Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کۆنگرێسی یەکێتی

| کۆنگرێسی یەکێتی |
| --- |
| دامەزران | ٢٨ی ئەیلوولی ١٨٢١ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Congreso General de los Estados Unidos Mexicanos |
| وڵات | مەکسیک |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | مەکسیک |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

بینای سان لازارۆ، ئەنجومەنی نوێنەران، کۆنگرێسی یەکێتی
**کۆنگرێسی یەکێتی** (بە ئینگلیزی: Congress of the Union) دەسەڵاتی یاسادانانی حکوومەتی فیدراڵی مەکسیکە. لەم دوو ئەنجومەنە پێکدێت: ئەنجومەنی پیرانی کۆمار و ئەنجومەنی نوێنەران. ٦٢٨ ئەندامەکەی (١٢٨ سیناتۆر و ٥٠٠ نوێنەر) لە مەکسیکۆ سیتی کۆدەبنەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی سیاسەت
# ١٩٥٣ لە نەرویژ

**ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٥٣ لە نەرویژ**

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونە دیارەکان

* ٦ی کانوونی دووەم – جۆن ئیبرسۆن، گیتارژەنی جاز
* ٦ی ئازار – جان کژراستاد، نوسەر
* ٧ کانونی یەکەم – ئارنێ نڤرا ، وێنەگر و سیاسەتمەدار ، ئەندامی ستۆرتینگ

## مردن

* ١١ی کانونی دووەم - هانس ئانرود ، نوسەر ، شاعیر و شانۆنووس ( لەدایکبووی ١٨٦٣ ) .
* ٢ ی نیسان - هالددان هانسن ، دەریاوان و خاوەنی مەدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیاد ( لەدایکبووی ١٨٨٣ ) .

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1953 in Norway»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠.

* دەروازەی مێژوو
# بورجی خەلیفە

| تاوەری خەلیفە |
| --- |
|  |
| زانیاری گشتی |
| شار یان شارۆچکە | دوبەی |
| وڵات |  میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان |
| Opening | ٢٠١٠ی کانوونی دووەمی ٤ |
| بەرزی | ٨٢٩٫٨٤ مەتر (٢٧٢٣ پێ) |
| زانیاری تەکنیکی |
| ژمارەی نھۆم | ٢١١ نھۆم |
| Design and construction |
| ئەندازیار | ئادریان سمیس |

**بورجی خەلیفە** بەرزترین بورجی سەر زەوییە، کەوتووەتە شاری دوبەی. بەرزییەکەی ٨٢٨ مەترە و ھەموو بیناکە (٢١١) نھۆم دەبێت و ٣٣٠ مەتر چوار گۆشەی تاوەرەکە لە کۆنکریت، ٣١٤٠٠ تۆن مەتریشی لە پۆلا پێکھاتووە، ٥٧ پەیژەی کارەبایی ھەیە، تاوەرەکە زیاد لە ١٠٠٠ یەکەی نیشتەجێبوونی لەخۆگرتووە، ٤٩ نھۆمی تایبەتە بە نووسینگە و ھوتێل، نھۆمەکانی سەرەوەش تایبەتن بە شوێنی بەستنی کۆبوونەوە گەورە و فەرمییەکان.

## دروستکردن

تاوەری خەلیفە بن زاید لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٠٤ کاری چاڵ ھەڵکەندنی بۆ ئەنجام دراو لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩دا کۆتایی ھات بە داپۆشینی ڕووی دەرەوەی و لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ بە فەرمی کرایەوە، کۆی خەرجی تێچووی تاوەرەکە یەک ملیار دۆلاری ئەمریکی بووە و ژمارەی ئەو کرێکارانەی کاریان لە پرۆژەکەدا کرد لە ماوەی ٦ ساڵدا ١٢ ھەزار کرێکار بوون.

تاوەرەکە ئێستا بە بەرزترین تاوەری جیھان دادەنرێ کە پێشتر تاوەری تایپێی تایوانی بوو کە بەرزییەکەی ٥٠٨ مەتر بوو لە ڕووی لایەنی سیاسیشەوە تاوەرەکە گرنگییەکی تایبەتی ھەیە کە پێشتر ئەو تاوەرە ناوی دوبەی لێنرابوو بەڵام شێخ محەممەد ڕاشد ئال مەکتووم حاکمی دوبەی ناوەکەی بۆ خەلیفە بن زاید گۆڕی کە ناوبراو سەرۆکی وڵاتە و پێشتر وا باس دەکرا کە ھەردوولا ناکۆکیان ھەیە، بەڵام ئال مەکتوم بەھۆی لێھاتوویی لە بەڕێوەبردنی کاری سیاسی و پەیوەندییەکان توانی کۆتایی بەو ناکۆکی و ململانێیانە بێنێ کە لە نێوان ھەردوولا بوونی ھەبوو.

تاوەرەکە لە دووری ٩٥ کیلۆمەتر بە چاوی مرۆڤ دەبینرێ و بە شارێکی ستوونی لە قەڵەم دەدرێ و جیاوازی پلەی گەرما لە نھۆمی یەکەم بۆ نھۆمی ١٦٠، ٨ پلەیە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی نژیاروانی
* دەروازەی سامسۆنگ
# مادھوری دیکشیت

| Madhuri Dixit  |
| --- |
| مادھوری لە بۆنەی فیلمی ئۆلەی لەساڵی ٢٠١٣ |
| لەدایکبوون |  (١٩٦٧-٠٥-١٥) ١٥ی ئایاری ١٩٦٧ مۆمبای، مەھاراشترا، ھیندستان |
| پیشە | خانمەکتەر |
| چالاکبوون | ١٩٨٤ – ئێستا |
| ھاوسەر | Shriram Madhav Nene (ئێستا. ١٩٩٩) |
| مناڵ(ەکان) | ٢ |
| وێبگە | www.madhuridixit-nene.com |

**مادھوری دیکشیت** لەدایکبووی ١٥ ئایاری ١٩٦٧، یەکێکە لە خانمەئەکتەرە ھەرە سەرکەوتووەکانی بۆلیوود کە سەردەستەی خانمەئەکتەرەکانی ھەشتا و نەوەدەکان و سەرەتای دووھەزار بوو لە سینەمای ھیندی، مادھوری شەش جار خەڵاتی فیلم فەیری وەرگرتووە کە چواریان وەک خانمە ئەکتەر وە یەکێکیان وەک ئەکتەری پاڵپشت وەیەکێکی دییان وەک خەڵاتێکی تایبەت بووە. لەساڵی ١٩٨٤ بەشداری یەکەم فیلمی بۆلیوود دەکات بەناوی (Abodh) وە ھەر لە یەکەم فیلمیدا ڕۆڵی سەرەکی پێدەدرێت. بەھۆی جوانی و لێزانی لە سەماکردن بە یەکێ لە باشترین خانمەئەکتەرەکانی مێژووی بۆلیوود دادەنرێت.

## باشترین فیلمەکان

* Madhuri Dixit | Celebrity Boss.com
* Ram Lakhan ساڵی ١٩٨٩
* Parinda ساڵی ١٩٨٩
* Dil ساڵی ١٩٩٠
* Saajan ساڵی ١٩٩١
* Beta ساڵی ١٩٩٢
* Khalnayak ساڵی ١٩٩٣
* ئەنجام Anjaam ساڵی ١٩٩٤
* Hum Aapke Hain Koun.. ! ساڵی ١٩٩٤
* ڕاجا Raja ساڵی ١٩٩٥
* Dil To Pagal Hai ساڵی ١٩٩٧
* Mrityudand ساڵی ١٩٩٧
* پوکار Pukar ساڵی ٢٠٠٠
* Lajja ساڵی ٢٠٠١
* دیڤداس Devdas ساڵی ٢٠٠٢

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* داڕێژە:AllRovi person
* مادھوری دیکشیت لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ژن
* ھێمای دەروازەدەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی بۆڵیوود
# نائووروو

**نائووروو** (بیبیسە)، بە ڕەسمی **کۆماری نائووروو** (بە ئینگلیزی: *Republic of Nauru*) وڵاتێکە لە ئۆقیانووسیا.ئەم وڵاتە هیچ پایتەختێکی نییە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئۆقیانووسیا
* دەروازەی وڵاتەکان
# گەردوون

| گەردوون |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە |  |
| Named by | Philipp von Zesen |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ١٣٧٩٨ ملیۆن ساڵ پێش زایین |
| ھۆکار | تەقینەوە گەورەکە |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | کۆسمۆلۆجی، Q12771345 |
| بەستەری وەسفکراو |  |
| Contains | baryonic matter، ماددەی تاریک، وزەی تاریک |
| شێوەی ئەندازیاری | نرخی نەزانراو، flatness |
| تاگی "ستەک ئێکسچەینج" |    |
| بەرامبەر | antiverse |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**گەردوون** پێک ھاتووە لە ھەموو ئەو شتانەی کە بە شێوەی فیزیکی بوونیان ھەیە، گشت بۆشایی و کات، گشت فۆرمەکانی ماددە و وزە، و ھەموو ئەو یاسا و نەگۆڕە فیزیکییانەی زاڵن بە سەریاندا.
ڕاڤەکانی ئێستای فەلەکناسەکان نیشان دەدەن کە تەمەنی گەردوون (± ٠٫١٢) ١٣٫٧٣ ملیارد ساڵە و تیرەی گەردوونی بینراو لاینیکەم ٩٣ ملیارد ساڵی تیشکی یان ٨٫٨٠ × ١٠٢٦ مەترە.

## وشەڕەتناسی

وشەی Universe وشەکی فەڕەنسی کەونە univers، وشەی univers لەلای فەیلسوفەکانی یۆنانی کەون و لەلایەن فیساگورس ئاماژەی کردییە بە τὸ πᾶν tò pân، واتا *ھەموو* مانای گەیاندنی ھەموو کەل و پەلەک و ھەموو گەردوون، و ھەروەھا ئاماژەی کردییە بە وشەی ὁ κόσμος ho kósmos، ئەوەیان واتای جیھان و گەردوون،

## تەقینەوە گەورەکە

تەقینەوە گەورەکە (Big Bang) بریتییە لە ئەو بیردۆزەی کە باس لە دروستبوونی گەردوون دەکات لە سەرەتادا کە بە تەقینەوەیەک دەستی پێ کردووە. بەپێی بیردۆزی تەقینەوە گەورەکە گەردوون لە سەرەتادا تەنێک بووە لە دۆخێکی زۆر گەرمدا و پاشان بە خێرایییەکی زۆر کشاوە. ئەو کشانە خێرایە وای لە گەردوون کردووە کە بەرەو سارد بوونەوە بڕوات و وەکو ئەم بارەی ئێستای لێبێت کە بەردەوامە لە کشان. بەپێی دوایین لێکۆڵینەوە ئەم بار و دۆخەی گەردوون دەگەڕێتەوە بۆ (١٣٫٧) ملیارد ساڵ پێش ئێستا، کە دانراوە بە تەمەنی گەردوون و ئەو کاتەی کە تەقینەوە گەورەکە ڕوویداوە. دوای ئەو کشانە ناوخۆیییەی کە تێیدا ڕوویدا گەردوون سارد بووەوە بۆ گۆڕینی وزە بۆ توخمە کیمیایی و بەشە گەردیلەکان. ئەمە ھەزاران ساڵی دەوێت تا (پرۆتۆن و نیوترۆن و ئێلەکترۆن)یەک بگرن و گەردیلە پێک بھێنن کە یەکەی دروستبوونی ماددەن. یەکەم توخمی کیمیایی کە دروست بوو (ھایدرۆجین) بوو بە دواشیدا (ھێلیوم و لیسیۆم) پێکھاتن.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Universe»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١١ی ئایاری ٢٠٢٣.

* دەروازەی گەردوون
* دەروازەی وزە
* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی زانست
* پەڕگە:Picture for kurdish wiki.662.pngدەروازەی کۆمەڵەی خۆر
* دەروازەی فڕینی بۆشایی
# بنەڕەتخوازی

**بنەماخواز** یان **فاندامێنتالیزم** بە واتای گرژیە لە باوەڕە ئایینیەکان و داخوازی لەڕادەبەدەر بۆ دامەزراندنی حکوومەت و ئیجرا کردنی دەستووری ئایینی. فاندامێنتالیستەکان لە ھەمووی ئایینەکانی جیھاندا ئیمکانی درووست بوونی فاندامێنتالیزم ھەیە وەکوو ئیسلام کە ئەم فاندامێنتالیزمە وەکوو ئەلقاعیدە و گرووپی دیکە خۆی پیشان داوە، ئەوڕۆکە چەندین گرووپی تری فاندامێنتالیزم لە پەیڕەوانی ئایینەکانی تر وەکوو یەھوودییەت، مەسیحییەت و ھیندویزم پێک ھاتووە کە زۆربەی ئەم گروپانە (نە گشتیان) خەریکی کاروباری تیرۆریستیین.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئایین
* دەروازەی فەلسەفە
# خیتان

خانەدانی لیاو ساڵانی (٩٠٧ - ١١٢٥)
ئیمپراتۆریەتی مەغۆل لە ساڵی ١٢٠٧
خەڵکی **خیتان** (بە چینی:契丹؛ بە ئینگلیزی: Khitan people)، خەڵکانێکی کۆچبەر بوون کە لە بنەڕەتدا خەڵکی مەنگۆلیا و مەنچوریا بوون (لە ئێستا دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی چین) لە سەدەی ٤ەوە بە زمانێک قسەیان دەکرد کە پەیوەندی بە زمانی مەنگۆلی هەبوو. وەک خانەدانی لیاو.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Khitan people

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی چین