Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# فلھ‌تھ‌ر (سۆفتوێر)

لۆگۆ
**فلوتەر** کیتێکی په‌ره‌پێدانی نەرمامێری سەرچاوە کراوەیە کە لەلایەن كۆمپانيای گووگڵ دروستكراوە و پەرەی پێدراوە. بەكاردێت بۆ پەرەپێدانی ئەپڵیکەیشنێک کە لە سیستمە کارگێڕییەکانی ئەندرۆید، ئای ئۆ ئێس، ماک، لینویکس، مایکرۆسۆفت وینۆدۆز، گووگڵ فیوشا، وێب و هیتر کار دەکات. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٥ باسكرا، دواتر لە ئایاری ٢٠١٧ بە فەرمی بڵاوكرایەوە.

## مێژوو

یەکەم فێرژنە فلوتەر ناسرا به‌ "سکای" وە لەسەر سیستەمی ئه‌ندرۆید بەكارهات لەساڵی 2015, هەر له‌ هەمان ساڵدا "دارت"یش نمایشكرا, بە مەبەستی ئەوەی بتوانێت ڕێندەری 120 وێنه‌ بكات له‌ چرکەیەکدا. لە کۆنگرەی "Google Developer Days" لە شاری "شەنگهای" لە مانگی سێپتێمبەری ساڵی 2018, کۆمپانیای گۆگڵ پێش دیمەنی فلوتەر 2ی نمایشکرد,کە دوایین بڵاوکراوەی گەورەیە پێش فلوتەر 1.0, لە مانگى ديسێمبەری هەمان ساڵ کۆمپانیای گۆگڵ لە بۆنەیەکی تاییەت بە ناوی "فلوتەر " فلوتەر 1.0یی بڵاوکردەوە, لە مانگی مای ساڵی 2020 فێرژنی 2.5یی "دارت" و فێرژنی 1.17.0یی "فلوتەر"ی بڵاوکرەوە, کە پاڵپشتی API دەکرد و خێرایەکی باشتری هەبوو لەسەر سیستەمی ئای ئۆ ئێس.

## بناغەی فرەیمۆرکەکان

بەشەگرنگه‌کانی فلوتەر بریتیە لە :

* دارت پلاتفۆرم
* فلوتەر ئینجەن
* لایبەرەری
* ویجێتی تایبەت بە دیزاین
* توڵی گەشەپێدەرانی فلوتەر

### دارت پڵاتفۆرم

سەرجەم پرۆگرامەکانی فلوتەر بە زمانی پڕۆگرامسازی دارت دەنووسرێت وە لە زۆربەی زمانەکانی تری پرۆگرامسازی باشتر و تایبەترە.

### فلوتەر ئینجەن

بزوێنەری فلوتەر کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە سی ++دا نووسراوە, پشتگیری پێشکه‌ش کردنی ئاستی نزم دابین دەکات بە بەکارهێنانی "سکیا" کتێبخانەی گرافیکی گۆگڵ, سەڕەرای ئەوەش, ئەوە ڕووکار دەکات لەگەڵ ئێس دی سی سی تایبەت بە پلاتفۆرم وەک ئەوانەی کە دابینکراون لە لایەن سیستەمی ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس.

### **لایبەرەری**

کتێبخانە دامەزراوەکە لە دارت نووسراوە, بنچینەی پۆڵەکان و کردارەکان دابین دەکات کە بەکاردێت بۆ دروستکردنی بەرنامەکان بە بەکارهێنانی فلوتەر, وەک APIs بۆ ئەوەی لەگەڵ بزوێنەرەکە پەیوەندی دروست بكەن.

### ویجێتی تایبەت بە دیزاین

چوارچێوەی فلوتەر دوو کۆمەڵە ویجیت لەخۆ دەگرێت کە لەگەڵ زمانەکانی دیزاینی تایبەتدا دەگونجێت: ماتێریاڵ دیزاینی ویحیتەکان زمانی دیزاینی گووگڵ جێ بەجێ دەکات.

## ویجێتەکان

فلوتەر جۆرەها ویجێت بەکاردێنێت بۆ گەیاندنی بە تەواوی و كارپێكردنی بەرنامەکان,ئەم ویجێتانە تەلارسازی چوارچێوەی فلوتەرن.

**بنچینەکانی ویحێت لە فلوتەر**

ویجێتەکان بە گشتی بە سێ جۆری بنەڕه‌تی پێناسە دەكرێن:

ویجێتی دەوڵەتدار و ویجێتی بێ دەوڵەت و میرات ویجێت بوون بە پلەبەندی چینی ناوەند لە چوارچێوەی فلوتەر, سێ جۆری بنەڕەتی ویجێتەکان بەکاردێن لە دروستکردنی هەموو بەرنامەکانی فلوتەر.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی جاڤا
# ئەندرۆید کیت-کات

ڕووکاری سەرەکی ئەندرۆیدی کیت-کات (٤٬٤)
**ئەندرۆید ٤٫٤ "کیت‌کات"** وەشانێکی ئەندرۆیدی سیستەمی کارپێکەری مۆبایلـە، گەشەپێدراوە لەلایەن ئەندرۆید، بڵاوکرایەوە لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Android KitKat

* دەروازەی ئەندرۆید
* دەروازەی کۆمپیوتەر
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی کۆمپیوتەر
# فۆنتەکانی نۆتۆ

