# تێل ئەڤیڤ

| ئەڤیڤ
*תל־אביב-יפו* (عیبری) *تل أبیب – یافا* (عەرەبی) |
| --- |
| City |
| **لە سەرەوەی چەپەوە**: ئاڵوگۆڕی ھاشالۆم، تاوەری ئازریێلی سارۆنا، تاوەری کاتژمێری جافا، کەناری تەلئەبیب، سەیرانگای تەلئەبیب، پانۆرامای شارەکە |
| ئاڵادروشمی خانەدانی |
| ناسناو(ەکان): * 'یەکەم شاری عیبری'
* 'شاری سپی'
* 'شاری بێ وەستان
* *'The Bubble'*
* *'TLV'*
* *'پرتەقاڵە گەورەکە'*
 |
| ئەڤیڤLocation within IsraelئەڤیڤLocation within AsiaئەڤیڤLocation on Earthپیشاندانی نەخشەی ئیسرائیلپیشاندانی نەخشەی ئاسیاپیشاندانی نەخشەی زەویپیشاندانی ھەموو |
| پۆتانەکان: ﻿ / ﻿ |
| وڵات |  ئیسرائیل |
| ناوچە |  ناوچەی تێل ئەڤیڤ |
| Metropolitan area | Gush Dan |
| دامەزران | ١١ی نیسانی ١٩٠٩ (1909-04-11) |
| ھاوناو | Tel Abib in Ezekiel 3:15, via Herzl's Altneuland |
| دەسەڵات |
|  • جۆر | Mayor–council |
|  • دەستە | Tel Aviv-Yafo Municipality |
|  • سەرۆکی شارەوانی | ڕۆن ھولدای |
| ڕووبەر |
|  • City | ٥٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢٠ میلی چوارگۆشە) |
|  • شاری | ١٧٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٦٨ میلی چوارگۆشە) |
|  • گەورەشار | ١٥١٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٥٨٥ میلی چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ٥ مەتر (١٦ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (2019

سەرچاوەکان

)
سەرچاوەکان

 |
|  • City | ٤٦٠٬٦١٣

سەرچاوەکان

 |
|  • پلە | یەکەم لە ئیسرائیل |
|  • چڕی | ٨٤٦٨٫٧ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢١٬٩٣٤ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
|   • پلە | ١٢یەم لە ئیسرائیل |
|  • شاری | ١٬٣٨٨٬٤٠٠ |
|  • چڕیی شاری | ٨٠٥٧٫٧ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢٠٬٨٦٩ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
|  • گەورەشار | ٣٬٨٥٤٬٠٠٠ |
|  • چڕیی گەورەشار | ٢٢٨٦ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٥٬٩٢٠ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
| سەرناوی دانیشتوو | تێل ئەڤیڤی |
| ناوچەی کاتی | UTC+٢ (کاتی ستانداردی ئیسرائیل) |
|  • ھاوین (DST) | UTC+٣ (کاتی ھاوینی ئیسرائیل) |
| پۆستاڵکۆد | 61XXXXX |
| Area code | +٩٧٢–٣ |
| ISO 3166 code | IL-TA |
| GDP | US$ ١٥٣٫٣ ملیار |
| GDP per capita | US$42,614 |
| وێبگە | tel-aviv.gov.il |
|  |
| **UNESCO World Heritage Site** |
| Official name | White City of Tel Aviv |
| جۆر | Cultural |
| پێوەر | ii, iv |
| ھەڵبژێردراو (فەرمی) | ٢٠٠٣ |
| سەرچاوەی ژ. |  |
| State Party | Israel |
| Region | Israel |
|  |
|  |

**تێل ئاڤیڤ** یان **تەلئەبیب** (بە عیبری: תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ) پڕ دانیشتووترین شارە لە ناوچەی گەورەی گوش دان لە ئیسرائیل. دەکەوێتە کەنارەکانی دەریای ناوینی ئیسرائیل و ژمارەی دانیشتووانی ٤٩٥ ھەزار و ٦٠٠ کەسە، ناوەندی ئابووری و تەکنەلۆژیای وڵات و ناوەندێکی تەکنەلۆژیای بەرزی جیھانییە. ئەگەر قودسی ڕۆژھەڵات بە بەشێک لە ئیسرائیل ھەژمار بکرێت، تەلئەبیب دووەم شاری زۆرترین دانیشتوانی وڵاتەکەیە، دوای قودس؛ ئەگەر نا، تەلئەبیب پڕ دانیشتووترین شارە، پێش قودسی ڕۆژاوا کەوتووە.

تەلئەبیب لەلایەن شارەوانی تەلئەبیب-یافۆ بەڕێوەدەبرێت کە سەرۆکی شارەوانی ڕۆن ھولدای سەرۆکایەتی دەکات و زۆربەی باڵیۆزخانە بیانییەکانی ئیسرائیل تێیدا نیشتەجێیە. شاری جیھانی بێتا+ و لە پلەی ٥٣ی پێوەرەکانی ناوەندە داراییە جیھانییەکانە لە ساڵی ٢٠٢٢. تەلئەبیب خاوەنی سێیەم یان چوارەم گەورەترین ئابوورییە و گەورەترین ئابووریی بۆ تاک لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا ھەیە. لە پلەی چوارەمی سەرەکیی ناوەندەکانی سیستمی ژینگەیی بۆ کۆمپانیاکانە لە جیھانیدا. لە ئێستادا ئەم شارە بەرزترین تێچووی ژیانی لە جیھاندا ھەیە. ساڵانە زیاتر لە ٢.٥ ملیۆن سەردانیکەری نێونەتەوەیی وەردەگرێت. شوێنی زانکۆی تەلئەبیبە کە گەورەترین زانکۆی ئەو وڵاتەیە و زیاتر لە ٣٠ ھەزار خوێندکاری تێدایە.

## حکوومەتی ناوخۆیی

گۆڕەپانی ڕابین و ھۆڵی شارەوانی تێل ئەڤیڤ کە سەیری باکووری ڕۆژاوا دەکەن
تێل ئەڤیڤ لەلایەن ئەنجومەنی شارێکی ٣١ ئەندامییەوە بەڕێوەدەبرێت کە بۆ ماوەی پێنج ساڵ بە ھەڵبژاردنی ڕێژەیی ڕاستەوخۆ ھەڵدەبژێردرێت، و سەرۆکی شارەوانییەک کە بۆ ھەمان خول بە ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆ لەژێر سیستەمی دوو خولیدا ھەڵدەبژێردرێت. وەک ھەموو سەرۆک شارەوانییەکانی دیکەی ئیسرائیل، ھیچ سنوورێکی ماوەی سەرۆکایەتی شارەوانی تەلئەبیب نییە. ھەموو ھاووڵاتیانی ئیسرائیلی کە تەمەنیان لە سەرووی ١٧ ساڵەوەیە و لانیکەم ساڵێک لە تەلئەبیب نیشتەجێن، مافی دەنگدانیان ھەیە لە ھەڵبژاردنی شارەوانییەکان. شارەوانی بەرپرسیارە لە خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان، بەرنامە کۆمەڵایەتییەکان، ژێرخانی گشتی، پلاندانانی شارەکان، گەشتیاری و کاروباری ناوخۆیی دیکە. ھۆڵی شارەوانی تەلئەبیب دەکەوێتە گۆڕەپانی ڕابین. ڕۆن ھولدای لە ساڵی ١٩٩٨ەوە سەرۆکی شارەوانی تەلئەبیب بووە. حولدای بۆ خولی پێنجەم لە ھەڵبژاردنی شارەوانییەکانی ساڵی ٢٠١٨دا ھەڵبژێردرایەوە، بە شکستھێنان بە جێگری پێشووی ئەساف زەمیر، دامەزرێنەری پارتی ھایر. شاری ھولدای بووەتە درێژخایەنترین سەرۆکی شارەوانی شارەکە، کە ماوەی ١٩ ساڵەی شلۆمۆ لاھاتی تێپەڕاندووە. کورتترین پۆستەکەی دەیڤید بلۆچ بوو، کە بۆ ماوەی دوو ساڵ لە پۆستەکەیدا بوو، ١٩٢٥–١٩٢٧.

لە ڕووی سیاسییەوە تەلئەبیب بە قەڵایەکی چەپ ناسراوە، لە ھەردوو بابەتی ناوخۆیی و نیشتمانیدا. دەنگی چەپ بە تایبەتی لە گەڕەکە دەوڵەمەندەکانی ناوەڕاست و باکووری شارەکەدا باو بووە، ھەرچەندە بۆ گەڕەکە چینی کرێکارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵات کە مەیلیان ھەیە دەنگ بە پارتە ڕاستڕەوەکان بدەن لە ھەڵبژاردنە نیشتمانییەکاندا، وا نییە. لە دەرەوەی کیبوتزیم، مێرێتز لە تەلئەبیب دەنگی زیاتر وەردەگرێت لە چاو ھەر شارێکی دیکەی ئیسرائیل.

## ئەمانەش ببینە

* گۆڕەپانی ڕابین
* ھۆڵی شارەوانی تێل ئەڤیڤ

## سەرچاوەکان

‏

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئیسرائیل
* دەروازەی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی