Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سان ئەنتۆنیۆ

| سان ئەنتۆنیۆ |
| --- |
| بە ئینگلیزی: San Antonio |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٧١٨ |
| ناو بە زمانی فەرمی | San Antonio |
| ناونراوە لەدوای | ئەنتۆنی پادوا |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| پایتەختی | Bexar County، Spanish Texas |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Bexar County، Medina County، Comal County |
| ناوچەی کاتی | ناوچەی کاتی ناوەندی |
| خاکی ئاماری | Greater San Antonio |
| پێداچوونی ناوچەیی | San Antonio urban area |
| پۆتانی شوێن | ٢٩°٢٥′٣٠″N ٩٨°٢٩′٣٨″W |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of San Antonio |
| سەرۆک | Gina Ortiz Jones |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | San Antonio City Council |
| ئەندامی | تۆڕی شارە داھێنەرەکان لە یوونێسکۆ، Organization of World Heritage Cities، GovAI Coalition |
| دانیشتووان | ١٬٤٣٤٬٦٢٥ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٩٨±١ مەتر |
| Visitor center | San Antonio's Official Visitor Information Center |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | Battle of the Alamo، Siege of Béxar |
| ڕووبەر | ١٬٢٠٨٫٧٧٧٣٣٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە، ١٬٢٠٨٫٧٨٠٢٦٨ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| وەسفی ئاڵا | flag of San Antonio |
| کۆدی تەلەفۆن | 210 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سان ئەنتۆنیۆ** (بە ئینگلیزی: San Antonio) شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی تێکساس، ئەمریکا، و ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٠ " ١٬٥٤٧٬٢٥٣ " کەس بووە.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «San Antonio»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٠ی ئابی ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
* دەروازەی مێژوو
# دەرمان

**دەرمان** (بە ئینگلیزی: Therapy) دەرمان بەکاردێت لەکاتی دەستنیشانکردن، چارەسەرکردن، ڕێگەگرتن لە نەخۆشی. بەشی دەرمان بەشێکی گرنگی پزیشکییە پشت بە زانستی دەرمانناسی دەبەستێت.

## ڕێگەکانی دەرمان

* داروو یان دەوا
* نەشتەرگەری
* بستنەوەی برین
* ھمئۆپاتی
* خوراک دەرمانی

ھتد

## جێگەی دەرمان

پزیشکەکان لە مەتەب یا ئافیسی تایبەت بە خۆیان، لە دەرمانگەکان و یان نەخۆشخانەکان نەخۆشەکانیان دەرمان دەکەن.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی موکریان
* دەروازەی پزیشکی
* دەروازەی ژینناسی
# میدیای بەکۆمەڵ

**میدیای بەکۆمەڵ** بە دەستەیەک لە ئامێرەکانی پەیوەندی گرتن دەوترێت کە پەیوەندییەکی یەکلایەنە لە نێوان خۆیان و خەڵکدا پێک دێنن. بۆ وێنەی میدیا دەتوانرێت بە تەلەڤیزیۆن و ڕایۆ ئاماژە بکرێت کە ھەواڵ و دەنگی خۆیان بە گوێچکەی بینەر و بیسەر دەگەیێنن بەڵام ھیچ وەڵامێک لەوان وەرناگرن.

## سەرچاوەکان

*

* دەروازەی چاند
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی ڕۆژنامەوانی
# تەکنۆلۆژیا

پێشکەوتنی تەکنۆلۆژیا لە ناوەڕاستی سەدەی ٢٠ەم بووە ھۆی گەڕان بۆ ناو بۆشایی گەردوون
**تەکنۆلۆژیا** یان **تەکنەلۆژیا** (بە ئینگلیزی: Technology)، تەکنەلۆژیا بریتییە لە بەکارهێنانی زانست بۆ گەیشتن بە ئامانجە پراکتیکییەکان بە شێوەیەکی دیاریکراو و دووبارە بەرهەمهێنانەوە. هەروەها ڕەنگە وشەی تەکنەلۆژیا بە مانای بەرهەمی هەوڵێکی لەو شێوەیە بێت. بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا بە شێوەیەکی بەرفراوان لە بواری پزیشکی، زانست، پیشەسازی، پەیوەندی،گواستنەوە،سەربازی وژیانی ڕۆژانەدا باو بووە. تەکنەلۆژیاکان بریتین لە شتە فیزیکیەکانی وەک کەلوپەل یان ئامێر و ئامرازە نامەعنەوییەکانی وەک نەرمەکاڵا.

زۆر پێشکەوتنی تەکنەلۆژی بووەتە هۆی گۆڕانکاری لە کۆمەڵگادا. سەرەتاییترین تەکنەلۆجیای ناسراو کەرەستەی بەردینە، کە لە سەردەمی پێش مێژوودا بەکارهاتووە، دواتر بەکارهێنانی ئاگر، کە یارمەتیدەر بووە لە گەشەکردنی مێشکی مرۆڤ و گەشەکردنی زمان لە سەردەمی سەهۆڵبەندان. داهێنانی ویل لە سەردەمی برۆنزیدا بووە هۆی ئەوەی گەشتێکی فراوانتر و دروستکردنی ئامێری ئاڵۆزتر بکرێت. پێشکەوتنە تەکنەلۆژییەکانی ئەم دواییە، لەوانەش چاپخانە، تەلەفۆن و ئینتەرنێت، بەربەستەکانی پەیوەندیکردنیان دابەزاندووە و ئابووری زانینیان هێناوەتە ئاراوە.

لە کاتێکدا تەکنەلۆژیا بەشدارە لە گەشەسەندنی ئابووری و خۆشگوزەرانی مرۆڤ، بەڵام دەتوانێت کاریگەری نەرێنی وەک پیسبوون یان کەمبوونەوەی سەرچاوەکان هەبێت، یان زیانی کۆمەڵایەتی وەک بێکاری تەکنەلۆژی کە بەهۆی ئۆتۆماتیکیەوە دروست دەبێت. لە ئەنجامدا مشتومڕی فەلسەفی و سیاسی لەسەر ڕۆڵ و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا و ئەخلاقی تەکنەلۆژیا و کەمکردنەوەی لایەنە خراپەکانی تەکنەلۆژیا سەریهەڵداوە. بزووتنەوە مێژوویی و هاوچەرخەکانی وەک نیو-لودیزم و ئەنارکۆ-پریمیتیڤیزم ڕەخنە لە پەرەسەندنی تەکنەلۆژیا دەگرن، لە کاتێکدا لایەنگرانی ترانزومانیزم و تەکنۆ-پێشکەوتنخوازی چالاکانە پشتگیری لە گۆڕانکاری تەکنەلۆژی دەکەن و وەک ڕزگارکەر سەیری دەکەن. زۆرێک لە کاریگەرییە نەرێنییەکانی تەکنەلۆژیا دەتوانرێت لە ڕێگەی داهێنانە تەکنەلۆژییەکانی وەک وزەی نوێبووەوە لە گواستنەوە و پیشەسازیدا، بەرهەمە جینییەکانی دەستکاریکراو بۆ چارەسەرکردنی کەمبوونەوەی خاک، و گەڕان بەدوای بۆشایی ئاسمان بۆ کەمکردنەوەی مەترسییە کارەساتبارەکانی جیهان کەمبکرێنەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی زانست
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ئەندازیاری
# مەکۆی بۆشایی

| مەکۆی بۆشایی |
| --- |
|  |
| لقی | flying machine، پێڕاگوێز، space object |
| ناو | yo |
| کارپێکەر | flight controller |
| Container | بۆشاییی دەرەکی |
| MCN code | 8802.60.00 |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**کەشتیی بۆشایی** (بە ئینگلیزی: Space Shuttle)، کەرستەیەکی گواستنەوە یان لێخوڕێکی دیزاینکراوە بۆ فڕین لە فەزا. کەشتییەکانی بۆشایی بۆ ئامانجی جۆراوجۆر بە کار دەھێنرێن؛ لەوانە پێوەندیکردن لە دوورەوە، چاودێریی زەوی، کەشناسی، دەریاوانی، داگیرکردنی فەزا، ھەسارەناسی و گواستنەوەی مرۆڤ و کەلوپەل بۆ فەزا. کەشتییەکانی بۆشایی دوو جۆری سەرنشیندار و بێسەرنشینیان ھەیە.

## ئەمانەش ببینە

* بەرنامەی ئەپۆلۆ
* ئاسمانگەڕ
* ئەپۆلۆ ٨

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Spacecraft»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٣.

* دەروازەی گەردوون
* دەروازەی فڕین
* دەروازەی ئەستێرەناسی
* دەروازەی فڕینی بۆشایی
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
# کارەساتی مەکۆکی فڕینی بۆشاییی چاڵنجەر

| کارەساتی مەکۆکی فڕینی بۆشاییی چاڵنجەر |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | STS-51-L |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| جێ | کیپ کانیڤیرال |
| پۆتانی شوێن | ٢٨°٣٨′٢٤″N ٨٠°١٦′٤٨″W |
| کاتی ڕوودان | ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦ |
| لەناوچوو | Challenger |
| ھۆکار | faulty O-ring design |
| ھۆکارێکی ڕاستەوخۆ بۆ ئەم ڕووداوە | cold weather، structural failure of external tank، O-ring seal failure |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**کارەساتی مەکۆکی فڕینی بۆشاییی چاڵنجەر** (بە ئینگلیزی: Space Shuttle Challenger disaster) (لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦ ڕوویدا)، کاتێک کەشتییە ئاسمانییەکە ٧٣ چرکە دوای بەرزبوونەوەی لەیەکتر جیابووەوە و لە ئەنجامدا ھەر حەوت ئەندامی تیمی فڕۆکەوانییەکە گیانیان لەدەستدا. کەسانی تیمەکە بریتی بوون لە مامۆستا کریستا مەک ئۆلیف کە وەک یەکەم کەسی مەدەنی لە بۆشایی ئاسمان ھەڵبژێردرا وەک بەشێک لە پڕۆژەی مامۆستا لە بۆشاییی ئاسمانی ناسا. کارەساتەکە بەھۆی لەکارکەوتنی مۆری ئەڵقەی O لە یەکێک لە ئامێرە ڕەقەکانی گەورەکردنی موشەکەکاندا بووە، کە ڕێگەی بە گازە گەرمەکان داوە دەربچن و تانکی سووتەمەنی دەرەکی بگرن. تەقینەوەکە بووە ھۆی تێکچوونی مەکۆکەکە و لەدەستدانی کارەساتبارانەی تیمەکەی. کارەساتی چاڵنجەر کارەساتێکی قووڵ بوو کە میللەتی تووشی شۆک کرد و بووە ھۆی ھەڵسەنگاندنەوەی پرۆتۆکۆڵی سەلامەتی و پرۆسەکانی بڕیاردانی ناسا.
ھەروەھا کاریگەرییەکی درێژخایەنی لەسەر بەرنامەی بۆشایی ئاسمان ھەبوو، لە ئەنجامدا بەرنامەی مەکۆکەکان بۆ ماوەیەکی کاتی ڕاگیرا و گۆڕانکاری لە دیزاین و کارپێکردنی مەکۆکە بۆشایییەکان لە داھاتوودا ئەنجامدرا. کارەساتی چاڵنجەر وەک بیرھێنانەوەی مەترسی و دژایەتی گەڕان بەدوای بۆشایی ئاسماندا کاردەکات و تا ئێستاش وەک لاپەڕەیەکی تاریک لە مێژووی فڕینی مرۆڤ بۆ بۆشایی ئاسمان ماوەتەوە. کارەساتی چاڵنجەر کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر بەرنامەی بۆشایی ئاسمان و تێڕوانینی گشتی بۆ گەڕان بەدوای بۆشایی ئاسمان ھەبوو. بیرخستنەوەیەکی توند بوو بۆ مەترسییە سروشتییەکانی فڕینی مرۆڤ بۆ بۆشایی ئاسمان و گرنگی یەکەمایەتیدان بە سەلامەتی لە ھەموو لایەنەکانی ئەرکەکانی بۆشایی ئاسمان.

دوابەدوای کارەساتی چاڵنجەر، ناسا لێکۆڵینەوەیەکی وردی ئەنجامدا بۆ دیاریکردنی ھۆکاری کارەساتەکە و گۆڕانکارییەکانی جێبەجێکرد بۆ ڕێگریکردن لە ڕووداوی ھاوشێوە لە داھاتوودا. کۆمیسیۆنی ڕۆجەرز کە لەلایەن سەرۆک ڕۆناڵد ڕەیگنەوە دەستنیشانکرا، شکستی مۆری ئەڵقەی Oی وەک ھۆکاری سەرەکی کارەساتەکە دەستنیشانکرد و تیشکی خستە سەر پرسە ڕێکخراوەیی و پەیوەندییەکانی ناو ناسا کە بەشداربوون لە پرۆسەی بڕیاردانی ھەڵە کە بووە ھۆی ھەڵدانی کارەساتەکە. کارەساتی چاڵنجەر بووە ھۆی ڕاگرتنی کاتی بەرنامەی مەکۆکی بۆشایی ئاسمان لەکاتێکدا باشترکردنی سەلامەتی جێبەجێکرا. ھەروەھا بووە ھۆی ھەڵسەنگاندنەوەی چاندی ناسا، پرۆسەکانی بڕیاردان و پراکتیکەکانی پەیوەندیکردن بۆ دڵنیابوون لەوەی کە نیگەرانییەکانی سەلامەتی لە ئەرکەکانی داھاتوودا ئەولەوییەتێکی زیاتریان پێدەدرێت.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Space Shuttle Challenger disaster»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤.

* دەروازەی زانست
* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی فڕینی بۆشایی
* دەروازەی دەیەی ١٩٨٠
* دەروازەی فڕین
# تایم ١٠٠

**تایم ١٠٠** (بە ئینگلیزی: Time 100) بریتییە لە لیستێکی ساڵانەی گرنگترین ١٠٠ کەسایەتیی جیھان، کە کاریگەری زۆریان ھەبووە لەسەر خەڵک، ئەم لیستە لەلایەن گۆڤاری تایم کۆدەکرێتەوە. بۆ یەکەم جار ئەم لیستە لە ساڵی ١٩٩٩ بڵاوکرایەوە، بەھۆی مشتومڕ و وتووێژی پەیمانگاکان ئەم لیستە بووە بۆنەیەکی ساڵانە.

