Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# پیتەر ھۆ

| پیتەر ھۆ |
| --- |
|  |
| لەدایکبوون |  (١٩٧٥-٠٩-١٣) ١٣ی ئەیلوولی ١٩٧٥ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| زمانی زگماکی | زمانی ئینگلیزی |
| زمانەکانی ئاخاوتن | زمانی ئینگلیزی |
| زمانی نووسین | زمانی ئینگلیزی |
| پەروەردە | Dominican International School، OCAD University |
| دەستپێکی چالاکی | ١٩٩٤ |
| ئامێری مۆسیقا | دەنگ |
| چەشن | mandopop |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**پیتەر ھۆ** (بە ئینگلیزی: Peter Ho؛ لەدایکبووی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. لە ١٩٩٤ دەستی بە چالاکی کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* پیتەر ھۆ لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی فیلم
* ھێمای دەروازەدەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی مۆسیقا
# ئیمپراتۆر گانگشی

**ئیمپراتۆر گانگشی** (چینی:更始帝، خوێندنەوە: گێنگی دی: مردووی ٢٥ی زایینی) یەکێک بوو لە ئیمپراتۆرەکانی زنجیرە فەرمانڕەوایی ھان، ئیمپراتۆرییەتەکەی دووبارە ھێنایەوە سەر پێی خۆی لەدوای ئەوەی لەلایەن وانگ مانگ دەستی بەسەردا گیرابوو.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Gengshi Emperor»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی ژیاننامە
# کۆتایی ئیمپراتۆریەتی ھان

**کۆتایی ئیمپراتۆریەتی ھان** دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٨٩ تا ٢٢٠ ی زاینی لە سەردەمی دواین ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتەکە ئیمپراتۆر سیان، لەماوەی ئەم ساڵانەدا ئیمپراتۆریەتەکە پارچە پارچە دەبوو ھەر پارچەیەک لەلایەن لۆردێک فەرمانڕەوایی ئەکرا و لەژێر کۆنتڕۆلی راستەوخۆی ئیمپراتۆر دەرچووبوو، بە تایبەتی لە کودەتاکەی سەرپێچی زەرد کە ماوەکەی لە نێوان (١٨٥ تا ٢٠٥ زاینی بوو) ھەرچۆنێک بێت پایەکانی ئیمپراتۆرەکە لەلایەن دۆنگ ژوۆوە دەڕوخێنرا ئەمەش وایکرد ئیمپراتۆریەتەکە پارچە پارچە ببێت و ھەر پارچەیەکی لەلایەن لۆردێکەوە فەرمانڕەوایەتی بکرێت. بە ماوەیەک یەکێک لەو لۆردانەی ئیمپراتۆریەتەکە چاۆ چاۆ توانی دوبارە ئیمپراتۆریەتەکە بەشێوەیەک لە شێوەکان یەک بخاتەوە لە ژێر ف ئەرمانڕەوایەتی ئیمپراتۆر سیان بەڵام ئیمپراتۆریەتەکە لەراستیدا لەلایەن چاۆ چاۆدا و لەژێر پەردە فەرمانڕەوایەتی دەکرا.

ھەرچۆنێک بێت ئەم یەکخستنەوەیە زۆری نەخایاند و لەجەنگێک بەناوی قەراخی سوور لە نێوان ساڵانی ٢٠٨ و ٢٠٩ دا، کە جەنگەکە لە نێوان چاۆ چاۆ دژی ھەردوو ھاوپەیمانی سون چوان و لیو بێی دا روویدا و سەرەنجامەکەی بە شکستی چاۆ چاۆدا کۆتایی ھات.

## ئەمانەش ببینە

* ئیمپراتۆریەتی ھان

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی چین
* دەروازەی شەڕ
# وانگ سیانژی (کودەتا)

**وانگ سیانژی** سەرکردەی کودەتایەک بۆ سەر ئیمپراتۆریەتی تانگ لە سەردەمی ئیمپراتۆر سیزۆنگی تانگ، بە ھاوکاری ھوانگ چائۆ ھەرچۆنێک بێت ئەمە یەکەم جار نییە کودەتا ڕوودەدات پێشوو تریش کودەتایەکی تر لەلایەن پانگ سون لە دژی ئیمپراتۆری پێشوو ئیمپراتۆر یزۆنگ سەری ھەڵدا و شکستی ھێنا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی ژیاننامە
# فو سوو

فوسو  (مردن ٢١٠ی پێش زاین) کوڕە گەورە و جێنشینی ئیمپراتۆر چین شی ھوانگ بوو بۆ سەر تەختی شاھانەی ئیمپراتۆریەتی چین، بەڵام لەلایەن ژائۆ گائۆ لەناوبرا.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ئیمپراتۆریەتی چین»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١.

* دەروازەی چین
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پاشایەتی
* دەروازەی ژیاننامە
# لو جیا (ڕۆژاوای ھان)

**لو جیا** (چینی:陸賈) فەیلەسووفێک بوو لە سەردەمی ڕۆژاوای ھان.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Lu Jia (Western Han)»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی فەلسەفە
# ئیمپراتۆر ھو وی ھان

**ئیمپراتۆر ھووی ھان** یان **ئیمپراتۆر ھوو ویدی ھان**، (漢惠帝 - ھان ھو-وی-دی) (لەدایکبووی ٢١٠ی پێش زاین تا ئەیلوولی ١٨٨ی پێش زاین) دووەم ئیمپراتۆری ھان بوو لە مێژووی دێرینی چین دووەم کوڕی ئیمپراتۆر گاۆزوو بوو. یەکەم کوڕی ئیمپراتۆر لوو ژی بوو، ئیمپراتۆر بەھۆی بێ کاریگەر بوونی لە فەرمانڕەوایی کردن خاتوونی ئیمپراتۆرە لو ژی لەجیاتی ئەو فەرمانڕەوایی ئەکرد ھەرچۆنێک بێت کارەکانی ئیمپراتۆر بریتی بوون لە کۆتایی پێھێنانی یاسای سووتاندنی کتێبەکان و زیندە بەرچاڵکردنی زاناکان، و ھەوڵی دا برا بچووکەکەی شازادە ڕوویی لە مردن ڕزگار بکات لەدەست ئیمپراتۆر لوو ژی بەڵام شکستی ھێناو براکەی مرد، دوایی ئەو کارەساتە ئیپمراۆر دەستی بە خواردنەوە و ڕابواردن کرد و بە تەمەنێکی گەنج مرد.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی چین
* دەروازەی ژیاننامە
# گۆجۆسۆن

|  |
| --- |
| **Gojoseon گۆجۆنسۆن 고조선 - 古朝鮮** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **؟–١٠٨پ.ز** |  ←    ←    ← |

 |
| شوێنی Gojoseonگۆجۆنسۆن لە نزمبوونەوە ساڵی ١٠٨پ.ز |
| **پایتەخت** | وانگگۆم |
| **زمان(ەکان)** | مێژووی کۆریا |
| **ئایین** | شامانیزمی کۆری |
| **حکوومەت** | پاشایەتی |
| **پاشا** |
|  - ؟ - ١٩٤پ.ز | جون |
|  - ١٩٤پ.ز - ؟ | ویمان |
|  - ؟ - ١٠٨پ.ز | وی ئوگۆ (کۆتا) |
| **سەردەم** | کۆن |
|  - دامەزرادنی ئەفسانەیی | ٢٣٣٣پ.ز ؟ |
|  - یەکەم باسکردن لە تێکستە چینییەکان | ٧٠٠پ.ز |
|  - کودەتا لەلایەن ویمان | ١٩٤پ.ز |
|  - شەڕی گۆجۆنسۆن-هان | ١٠٩پ.ز - ١٠٨پ.ز |
|  - کەوتنی وانگگۆم | ١٠٨پ.ز |
| **ئەمڕۆکە بەشێکە لە** |  کۆریای باکوور  کۆریای باشوور  چین |

**گۆجۆنسۆن** (بە ھانگۆل: 고조선، بە ھانجا: 古朝鮮)، شانشینێکی کۆنی کۆریا بوو. زیادکراوی (گۆ، 고 ،古) بەمانای کۆن دێت. داستانی دامەزرانی گۆجۆسۆن بەپێی سامگووک یوسا (١٢٨١) و هەندێ پەرتووکەکانی سەدەی ناوەڕاستی کۆری، وڵاتەکە لەساڵی ٢٣٣٣ی پێش زایین لەلایەن تانگن دامەزرا.

## سەرچاوە

* ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Gojoseon

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی وڵاتەکان
# حیزبی کۆمۆنیستی چین

| حیزبی کۆمۆنیستی چین 中国共产党 Zhōngguó Gòngchǎndǎng |
| --- |
|  |
| دروشم | «خزمەت بە گەل» |
| دامەزرا لە | * ٢٣ی تەممووزی ١٩٢١ (١٩٢١-٠٧-23) (کۆنگرەی نیشتمانی یەکەم)
* شوێنی یەکەمین کۆنگرەی نەتەوەیی حیزبی کۆمۆنیستی چین، ١٠٦ ڕو وانتز، ئیمتیازاتی فەرەنسی شەنگەھای
 |
| پێگە سەرەکییەکان | ژۆنگنانھای، قەزای شیچێنگ، پەکین |
| ڕۆژنامە | *ڕۆژنامەی گەل* |
| لقی لاوان | کۆمەڵەی لاوانی کۆمۆنیستی چین |
| Armed wing | * سوپای ڕزگاری خوازی گەل
* پۆلیسی چەکداری گەل
* میلیشیاکانی چین
 |
| ئەندامێتی  (٢٠٢٢) |  96,710,000 |
| ئایدۆلۆجیا | سۆسیالیزم بە تایبەتمەندی چینی* کۆمۆنیزم
* مارکسیزم-لێنینیزم
* Mao Zedong Thought
* تیۆری دێنگ شیاوپینگ
* سێ نوێنەری
* تێڕوانینی زانستی بۆ گەشەپێدان
* بیری شی جین پینگ
* نیشتمانپەروەری سۆسیالیستی
* ناسیۆنالیزمی چینی
 |
| ئەندامێتیی نێونەتەوەیی | IMCWP |
| <div style="position: absolute; background-color:{{{1}}}; width: 67px; height: 1.5em;">١١٨ / ١٧٥ |
| ماڵپەڕ |
| ١٢٣٧١٫cn |
| ئاڵای حیزب |
| Flag of the Chinese Communist Party.svg |

|  |
| --- |
| حیزبی کۆمۆنیستی چین |
| «حیزبی کۆمۆنیستی چین» بە پیتی سادەکراو (سەرەوە) و نەریتی (خوارەوە) چینی |
| ناوی چینی |
| چینیی سادەکراو |  中国共产党  |
| چینیی تەقلیدی |  中國共產黨  |
|  |
| هانیو پینین | Zhōngguó Gòngchǎndǎng |
|  |
|

| نووسراوەکان |
| --- |
| Mandarin |
| هانیو پینین | Zhōngguó Gòngchǎndǎng |
| Wade–Giles | Chung1-kuo2 Kung4-ch'an3 Tang3 |
| IPA | [tʂʊ́ŋ.kwɔ̌ kʊ̂ŋ.tʂʰàn.tɑ̀ŋ] |
| Min |
| Hokkien POJ | Tiong-kok Kiōng-sán-tóng |
| Cantonese |
| Jyutping | Zung1-gwok3 Gung6-caan2-dong2 |
| IPA | داڕێژە:IPAc-yue |
| Yale Romanization | Jūng-gwok Guhng-cháan-dóng |

 |
| ناوی تبتی |
| تیبتی |  ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང  |
|

| نووسراوەکان |
| --- |
| Wylie | krung go gung khran tang |

 |
| ناوی ژوانگی |
| ژوانگی | Cunghgoz Gungcanjdangj |
| ناوی مەنگۆلی |
| سریالی مەنگۆلی | Дундад улсын (Хятадын) Эв хамт (Kоммунист) Нам |
| سکریپتی مەنگۆلی |  ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠤᠨ (ᠬᠢᠲᠠᠳ ᠤᠨ) ᠡᠪ ᠬᠠᠮᠲᠤ (ᠺᠣᠮᠮᠤᠶᠢᠨᠢᠰᠲ) ᠨᠠᠮ  |
|

| نووسراوەکان |
| --- |
| SASM/GNC | Dumdad ulcyn (Khyatadyn) Av khamt (Kommunist) Нam |

 |
| ناوی ئویغوری |
| ئویغوری |  جۇڭگو کوممۇنیستیک پارتیییسی  |
|

| نووسراوەکان |
| --- |
| یەزیقی لاتینی | Junggo Kommunistik Partiyisi |
| Yengi Yezik̡ | Junggo Kommunistik Partiyisi |
| یەزیقی سیریلی | Җуңго Коммунистик Партийиcи |

 |
| ناوی مانچوو |
| سکریپتی مانچوو |  ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ داڕێژە:Zwjڕᡳ (ᠵᡠᠨᡤᠣ داڕێژە:Zwjڕᡳ) ᡤᡠᠩᡮᠠᠨ ᡥᠣᡴᡳ  |
| ڕۆمانیکردن | Dulimbai gurun-i (Jungg'o-i) Gungcan Hoki |

