# ڕۆژی ڤالانتاین

| ڕۆژی ڤالانتاین |
| --- |
| کارتێکی ڤالانتاینی ١٩٠٩ |
| ناوی تر | ڕۆژی قەشە ڤالانتاین یان جەژنی قەشە ڤالانتاین |
| دەگێڕدرێ لەلایەن | خەڵک لە زۆربەی وڵاتان؛ کۆمەڵەی ئانگلی کڵێسای لووتێریانی کاتۆلیکی دابونەریتی |
| جۆر | مەسیحی، ڕۆمانسی، کلتووری، باشکردنی بازرگانی |
| بیرۆکە | ڕۆژی جەژنی قەشە ڤالانتاین؛ یادکردنەوەی خۆشەویستی |
| ڕێکەوت | * ١٤ی شوبات *(لەلایەن کڵێسای مەسیحیی ڕۆژاوا)*
* ٦ی تەممووز *(لەلایەن کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات)*
* ٣٠ی تەممووز *(لەلایەن کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات)*
 |
| بۆنە | ناردنی کارت و دیاری، ژوان، خزمەتکردنی کڵێسا، نۆڤێنا |

قەشە ڤالانتاین
**ڕۆژی ڤالانتاین**، **ڕۆژی قەشە ڤالانتاین** یان **ڕۆژی خۆشەویستی**، بۆنەیەکە ھەموو ساڵێک لە ١٤ی شوبات یادەکرێتەوە. سەرەتا وەک جەژنێکی مەسیحی بووە کە بۆ ڕێزگرتن لە یەک یا دوو شەھیدی مەسیحی کۆن بە ناوی قەشە ڤالانتاین بووە و، لە دابونەریتی فۆلکلۆری دواتردا، بووەتە یادکردنەوەیەکی کلتووری و ئایینی و بازرگانیی ڕۆمانس و خۆشەویستی لە زۆربەی ناوچەی جیھان.

لە وڵاتی عەرەبستان فرۆشتنی ھەر شتێکی پەیوەندیدار بە ڤالێنتاین لەم ڕۆژەدا قەدەغەیە و پۆلیسی مەزھەبی ئەم وڵاتە پێش بە فرۆشتنی ھەر دیارییەکی ئەوینداریی وەکوو گوڵی سوور دەگرێت.

## بۆچوونەکان

ڤالانتاین و موریدەکانی
سەبارەت بە ڤالێنتاین و سەرچاوەی ئەو ڕۆژە چەند بۆچوونێکی جیاواز ھەیە و وای لێھاتووە کە تا ڕادەیەک تێکەڵی ئەفسانە بووە، بەڵام یەکێک لە بۆچوونەکانی ڤالێنتاین ئەوەیە:

لە سەدەکانی سێیەمی زایینی لە ڕۆمی باستان دا، سەرکردەیەک ھەبوو بەناوی کلۆدیۆسی دووەم. کلۆدیۆس ھەندێک باوەڕی سەیری ھەبوو، بۆ وێنە پێی وابوو ئەو سەربازانەی کە سەڵتن باشتر و بەھێزترن لەو سەربازانەی کە ژن و منداڵیان ھەیە، بۆیە بڕیارێکی دەرکرد کە سەربازەکانی ئیمپڕاتوری ڕۆم نابێ ژن بخوازن و دەبێ سەڵت و ڕەبەن بن.

کلۆدیۆس زۆر بێ بەزەیی بوو و ھەر بڕیارێک کە دەری کردبا لێی پاشگەز نەدەبوو و دەبوایە جێبەجێ بکرێ، بۆیە ھیچ کەس نەیدەوێرا یارمەتی ئەو سەربازانە بدا کە دەیانویست ژن بخوازن.

بەڵام قەشەیەک بە ناوی ڤالێنتاین (ڤالێنتەنیوس) بە نھێنی سەربازە ڕۆمییەکانی لەگەڵ کچە خۆشەویستەکانیان لێک مارە دەکرد و بە مرادی دەگەیاندن.

