Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ئۆقیانووس

| ئۆقیانووس |
| --- |
|  |
| لقی | natural geographic object، کۆمای ئاوی، marine water body، saline water body |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | oceanology، oceanography |
| بەستەری وەسفکراو |  |
| ھاشتاگ | ocean |
| بەرامبەر | کیشوەر |
| پۆل بۆ پۆلە هاوناوەکان | Q9062136 |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

نەخشەی جیھانی پێنج ئۆقیانووسەکان لەگەڵ سنوورەکانیان
**ئۆقیانووس** یان **شازەریا** (بە Greek: Ωκεανός) تەنێکی گەورەیە لە ئاوی دەریا. ئۆقیانووسەکان نزیکەی ٧١٪ی ڕووبەری زەوییان داپۆشیوە، ٣٦١٬٠٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە، و دەتوانن تا ١٠٬٩٢٣ مەتر قووڵ بن. تا ئێستا ٢٣٠٬٠٠٠ لە جۆرەکانی ژیانی زەریایی ناسراوە، بەڵام زانایان بەراورد دەکەن کە گشتی تا ١٠ ئەوەندەی ئەو ژمارە بگات.

## پێرستی ئوقیانووسییەکان

* ئوقیانووسی ئارام
* ئوقیانووسی ئاتلانتیک
* ئوقیانووسی ھیند
* ئوقیانووسی باکوور
* ئوقیانووسی باشوور

## ئەمانەش ببینە

* کیشوەر
* دەریا
* دەریاچە
* ڕووبار

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی کەشوھەوا
* دەروازەی زانست
* دەروازەی ئاو
# ئەمازۆن (کۆمپانیا)

لۆگۆی ماڵپەڕی ئەمازۆن
 **ئەمازۆن** کۆمپانیایەکی ئەمریکییە. لە ساڵی ١٩٩٤ لەلایەن جیف بیزۆس دامەزراوە. کۆمپانیاکە ماڵپەڕێکی ھەیە بۆ فرۆشتن. لە ئەمازۆن ئامێرە کارەبایی و جل و بەرگ و مۆبایل و کۆمپیوتەر و فیلم و گۆرانی و ئامێری وەرزشی و چەندەھا کەل و پەلی جۆراوجۆر و ھەمەچەشن دەفرۆشرێن، کڕیاران دەتوانن لە ڕێگای ھەژماری بانکی کەل و پەلەکان بکڕن.

## بەستەر

* ماڵپەڕی ئەمازۆن

* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی کۆمپیوتەر
* دەروازەی کۆمپانیا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
# پیشەسازیی فیلمی دێکانی

**پیشەسازی فیلمی دەکانی** (بە ئینگلیزی: Deccani film industry) لە ناوچەی دێکانی لە باشووری ھیندستان چالاکە. ئەم پیشەسازییە فیلم بە زمانی دەکانی بەرھەم دەھێنێت، کە زمانێکی ناوچەیییە لە ویلایەتی حەیدەرئاباد. فیلمەکانی ئەم پیشەسازییە زۆربەی کات سەرنجیان لەسەر چیرۆکە خۆجێیییەکان و کەلتووری ناوچەکەیە.

## سەرچاوەکان
# فیلمی ھەستبزوێن

**فیلمی ھەستبزوێن** (بە ئینگلیزی: Thriller film) چەشنێکی فیلمە کە دڵەڕاوکێ و ترس و ھەستکردن بە جێگیربوون لە بینەردا دروست دەکات.  لەم چەشنەدا سینەماکار کەڵکێکی تایبەت لە توخمی ھەست وەردەگرێت کە لە زۆربەی چیرۆکەکانی ئەم فیلمانەدا دەبینرێت. گرژییەکانی ناو فیلمەکە بە دواخستنی ئەوەی کە بینەر بە حەتمی دەزانێت و لە ڕێگەی بارودۆخی ھەڕەشەئامێز یان ھەڵنەھاتووەوە دروست دەبێت. شاردنەوەی زانیاری گرنگ لە بینەر، دیمەنەکانی شەڕ و ڕاوکردن لەم چەشنەدا باون. بەزۆری لە فیلمە ترسناکەکاندا ژیان مەترسی لەسەرە، وەک کاتێک کارەکتەری سەرەکی درک بەوە ناکات کە لە دۆخێکی مەترسیداردایە. کارەکتەرەکانی فیلمە ترسناکەکان ناکۆکن لەگەڵ یەکتر یان لەگەڵ ھێزێکی دەرەکیدا، کە ھەندێکجار دەتوانێت پووختە بێت. کارەکتەری سەرەکی بەزۆری ڕووبەڕووی کێشەیەک دەبێتەوە، وەک ھەڵھاتن، ئەرکێک، یان نھێنیەک. چەشنی ترسناک بەزۆری لەگەڵ چەشنەکانی تر تێکەڵ دەکرێت. چەشنەکانی وەک ئەکشن، سەرکێشی، خەیاڵی و خەیاڵی زانستی.  ھەروەھا چەشنی ترسێنەر پەیوەندییەکی نزیکی بە چەشنی ھەستبزوێن ھەیە چونکە گرژی و دڵەڕاوکێش دروست دەکات.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Thriller film»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢.