## لیستی ١٠٠ کەسایەتیی جیھان

| پلە | ناو | ژیان | وێنە | پیشە | وڵات | ڕوونکردنەوە و کاریگەری |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ١ | ھۆمیرۆس | ٨ سەدە پ. ز–؟ |  | ھۆنراوەنووس و نووسەر | یۆنان | نووسەری ئیلایادە و ئۆدیسی بەناوبانگ. |
| ٢ | ئیساک نیوتۆن | ١٦٤٣–١٧٢٧ |  | زانای فیزیا | بەریتانیا | فیزیازانی ئینگلیز، بیرکاریزان، گەردوونناس، فەیلەسووفی سروشت، کیمیازان و ڕەوانبێژ. |
| ٣ | چارڵز داروین | ١٨٠٩–١٨٨٢ |  | زانای سروشت | بەریتانیا | سروشتزانی ئینگلیز، بیردۆزی پەرەسەندنی بڵاوکردەوە، کە پێی وابوو مرۆڤ لە مەیموونەوە ھاتووە. |
| ٤ | یوریپیدیس | ٤٨٠ پ. ز–٤٠٦ پ. ز |  | فەیلەسووف | یۆنان | فەیلەسووفی یۆنانی |
| ٥ | ئەفلاتوون | ٤٢٧ پ. ز–٣٤٧ پ. ز |  | فەیلەسووف | یۆنان | فەیلەسووفی یۆنانی و دانانی فەلسەفەی ئەفلاتوونی. |
| ٦ | پیتەر ئەبیلارد | ١٠٧٩ ز–١١٤٢ ز |  | فەیلەسووف | فەڕەنسا | فەیلەسووفی سەدەکانی ناوەڕاست، بە ڕۆمانسیترین پیاو دادەنرێت لە مێژوودا. |
| ٧ | لیۆناردۆ داڤینشی | ٤٢٧ پ. ز–٣٤٧ پ. ز |  | وێنەکێش و زانای چەندین بوار | ئیتالیا | بیرکاریزان، وێنەکێش، موزیکژەن، زانا، ئەندازیار، داھێنەر، زەویناس، نووسەر، توێکاری لەش. بە بلیمەت ناسراوە لە ئەوروپادا. |
| ٨ | ڕامبرانت | ١٦٠٦ ز–١٦٦٩ ز |  | وێنەکێش | ھۆڵەندا | وێنەکێش و ھەڵکۆڵە، بەناوبانگ بووە بۆ کێشانی وێنەی کەسەکان. |
| ٩ | مۆزارت | ١٧٥٦ ز–١٧٩١ ز |  | ئاواز دانەری مۆسیقا | نەمسا | دەستێکی باڵای ھەبووە لە دانانی مۆسیقادا، زیاتر لە ٦٠٠ بەرھەمی ھەیە. |
| ١٠ | یۆھان سباستیان باخ | ١٦٨٥ز–١٧٥٠ز |  | ئاواز دانەری مۆسیقا | ئەڵمانیا | ئاوازدانەر، ئۆرگانژەن، پیانۆژەن، کەمانژەن، ڤیۆلاژەن، چەندین بەرھەمی گەورەی ھەبووە لە مۆسیقادا. |
| ١١ | لودڤیگ ڤان بێتھۆڤن | ١٧٧٠–١٨٢٧ز |  | ئاواز دانەری مۆسیقا | ئەڵمانیا | ئاوازدانەر، پیانۆژەن، بە یەکێک لە ھەرە گەورەترین ئاوازدانەرەکان ناسراوە لە جیھاندا. |
| ١٢ | ویلیام شێکسپیر | ١٥٦٤–١٦١٦ز |  | ھۆنراوەنووس و شانۆنووس. | ئینگلتەرا | ھۆنراوەنووس، شانۆنووس، بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسراوە بە گەورەترین نووسەری ئینگلیز. |
| ١٣ | فریدریش نیچە | ١٨٤٤ – ١٩٠٠ز |  | فەیلەسووف و شاعیر | ئەڵمانیا | شارەزا بووە لە بوارەکانی مێژووی فەلسەفە و شیعر و حوکمڕانی. |
| ١٤ | ئێدموند کین | ١٧٨٧ – ١٨٣٣ز |  | ئەکتەر | ئینگلتەرا | بە مەزنترین ئەکتەری سەردەمی خۆی ناسراوە. |
| ١٥ | کۆنستانتین ستانیسلاڤسکی | ١٨٦٣ – ١٩٣٦ز |  | ئەکتەر | ڕووسیا | کاریگەری گەورەی ھەبووە لە وڵاتی ڕووسیا لە کاتی جەنگی جیھانی دووەمدا. |

## پەراوێزەکان

* دەروازەی ڕۆژنامەوانی
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# سۆشیاڵ نێتوۆرک

| سۆشیاڵ نێتوۆرک |
| --- |
| بەشێکە لە | National Film Registry |
| سەرناو | The Social Network |
| تاقیکردنەوە | تاقیکردنەوەی بێکدل، پێچەوانەی تاقیکردنەوەی بێکدل |
| لەسەر بنچینەی | The Accidental Billionaires |
| بابەتی سەرەکی | فەیسبووک، مێتا پلاتفۆرمز |
| چەشن | فیلمی ژیاننامەیی، trial film، دراما |
| ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە | ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠ |
| وڵاتی بنەڕەت | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| زمانی سەرەکی | زمانی ئینگلیزی |
| دەرھێنەر | دەیڤد فینچەر |
| سیناریۆنووس | ئارۆن سۆرکین |
| بەرھەمھێنەری جێبەجێکار | ئارۆن سۆرکین |
| بەڕێوەبەری وێنەگرتن | Jeff Cronenweth |
| ئێدیتەر | Kirk Baxter |
| دیزاینەری بەرھەمھێنان | Donald Graham Burt |
| ئاوازدانەر | Trent Reznor، Atticus Ross |
| بەرھەمھێنەر | Scott Rudin، Dana Brunetti، Michael De Luca، Ceán Chaffin، کێڤن سپەیسی |
| کۆمپانیای بەرھەمھێنان | ڕێلەتیڤیتی میدیا، Trigger Street Productions، کۆلومبیا پیکچەرز |
| دابەشکەر | InterCom، نێتفلیکس |
| وەرگیراوە لە کارەکانی | Ben Mezrich |
| Soundtrack release | The Social Network |
| Set in period | دەیەی ٢٠٠٠ |
| شوێنی گێڕانەوە | کالیفۆڕنیا، Harvard College |
| شوێنی وێنەگرتن | بالتیمۆر، کالیفۆڕنیا، سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا، Grace Ford Salvatori Hall |
| ڕێژەی ڕووبەر | 2.39:1 |
| ڕەنگ | فیلمی بە ڕەنگ |
| تۆماری پێداچوونەوە | 9/10، 96%، 95/100، 7.8/10 |
| چەشنی بڵاوکردنەوە | ڤیدیۆ بەپێی داواکاری |
| ClassInd rating | 14 |
| ھەڵسەنگاندنی فیلم (CNC) | بۆ ھیچ تەمەنێک سنووردار نییە |
| CNC film rating (Romania) | N - 15 |
| ھەڵسەنگاندنی فیلم (EIRIN) | PG12 |
| ھەڵسەنگاندنی فیلم (FSK) | FSK 12 |
| نرخاندنی فیلم JMK | free from 12 years |
| هەڵسەنگاندنی کیجکویزەر | 12 |
| ھەڵسەنگاندنی فیلم (MPA) | PG-13 |
| وێبگە |  |
| ھەڵسەنگاندنی میدیارادێت | Suitable for a general audience, but not recommended for children under 7 |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سۆشیاڵ نێتوۆرک** (بە ئینگلیزی: The Social Network) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٠ کە باسی دامەزراندنی فەیسبووک دەکات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی فیلم
* ھێمای دەروازەدەروازەی دەیەی ٢٠١٠
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# زنجیرەچیاکانی ھیمالایای خوارەوە