لۆگۆی **پارتی کۆمۆنیستی چینحیزبی کۆمۆنیستی چین** (بە چینی: 中国共产党) پارتێکی کۆمۆنیست یە لە ساڵی ١٩٢١ دامەزراوە، لە ساڵی ٢٠١٩، زێدەتر لە ٩٠٫٥٩ ملیۆن ئەندامی ھەبووە، ئەمەش بە دووەم زۆرترین ئەندامی حیزب دادەنرێت لە گشت جیھان لەدوای حیزبی بی جەی پی لە ھیندستان.

حیزبەکە بەھۆی شۆڕشی کۆمۆنیستی لە ساڵی ١٩٤٩ەوە فەرمانڕەوایی چین دەکات لەو کاتەوە تاکوو ئێستا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ماڵپەڕی حیزب بە زمانی ئینگلیزی

* دەروازەی چین
* دەروازەی سۆشیالیزم
* ھێمای دەروازەدەروازەی شەڕی سارد
* دەروازەی سیاسەت
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی سیاسەت

ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگەکانی `<ref>` بۆ گرووپێک بەناوی «lower-alpha» ھەن، بەڵام ھیچ تاگێکی ھاوتای `<references group="lower-alpha"/>` نەدۆزرایەوە
# گۆڵف

گۆڵف یارییەکی تاکەکەسییە، وەرزشکارەکە بەمەبەستی خاڵ تۆمارکردن تۆپەکە ھەڵدەدات بۆ خاڵی مەبەست، یاری گۆڵف ناسراوە بەیاری پیاوە دەوڵەمەندەکان لەبەر ئەوەی لەپێشوودا
زۆرینەی پیاوە دەوڵەمەندەکان ئەم یاریەیان کردووە، درێژی یاریگای گۆڵف زۆر جار دەگات بە ٣ بۆ ٧ کیلۆ مەتر تێیدا ٨ بۆ ١٩ کوونی تیایە بۆ ئەوەی یاریکەرەکە تۆپەکەی بۆ ھەڵدا

وەرزشکارێک لەکاتی یاری گۆلف
دار و تۆپەکەی یاری گۆڵف
* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی گۆڵف
# نیپۆن تیڤی

| نیپۆن تیڤی |
| --- |
| بە ژاپۆنی: 日本テレビ放送網株式会社 |
|  |
| پیشەسازی | تەلەڤیزیۆن |
| دامەزران | ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ |
| ناوی خوازراو | KMCASHIER |
| ناو بە زمانی فەرمی | 日本テレビ放送網 |
| ناسناو | 日テレ |
| کورتەناو | 日テレ، NTV |
| دامەزرێنەر | Matsutarō Shōriki |
| سروودی نیشتمانی | Hato no kyojitsu، Q11506617 |
| وڵات | ژاپۆن |
| ئەندامی | Nippon Television Group |
| دۆخی یاسایی | kabushiki gaisha |
| شوێنی دامەزران | Chiyoda |
| خاوەن | Nippon Television Holdings |
| بەشێکە لە کۆمپانیای | Nippon Television Holdings |
| خاوەنی | Q11504681، ھولو |
| Organizational division | Nittele G+، Nippon Television Kobato Cultural Foundation، NTV on Demand |
| شوێنی بارەگاکان | Nittele Tower |
| زمانەکان | زمانی ژاپۆنی |
| بەرھەمەکان و ماددەکان | زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی |
| ئامادە کراوە بە | Q11574755، Q11194205 |
| وێبگە |  |
| Streaming media URL |  |
| Official shop URL |  |
| ناوچە | ژاپۆن |
| Call sign | JOAX-DTV |
| Channel number | 4 |
| پێڕست | Q11506624، Q11506618 |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**نیپۆن تیڤی** (بە ئینگلیزی: Nippon TV) تۆڕێکی تەلەڤیزیۆنی پەخشی بازرگانی ژاپۆنییە. لقێکی کۆمپانیای ھەڵگری پەخشی بڕوانامەدارە بەناوی (Nippon Television Holdings)، و ھەروەھا وێستگەی سەرەکی تۆڕی ھەواڵی نیپۆن و سیستەمی تۆڕی تەلەڤیزیۆنی نیپۆن.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Nippon Television»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤.

* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی تۆکیۆ
* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی ئەنیمێ و مانگا
* دەروازەی کۆمپانیا
# پارانۆیا

**پارانۆیا** (بە ئینگلیزی: Paranoia، ئاوەڵناو: پارانۆیی یان **پارانۆید** - بە ئینگلیزی: paranoid) سیستمێکی بیرکردنەوەیە کە کاریگەرە بە دڵەڕاوکێ و ترس، زۆربەی کات تاڕادەی نائاوەزمەندی (ناعەقڵانییەت) و وڕیمە. بیرکردنەوەی پارانۆیی یان پارانۆید زۆربەی کات بیروباوەڕی چەوساندنەوەیی یان پلانی ھێنی لەخۆی دەگرێت دەربارەی ھەڕەشەیەکی ھەستپێکراو لەسەر خوود (بۆ نموونە: ھەموو کەس ئەیەوێت من لەناوبەرێت). پارانۆیا جیاوازە لە فۆبیا، کە جۆرێکی ترە لە ترسی نائاوەزمەند بەڵام زۆربەی کات بەبێ سەرزەنشتکاریی کۆتایی دێت. بەھەڵە تۆمەتبارکردن و بێ متمانەیی گشتیی بە دەوروبەر زۆربەی کات پەیوەندیدارە بە پارانۆیاوە. بۆ نموونە، ڕووداوێک کە زۆرینە خەڵک وا تێدەگەن کە بە ڕێکەوتە ڕووی داوە، کەسێکی پارانۆید دەشێت وا تێبگات کە بە مەبەست ڕووی داوە.

## مێژوو

وشەی پارانۆیا لە وشەی گریکی παράνοια (پارانۆیا) «شێتی» ـوە دێت. دەستەواژەکە بۆ وەسفکردنی پەشێوییەکی دەروونی بەکاردەھات کە وڕیمە دیارترین تایبەتمەندیی بوو تێیدا. لەم پێناسەیەدا، ھەستی چەوساندنەوە لەبەرچاو نەدەگیرا بۆ پۆڵێنکردنی دۆخێک وەک پارانۆیا، بۆیە ھەر ژمارەیەک لە وڕیمە دەشێت پۆڵێن بکرێت وەک پارانۆیا. بۆ نموونە، کەسێک کە باوەڕی وایە ئەو کەسایەتییەکی گرنگی ئایینییە، دەشێت پۆڵێن بکرێت وەک «پارانۆیای پاراو».

بەپێی وتەی زانایان پارانۆیا و پارافرینیا دوو کیانی لێدوان لەسەر کراون کە جیاکراونەتەوە لە دێمێنشا پرێیکاکس لەلایەن کڕایپێڵین، کە پارانۆیای وەسف کرد وەک وڕێمەیەکی بەردەوامی بەسیستەمبوو. تەنانەت لەئێستاشدا، وڕیمە مەرج نییە گوومڕایانە یان ترسنۆکانە بێت تا پۆڵێن بکرێت وەک پارانۆیا. کەسێک دەشێت وەک شیزۆفرینییەکی پارانۆیی چاو لێ بکرێت بەبێ ورێمەی چەوساندنەوە، ئەمەش بەسادەیی بەھۆی ئەوەی کە وڕیمەکەیان بەشێوەیەکی سەرەکی بۆخۆیان دەگەڕێتەوە.

## ئەمانەش ببینە

* دڵەڕاوکێ
* تیۆری پلانی نھێنی
* ورێمەکانی ژێدەر
* بێ متمانەیی
* مۆنۆمانیا
* گرێی نەرجسییەت / نارسیسیزم
* شیزۆفرینیا
* پارانۆیای ئایینی

## پەڕاوێزەکان

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی

* دەروازەی دەروونناسی
* دەروازەی پزیشکی
# ڕێگە

ڕێگەیەکی کۆن لە ڕۆمای کۆندا
شاڕێگەی ٤٠١، ڕێگەیەکی مۆدێرنی قیڕی لە شاری تۆرنتۆ
**ڕێگە** قۆناغێکە کە لەسەر زەویدا بۆ ھاتوچۆ دیاری دەکرێت یان دەکرێتەوە و لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەچێت. **ڕێگە**کان بە دەستی مرۆڤ دروست دەکرێن و ھەزاران ساڵە بۆ مەبەستی ھاتوچۆی بە پێ، بە وڵاخ یان (بە زۆری لە سەدەی بیستەمەوە) بە ئۆتۆمۆبیل بە کار دێن. لە ئەمڕۆدا داڕشتن و کردنەوەی ڕێگەکان کاری ئەندازیارانی شارستانییە.

## جۆری ڕێگە بەپێی مەتریاڵ

لە ڕابردوودا ڕێگەکان تەنیا لەسەر زەویدا دیاری دەکران و ئەگەر بۆ ھاتوچۆی گالیسکەکان بوونایە دەکوترانەوە. ھەرچەند نموونەی ڕێگەی پێشکەوتووتریش لە شارستانییەتە کۆنەکاندا وەکوو میسر یان ڕۆمای کۆندا بینراوە. بەڵام ئەمڕۆ بە گشتی ڕووی دەرەکیی ڕێگەکان لە ئەم مەتریاڵانە دروست دەکرێت:

* کۆنکریت
* قیڕ
* خاک (چەو و زیخ)

## کارایی ڕێگە

ڕێگە لە چەند توێ ماتریاڵی جۆراوجۆر دروست دەبێت.
ڕێگەکان بە تێپەڕبوونی کات کۆن دەبن، دادەوەشێن و ئاستی کاراییان دێتە خوارەوە. ئەم داوەشانە ڕەنگە خۆی لە ڕێی قڵیشی ڕووی ڕێگە یا برینەکانی ترەوە دەربخات. دواتر قڵیشەکان گەورەتر دەبن و ڕەنگە چاڵ لە ڕووی ڕێگەکەدا دروست بکەن. لەم کاتەدا ڕێگەکە پێویستی بە نۆژەنکردنەوە دەبێت. نۆژەنکردنەوەکە ڕەنگە بچووک بێت و تەنیا بە گیراندن یا داپۆشینی قڵیشەکان دوایی بێت یا دەکرێت نۆژەنکردنەوەیەکی گەورە بێت و توێیەکی تازەی ئاسفاڵت یا کۆنکریت بە سەر ڕێگەکەدا بخرێت یا تەنانەت لە بنەڕەتەوە دروست بکرێتەوە.

## ئەمانەش ببینە

* مۆدێلکردنی کارایی ڕێگە
* نیشانەی بارودۆخی ڕووی ڕێگە
* نیشانەی نێونەتەوەیی زبری

## سەرچاوەکان

* A. T. Papagiannakis, E. A. Masad, (2007), “Pavement Design and Materials,” Wiley.

* دەروازەی ئەندازیاریی شارستانی
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی ئۆتۆمۆبیل
# تیان چێنگرێن

**تیان چێنگرێن** (چینی:田成仁; لەدایکبووی ٢ی نیسانی ١٩٢٦ تا ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠) ئەکتەرێکی چینییە کە زیاتر لە سەد فیلم دەرکەوتووە، بەھۆی ڕۆلەکانی براوەی چەندین خەڵاتە لە فیلم.

| تیان چێنگرێن |
| --- |
| لەدایکبوون | ٢ی نیسانی ١٩٢٦ |
| مردن | ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠(٢٠٢٠-٠١-٣٠) (٩٣ ساڵ ژیاوە) |
| پیشە | ئەکتەر |
| پەروەردە | Central Academy of Drama |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Tian Chengren»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی فیلم
# تێکساس

|  |
| --- |
| **ویلایەتی تێکساس** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ئاڵای تێکساس | نیشانی تێکساس |
| **نازناوەکانی ویلایەت:** The Lone Star State
ویلایەتی تاک ئەستێرە |
| **دروشمی فەرمی:** Friendship دۆستی |
| Map of the United States with تێکساس highlighted |