فۆنتەکانی نۆتۆ
**نۆتۆ** بریتییە لە خێزانێک لە فۆنت کە پێکدێن لە زیاتر لە ١٠٠ دانە فۆنت، کە لە لایەن گوگڵەوە دیزاین کراون بۆ ئەوەی پشتیوانی ھەموو زمانێک بکەن کە پێناسەکرابێ لە ستانداردی یونیکۆددا. تا تشرینی یەکەمی ٢٠١٦، فۆنتەکانی نۆتۆ پشتیوانیی ٩٣ زمانی جیھان ئەکەن کە پێناسەکراون لە یوینۆکۆدی وەشانی ٦٫٠دا (٢٠١٠) کە پیتە جیاوازەکانی زمانی کوردیشیان تێدایە بۆ نموونە فۆنتی درۆید عەرەبی نەسخ، کوفی و درۆید سانس.

وشەکە، لە «no more tofu»ەوە ھاتووە و مەبەست لێی ئەوەیە ئەگەر فۆنتێکی نۆتۆ بەکار بھێنی، چیتر چوارگۆشەیەک نابینی لە «تۆفو» (خواردنێکە)ی چوارگۆشە بچێت. واتە فۆنتی نۆتۆ دەبێت پشتیوانی ھەموو یونیکۆدێک بکات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی کۆمپیوتەر
* دەروازەی نووسین
# نینتێندۆ ئیشۆپ

| نینتێندۆ ئیشۆپ |
| --- |
| دامەزران | ٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ |
| پەرەپێدەر | نینتێندۆ |
| سەکۆ | نینتێندۆ سویچ، نیتێندۆ سویچ ٢ |
| کارپێکەر | نینتێندۆ |
| سیستمی پشتگیریکراو | Nintendo 3DS system software، Nintendo Switch system software |
| وێبگە |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**نینتێندۆ ئیشۆپ** (بە ئینگلیزی: Nintendo Eshop) پێشانگایەکی دیجیتاڵی ئۆنلاینە بۆ پلاتفۆرمی کایەی ڤیدیۆییی نینتێندۆ، لەوانە نینتێندۆ سویچ، نینتێندۆ ٣ دی ئێس و وی یو. ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات جۆرەھا یاری دیجیتاڵی و ناوەڕۆکی دابەزێنراو (DLC) و نەرمەکاڵاکانی تر. یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی نینتێندۆ ئیشۆپ، دەستڕاگەیشتنییەتی، کە بەکارھێنەران دەتوانن ڕاستەوخۆ لە کۆنسۆڵەکانی نینتێندۆوە بچنە ناو ئیشۆپ، ئەمەش وا دەکات گەڕان و کڕین و دابەزاندنی یارییەکان ئاسان بێت بەبێ ئەوەی پێویست بە میدیای فیزیکی بکات. ئەم ئاسانکارییە وای کردووە کە دوکانی ئەلیکترۆنی ببێتە شوێنێکی بەناوبانگ بۆ ھەردوو گەشەپێدەرانی یارییە ئیندی و گەورەکان بۆ دابەشکردنی ناونیشانەکانیان بەسەر بینەرێکی بەرفراوان. دوکانی ئەلیکترۆنی ھەڵبژاردنی یارییە جۆراوجۆرەکان پێشکەش دەکات، لە ناونیشانی لایەنی یەکەمی بلۆکباستەرەوە کە لەلایەن نینتێندۆوە پەرەی پێدراوە تا یارییە سەربەخۆکان کە لەلایەن ستۆدیۆ بچووکەکانەوە دروستکراون. ئیشۆپ سەکۆیەک بۆ یارییە ڕیترۆکان لە کۆنسۆڵە کلاسیکەکانی نینتێندۆوە دابین دەکات، ھەروەھا چەندین ئەپ و سوودمەندی کات بەسەربردن.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Nintendo eShop»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.

* دەروازەی کایەی ڤیدیۆیی
* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی دەیەی ٢٠١٠
# زنجیرەچیای ئاراڤاڵی

| زنجیرەچیای ئاراڤاڵی |
| --- |
|  |
| وڵات | ھیندستان |
| دابەشکاریی کارگێڕی | ڕاجستان، گوجەرات، ھاریانا، دەلھی |
| پۆتانی شوێن | ٢٤°٣٥′٣٣″N ٧٤°٤٢′٣٠″E |
| بەرزترین خاڵ | گورو شیخار |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٬٧٢٢ مەتر |
| ماددەی بەکارھاتوو | metamorphic rock |
| سەردەم | Precambrian |
| Contains | دەلھی، Gurgaon، Aburaj |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

زنجیرەچیای ئاراڤالی (بە ھیندی:) زنجیرەیەک چیایە لە باکووری ڕۆژاوای ھیندستان، نزیکەی ٦٧٠ کم بە ئاراستەی باشووری ڕۆژاوا درێژبووەتەوە، لە نزیک دەلھی دەست پێ دەکات و لە باشووری ھەریانا و ڕاجستاندا تێپەڕ دەبێت و لە گەجەرات کۆتایی دێت. بەرزترین لووتکەی گورو شیخارە بە بەرزی ١٧٢٢ مەتر. زنجیرەچیای ئاراڤالی بە کۆنترین سیستەمی شاخی تاو لە جیھاندا دادەنرێت، کە بنەچەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پرۆترۆزۆیک.

## ئەمانەش ببینە

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی جوگرافیا
# ھیمالایا

ھیمالایا
**ھیمالایا** بەرزترن زنجیرەچیای جیھانە کە نیمچەدوورگەی ھیند لە تەبەت جیا دەکاتەوە. وشەی ھیمالایا لە زمانی سانسکریتدا بە واتای "بەفرستان"ە. زۆربەی ڕووبارە گەورەکانی ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا لە ھیمالایا سەرچاوە دەگرن. بەرزترین چیای ئەم ھیمالایا، چیای ئێڤەرستە بە بەرزایی ٨٨٤٨ مەتر.

شوێنی ھیمالایا لە نێوان ھیند و تەبەت
## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی ئەفغانستان
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی پاکستان
* دەروازەی چیاکان
* دەروازەی جوگرافیا
# لەدایکبوون

بەرخ: دایکەکە بەرخی یەکەم دەلێسێتەوە لەکاتێکدا دووەم بەرخی خەریکە دەبێت
**لەدایکبوون** بریتییە لە کردار یان پرۆسەی لەدایک ھاتنە دەرەوەی وەچە، ھەروەھا لە چوارچێوەکانی دیکەدا بە **مناڵبوون** ناودەبرێت. لە شیردەرەکاندا پرۆسەکە لە ھۆرمۆنەکانەوە دەستپێدەکات کە دەبێتە ھۆی گرژبوونی دیوارە ماسولکەیییەکانی مناڵدان، کۆرپەلە لە قۆناغی گەشەکردندا دەردەکەن کاتێک ئامادەیە بۆ خۆراکدان و ھەناسەدان.

لە ھەندێک جۆردا، نەوەکان پێشوەختە دێنە بوون و دەتوانن بە نزیکەیی ڕاستەوخۆ دوای لەدایکبوون بەدەوری خۆیاندا بجوڵێن.

لە مرۆڤدا کۆرپەلە لە قۆناغێکی زۆر ناپێگەیشتوودا لەدایک دەبێت دوای دووگیانییەکی کورت، زیاتر لە کیسی سکی دایکیدا گەشە دەکات.

تەنھا شیردەرەکان نین کە منداڵیان دەبێت. ھەندێک لە پەلەوەرەکان، ماسی و بێبڕبڕەکان بەچکەکانیان لەنێو خۆیاندا ھەڵدەگرن. ھەندێک لەوانە لە ھێلکەداندا دای دەنێن، ھێلکەکان لە ناو جەستەی دایکدا ھەڵدێن.

## مناڵبوونی مرۆڤ

وێناکردنێک لە پێشکەشکردنی ئاسایی سەری مناڵێک لەلایەن پزیشکی مناڵبوون ویلیام سمێلی لە ساڵی ١٧٩٢. پەردەکان پچڕاون و لێواری نێوزێ بە تەواوی فراوان بووە.
مرۆڤ بەزۆری لە یەک کاتدا یەک نەوە دروست دەکات. جەستەی دایک ئامادە دەکرێت بۆ لەدایکبوونی کۆرپە بەھۆی ئەو ھۆرمۆنانەی کە لەلایەن ھیپۆفیز، ھێلکەدان و مناڵدانەوە بەرھەم دەھێنرێن. کۆی ماوەی دووگیانی لە پیتاندنەوە تا لەدایکبوون بە شێوەیەکی ئاسایی نزیکەی ٣٨ ھەفتەیە (بەگشتی لەدایکبوون ٤٠ ھەفتە دوای دوا پۆن ڕوودەدات). پرۆسەی ئاسایی منداڵبوون چەند کاتژمێرێک دەخایەنێت و سێ قۆناغی ھەیە.

## شیردەرەکانی تر

شیردەرە گەورەکان، وەک گوانداری ڕەسەن، مانگا، ئەسپ، ھەندێک لە زەڕافە، کەرگەدەن، فیل، فۆک، نەھەنگ و دۆلفینەکان بەگشتی بە یەک نەوە دووگیان دەبن لە یەک کاتدا، ھەرچەندە لەوانەیە لەکاتێکدا ڕووبدات دووانە یان چەند بەچکەیەکیان بەیەکەوە لەدایک بێت.

لەم ئاژەڵە گەورانەدا، پرۆسەی لەدایکبوون ھاوشێوەی لەدایکبوونی مرۆڤە، ھەرچەندە لە زۆربەیاندا پێشوەختە دەبن.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی پزیشکی
* دەروازەی باڵندەکان
* ھێمای دەروازەدەروازەی گیانلەبەران
* دەروازەی ژن
* دەروازەی ئایین
* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی دەروونناسی
# وەرزش لە ھیندستان

**وەرزش لە ھیندستان** دابەش دەبێتە سەر چەندین جۆر بەشێکیان تاکەکەسین و بەشێکی دیکەیان وەرزشی بە کۆمەڵە ھەروەھا پاڵەوانێتی تایبەت بۆ ئەو وەرزشانە ڕێکدەخات کە جەماوەرێکی زۆری ھەیە یەکیک لەو وەرزشانەی کە لە ھیندستان زۆر بایەخی پێدەدرێت یاری کریکیت زۆرترین جەماوەری ھەیە، بەتایبەتی لە یارییەکانی جامی جیھانی کریکیت کە ھیندستان تا ئێستا سێ جار بووەتە پاڵەوانی ئەو جامە. ھەروەھا تۆپی پێ و تایکواندۆ و تێنس و بالە و یاری بەرزکردنەوەی قورسای و لەش جوانی و شەترەنج وتۆپی سەلە و تۆپی دەست و کابادی کە یارییەکی تایبەتی خۆیانە ئەنجام دەدەن جگە لە چەندین وەرزشی دیکە.