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی کۆمیک
* ھێمای دەروازەدەروازەی ئەنیمەیشن
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی وێژە
# کتێبی پیرۆز

| کتێبی پیرۆز |
| --- |
|  |
| لقی |  |
| ناو | ꠀꠡꠝꠣꠘꠤ ꠇꠤꠔꠣꠛꠣꠁꠘ |
| ئایین | مەسیحییەت |
| بابەتی سەرەکی | پەیمانی کۆن، پەیمانی نوێ، مەسیحییەت، جوویەتی |
| جۆر | ھەڵبژاردە |
| چەشن | religious literature، religious text |
| دانەر | various authors، group of authors |
| زمان | عیبری تەوراتی، زمانی ئارامی، گریکی کوەینە |
| شوێنی گێڕانەوە | ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست |
| پێڕستی کەساتییەکان | list of biblical characters |
| Dewey Decimal Classification (works and editions) | 220 |
| ھۆکار | revelation |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | biblical studies |
| References work, tradition or theory | purity of the heart |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**کتێبی پیرۆز** یان **بایبڵ** (گریکی کوەینە: τὰ βιβλία (تا بایبلا)، ئینگلیزی: Bible، عەرەبی: الکتاب المقدس)، ناوەکەی لە گریکییەوە ھاتووە بە واتای (کتێبەکان)، بریتییە لەو کتێبەی کە تێیدا کۆکراوەی دەقە ئایینییە بنچینەییەکانی ئایینی جوولەکایەتی و مەسیحییەت ھەیە. دەقەکانی نێو کتێبی پیرۆز بە بڕوای دوو ئایینەکە کۆمەڵێک دەقن کە لەلایەن خوداوە وەک ئیلھام بەخشراوە بە پێغەمبەرەکان، یان لە ڕێگەی رۆحی پیرۆزەوە (لەلای مەسیحییەکان). ئەم کتێبە پێکھاتوویەکە لە کۆمەڵێک کتێبی دیکە کە ھەریەکەیان لە ماوەیەکی مێژووییی جیاوازدا نووسراون. کتێبی پیرۆز دابەش دەبێت بەگشتی بۆ دوو بەش، بەشی یەکەم ناودەبرێت بە پەیمانی کۆن، کە بریتییە لە بەشێکی ھاوبەش لەنێوان جوولەکەکان و مەسیحییەکاندا. پەیمانی کۆن، پێک دێت لە پێنج کتێبی نووسراو لەلایەن پێغەمبەر مووسا و ناسراوە بە تەورات، پاشان پێغەمبەران ئەویش کتێبەکانی پێغەمبەرانی جوون. ھاوکات کۆمەڵێ کتێبی تری لەخۆ دەگرێت وەکوو زەبوورەکانی داوود و پێشگوێیەکانی ئەشعیا و ھتد...

بەڵام پەیمانی نوێ، کە بەشی دووەمی کتێبی پیرۆزە، لەلایەن جوولەکەکانەوە نا پەسەندە و دانپێدانەنراوە. پەیمانی نوێش پێک دێت لە چوار ئینجیلی کڵێسایی کە بریتیین لە ئینجیلی مەتتا، ئینجیلی مەرقەس، ئینجیلی لۆقا و ئینجیلی یوحەننا. ئینجیلەکانیش لەسەر ژیانی یەسووع و فێرکارییەکانی دەدوێن. بەپێی باوەڕی کەنیسەکان، ھەر چوار ئینجیلەکە لەلایەن چوار قوتابی یەسووعەوە نووسراونەتەوە کە ئینجیلەکانییان بەناوەوەیە. پاش ئەو چوار ئینجیلە، بەشێکی تری پەیمانی نوێ بریتییە لە کرداری نێردراوەکان کەلەلایەن لۆقاوە نووسراوەتەوە و بەپێی تەقلید و لیتۆرۆجیا ئەم کتێبەش لەسەدەی یەکەمینی زایینیدا نووسراوەتەوە. ئەم کتێبە بەگشتی باس لە بەسەرھاتی نێردراوەکان (قوتابییەکانی یەسووع) دەکات، بەڵام زۆرتر لەسەر پێترۆس و پۆڵس و بڵاوبوونەوەی ئایینی مەسیحییەت لەسەردەمی کۆندا؛ چڕ دەبێتەوە. بەشێکی تری پەیمانی نوێ بریتییە لە نامەکان کە چواردە نامەیان لەلایەن پۆڵسەوە نێردراون، ھەندێک لەپیاوانی ئایینیش دەڵێن کە نامەی عیبرانییەکان (لۆقا یان کەسێکی دی ناردوویەتی)، پاشان سێ نامەی یوحەننا ی نووسەری ئینجیلیش لەخۆ دەگرێت. پاشان دوو نامەی تریش کەلەلایەن پێترۆسەوە نێردراوە، ھەروەھا نامەیەک لە جەیمسەوە و نامەیەکیش لە یەھوزاوە ھەروەھا کۆمەڵێک نامەی تری نێردراوەکانی تر. پاشان لەکۆتاییدا، کتێبی پێشگوێی کە لەلایەن یوحەنناەوە نووسراوەتەوە کە تێیدا پێشگوێی و پێشبینی دەکرێت بۆ ئەوە کە لەداھاتوودا روو دەدات.

## ئەمانەش ببینە

* ڕەخنە لە کتێبی پیرۆز

## سەرچاوەکان

* دەروازەی کڵێسا
* دەروازەی کتێبی پیرۆز
* دەروازەی مەسیحییەت
* دەروازەی کتێب
* دەروازەی ئایین
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی ئیسلام
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
* دەروازەی یۆنان
* دەروازەی فەلەستین
# فشاری دەروونی

| فشاری دەروونی |
| --- |
|  |
| لقی | biological process، risk factor |
| ھۆکار | ھۆکاری فشار |
| مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، کەم دەکرێنەوە، یان بەڕێوەدەبرێن | stress management |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**فشاری دەروونی** یەکێکە لە باوترین پەشێوییە دەروونییەکان، لەگەڵ پەشێوییەکانی تری وەک دڵەڕاوکێ، ترس، و ھی دیکە. ھۆکاری بڵاوبوونەوەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەگەری زۆری تووشکردنی ھەر تاکێک و ئاڵۆزی زۆر بابەتی ژیان و کشانەوەی بەھا ڕۆحییەکان کە پێشتر پێوەرێک دڵنیایی و ئارامییان بۆ مرۆڤ دابین دەکرد. بابەتی **فشاری دەروونی** بابەتی سەردەمە، بەو پێیەی بەبێ جیاوازی کاریگەری لەسەر ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا ھەیە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی پزیشکی
* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی دەروونناسی
# فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی ھیندستان

**فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی ھیندستان** (IFFI) (بە ئینگلیزی: International Film Festival of India) لە ساڵی ١٩٥٢ دامەزراوە، و یەکەمین فێستیڤاڵی فیلمی ھیندستانە کە ساڵانە لە شاری گۆئای کەنار دەریاکان بەڕێوەدەچێت و بە یەکێک لە گرنگترین فێستیڤاڵەکانی فیلم لە ئاسیا دادەنرێت. خەڵاتی سەرەکی ئەم فێستیڤاڵە ناوی تاووسی زێڕینە. یەکەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەییی ھیندستان لەلایەن بەشی فیلمەکانی حکوومەتی ھیندستانەوە بە پشتیوانی یەکەم سەرۆکوەزیرانی ھیندستان ڕێکخرابوو. فێستیڤاڵەکە لە ٢٤ی کانوونی دووەم تا ١ی شوباتی ١٩٥٢ لە شاری مومبای بەڕێوەچوو، دواتر فێستیڤاڵەکە بردرایە چێنای، دەلھی، کەلکەتە و ترێڤاندرۆم.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی بۆڵیوود
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی دەیەی ١٩٥٠
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
* دەروازەی فیلم
# پوونە