کە کلۆدیۆس بەو بابەتەی زانی بڕیاری زیندانی کردنی ڤالێنتاینی دەرکرد. ڤالێنتاین لە ناو زینداندا ئاشقی کچی زیندانبانەکە بوو، بەو جۆرەی کە لە ئەفسانەکاندا ھاتووە ڤالێنتاین نامەی بۆ ئەو کچە دەنارد و لە سەری دەنوسی لەلایەن ڤالێنتاینی تۆ (From Your Valentine). لە ئاکامدا قەشە بە تاوانی لێک مارەکردنی ئەو ئاشقانە بە پێچەوانەی یاساکانی کلۆدیوسی دووەم لە سێدارە درا ھەر بۆیە وەکوو شەھیدی ڕێگەی عەشقی دەناسن و لەو ڕۆژەوە ڤالێنتاین وەکوو ھێمایەکی عەشق و خۆشەویستی پێناسە دەکرێ و ھەموو ساڵێک لە ڕۆژی ١٤ی شوبات (٢٥ی ڕێبەندان) عاشقان پیرۆزبایی لەیەک دەکەن.

## دیارییەکان

زۆرترین دیاریییەکانی ئەو ڕۆژە بریتینە لە: لقێک گوڵی سوور یا دەستەگوڵێکی بچووک، چوکۆلات، کارتی پیرۆزبایی ڤالێنتاین، بووکە شووشە، شەم، نامەیەکی دڵداری، چەند دێڕ شێعری دڵداری و…

ڕەنگەکانی ئەو ڕۆژە بریتین لە: سوور، سپی و پەمەیی.

## پێشانگا

* وێنەی دڵ کە بە گوڵی سوور دروست کراوە.
* یەکێک لە دیارییە باوەکانی ڕۆژی ڤالێنتاین «چۆکولاتە».
* کارتێکی ڤالێنتاین کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩١٠.
* باڕنی و ھەڤاڵانی لە ڕۆژی ڤالێنتاین لە ساڵی ٢٠٠٧ لە «کۆشکی سپی».
* تەمری ڕۆژی ڤالێنتاین کە لە ئەمریکا دەرچووە.

## قەدەغەکردن لە وڵاتان

پاکستان نوێترینە لەو وڵاتانەی یادکردنەوەی ڕۆژی ڤالانتاینیان لە شوێنی گشتیدا قەدەغەکردووە، بە بڕیاری دادگای باڵای وڵاتەلە. پێش ئەوەش، دەسەڵاتداران و کەسانی ئایینی ئیندۆنیزیا بیرۆکەی ڕۆژی ڤالانتاینیان قەدەغە و ڕەتکردبۆوە بەوەی کە لەگەڵ کلتووری ئیسلامیدا ناگونجێت. بەھۆی ئەوەوە لە چوار شاری ئێندۆنیزیا خۆپیشاندان کرا. لە ٢٠٠٩وە، چەندان کرداری پەیوەست بە ڕۆژی ڤالانتاین (وەک پێدانی گوڵ و کارت و دیاری تر بەبۆنەی ڤالانتاین) قەدەغەکراون لە ئێران. ھێزی سەپاندنی یاسا لە ئێران ڕێگری لەو کاڵایانە دەکەن کە پەیوەندی بە ڕۆژی ڤالانتاینەوە ھەبێت. لە ٢٠٢١، دەستەی پارێزەرانی قوم وتیان کە دەستەکە شەڕ لەگەڵ ئەوانەدا دەکات کە ھێمای دژ بە دابونەریتی دەوێی وەک ڕۆژی ڤالانتاین بەکاردەھێنن و بەردەستی دەخەن. ھەرچەندە ڕۆژی ڤالانتاین لەلایەن ھیچ دامەزراوە و یاسایەکی ئێران قبووڵنەکراوە و ھیچ پێگەیەکی فەرمی نییە، بەڵام لەلایەن بەشێکی گەورەی دانیشتووانەکەوە قبووڵکراوە. یەکێک لەو ھۆکارانەی کە ڕۆژی ڤالانتاین چووەتە ناو دانیشتووانی گشتیی ئێرانەوە، گۆڕانی پەیوەندی نێوان جێندەرەکانە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان