Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ناوچەی شارنشین

ناوچەیەکی شارنیشین سەنگافورە
**ناوچەی شارستانی** بریتییە لە ناوچەیەک کە خەڵکێکی زۆر لە نزیکەوە دەژین و کار دەکەن. چڕی دانیشتووانی زیاترە لە ناوچەکانی دەوروبەری. ئەو شوێنەیە کە بیناکان لە یەکترەوە نزیکن. شار پێچەوانەی گوندنشینە، کە زەوییە کشتوکاڵییەکان و سروشتی لێیە. ناوچە شارییەکان بەزۆری شار و شارۆچکەن. زۆربەی ئەو کارانەی لە ناوچە شارییەکان بەردەستن کاری کارگە و ئۆفیسە. کاری کشتوکاڵی دەگمەنە چونکە بیناکان لە یەکترەوە نزیکن و شوێن بۆ زەوییە کشتوکاڵییەکان نییە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Urban area»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی نژیاروانی
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
# زمانی پورتوگالی

| پورتوگالی |
| --- |
| قسەی پێدەکرێ لە | – |
| ناوچە | – |
| ڕەگەز | Lusophones
* پورتوگالییەکان
* بەڕازیلەکان
* پورتوگالە ئاسیایییەکان
* پورتوگالە ئەفریقایییەکان
 |
| ژمارەی ئاخێوەران | ٢٢٣ ملیۆن  (٢٠١٢-٢٠١٦)e21 ٢٠ میلیۆن (ز٢) ئاخێوەر |
| بنەماڵەی زمان | ھیندوئەورووپایی
* زمانە ئیتاڵییەکان
	+ زمانە ڕۆمانسییەکان
		- زمانە ڕۆمانسییە ڕۆژاوایییەکان
			* زمانە ئیبرییە ڕۆمانسییەکان
				+ زمانە ئیبرییە ڕۆژاوایییەکان
					- گالیکی-پورتوگالی
						* **پورتوگالی**
 |
| سیستەمی نووسین | Latin (Portuguese alphabet) Portuguese Braille |
| ڕەوشی فەرمیبوون |
| زمانی فەرمییە لە |
٩ وڵات
* ئەنگۆلا
* بەڕازیل
* کەیپڤەرد
* تیمۆری ڕۆژھەڵات
* گینێی ئیستوایی
* گینێ بیساو
* مۆزامبیک
* پورتوگال
* ساوتۆمێ و پرینسیپی

1 dependency
* ماکاو
 |
| بە زمانی کەمینە ناسراوە لە |
Cultural language
* Goa (India)
* Daman and Diu (India)
* Galicia (Spain) (Spain)
* Malacca (Malaysia)
* Flores (Indonesia)
* سێنیگال
* نامیبیا
* ئیتاڵیا
* لوکسەمبورگ
* ئەفریقای باشوور
* ژاپۆن
* ئوروگوای
* پاراگوای

Numerous international organisations |
| سامان دەدرێتەوە بەدەستی | **Portugal:** Lisbon Academy of Sciences (Lisbon Academy Class of Letters) **Brazil:** Academia Brasileira de Letras |
| کۆدەکانی زمان |
| ISO 639-1 | `pt` |
| ISO 639-2 | `por` |
| ISO 639-3 | `por` |
| Linguasphere | `51-AAA-a` |
| ██ زمانی ڕەسەن
██ زمانی فەرمی و کارگێڕی
██ زمانی دووەم |

**زمانی پورتوگالی** (português or, in full, língua portuguesa) زمانێکی ڕۆمانسییە لە نیمچەدوورگەی ئیبیریا وە دەست پێ دەکات. زمانی فەرمییە لە وڵاتی پورتوگال، بەڕازیل، کیپڤەرد، گینێ بیساو، مۆزامبیک، ئەنگۆلا و سائۆتۆمێ و پرینسیپی. ھەروەھا زمانێکی فەرمیە لە تیمۆری ڕۆژھەڵات و ماکاو لە چین. ئەنجامی فراوانی لەماوەیەکی کاتی ئەگەڕێتەوە بۆ داگیرکاری. بوونی کلتووری پورتوگالی و قسەکەری (کریوڵی پورتوگالی) دەدۆزرێتەوە لە (گوا)، (دەمەن و دیو) لە ھندستان، لە (باتیکڵا)وە لەسەر کەناری ڕۆژھەڵاتی سریلانکا، لە دوورگەی فلۆرێز لە ئەندەنووسیا، لە مالاکا لە مالیزیا، لە (دوورگەی ئەی بی سی) لەکاریبی قسەی پێدەکرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی زمان
* دەروازەی ئۆقیانووسیا
* دەروازەی ئیسپانیا
* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی بەڕازیل
* دەروازەی پورتوگال
# زانکۆی لێکۆڵینەوە

**زانکۆی لێکۆڵینەوە** زانکۆییەکە کە ئەرکی سەرەکی و تایبەتمەندییەکەی بریتییە لە لێکۆڵێنەوە گەر گشتی بێت یان تایبەت، وە بە زۆری ناوێکی ناسراویان ھەیە

## مێژوو

بنچینەی زانکۆی لێکۆڵینەوە لە سەرەتاکانی سەدەی ١٩یەم لە پڕوسیای ئەڵمانیا ھەڵکەوتووە، کاتێک وێلیام ڤۆن ھومبۆلد ھەوڵی بەرھەمھێنانی پەروەدەیەکی دا کە سەرەنج دەخاتە سەر شوێنە سەرەکییەکانی زانین (زانستە سروشتییەکان، زانستە کۆمەڵایەتییەکان) و مرۆڤییەکان لەجیاتی تیشک خستنە سەر ئامانجەکانی پێشووتری فێربوون کە سەرەنجی دەخستە سەر گەشەپێدان لە تێگەیشتنی ڕاستی، جوانی، چاکیەتی.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Research university»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی زانکۆ
* دەروازەی پەروەردە
* دەروازەی زانکۆکان
* دەروازەی زانست
# ساوپاولۆ (ویلایەت)

| ساوپاولۆ |
| --- |
| بە پورتوگالی: São Paulo |
|  |
| بەشێکە لە | Southeast Region |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٨٩ |
| ناو بە زمانی فەرمی | São Paulo |
| ناسناو | Estado Bandeirante، Paulistânia |
| کورتەناو | SP، SP |
| ناونراوە لەدوای | پۆڵسی تەڕسووسی |
| ناسناوی خەڵک | paulisti |
| سروودی نیشتمانی | Bandeirantes Anthem |
| دروشم | Pro Brasilia Fiant Eximia |
| کیشوەر | ئەمریکای باشوور |
| وڵات | بەڕازیل |
| پایتەخت | ساوپاولۆ |
| دابەشکاریی کارگێڕی | بەڕازیل |
| ناوچەی کاتی | UTC−03:00، America/Sao\_Paulo |
| پۆتانی شوێن | ٢٢°٤′١٢″S ٤٨°٢٦′١″W |
| بەرزترین خاڵ | Pedra da Mina |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | governor of São Paulo |
| سەرۆک | João Doria |
| دەستەی جێبەجێکردن | cabinet of the governor of the state of Sao Paulo |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Legislative Assembly of São Paulo |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٥١٤ مەتر |
| خاوەنی | Ginásio do Ibirapuera، Brás، Ipiranga |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Rio de Janeiro، Minas Gerais، Mato Grosso do Sul، Paraná |
| جێگەی دەگرێتەوە | São Paulo Province |
| ڕووبەر | ٢٤٨٬٢٠٩٫٤ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| وەسفی ئاڵا | flag of the State of São Paulo |
| وەسفی نیشان | coat of arms of São Paulo |
| Webcam page URL |  |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | geography of São Paulo |
| Patron saint | پۆڵسی تەڕسووسی |
| ئابووری بابەت | economy of São Paulo (state) |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of São Paulo |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ساوپاولۆ** یەکێکە لە ٢٦ ویلایەتەکەی کۆماری فیدراڵیی بەڕازیل و بە ناوی قەدیس پۆڵسی تەڕسووسی ناونراوە. لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵات ھەڵکەوتووە و لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ویلایەتەکانی میناس جێرایس، لە باشوورەوە لەگەڵ پارانا، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ڕیۆ دێ ژانێرۆ، و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ ماتۆ گرۆسۆ دوو سوول ھاوسنوورە، سەرەڕای ئۆقیانووسی ئەتلانتیک لە باشووری ڕۆژھەڵاتییەوە. دابەشکراوە بۆ ٦٤٥ شارەوانی. ڕووبەری گشتییەکەی ٢٤٨٬٢١٩٫٤٨١ square kilometre (٩٥٬٨٣٨٫٠٧٧ sq mi)ە، کە یەکسانە بە ٢٫٩٪ی ڕووبەری بەڕازیل، و کەمێک گەورەترە لە شانشینی یەکگرتوو. پایتەختەکەی شارەوانیی ساوپاولۆیە، کە پڕدانیشتووترین شاری بەڕازیلە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی بەڕازیل
* دەروازەی جوگرافیا