## سەرچاوەکان

1. بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Sport in India»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠.

* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی تۆپی پێ
# ئابووری پەنجاب، ھیندستان

| ئابووری پەنجاب، ھیندستان |
| --- |
| لقی | ئابووریی ھیندستان |
| وڵات | ھیندستان |
| جێ | پەنجاب، ھیند |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ئابووری پەنجاب** ١٦یەم گەورەترین ئابووریی ویلایەتە لە ھیندستان بە ٨٫٩١ لاک کرۆر (١١٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی) لە تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (جی دی پی) بۆ ساڵی داراییی ٢٠٢٥–٢٦. جی دی پییەکەی پلەی ١٦یەمی ھەیە لە نێوان ویلایەتەکانی ھیندستان بە ٢٧٢٠ دۆلاری ئەمریکی (٢٬٢٧٬٩٥٠) بۆ ھەر تاکێک.

پەنجاب لە ساڵی ١٩٨١دا پلەی یەکەمی ھەبوو لە جی دی پی بۆ ھەر تاکێک لە نێوان ویلایەتەکانی ھیندستان و لە ساڵی ٢٠٠١دا پلەی چوارەم، بەڵام لە ساڵانی دواییدا گەشەیەکی خاوتر لە باقی ھیندستانی بەخۆیەوە بینیوە، کە دووەم خاوترین ڕێژەی گەشەی جی دی پی بۆ ھەر تاکێکی ھەبووە لە نێوان ھەموو ویلایەتەکان و ناوچە یەکگرتووەکانی (یوو تییەکان) ھیندستان لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٠ و ٢٠١٠دا، تەنھا لە دوای مانیپوورەوە دێت. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٢ و ٢٠١٤دا، تەمەنی چاوەڕوانکراوی پەنجاب بە ھەمان شێوە خاوتر لە زۆربەی ویلایەتەکانی ھیندستان گەشەی کرد، کە لە ٦٩٫٤ ساڵەوە بۆ ٧١٫٤ ساڵ بەرز بووەوە. لەم ماوەیەدا، پلەی پەنجاب لە نێوان ویلایەتەکانی ھیندستان لە تەمەنی چاوەڕوانکراو لە کاتی لەدایکبووندا لە پلەی یەکەمەوە بۆ شەشەم دابەزی.

## سەرچاوەکان
# ژن لە ھیندستان

ڕەوشی **ژنان لە ھیندستان** بابەتێکە کە لە گۆرانکاری دابووە لە تەواوی مێژوویی ھیندستان، ژنان لە مێژوویی دێرینی ھیندستان ڕەوشیان لە خراپیدا بووە بە تایبەتی لەم ناوچانەی کە زمانی ئیندۆ-ئاریان بوون.حاڵەتەکە بەردەوامی ھەبوو تا سەردەمی تازەی ھیندستانی مۆدێرن لەباربردنی منداڵی مێینە و بەشوودان و ھاوسەرگیرکردن بەپارە، ھاوسەرگیری مناڵ، و بە شووم زانینی دووبارە ھاوسەرگیرکردنەوەی بێوەژن. کە لە چینە بەرزەکانی باکووری ھیندستان دەستی پێکرد و ماوەیەکی زۆر درێژەی کێشا و ئاستەنگییەکی زۆری بۆ ژنانی ئەو سەردەمە دروست کردبوو.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ژنان لە شانشینی موغال

* دەروازەی ژن
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ھیندستان
# گرووپی ٢٠

| گرووپی ٢٠ |
| --- |
|  |
| دامەزران | ٢٦ی ئەیلوولی ١٩٩٩ |
| کورتەناو | G20 |
| دامەزرێنەر | گرووپی حەوت، Paul Martin |
| کاری وەرگیراو | B20 |
| وێبگە |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**گرووپی ٢١** یان **گرووپی ٢٠** (بە ئینگلیزی: G-20) گرووپێک تێکەڵ لە وەزیرانی ئابووری و دارایی و بەڕێوەبەرانی بانکە ناوەندییەکانی بیست وڵاتی جیھانە. ئەم گرووپە تێکەڵە لە بەھێزترین وڵاتانی جیھان کە ٨٥٪ ئابووری جیھانیان لە دەست دایە. یەکەمین کۆبوونەوەی گرووپی ٢٠ لە ساڵی ١٩٩٩ لە بەرلین لە دوای قەیرانی دارایی ئاسیا لە ساڵی ١٩٩٧ ئەنجامدرا. چونکە ئەم قەیرانە کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر زۆربەی وڵاتانی جیھان ھەبوو. لە کۆبوونەوەکانی دەستپێکی گرووپی بیستدا، تەنھا وەزیرانی ئابوری و سەرۆکی بانکە ناوەندییەکان بەشداریان کرد؛ بەڵام دوای قەیرانی دارایی ساڵی ٢٠٠٧–٢٠٠٨، گرووپی ٢٠ کۆبوونەوەیەکی بەپەلەیان بە ئامادەبوونی سەرۆک و سەرۆک وەزیرانی وڵاتانی ئەندام ڕێکخست، کە لەوکاتەوە بەم شێوەیە بەردەوام بووە.

