# پلانی ئاشتیی غەززە

پلانی ئاشتیی غەززە| ►
**ناوی درێژ: پلانی گشتگیر بۆ کۆتاییھێنان بە ململانێی غەززە
 |
| --- |
| بێنیامین نێتانیاھوو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و دۆناڵد ترامپ، سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی ڕاگەیاندنی ئەم پێشنیارەدا |
| ناوەڕۆک | * کۆتاییھێنان بە شەڕی غەززە
* کۆتاییھێنان بە قەیرانی بارمتەکانی شەڕی غەززە
* بنیاتنانەوەی کەرتی غەززە
* پرۆسەی ئاشتیی ئیسرائیل و فەلەستین
 |
| Drafted | ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (2025-09-29) |
| ڕێکەوتی ئیمزاکردن | ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (2025-10-09) |
| جێبەجێکردن | ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (2025-10-10) |
| نێوەندگیران | * ویلایەتە یەکگرتووەکان
* قەتەر
* تورکیا
* میسر
 |
| پارتەکان | * ئیسرائیل
* حەماس
 |
| Citations | بڕیارنامەی ٢٨٠٣ی ئەنجومەنی ئاسایش |

**پلانی ئاشتیی غەززە** بە ناوی فەرمیی **پلانی گشتگیر بۆ کۆتاییھێنان بە ململانێی غەززە**، ڕێککەوتنێکی فرەلایەنەیە لە نێوان ئیسرائیل و حەماس کە ئامانج لێی چارەسەرکردنی شەڕی غەززە و قەیرانی فراوانتری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە. ئەم ڕێککەوتنە بە ڕێبەرایەتیی دۆناڵد ترامپ، سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ڕاوێژ لەگەڵ زۆرێک لە وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی دانوستانی لەسەر کرا. ئەم پلانە لە ٢٩ی ئەیلولی ٢٠٢٥، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە کۆشکی سپی لەلایەن ترامپەوە و شانبەشانی بێنیامین نێتانیاھوو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا. ڕێککەوتنەکە لە ٩ی تشرینی یەکەمدا واژۆ کرا، ڕۆژی دواتر کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە و لە ١٧ی تشرینی دووەمدا لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە قەبووڵ کرا.

حەماس لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا سەرکەوتنی بەدەستھێنا و حکوومەتی پێکھێنا، سەرەتا بە تەنیا و دواتر بە ھاوپەیمانییەکی نیشتمانیی گەورە لەگەڵ بزووتنەوەی فەتح، بەڵام دواتر لە ساڵی ٢٠٠٧دا دەستی بەسەر غەززەدا گرت. لەو کاتەوە پێکدادانەکان لەگەڵ ئیسرائیل پەرەی سەند و بووە بە ململانێیەکی گەورە، کە دواتر بە ڕوودانی ھێرشەکانی ٧ی تشرینی یەکەمی حەماس لە ساڵی ٢٠٢٣دا گەیشتە لووتکە و بووە ھۆی ھەڵمەتێکی سەربازیی بەرفراوانی ئیسرائیل و کارەساتی جینۆسایدی غەززە. ئاگربەستە کاتییەکان لە کۆتاییی ٢٠٢٣ و سەرەتای ٢٠٢٥دا ھەڵوەشانەوە و شەڕەکان بە ھێرشێکی لەناکاوی ئیسرائیل لە مانگی ئازاری ٢٠٢٥ دەستی پێکردەوە.