| زنجیرەچیاکانی ھیمالایای خوارەوە |
| --- |
|  |
| وڵات | نیپال |
| پۆتانی شوێن | ٢٨°٤٥′٠″N ٨٣°٣٠′٠″E |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**زنجیرەچیای ھیمالایەی خوارەوە** (نیپالی: पर्वत शृङ्खला) - ھەروەھا پێی دەوترێت ھیمالایەی ناوەکی یان لیسەر ھیمالایە یان ھیماچال - زنجیرە چیایەکی گەورەی ڕۆژھەڵات - ڕۆژاوایە کە بەرزایییەکانی ٣٬٧٠٠ بۆ ٤٬٥٠٠ م بە درێژایی زنجیرەکە، بە بەرزترین شوێنی ھەریەکە لە ھیندستان و نپال و بۆتان و پاکستان دادەنرێت، ھەروەھا ھاوتەریب لەگەڵ زنجیرەی شیوەلیکی خوارەوە یان چۆریا (ئۆنتەر ھیمالیا) بۆ باشوور. پیر پەنجەل گەورەترین زنجیرەچیاکانی ھیمالایەن.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
# وەبەرهێنانی ڕاستەوخۆی بیانی

**وەبەرهێنانی ڕاستەوخۆی بیانی** (بە ئینگلیزی: Foreign direct investment) (کورتکراوە: **FDI**) ئاماژەیە بۆ کڕینی سامانێک لە وڵاتێکی دیکە، بەجۆرێک کە کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆ دەدات بە کڕیار بەسەر سەروەت و سامانەکەدا (بۆ نموونە کڕینی زەوی و بینا). بە واتایەکی تر، وەبەرهێنانێکە لە شێوەی خاوەندارێتیی کۆنترۆڵکەر لە کاروکاسبییەک، لە خانووبەرە یان لە سامانی بەرهەمدار وەک کارگە لە وڵاتێکدا لەلایەن لایەنێکەوە کە بنکەکەی لە وڵاتێکی ترە. بەم شێوەیە لە وەبەرهێنانی پۆرتفۆلیۆی بیانی یان وەبەرهێنانی ناڕاستەوخۆی بیانی بە چەمکی کۆنترۆڵکردنی ڕاستەوخۆ جیا دەکرێتەوە.

سەرچاوەی وەبەرهێنانەکە کاریگەریی نییە لەسەر پێناسەکە، وەک وەبەرهێنانی ڕاستەوخۆی بیانی: وەبەرهێنانەکە دەکرێت یان بە شێوەی "ناسروشتی" بێت لەڕێی کڕینی کۆمپانیایەک لە وڵاتی مەبەست، یان بە شێوەی "سروشتی" بێت لەڕێی فراوانکردنی کارەکانی کاروکاسبییەکی هەنووکەیی لەو وڵاتە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی سیاسەت
# گرێبەست

**گرێبەست** پێناسە دەکرێت بەوەی کە ڕێککەوتنێکی یاسایییە کە ماف و ئەرکەکانی نێوان دوو یان زیاتر لە ھاوبەشەکان بەڕێوەدەبرێت. **گرێبەست** بە یاسایی جێبەجێ دەکرێت کاتێک مەرجەکانی یاسای کارپێکراو جێبەجێ دەکات. گرێبەست بە شێوەیەکی ئاسایی ئەمانە لەخۆ دەگرێت: ئاڵوگۆڕی شتومەک وکاڵاکان، خزمەتگوزارییەکان، دراو، یان بەڵێنێک لە ھەر یەکێک لەمانە کە ئاماژە پێکراوە. لەحاڵەتی سەرپێچیکردنی گرێبەستدا، لایەنی بریندار بەدوای چارەسەری یاسای دادوەریبگەرێت وەک زیانەکان یان ھەڵوەشاندنەوە.