 |
| **ناوەند** | ئاوستین |
| **گەورەترین شار** | ھۆستۆن |
| **ڕووبەر** | پلە: 2nd |
|  - بە کیلۆمیتری ٤گۆش | ٦٩٦٬٢٤١ |
| **ئاپۆڕه‌** | پلە: 2nd |
|  - سەرژمێریی ۲۰۰۰ | ٢٥٬٦٧٤٬٦٨١ (٢٠١١ سەرژمێری) |
|  - بڵیندترین شوێن | کێوی گوادالوپ    ٢٦٦٧٫٤ میتر |
|  - نزمترین شوێن | کەنداوی مێکسیکۆ    ٠ میتر |
| **ڕێکەوتی پەیوەست بوون بە ویلایەتە یەکگرتووەکان** | ٢٩ی کانوونی یەکەمی ١٨٤٥ پلە: 28th |
| **فەرماندار** | ڕیک پێری (ک) |
| **ئەندامانی سەنا** | کەی بایلی ھاچیسۆن (ک) جان کورنین (ک) |
| **نیشانەی کورتکراوەی ویلایەت** | TX |
| **ماڵپەڕی ڕەسمی ویلایەت** | www.texas.gov/ |

**تێکساس** (بە ئینگلیزی: Texas) بە ھەمان شێوە (بە ئیسپانی:Tejas)ویلایەتی تێکساس دووەم گەورەترین ویلایەتە لە ویلایەتە یەگرتووەکان لە ڕووی ڕووبەر و دانیشتووانەوە.

ویلایەتی تێکساس دەکەوێتە ناوەندی باشووری وڵاتەوە، و سنووری ھەیە لەگەڵ ویلایەتەکانی لویزیانا لە خۆرھەڵات، ئارکنساس لە باکووری خۆرھەڵات، ئۆکلاھۆما لە باکوور، نیومەکسیکۆ لە ڕۆژاوا، لەگەڵ ئەوەشا سنووری ھەیە لەگەڵ ویلایەتە مەکسیکییەکان تشیواوا، کواھۆیلا، نویڤۆ لیۆن، تاماولیباس لە باشووری خۆراوا، لەکاتێکدا دەکەوێتە کەنداوی مەکسیک لە باشووری خۆرھەڵات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
# پەیمانگای ئایینناسی

دیمەنی ڕۆژھەڵات لە ناوەوەی قوتابخانەی ئایینناسی لە کتێبخانەی بۆدلیان، ئۆکسفۆرد، ئۆکسفۆردشایەر، ئینگلتەرا
**پەیمانگای ئایینناسی** یان **پەیمانگای ئیلاھیات** دامەزراوەیەکی پەروەردەییە کە فێری کتێبی پیرۆز و لاھووت بە خوێندکاران دەکات، و بە گشتی ئامادەیان دەکات بۆ دەستنیشانکردن بۆ ئەوەی وەک ڕۆحانییەکان بە پلەی ئەکادیمی یان قەشەیی خزمەت بکەن. (بە ئینگلیزی: Seminary) بنەچەکەی (بە لاتینی: *seminarium*) وەردەگێڕدرێت بۆ «شوێنی تۆو»، لە بەڵگەنامەی ئەنجومەنی ترێنتدا بە ناوی «Cum Tenencentium aetas» باسی لێوە کراوە کە داوای دامەزراندنی یەکەم دامەزراوەی ئیلاھیاتی کردووە. لە ڕۆژاوا (بە ئینگلیزی: Seminary) ئێستا بۆ پەیمانگا کاسۆلیکییەکان و فراوانتر بوون بۆ ئەوەی تایەفەکانی تری مەسیحی و دامەزراوە جوولەکەکانی ئەمریکا بگرێتەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئایین
# شارنشینی

نەخشەی جیھانیی شارنشینی کە ڕێژەی شارنشینی و گەورەترین سەنتەرەکانی دانیشتووان لەسەر ئاستی جیھان نیشان دەدات بۆ ھەر وڵاتێک لە ساڵی ٢٠١٨دا، لەسەر بنەمای خەمڵاندنەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان.
**شارنشینی** (یان **urbanisation** لە ئینگلیزیی بەریتانیدا) بریتییە لە گۆڕانی دانیشتووان لە ناوچە گوندنشینەکانەوە بۆ ناوچە شارنشینەکان، کەمبوونی پەیوەندیداری ڕێژەی ئەو کەسانەی لە ناوچە گوندنشینەکاندا دەژین، و ئەو شێوازانەی کە کۆمەڵگاکان لەگەڵ ئەم گۆڕانکارییەدا خۆیان دەگونجێنن. دەکرێت ھەروەھا بە واتای گەشەی دانیشتووان لە ناوچە شارنشینەکاندا بێت لەبری ناوچە گوندنشینەکان. ئەمە بە شێوەیەکی سەرەکی ئەو پرۆسەیەیە کە تێیدا شارۆچکەکان و شارەکان پێکدێن و گەورەتر دەبن کاتێک خەڵکی زیاتر دەست دەکەن بە ژیان و کارکردن لە ناوچە ناوەندییەکاندا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی نژیاروانی
# مێلیلا

| مێلیلا |
| --- |
| بە ئیسپانی: Melilla |
|  |
| بەشێکە لە | Extrapeninsular Spain |
| ناو بە زمانی فەرمی | Melilla، ⵎⵕⵉⵜⵛ، مليلية |
| ڕۆژی جەژن | Melilla Day، ١٧ی ئەیلوول |
| زمانی فەرمی | زمانی ئەمازیغی، زمانی ئیسپانی |
| کیشوەر | ئەفریقا |
| وڵات | ئیسپانیا |
| پایتەختی | Comandancia General de Melilla، Q6138043 |
| پایتەخت | بێ نرخ |
| دابەشکاریی کارگێڕی | ئیسپانیا |
| Territory claimed by | مەغریب، ئیسپانیا |
| Exclave of | ئیسپانیا |
| پۆتانی شوێن | ٣٥°١٦′٥٧″N ٢°٥٦′٥١″W |
| بەرزترین خاڵ | Melilla Highest Point |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor-President of the Autonomous City of Melilla |
| سەرۆک | Juan José Imbroda، Eduardo de Castro González |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Assembly of Melilla |
| دانیشتووان | ٨٦٬٧٨٠ |
| نیشتەجێبوون | Melilla |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٣٠ مەتر |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Beni Ansar، Oriental |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | Siege of Melilla |
| ڕووبەر | ١٢٫٣٣٨ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | 52001 |
| وێبگە |  |
| وەسفی ئاڵا | flag of Melilla |
| وەسفی نیشان | coat of arms of Melilla |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | Geography of Melilla |
| کۆدی تەلەفۆن | 952 |
| کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل | ML |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**مێلیلا** شارێکی خۆبەڕێوەبەری سەر بە ئیسپانیایە و دەکەوێتە کەناری باکووری ئەفریقا. شارەکە لە لای ڕۆژھەڵاتی کەیپی سێ لقەوە ھەڵکەوتووە، سنووری لەگەڵ مەغریب ھەیە و ڕووی لە دەریای ناوینە. ڕووبەرەکەی ١٢٫٣ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. تا ١٤ی ئازاری ١٩٩٥ بەشێک بوو لە پارێزگای مەلەگا، تا ئەو کاتەی یاسای خۆبەڕێوەبەری مێلیلا پەسەند کرا.

مێلیلا یەکێکە لە ناوچە تایبەتەکانی وڵاتانی یەکێتی ئەورووپا. ھاتوچۆ لە نێوان یەکێتی ئەورووپا و مێلیلادا ملکەچی یاسا تایبەتە، کە لە ڕێککەوتننامەی چوونە ناو پەیماننامەی شێنگنی ئیسپانیادا دیاری کراوە.

تا ساڵی ٢٠١٩، ژمارەی دانیشتووانی مێلیلا ٨٦٬٤٨٧ کەس بووە. دانیشتووانەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی دابەش بووە بەسەر خەڵکی ڕەچەڵەک ئیبیری و ڕیفی. ھەروەھا ژمارەیەکی کەم جوولەکەی سێفاردی و ھیندۆسی سیندی تێدا دەژین. لە مێلیلادا دوو زمان بەکار دێت: زمانی فەرمی ئیسپانی و زمانی تەریفیت.

ھاوشێوەی شاری خۆبەڕێوەبەری سێئوتا و ناوچەکانی تری ئیسپانیا لە ئەفریقا، مەغریب داوای خاوەندارێتی مێلیلا دەکات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئیسپانیا
* دەروازەی مەغریب
* دەروازەی جوگرافیا