پلانەکە بە پاڵپشتیی زۆرێک لە وڵاتانی جیھان پێشوازیی لێکرا، لەوانە فەڕەنسا، ئەڵمانیا، ڕووسیا، ئیتاڵیا، ئیسپانیا، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، میسر، تورکیا، قەتەر، ئوردن، ئیندۆنیزیا، پاکستان، کەنەدا و شانشینی یەکگرتوو. دەوڵەتی فەلەستین لە دانوستانەکاندا بەشدار نەبوو، ھەرچەندە دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین پشتیوانیی خۆی بۆ ڕێککەوتنەکە دەربڕی. پێش ڕاگەیاندنی ئەو پلانە لەلایەن ترامپەوە، حەماس جەختی لەوە کردەوە کە بەبێ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی فەلەستین چەکداماڵین ڕەت دەکاتەوە. دوای ڕاگەیاندنی پێشنیاری ئاشتی، ترامپ ھەتا ٥ی تشرینی ٢٠٢٥ وادەی دایە حەماس تاوەکوو پێشنیارەکە قەبووڵ بکات. لە ٣ی تشرینی یەکەمدا، لە وەڵامی ئەو پێشنیارەدا، حەماس ڕەزامەندیی خۆی دەربڕی لەسەر ئازادکردنی ھەر بارمتەیەک کە لە غەززە مابێتەوە و «دەسەڵاتی کەرتی غەززە ڕادەستی ڕێکخراوەیەکی فەلەستینیی تەکنۆکراتی سەربەخۆی بکات»، ھەرچەندە ڕازی نەبوو بە چەکداماڵین یان دەستبەرداربوون لە کاریگەرییەکانی لە غەززە. پێش لێدوانەکەی ترامپ، بەرپرسێکی باڵای بزووتنەوەی حەماس ڕای گەیاند کە حەماس ئەو مەرجانەی لە چەکداماڵین ڕەتکردەوە کە لە پلانەکەی ترەمپدا ھاتووە. لە وەڵامی پرسیاری پەیامنێرێکی سی ئێن ئێن سەبارەت بەوەی چی ڕوودەدات ئەگەر حەماس پێداگری لەسەر مانەوە لە دەسەڵاتدا بکات، ترامپ وتی گرووپەکە ڕووبەڕووی «سڕینەوەی تەواو» دەبێتەوە. شرۆڤەکاران ڕایان گەیاند کە تاوەکوو ھیچ گەرەنتییەک بۆ کشانەوەی ئیسرائیل لە غەززە نەبێت، پێناچێت حەماس چەکەکانی ڕادەست بکات.

لە ٨ی تشرینی یەکەمدا ترامپ ڕایگەیاند کە ئیسرائیل و حەماس گەیشتوونەتە ڕێککەوتن و قۆناغی یەکەمی ڕێککەوتنەکەیان واژۆ کردووە. لە چوارچێوەی ئەم قۆناغەدا بڕیار درا کە سەرجەم بارمتە زیندووەکان لە بەرامبەر دوو ھەزار بەندکراوی فەلەستینیدا ئازاد بکرێن کە ٢٥٠ بەندکراویان سزای ھەتاھەتایییان بەسەردا سەپێنرابوو، ھەروەھا لە ماوەی ٧٢ سەعاتیشدا ئیسرائیل ھێزەکانی بۆ ھێڵە پێشوەختە دیاریکراوەکانی ناو کەرتی غەززە بکشێنێتەوە. بڕیار درا ئاگربەستەکە لە ١٠ی تشرینی یەکەمەوە بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، ھەرچەندە لەو کاتەوە ژمارەیەکی زۆر ھێرش ڕوویداوە، لەنێویاندا کوشتنی ٤٤٢ فەلەستینی لەلایەن ئیسرائیلەوە. دەستپێکردنی قۆناغی دووەمی پلانەکە لەلایەن نێردەی تایبەتی ئەمریکا، ستیڤ ویتکۆف لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا ڕاگەیەندرا.

دانوستانەکان لە ئایاری ٢٠٢٦ەوە ڕاگیراوە، ئەمەش بەھۆی دووبارەبوونەوەی ھێرشەکانی ئیسرائیل لە دوای ئاگربەستی تشرینی یەکەم و ناکۆکی لەسەر پلانی چەکداماڵینی بزووتنەوەی حەماس. ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ئەگەر پێشکەوتن لە داماڵینی چەکدا نەبینێت، ناچێتە پێشەوە. بزووتنەوەی حەماس ڕای گەیاندبوو ھەتا ئەو کاتەی ئیسرائیل قۆناغی یەکەم بە تەواوی جێبەجێ نەکات، قۆناغی دووەمی ڕێککەوتنەکە کە داماڵینی چەک لەخۆدەگرێت، تاوتوێ ناکات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ئیسرائیل
* دەروازەی فەلەستین