لە یاسای ئەنگلۆ -ئەمریکی داڕشتنی گرێبەست بە شێوەیەکی گشتی پێویستی بە پێشنیارکردن، وەرگرتن، ڕەچاوکردن لەگەڵ مەبەستی ھاوبەشی بەندە. ھەر لایەنێک دەبێت ئەو کەسانە بن کە بە گرێبەستەکە بەستراون. ھەرچەندە زۆربەی گرێبەستە زارەکییەکان بەستراینەوە، ھەندێک لەم گرێبەستانە لەوانەیە پێویستی بە فەرمییەتی وەک نووسرا بێت یان کردار بێ.

لە نەریتی یاسای شارستانیدا، یاسای گرێبەست لقێکە لە یاسای پابەند بوون.

ھەر وڵاتێک یاسایەکی نێودەوڵەتیی تایبەتی ھەیە بۆیە سیستەمێکی تایبەتی یاسای نەتەوەیی ناوخۆی ھەیە بۆ بەڕێوەبردنی گرێبەستەکانی. ھەرچەندە سیستەمەکانی یاسای گرێبەست لەوانەیە ھاوشێوە بێت، بەڵام جیاوازییەکی بەرچاویان تلەخۆ دەگرێت. بەم تێڕوانینە، زۆر لە گرێبەستەکان ھەڵبژاردنی دەقی یاسا و دەقی دادوەری تێدایە. ئەم حوکمانە یاساکانی ئەو وڵاتەیان دامەزراندووە کە گرێبەست لەگەڵ وڵات بەرێوە دەبات یان کۆڕێکی تر کە ناکۆکییەکان تێیدا چارەسەر دەکرێن. ھەر سەرنەکەوتنێک لە خودی گرێبەستەکە بەدیار کەوێت دەگرێتەوە بۆ ئەو وڵاتەی کە ڕێسای خۆیان دەگرنە بەر بۆ دیاریکردنی یاسای بەڕێوەبردنی گرێبەستەکە و دەسەڵاتی دادوەری بۆ یەک لاکردنەوەی ناکۆکییەکان. بۆ نموونە، وڵاتێکی ئەندامی ئەورووپا مادەی ٤ی ڕێکخستنی ڕۆمای ١ جێبەجێ دەکەن بۆ بڕیاردان لەسەر ئەو یاسایەی کە گرێبەستەکە بەڕێوە دەبات، و لەگەڵ ڕێسای برۆکسلی I بۆ بڕیاردان لەسەر دەسەڵاتی دادوەری.

## داڕشتن

لە یاسای گشتی دا، ئامێرەکانی گرێبەست ئەمانەن: پێشنیارکردن، وەرگرتن، نیاز بۆ دروستکردنی پەیوەندی یاسایییەکان، ڕەچاوکردن لەگەڵ بەیاسا کردنی ھەردووک داڕشتن و ناوەڕۆک.

ھەموو ڕێککەوتنێک مەرج نییە بە گرێبەست بکرێ، ھەر وەکو لایەنی ھاوبەش شێوەیەکی گشتی بە نیاز بن کە لە ڕووی یاسایییەوە بە ڕێککەوتنەکە پابەند بن. ھەر وەکو لە ڕێککەوتنی نێو پیاوان دێت کە ئەو ڕێککەوتنەیە کەبە نیاز نییە بە یاسایی کردنی بەڵکو تەنھا «رێککەوتنی بە رێزگرتنەوە پابەند دەبێت».

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی یاسا
# خەڵکی ئینگلیز

English people| ژمارەی سەرجەمی دانیشتووان |
| --- |
| **٩٠ ملیۆن** لە سەرانسەری جیھان |
| ناوچەکان بە ژمارەی دانیشتووانی بەرچاو |
|  شانشینی یەکگرتوو 45,265,093 |
|  ویلایەتە یەکگرتووەکان | 27,516,394 a |
|  کەنەدا | 6,570,015 b |
|  ئوسترالیا | 6,358,880 c |
|  نیوزیلاند | ٤٤٬٢٠٢ – ٢٨١٬٨٩٥ |
| زمانەکان |
| ئینگلیزی |
| ئایین |
| بە شێوەی نەریتی ئانگلیکانیزم (سەیری en:Religion in England بکە). |
|

---

a ئینگلیزیی ئەمریکی، b ئینگیزیی کەنەدایی، c ئینگلیزیی ئۆسترالی |

**ئینگلیزییەکان** (بە ئینگلیزی: *English*) نەتەوە و گروپیێکی ڕەگەزیی ناوخۆیی ئینگلیزن کە بە زمانی ئینگلیزی قسە دەکەن.
لە سەرەتادا ئینگلیزەکان دانیشتووی شانشینی یەکگرتوو بوون و دواتر بەرەو کەنەدا، ئەمریکا، ئەفریقای باشوور کۆچیان کردووەو لەوێدا نیشتەجێبوون.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
# دارما

**دارما** (بە سانسکریت: دارما، بە پالی: دامما) لە ئایینی بودا بە واتای ئەم شتانە دێت: دروستکەری سروشتی هەر شت، یاسا، ئایین، ئامۆژگاری، ڕاستی، چۆنیەتی و...هتد
دارما لە مەفهوومە سەرەکییەکانی فەلسەفەی هیندە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی

* دەروازەی ھیندستان
# ئەولەھی

لە فڕۆکەخانەکاندا ئامێرەکانی تیشکی ئیکس و کانزادۆزەکان بۆ دابینکردنی ئەولەھی بەکار دەھێنرێن.
**ئاسایش** یان **ئەولەھی** ڕادەی پارێزراوی لە ھەمبەر مەترسی، زیان، ھەڕەشە و کردەوەی جەنایەتکارانەیە. *ئەولەھی وەکوو شێوازی پاراستن* بەو پێکھاتە و پێواژۆیانە دەوترێ کە *ئەولەھی وەکوو ڕەوش* دابین دەکەن یان ئەوەی کە پێشی دەخەن. ھەندێک ئەولەھی ئاوەھا پێناس دەکەن: «چەشنێک پارێزراوی کە تێیدا لێکبڕاوییەک دروست بووبێ لەنێوان شتە بەھادارەکان و ھەڕەشەکاندا». لابردن و وەلاوەنانی ھەریەک لە شتە بەھادارەکە یان ھەڕەشەکە (یان ھەردووکیان) ئەو لێکبڕاوییە دێنێتە دی، بەڵام ئەمە تەنیا ڕێگە نییە. ئەولەھی وەکوو ڕەوشێکی نەتەوەیی بە واتای ئەوە دێتەوە کە وڵاتان بتوانن بەھێمنایەتییەوە پەرە بستێنن و پێش بکەون.

بۆ ئەوی واتای باشتر فام بکرێ، دەبێ ئەولەھی و چەمکە پێوەندیدارەکان وەکوو ھێمنی، بەردەوامی، و دڵنیایی، لە حەنای یەکا ھەڵسەنگێندرێن. بۆ نموونە، جیاوازیی سەرەکیی نێوان ئەولەھی و دڵنیایی لەوەدایە کە ئەولەھی پێویستە ھەردەم وریای کردەوەی خەڵکانی کاولکار بێ.

لە بوارەکانی سیاسەت و مافناسیدا، زاراوەی ئەولەھی بەم شێوازانەی خوارەوە بەکار براوە:

* **ئەولەھیی تاک**: ڕەوشێک کە تێیدا تاک لەوە نەترسێ گیان و ماڵ و ئاوڕووی لەدەست بدا.
* **ئەولەھیی کۆمەڵایەتی**: ڕەوشێک کە تێیدا کۆمەڵگە ئەرخەیان بێ لە پارێزراویی خۆی لە ھەمبەر ھەر جۆرە ھەڕەشەیەک لەلایەن دەوڵەت، دامودەزگا، یان تاکێکەوە.
* **ئەولەھیی نەتەوەیی**: ڕەوشێک کە تێیدا نەتەوەیەک لەوە نەترسێ بەشێک لە ئاپۆرە، سامان، یان خاکی وڵاتەکەی لەدەست بدا.
* **ئەولەھیی ناونەتەوەیی**: ڕەوشێک کە تێیدا ھاوسەنگی لەنێوان دەسەڵاتەکەندا ھەیە و کەس دەسدرێژی بۆ ھەرێمی ئەوی تر ناکا.

* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ
# بۆلیوود ھەنگاما

**بۆلیوود ھونگاما** (پێشووتر ناسراو بە **ئیندیا ئێف ئێم** یان **ئیندیا ئێف ئێم. کۆم**) ماڵپەرێکی بۆلیوودی ئینتەرتەینمێنتە کە لەلایەن میدیای دیجیتالی ھونگاما بەڕێودەبردرێت، کە ماڵپەڕەکەیان لە ساڵی ٢٠٠٠ کڕییەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی بۆڵیوود
# بەنگالۆر

| بەنگالۆر
ಬೆಂಗಳೂರು |
| --- |
| Metropolis |
| Bengaluru |
| چەند شوێنێکی سەرنجڕاکێش لە بانگلۆر. |
| ناسناو(ەکان): Silicon Valley of India |
| بەنگالۆرLocation in کارناتاکابەنگالۆربەنگالۆر (ھیندستان)پیشاندانی نەخشەی Karnatakaپیشاندانی نەخشەی ھیندستانپیشاندانی ھەموو |
| پۆتانەکان: ﻿ / ﻿ |
| Country |  ھیندستان |
| State | کارناتاکا |
| Region | Bayaluseemé |
| District | شاری بەنگالۆر |
| Established | 1537 |
| دامەزرێنەر | Kempegowda I |
| دەسەڵات |
|  • جۆر | شارەوانی |
|  • دەستە | BBMP |
|  • Mayor | Padmavathi G |
|  • Commissioner | گی کومار نایەک |
| ڕووبەر |
|  • Metropolis | ٧٠٩ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢٧٤ میلی چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ٩٢٠ مەتر (٣٬٠٢٠ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (2011) |
|  • Metropolis | ٨٬٤٤٣٬٦٧٥ |
|  • پلە | سێیەم |
|  • چڕی | ١٢٬٠٠٠ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٣١٬٠٠٠ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
|  • گەورەشار | ٨٬٧٢٨٬٩٠٦ |
|  • Rank | پێنجەم |
| سەرناوی دانیشتوو | بەنگالۆرییەکان |
| ناوچەی کاتی | UTC+5:30 (IST) |
| Pincode(s) | 560 xxx |
| کۆدی تەلەفۆن | +91-(0)80 |
| تابلۆی ئۆتۆمۆبێل | KA-01, 02, 03, 04, 05, 41, 50, 51, 52, 53, 57, 58, 59, 60, 61 |
| Metro GDP | $45 to $83 billion (PPP) |
| Official language | Kannada |
| وێبگە | www.bbmp.gov.in |

**بەنگالۆر** شارێکی هیندستانە. پایتەختی هەرێمی کارناتاکایە. نزیکەی ٨.٤ ملیۆن کەس لەشارەکە دەژین. پێنجەم گەورەشاری هیندستانە لەڕووی زۆری دانیشتوانەوە. بانگلۆر ٩٠٠ مەتر لەئاستی دەریاوە بەرزە ئەمەش بەرزترین شوێنە لەهیندستان.

## گالێری

* بازاڕی بەنگالۆر
* کۆشکی بانگالۆر لە ١٨٨٦ بنیاتنراوە
* مانگایەک لەشەقامێکی بانگالۆر

## ژێدەرەکان

* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی جوگرافیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
# خواردنی خێرا

نموونەی خواردنی خێرا
**خواردنی خێرا** (بە ئینگلیزی Fast Food)جۆرێکە لە خواردنی بەرهەم هێنانی بەکۆمەڵ چونکە بەشێوەیەکی گشتی بەڕێژەیەکی زۆر درووست دەکرێت. زاراوەیەکی بازرگانییە، سنووردارە بەو خواردنانەی کە لە چێشتخانە یان فرۆشگایەکان دەفرۆشرێن، بە پێکهاتەی بەستوو، پێش گەرمکراو یان پێش کوڵاو، وە لەناو پاکەتەکاندا پێشکەش دەکرێت بۆ بردنە دەرەوە.خواردنی خێرا وەک ستراتیجێکی بازرگانی بۆ ژمارەیەکی زۆر لە گەشتیاران و کرێکاران و مووچەخۆران دروست کرا.لە ساڵی ۲۰۱٨ دا بەهای پیشەسازی خواردنی خێرا لە ئاستی جیهاندا بە ٥۷۰ ملیار دۆلار مەزەندە دەکرێت. خێراترین جۆری خواردنی خێرا پێکدێت لە ژەمە پێش کوڵاوەکان کە ماوەی چاوەڕوانی کەمدەکاتەوە بۆ تەنها چرکەیەک.فرۆشگاکانی خواردنی خێرا بە پلەی یەکەم فرۆشگاکانی هەمبەرگر وەک ماکدۆناڵدز و بەرگرکینگ پێکهاتەی بەرهەمهێنراوی بەکۆمەڵ و پێشوەختە ئامادەکراو بەکاردەهێنن وەکو ( نان، بەهاراتی کیسە، گۆشتی بەستوو، سەوزەوات کە پێشوەختە شۆردراوەتەوەو پارچە پارچە کراوە)چێشتخانەکانی خواردنی خێرا بەشێوەیەکی نەریتی بەهۆی هاتوچۆی ئۆتۆمبێلەوە جیادەکرێنەوە، ڕەنگە فرۆشگاکان ستاند یاخود کیۆسک بن کە لەوانەیە هیچ شوێنێکی دانیشتنیان بۆ دابین نەکەن.چێشتخانەکانی خواردنی خێرا بە چێشتخانەی خزمەتگوزاری خێرا ناسراون. زۆرێک لە خواردنە خێراکان زیاترچەوری تێر و شەکر و خوێ و کالۆرییان تێدایە، بۆیە پەیوەندییان هەیە بە زیادبونی مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان و شێرپەنجەی کۆڵۆن و ڕیخۆڵە، قەڵەوی ، بەرزی کۆلستڕۆڵ، حاڵەتەکانی بەرگری ئەنسۆلین و خەمۆکی.

نموونەی خواردنی خێرا: پیتزا، هۆت دۆگ، بەرگر، فینگەر، مریشکی سوورکراوە، دۆنەت، خواردنەوە گازییەکان…. هتد.

## **مێژوو**

هەندێک مێژووی خواردنی خێرا لە ئەمریکاوە دەگەڕێننەوە بۆ ۷ی تەمموزی ۱۹۱۲ لەگەڵ کردنەوەی چێشتخانەیەکی خواردنی خێرا بەناوی ئۆتۆمات لە نیویۆڕۆک. ئۆتۆمات کافتریایەک بوو کە خواردنە ئامادەکراوەکانی لە پشت پەنجەرەیەکی بچووکی شووشەی بوو. هەروەها کۆمپانیایەکە چەمکی خواردنی "بردنە دەرەوە"ی بەناوبانگ کرد بە درووشمی "کەمتر کار بۆ دایک"

زۆربەی مێژوونووسان هاوڕان لەسەر ئەوەی کۆمپانیای ئەمریکی وایت کاستڵ یەکەم فرۆشگای خواردنی خێرا بووە.وایت کاستڵ یەکەم هەوڵی بەرچاوی دا بۆ ستانداردکردنی بەرهەمهێنانی خۆراک لە چێشتخانەکانی هەمبەرگری خواردنی خێرا.

## **سەرچاوە دەروازەی ئابووری
* دەروازەی خۆراک
* دەروازەی کۆمپانیا
* دەروازەی خواردنەوە