## ئەندامان

ئەم گرووپە لە وڵاتانی ژێرەوە پێکھاتووە.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * ئەرژەنتین
* ئوسترالیا
* بەڕازیل
* چین

.:
 | * ئەڵمانیا
* فەڕەنسا
* ئیتاڵیا
* میسر

.: | * ئیندۆنیزیا
* کەنەدا
* ژاپۆن
* کۆریای باشوور

.:
 | * ڕووسیا
* نێجیریا
* مەکسیک
* ھیندستان

.:. | * تورکیا
* شانشینی یەکگرتوو
* ئەفریقای باشوور
* ویلایەتە یەکگرتووەکان
 |   |

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ماڵپەڕی فەرمی گرووپی ٢٠ ٨ی شوباتی ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
* شوێنی وڵاتانی گرووپی بیست لە ساڵی ٢٠١١

* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی سیاسەت
# دراما

| دراما |
| --- |
|  |
| لقی | چیرۆک |
| بابەتی لاوەکی | dramatic work |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**دراما** (بە ئینگلیزی: Drama) جۆرێکە لە بەرھەمی ئەدەبی کە مەبەست لێی نمایشکردنە لەسەر شانۆ یان لەبەردەم بینەرێکدا. دەکرێت لە شێوەی شانۆگەری، مۆسیقا، یان ھەر بەرھەمێکی شانۆیی تردا بێت. زۆرجار دراما ململانێ و گرژیی نێوان کارەکتەرەکان لەخۆدەگرێت، ھەروەھا گەڕان بەدوای بابەت و بیرۆکەکاندا کە پەیوەندییان بە ئەزموونی مرۆڤەوە ھەیە.

دراما چەندین جۆری جیاوازی ھەیە، لەوانە تراژیدیا، کۆمیدیا، میلۆدراما. تراژیدیا جۆرێکە لە دراما کە بە شێوەیەکی تایبەت کەوتن یان مردنی کارەکتەری سەرەکی بەھۆی کەموکوڕی یان بارودۆخی دەرەکی خۆیانەوە دەگرێتەوە. لە بەرامبەردا کۆمیدیا بە مەبەستی گاڵتەجاڕانە و سووکایەتییە. میلۆدراماکان بە شێوەیەکی تایبەت بە ھەست و ھێڵەکانی چیرۆک زیادەڕەوییان تێدا دەکرێت، لەکاتێکدا مەسخەرە شانۆگەرییە کۆمیدییەکانن کە ناسنامەی ھەڵە و دۆخی بێمانا لەخۆدەگرن. دراما بۆ چەندین سەدە بەشێکی گرنگی کولتووری مرۆڤایەتی بووە. بە تایبەتی لە یۆنان و ڕۆمای کۆن بەناوبانگ بوو، کە شانۆنامەکان وەک بەشێک لە فێستیڤاڵە ئایینییەکان نمایش دەکرا. ئەمڕۆ دراما بەردەوامە لە فۆرمێکی گرنگی کات بەسەربردن و دەربڕینی چاندی لە سەرانسەری جیھاندا. دراما جگە لە بەھای کات بەسەربردن، دەتوانێت وەک ئامرازێکی بەھێزیش بۆ گەڕان بەدوای پرس و بیرۆکە ئاڵۆزەکاندا بێت. زۆرێک لە شانۆنامەنووسەکان کارەکانیان بۆ لێدوان لەسەر پرسە کۆمەڵایەتییەکانی وەک نایەکسانی، جیاکاری، شەڕ و سیاسەت بەکاردەھێنن. بە گشتی دراما ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە داڕشتنی کولتووری مرۆڤایەتی و تا ئێستاش وەک فۆرمێکی ھونەری ژیانی دەمێنێتەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی چاند
* دەروازەی کتێب
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی شانۆ
# منداڵەکە (فیلمی ١٩٢١)

**منداڵەکە** (بە ئینگلیزی:The Kid) فیلمێکی کۆمیدی بێدەنگە لە ئەمریکا بەرهەم هێنراوە و لە ساڵی ۱۹۲۱ بڵاوبوویەوە فیلمەکە لە دەرهێنان و نووسینی چارڵی چاپلنە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* *The Kid* essay on the National Film Registry web site
* *منداڵەکە* لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان
* *منداڵەکە* لە بنکەدراوەی فیلمەکانی تی سی ئێم
* The AFI Catalog of Feature Films : *The Kid*
* *منداڵەکە* لە ڕاتن تۆمەیتۆز
* Scenes of *The Kid*
* *The Kid: The Grail of Laughter and the Fallen Angel* an essay by Tom Gunning at the Criterion Collection

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی کۆمیدیا
# دکتۆرا

**دکتۆرا** (بە ئینگلیزی: Doctorate) بەرزترین ئاستی خوێندنە لەناو ئاستەکانی خوێندنی باڵا.

وەرگرتنی پلەی دکتۆرا پێویستیی بەوە ھەیە کە خوێندکار، شتێک، کە بە تەواوەتی نوێ و تازە بێت، بە جەستەی زانستی مرۆڤ زیاد بکات.