داڕێژە:خاوێنکرد

| **Pune**
पुणे |
| --- |
| Metropolis |
|  |
| ناسناو(ەکان): Cultural Capital of Maharashtra, Queen of Deccan, Home of Stallions, Pensioner's Paradise, Center Of Education. |
| Country |  ھیندستان |
| State | Maharashtra |
| District | Pune |
| دەسەڵات |
|  • جۆر | Mayor–Council |
|  • Mayor | Datta Dhankawade |
|  • Municipal Commissioner | Ms. Ajay Panda |
|  • Member of Parliament | Anil Shirole (BJP,Lok Sabha) |
| ڕووبەر |
|  • Metropolis | ٧١٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢٧٠ میلی چوارگۆشە) |
|  • پلە | 8th |
| بەرزایی | ٥٦٠ مەتر (١٬٨٤٠ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (2011) |
|  • Metropolis | ٣٬١١٥٬٤٣١ |
|  • پلە | 9th |
|  • چڕی | ٤٬٤٠٠ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (١١٬٠٠٠ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
|  • گەورەشار | ٥٬٠٥٧٬٧٠٩ |
|  • Metro rank | ٨th |
| سەرناوی دانیشتوو | Punekar |
| ناوچەی کاتی | UTC+5:30 (IST) |
| Postal Index Number | 411001 – 411062 |
| کۆدی تەلەفۆن | +91-20 |
| تابلۆی ئۆتۆمۆبێل | MH 12 (PMC) MH 14(PCMC) |
| Official language | Marathi |
| Spoken languages | Marathi, English,Hindi |
| وێبگە | www.pune.nic.in www.punecorporation.org |

**پونە** بە(ئینگلیزی: Pune) یەکێکە لە شارە گەورەکانی وڵاتی هیندستان.

## پەراوێزەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی جوگرافیا
# ئەسام

**ئاسام** (بە ئاسامی: *অসম*)، یەکێکە لە ویلایەتەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی ھیندستان، کە دەکەوێتە بناری چیاکانی ھیمالایای ڕۆژھەڵات و لە نێوان تایلەند و بەنگلادێشدا ھەڵکەوتووە. پایتەختەکەی شاری **دیسپور**ە و گەورەترین شاریش تێیدا شاری **گوواھاتی**یە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم ویلایەتە نزیکەی ٣٥ ملیۆن و ٦٠٠ ھەزار کەسە. ئاسام وەک دەروازەی سەرەکی بۆ چوونە ناو ناوچەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی ھیندستان دادەنرێت، بۆیە گرنگییەکی ستراتیژی و ئابووری زۆری ھەیە.

## مێژوو و ئابووری

لە ڕووی مێژوویییەوە، ئەم ناوچەیە شوێنی پاشایەتییە ڕەسەنەکانی وەک پاشایەتی «ئەھوم» بووە کە بۆ ماوەی شەش سەدە بەرگرییان لە دژی ھێرشەکانی مەغۆلەکان کردووە. لە سەردەمی داگیرکاری بەریتانیادا، ئاسام بەھۆی چاندنی چایەوە ناوبانگی دەرکرد؛ لە ئێستاشدا **چای ئاسام** یەکێکە لە گرنگترین کاڵا ھەناردەکراوەکانی ویلایەتەکە و ناوبانگێکی جیھانی ھەیە.

## زمان و ھەمەجۆریی نەتەوەیی

نیوەی خەڵکی ئەم ویلایەتە بە زمانی ئاسامی دەدوێن، کە زمانەکانی ئاسامی و "بۆدۆ" زمانە فەرمییەکانی ویلایەتەکەن.

## ئایین و کلتوور

زۆربەی دانیشتووانی ئاسام لە ھیندۆس و موسڵمانان پێکھاتوون، لەگەڵ کەمینەیەکی مەسیحی و پەیڕەوانی ئایینە ڕەسەنەکان. کلتووری ئاسام زۆر دەوڵەمەندە بە مۆسیقا و ھونەر؛ فیستیڤاڵی کشتوکاڵی **"بیھۆ" (Bihu)** کە سێ جار لە ساڵێکدا بەڕێوەدەچێت، مۆسیقای "بھۆگیت"، سەمای ڕەسەن بە جلی ڕەنگاوڕەنگەوە، و پیشەسازی دەستی وەک حەریرە دەستچنەکانی "مۆگا سیلک"، نیشانەی زیندوێتی و دێرینی کلتوری ئەم ناوچەیەن.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی ڕێکەوتی ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦

## ئەمانەش ببینە

* ھیندستان

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی جوگرافیا