەبارەیەوە ئەنجام نەدراوە.

## سەرھەڵدان

دەربارەی‌ سەرچاوەی‌ دەرکەوتنی ئەم دیاردانە گەلێک بیرو بیروڕا ھەیە،‌ ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە سەرەتای پڕاکتیزەکردنی بوارەکانی پاراسایکۆلوژیا دەگەڕێتەوە بۆ پەیڕەوکەرانی ئاینی (ڤیدا) لە ھیندستان، ھەندێکی دیکەش پێیان وایە دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی فیرعەونە کۆنەکان.
بەڵام مێژوو پێمان دەڵێت لەناو زۆرینەی‌ گەلانی دونیادا پاراسایکۆلۆژی ھەبووە، بەڵام وەک پێشتر ئاماژەمان پێکرد لەو سەردەمانەدا بە ئەفسون و جادوو ناوزەند کراوە.

## پاراسایکۆلۆژیا لەسەردەمی نوێدا

دوای ئەوەی‌ لێکۆلینەوەکان سەبارەت بە دەروونزانی لە خۆرئاوا گەشەیەکی زۆری بەخۆوە دی‌ پاراسایکۆلۆژیا ڕێرەوێکی دیکەی‌ وەرگرت، بەجۆرێک توانرا لێکدانەوەی‌ زانستی بۆ ئەنجام بدرێت لەو نێوەندەشدا زانایانی ئەم بوارە بوونی ھێزە لەڕاددەبەدەرەکانیان کرد بە دوو بەشەوە:
یەکەمیان/ ئەو کەسانەن کە خۆیان خاوەنی ھێزێکی لەڕاددەبەدەرن واتە بەشێوەیەکی خۆڕسک ئەو توانایەیان ھەیە.
دووەمیان/ ئەو کەسانەن کە لەڕێگەی‌ ڕاھێنانەوە توانا لە ڕاددەبەدەرەکانیان تیادا دەرئەکەوێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی دەروونناسی
# بڕست (لۆژیک)

لە لۆژیک و بەتایبەت لە ھەڵھێنجاندا، دەڵێن فڵانە بەڵگە **بەبڕست** یان **ڕەوا** -یە ئەگەر ئەقڵ بیبڕی یان بە ڕەوای بزانێ کە لە پێشەکییەکانییەوە بگەی بە ئاکامەکەی. بە واتایەکی دی، بەڵگە بەبڕستە ئەگەر و تەنھا ئەگەر شێوەی وەھا بێ کە سەرەڕای دروستیی پێشەکییەکانی، بە ھیچ کلۆجێ ڕێی تێ نەچێ ئاکامەکەی زڕ بێ. بۆ ئەوە بەڵگەیەک بەبڕست بێ مەرج نییە پێشەکییەکانی بەواقیع دروست بن، تەنیا ئەوە مەرجە کە ئەگەر دروست بوون، دروستیی ئاکامی بەڵگەکەش گەرەنتی بکەن.

بەڵگەھێنانەوە دەتوانێ بەبڕست بێ و ھێشتا ساغ نەبێ. ئەوەی لە بەبڕستیدا گرنگە ئەوەیە کە پەڕینەوە لە پێشەکییەکانەوە بۆ ئاکام لە شێوە و ڕواڵەتدا عەیبی تیا نەبێ. بۆ وێنە، ئەگەر بڵێین:

ھیوا نیشتەجێی کرماشانە (پێشەکیی ١) و، کرماشانیش پێتەختی ئێرانە (پێشەکیی ٢)، کەوایە، ھیوا نیشتەجێی پێتەختی ئێرانە (ئاکام)،

ئەوە بەڵگەھێنانەوەکە بەڕواڵەت بێعەیبە، واتە ئەم پەڕینەوەیە لە پێشەکییەکانەوە بۆ ئاکام بەجێگەیە، بۆیە دەکرێ بڵێین بەڵگەھێنانەوەکە بەبڕستە. بەڵام، دیارە کە ناتەواوە و ھێشتا ساغ نییە. بۆ ساغی دەبێ گشت پێشەکییەکان دروست بن. لەم نموونەیە، پێشەکییە دووەمەکە زڕە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی فەلسەفە
# بریکس

بریکس| بەڕازیل، ڕووسیا، ھیندستان، چین و ئەفریقای باشوور

---

 |
| سەرکردەکانی بریکس لە ۲۰۲۳، لە چپ بۆ راست: لووئیس لوناسێو، شی جین پێنگ، سیرێل رامافوسا، ماڕێندا مۆدی و سەرگەعی رائوف (نەمایەندەی وێلادمیر پۆتین ). |
| پێنج ئەندامی بڕیکس بە شینی تووند |
| وڵاتەکانی ئەندامی بریکس (ئاوی تووند) لە ۱ی کانووی دووەمی ۲۰۲۴ دەڕۆن ناو گروپەکە (ئاوی کەم‌رەنگ) داوا کردن بۆ ئەندامێتیی بڕیکس (نارنجی) پیانخۆشە ئەندامی بریکس بن (زەرد)

---

**وڵاتەکانی ئەندام و سەرکردە سەرەکییەکان:**

---

|  |  |
| --- | --- |
|  بەڕازیل | سەرکردەی بەڕازیل |
| ڕووسیا | سەرکردەی ڕوسیا (وێلادمیر پۆتین) |
| ھیندستان | سەرۆک وەزیرانی ھیندستان |
|  چین | سەرکردەی چین (جین پینگ) |
|  ئەفریقای باشوور میوانداری پانزدەمین دانیشتن | سەرکردەی ئافریقای باشوور |

---

 |
| ناوبڕ | BRICS |
| ناونراوە لەدوای | یەکەمین وشەی ناوی وڵاتەکان (بە ئینگلیزی) |
| پێش | وڵاتەکانی بریک |
| دروستبوون | ئەیلوولی ٢٠٠٦ (ئەیلوولی ٢٠٠٦) (۶۱مین دانیشتن) یەکەمین دانیشتنی بریکس: ١٦ ژوئن ٢٠٠٩ (١٦ ژوئن ٢٠٠٩) |
| دامەزرێنەر | **۶۱مین دانیشتن : داڕێژە:پرچمک سلسو آموریم
* داڕێژە:پرچمک مانموھان سینگ
* داڕێژە:پرچمک ولادیمیر پوتین
* داڕێژە:پرچمک ھو جینتائو

---

**نخستین نشست بریکس: داڕێژە:پرچمک لولا دا سیلوا
* داڕێژە:پرچمک دیمیتری مدودف
* داڕێژە:پرچمک مانموھان سینگ
* داڕێژە:پرچمک ھو جینتائو
 |
| شوێنی دامەزران | شوێنی سازمانی میلەل، نیۆیۆرک (۶۱مین دانیشتن) یەکاترینبۆرگ (ئەوەلین دانیشتنی بریکس) |
| جۆر | ڕێکخراوەی نێونەتەوەیی |
| مەبەست | سیاسی و ئابووری |
| بوارەکان | پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان |
| ئەندامان (۲۰۲۳) | ۵ (۱۱ ئەندام دوای ۱ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۴) |
| وێبگە |  |
| پێشووتر ناسرابوو بە | بریک |

**بریکس** بە زمانی ئینگلیزی (**BRICS**) ناوی کۆمەڵێکە لە وڵاتەکان بە سەرکردەیی ھێزە ئابووریەکانن و ئەو ناوە سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ یەکەمین پیتی ناوی ئینگلیزی ئەو وڵاتانە، واتە بەرازیل، ڕووسیا، ھیندستان، چین و ئەفریقای باشوور. سەرەتا ناوی گروپەکە بریک (BRICK) بوو، بەڵام دوای ئەوەی ئەفریقای باشوور ھاتە ناو گرووپەکە، گۆڕدرا بە بریکس (BRICS). لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ بڕیار درا لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ەوە شەش وڵاتی ئەرژەنتین و ئیتیۆپیا و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و ئێران و عەرەبستانی سعوودی و میسر بخرێنە ناو گرووپەکە.

ھەرچەندە ئەندامانی گرووپی بریکس جگە لە ڕووسیا، ھەموویان لە پۆلی وڵاتانی تازەپێگەیشتووی جیھان یان ئابوورییە تازەپێگەیشتوەکانن، بەڵام بە گشتی بە ھەبوونی ئابووریی گەشەسەندنی خێرا و ھەمەلایەنە و کاریگەرییەکی بەرچاو لەسەر کاروباری جیھانی و ناوچەیی لە وڵاتانی دیکە جیا دەکرێنەوە. بریکس نیوەی دانیشتوانی جیھان پێکدەھێنێت و 28%ی ھێزی ئابووری جیھانی ھەیە. ھو جینتاو سەرۆکی پێشووی چین پێی وایە کە گروپی وڵاتانی ئەندامی بریکس پشتگیری و باشترکردنی دۆخی وڵاتانی تازەپێگەیشتووی چین و ھێزێکە بۆ پاراستنی ئاشتیی جیھانی.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەرژەنتین
* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی بەڕازیل
* دەروازەی عەرەبستانی سعوودی
* دەروازەی چین
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی ڕووسیا
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
* دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
# وەزارەت

وەزارەتی پەروەردەی کۆماری کۆریای باشوو
**وەزارەت** یان **شالیاری** یەکێکە لە بەشە پێکھێنەرەکانی حکوومەت.
وڵاتانی جیھان کارەکانیان بە چەند لق دابەش کردووە و بۆ ھەر لقێک لە کارەکان، بەرپرسێکی تایبەتیان داناوە کە پێی دەڵێن وەزیر یاخود شالیار. ھەر وەزیرێک دەبێتە بەرپرسی بەڕێوەبردنی کارەکانی وەزارەتێک.

## وەزارەتەکان

وەزارەتی کارووباری دەرەوەی کۆماری لیتوانیا
ئەمە پێڕستی ھەندێک لە وەزارەتەکانە، کە بەپێی وڵاتەکان دەگۆڕێت.

* وەزارەتی پەروەردە
* وەزارەتی کاروباری دەرەوە
* وەزارەتی دارایی
* وەزارەتی تەندروستی
* وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی
* وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن
* وەزارەتی ڕێگاوبان
* وەزارەتی کار
* وەزارەتی ناوخۆ
* وەزارەتی داد
* وەزارەتی بەرگری
* وەزارەتی زانست و تەکنۆلۆژیا
* وەزارەتی فەرھەنگ (ڕۆشنبیری)
* وەزارەتی کانزا و سەرچاوە سروشتییەکان
* وەزارەتی نیشتەجێکردن
* وەزارەتی وزە
* وەزارەتی زانیاری

* دەروازەی یاسا
* دەروازەی سیاسەت
# ڕیۆ برانکۆ، ئاکرێ

لە سەرەوەی لای ڕاستەوە بە ئاراستەی کاتژمێر: پارکە گەشتیارییەکەی مێرکادۆ ڤێلۆ (بازاڕی کۆن)، ڕێڕەوی پارکە سەرنجڕاکێشەکەی پاساریلا خواکیم ماسیدو، ڕووباری ئاکرێ و ناوچەی ناوەندی شاری بنیامین کۆنستنت، پردی جەی کەی، پارکەکەی ماتەرنیداد
**ڕیۆ برانکۆ** شارەوانییەکی بەڕازیلە، پایتەختی ویلایەتی ئاکرێ. دەکەوێتە دۆڵی ڕووباری ئاکرێ لە باکووری بەرازیل، ژمارەی دانیشتووانترین شارەوانییە لە ویلایەتەکەدا، کە ٤١٣٬٤١٨ کەسی تێدایە، بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٨، نزیکەی نیوەی دانیشتووانی ویلایەتەکە. ڕیۆ برانکۆ یەکێک بوو لە یەکەم نیشتەجێبوونەکان کە لە ناوچەکەدا گەشەی کرد، ڕۆژاواترین شارۆچکەی سەرەکی بوو لە وڵاتەکەدا و چوارەم کۆنترین پایتەختی ویلایەت بوو لە باکووری بەرازیل، دوای بێلێم و ماناوس و ماکاپا.

لە ساڵی ١٩١٣ بوو بە پارێزگا. لە ساڵی ١٩٢٠ بووە پایتەختی خاکی ئاکرێ، لە ساڵی ١٩٦٢ بووە پایتەختی دەوڵەت. ناوەندی ئیدارییە بۆ ھەرێمی ئابوری و سیاسی و فەرھەنگی

## سەرچاوەکان

* دەروازەی بەڕازیل
* دەروازەی جوگرافیا
# کلاودیۆ سانتۆرۆ

**کلاودیۆ فرانکۆ دی سا سانتۆرۆ** ئاوازدانەر و ڕێبەر و کەمانچەژەنێکی بەناوبانگی نێودەوڵەتی بەڕازیلی بوو.

## خەڵاتەکان

لە ساڵی ١٩٤٨ خەڵاتی سندوقی یادەوەری لیلی بۆلانگەری لە زانکۆی ماساشوستس، لە بۆستن بەدەستھێنا (دادوەرەکان بریتی بوون لە ئاوازدانەرەکان ئیگۆر ستراوینسکی و ئارۆن کۆپلاند).

## سەرچاوەکان