## ئەمانەش ببینە

* کارزانی
* ماستەر

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی زانکۆکان
# بەکالۆریۆس لە زانست

| بەکالۆریۆس لە زانست |
| --- |
| لقی | بەکالۆریۆس |
| کورتەناو | B.Sc.، B. Sc.، B.S.، BSc، SmSn |
| Conferred by | Athabasca University، Ambrose University |
| Female form of label | graduada en ciencias |
| فۆڕمی ناونیشانی نێر | graduado en ciencias |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**بەکالۆریۆس لە زانست** (بە ئینگلیزی: Bachelor of Science) (BS،‏ BSc‏، ‏SB ،ScB) بڕوانامەیەکی زانکۆیە کە لە زۆرێک لە وڵاتان دامەزراوە، بە تایبەت لە وڵاتانی زانکۆی ئەنگلۆساکسۆن.

یەکەم زانکۆ کە خوێندکارێکی وەرگرت بۆ بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە زانستدا زانکۆی لەندەن بوو لە ساڵی ١٨٦٠. لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کۆلێژی زانستی لۆرێنس بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٥١ بڕوانامەکەی بەخشی، دواتر زانکۆی میشیگان لە ساڵی ١٨٥٥. ناتانیێل شالێر کە ڕاگری زانستەکانی ھارڤارد بوو، لە نامەیەکی تایبەتدا نووسیوویەتی کە «بڕوانامەی بەکالۆریۆسی زانست لە ڕێگەی کاریگەری لویس گاسی ئازەوە ھاتە ناو سیستمەکەمانەوە، کە زۆر کاری ھەبوو لە شێوەدانان پلانەکانی ئەم کۆلێژە».

ئایا بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە زانست یان بەکالۆریۆس لە بابەتەکانی تایبەتدا دەبەخشرێت لە نێوان زانکۆکاندا جیاوازە. بۆ نموونە، خوێندکارێکی ئابووری دەتوانێت لە زانکۆیەکدا بەکالۆریۆسی ھونەر دەربچێت بەڵام لە زانکۆیەکی دیکەدا بەکالۆریۆس لە زانست دەربچێت و ناوبەناو، ھەردوو بژاردە پێشکەش دەکرێن. ھەندێک زانکۆ پەیڕەوی لە نەریتی ئۆکسفۆرد و کامبریج دەکەن کە تەنانەت دەرچووانی بیرکاری و زانستەکان دەبنە بەکالۆریۆس لە ھونەر، لە کاتێکدا دامەزراوەکانی دیکە تەنھا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی زانست پێشکەش دەکەن، تەنانەت لە بوارەکانی نا زانستیشدا.

## سەرچاوەکان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی زانکۆکان
* دەروازەی چاند
* دەروازەی زانست
# بۆب مارلی

بۆب مارلی
**نێستا ڕبەرت 'بۆب' مارلی** (ماوەی ژیان:٦ی شوباتی ١٩٤٥ تاکوو ١١ی ئایاری ١٩٨١) کەسایەتی گۆرانیبێژ و ھۆنراوەنووسی گۆرانی و گیتاڕژەنی جامایکی بوو ، ئەو ناسراوە بە دروستکردنی شێوازی ڕێگی (Reggae) ئەمەش لەماوەی ١٩٧٠ بۆ ١٩٨٠ بوو.

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ژن
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی مۆسیقا
# ملیۆن

**ملیۆن، ملیۆن** یان **ملیۆن** ژمارەیەکی سروشتییە، بریتییە لە ھەزار ھەزار، بە یەکێک و شەش سفر دەنووسرێت:١٠٠٠٠٠٠، بە شێوەی زانستی بە ١٠٦ دیاری دەکرێت. دوای ژمارە ٩٩٩٩٩٩ دێت و پێش ١٠٠٠٠٠١ دێت. وشەکە لە وشەی *millione*ی ئیتالییەوە ھاتووە کە لە *mille*ی لاتین و پاشگری *one*ی ئیتالییەوە داتاشراوە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «١٬٠٠٠٬٠٠٠»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨.

* دەروازەی ماتماتیک
* دەروازەی تیۆریی ژمارەکان
# ئاھام ڕیبووت

| ئاھام ڕیبووت |
| --- |
| وڵاتی بنەڕەت | ھیندستان |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ئاهام ڕیبووت**، فیلمێکی درامای هیندییە. لە بەرواری ٩ی شوباتی ٢٠٢٤ لە هیندستان بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرهێنانی لەلایەن پراشانت سینگ بۆ کراوە

## سەرچاوەکان
# تیڤینگ

تیڤینگ| لۆگۆی تیڤینگ |
| چەشنی وێبگە | پلاتفۆرمی پەخشی ڤیدیۆی |
| بارەگا |  كۆریای باشوور |
| وێبگە | www.tving.com |
| خستنەکار | ٣١ی ئایاری ٢٠١٠ (٢٠١٠-٠٥-31) |
| ڕەوشی ھەنووکەیی | چالاك |

**تیڤینگ** (بە ئینگلیزی: TVING؛ بە كۆری: 티빙) خزمەتگوزارییەکی کۆریای باشوورە بۆ پەخشکردنی سەرهێڵ کە لەلایەن کۆمپانیای تیڤینگ بەڕێوەدەبرێت، کە بە هاوبەشی دامەزرێنراوە لە لایەن کۆمپانیای سی جەی ئی و ئێم و نەیڤەر و جەی تی بی سی. پلاتفۆرمێکە کە دراما و بەرنامەی کات بەسەربردن و ئەنیمەیشن و فیلمی تەلەفزیۆنی تایبەت و فیلمی بەڵگەنامەیی بڵاودەکاتەوە.

## مێژوو

لۆگۆی دووەم، لە ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠٢٠ بەکارهاتووەلۆگۆی سێیەم، لە ساڵی ٢٠٢٠ تا ٢٠٢٢ بەکارهاتووە
تیڤینگ سەرەتا لە ٣١ی ئایاری ٢٠١٠ لەلایەن کۆمپانیای سی جەی هەلەو ڤیژن دەستیپێکرد. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٦، خزمەتگوزارییەکە گواسترایەوە بۆ کۆمپانیای سی جەی ئی و ئێم. دواتر لە ١٧ی ئەیلولی ٢٠١٩، کۆمپانیای سی جەی ئی و ئێم و جەی تی بی سی یاداشتنامەیەکیان واژۆ کرد بۆ دامەزراندنی کۆمپانیایەکی هاوبەش بۆ بەڕێوەبردنی خزمەتگوزارییەکە. لە ١ی تشرینی یەکەمی٢٠٢٠کۆمپانیای هاوبەش بە ناوی کۆمپانیای تیڤینگ دەستیپێکرد و یانگ جی یول بوو بە یەکەم بەڕێوەبەری جێبەجێکاری دامەزراوەکە. لە ٢٩ی نیسانی ٢٠٢١ کۆمپانیای تیڤینگ ڕایگەیاند کە چیتر کەناڵە خزمەتگوزارییەكەی بە خۆڕای نییە و بو بینینی بەرهەمەكان پێویستە مانگانە پارە بدەیت. لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ ڕاگەیەندرا کە نەیڤەر٤٠ ملیار وۆنی كۆری وەبەرهێنانی لە کۆمپانیای تیڤینگ کردووە، ئەمەش وایکردووە نەیڤەر ببێتە دووەم گەورەترین خاوەن پشک بە ڕێژەی ١٥% دوای سی جەی ئی و ئێم.

لە میانەی چالاکییەكانی ئۆنلاینەکەی کۆمپانیای تیڤینگ پلانەکانی ڕاگەیاند بۆ خستنەبازاڕی خزمەتگوزارییەکە لە ژاپۆن و تایوان تا ساڵی ٢٠٢٢. هەروەها لە گفتوگۆدایە لەگەڵ کۆمپانیای لاینی سەر بە کۆمپانیای نەیڤەر بۆ خستنەبازاڕی پلاتفۆرمەکە لە وڵاتانی دیکەی ئاسیا، لەگەڵ ئەمریکا و ئەوروپا.

## بەردەست بوون

| ڕۆژی دەرچون | وڵات | سەرچاوە |
| --- | --- | --- |
| ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ | کۆریای باشوور |  |
| ٢٠٢٣ | ژاپۆن، تایوان |  |
| ٢٠٢٤ | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| نەزانراوە | فلیپین |  |

## بەستەری دەرەکی

ماڵپەڕی فەرمی (بە زمانی کۆری)

## سەرچاوە

* دەروازەی کۆریای باشوور
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی کۆمپانیا
* دەروازەی ئینتەرنێت
# بین سپۆرت

| بین سپۆرت |
| --- |
|  |
| دەستپێک | ١ی حوزەیرانی ٢٠١٢ (٢٠١٢-٠٦-0١) |
| وڵات | قەتەر |
| زمان | عەرەبی ئینگلیزی فەرەنسی |
| ناوچەی وەشان | ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا. |
| پێگە سەرەکییەکان | دۆحە، قەتەر |

**بین سپۆرت** (بە ئینگلیزی: BeIN Sports) تۆڕێکی وەرزشی سەتەلایتە و خاوەنەکەی تۆڕی میدیایی ئەلجەزیرەیە و لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٢ دامەزراوە.

ئەو تۆڕە لە وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، باکووری ئەفریقا، قەتەر، فەرەنسا، تورکیا، ئەمریکا، ئەندەنوسیا، ئوسترالیا، کەنەدا، ھۆنگ کۆنگ و تایلەند لە ڕێگەی سەتەلایت وەردەگیرێت. بین سپۆرت یارییەکانی وەرزشی وەکوو تۆپی پێ، ڕەگبی، بالە، ماتۆڕسپۆرت و تۆپی دەست بڵاو دەکاتەوە. سەرۆکی تۆڕی تەلەڤیزیۆنی بین سپۆرت ناسر ئەلخەلیفیە سەرۆکی یانەی پاریس سان جێرمان.

## سەرچاوەکان

1. BeIN Media ups Yousef Al-Obaidly to CEO ٢٩ی نیسانی ٢٠٢١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. – *Digital TV Europe*
2. Harris, Harry (2011-06-23). "Al Jazeera make move into Ligue 1 ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.". ESPN Soccernet. Retrieved 2012-04-30.

* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* ھێمای دەروازەدەروازەی دەیەی ٢٠١٠
* دەروازەی قەتەر
# دەبلیوو دەبلیوو ئی نێتوۆرک

| دەبلیوو دەبلیوو ئی نێتوۆرک |
| --- |
| دامەزران | ٢٤ی شوباتی ٢٠١٤ |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| خاوەن | دەبلیوو دەبلیوو ئی |
| شوێنی بارەگاکان | ستامفۆرد |
| زمانەکان | زمانی ئینگلیزی |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٤ |
| وێبگە |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**دەبلیو دەبلیو ئی نێتوۆرک** (بە ئینگلیزی: WWE Network) خزمەتگوزارییەکی پەخشی ڕاستەوخۆیە کە لەلایەن دەبلیو دەبلیو ئی بەڕێوە دەبرێت و تایبەتە بە ناوەڕۆکی زۆرانبازی.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
# جاش پێک

| جۆش پێک  |
| --- |
| پێک لە ٢٠١٠. |
| لەدایکبوون | جۆشوا مایکڵ پک  (١٩٨٦-١١-١٠) ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٨٦ نیویۆڕک ، نیویۆڕک ، ئەمەریکا. |
| پیشە | * ئاکتەر \* ئاکتەری دەنگی \* کەسایەتی کۆمێدی \* کەسایەتی یوتیوب
 |
| چالاکبوون | 1996– تا ئێستا |
| ئایین | **جوو** |
| ھاوسەر | پەیج ئۆبڕایان (ھاوسەرگیری ٢٠١٧) |

}}جۆشوا مایکڵ پێک (لەدایکبووی ١٠ی تشرینی دووەمی ،١٩٨٦) ئاکتەرێکی ئەمەریکیە و یوتوبەریشە.ئەو بەهۆی زنجیرەی "Drake & Josh"ەوە ناسرا لەسەر تۆڕی نیکەلۆدیەن بە کەسایەتی جۆش نیکۆڵاس.

## ژیانی سەرەتایی

پێک لە نیویۆڕک،نیویۆڕک لەدایکبووە و چۆتە قوتابخانەی شانۆ.
خێزانەکەی لەکاتی لەدایکبوونی پێک هاوسەرگیریان نەکردبوو و ئەو هەرگیز باوکی خۆی نەدیووە.

پێک لەخێزانێکی جولەکەدا گەورەبووە.ئەو بە منداڵی نەخۆشی ڕەبۆی هەبووە ، هەربۆیەش زۆربەی کاتەکانی لەماڵەوە بەسەربردووە بە سەیرکردنی سیتکەمە کۆنەکان.لە تەمەنی هەشت ساڵیدا بیرۆکەی ئەوەی بۆ هاتووە کەوا ببێتە ئاکتەری سەر ستەیجی کۆمێدی.

## ژیانی پیشەگەری

پێک دوای کارەکانی لەزنجیرەی "Drake & Josh"دا ، بەشداری چەندین فیلمی کرد وەک Mean Creek, Drillbit Taylor, The Wackness, ATM, and Red Dawn و هەروەها دەنگی کەسایەتی ئێدی کرد لە فیلمەکانی Ice Age دا.لەساڵی ٢٠١٧ پێک کەناڵێکی یوتیوبی تایبەت بەخۆی کردەوە.

## ژیانی تایبەتی

لە چوارەم وەرزی زنجیرەی "Drake & Josh" سەبارەت بە خۆ لاوازکردنەوەی گوتی:

پێک لەساڵی ٢٠١٢.
"من هەوڵێکی زۆرم دا بۆ گەیشتن بەو ئامانجەم و کێشێکی زۆرم دابەزاند لەپێناو زیاتر ژیانێکی خۆش و تەندروست ، و حەزدەکەم ئەم کارەم وەک ئیلهامێک بۆ کەسانی تریش".

جۆش یەکێکە لە کەسایەتیە چالاکەکانی تۆڕەکانی ڤاین و سناپچات.ئەو ئێستا لە ڤیلۆگی تایبەتی دەیڤد دۆبریک کاردەکات لەسەر یوتیوب.لە تەمووزی ٢٠١٧ ، پێک خۆشەویستە دێرینەکەی پەیج ئۆبڕایانی کردە هاوسەری خۆی.

## سەرچاوەکان

1. ویکیپیدیای ئینگلیزی

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی کۆمیدیا
# مازەداران

ماسی تێترا لە جۆری X-RAY، پەتی دەماری ئەم گیانەورە دیارە
**مازەداران** یەکێک لە دوو لقی سەرەکی گیانەوەرانە. تایبەتمەندی مازەداران، هەبوونی پەتێکی دەماری هڵۆڵ لە پشتدا بە ناوی پشتە مازەیە (notochord). ئەم پەتە بە مێشک کۆتایی دێ. گەورەترین ژێرلقی مازەداران بڕبڕەدارەکانن ، کە ئەم گیانەوەرانە لەگەڵ ئەوانەی بەر لە خۆیان کە کۆئەندامی پەیکەریان لە دەرەوەی لەشیاندا ھەبوو جیاوازن، بە پێچەوانە ئەم کۆئەندامە لەماندا ھاتووەتە ناو لەشی گیانەوەرەکەوە.

لقی مازەداران، سێ ژێرلقی لێ دەبێتەوە:

* کلک مازەداران(Urochordata)
* سەرمازەداران (Cephalochordata)
* کاپۆڵداران (Craniata) کە مۆرەدارانیش دەگرێتەوە.

## سەرچاوە

*بەستەری مردووی ھەمیشەیی*‍]

* ھێمای دەروازەدەروازەی گیانلەبەران