Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# وێنەگری سینەمایی

**وێنەگری سینەمایی** (بە ئینگلیزی: Cinematographer) ئەو کەسەیە کە بەرپرسیارە لە وێنەگرتن یان تۆمارکردنی فیلمێک، بەرھەمھێنانی تەلەڤیزیۆنی، کلیپێک یان پارچەیەکی تری ئەکشنی ڕاستەوخۆ. وێنەگری سینەمایی سەرۆکی تیمی کامێرا و ڕووناکییە کە لەسەر ئەم جۆرە پڕۆژانە کاردەکەن و بە شێوەیەکی ئاسایی بەرپرسیار دەبێت لە بڕیاردانی ھونەری و تەکنیکی پەیوەست بە وێنەکە و ھەڵبژاردنی کامێرا و ستۆکی فیلم و عەدەسە و فلتەر و ھتد. لێکۆڵینەوە و پراکتیکی ئەم بوارە بە وێنەگری سینەمایی ناودەبرێت. وێنەگری سینەمایی لە ژێر چاودێری و بینینی دەرھێنەرە، ئەرکی گرتنی دیمەنێکە بەپێی دیدگای دەرھێنەر. پەیوەندی نێوان وێنەگری سینەمایی و دەرھێنەر جیاوازە. لە ھەندێک حاڵەتدا دەرھێنەر ڕێگە بە سەربەخۆیی تەواو بە وێنەگری سینەمایی دەدات، لە ھەندێکی تردا دەرھێنەر ڕێگە بە کەم یان ھیچ نادات، تەنانەت ئەوەندە دەڕوات کە شوێنی کامێرا و ھەڵبژاردنی عەدەسەی ورد دیاری بکات. دەرھێنەر بە شێوەیەکی گشتی ئەو شتانە دەگەیەنێتە وێنەگری سینەمایی کە لە دیمەنێکەوە دەخوازرێت بە شێوەیەکی بینراو و ڕێگە بە وێنەگری سینەمایی دەدات کە پانی لە بەدەستھێنانی ئەو کاریگەرییەدا ھەبێت. ئەو وێنانەی کە وێنەگری سینەمایی تۆماری دەکات دەگوازرێنەوە بۆ مۆنتاژکاری فیلم بۆ مۆنتاژکردن.

## مێژوو

کامێرامان لەگەڵ ئامێرەکانی دروستکردنی فیلم
لە سەرەتای فیلمە جووڵاوەکاندا، وێنەگری سینەمایی بەزۆری دەرھێنەر و ئەو کەسە بوو کە لە ڕووی جەستەیییەوە مامەڵەی لەگەڵ کامێرادا دەکرد. لەگەڵ پەرەسەندنی فۆڕمی ھونەری و تەکنەلۆژیادا، جیابوونەوەیەک لە نێوان دەرھێنەر و بەڕێوەبەری کامێرادا سەریھەڵدا. لەگەڵ ھاتنی ڕووناکی دەستکرد و خێراتر (ھەستیارتر بە ڕووناکی) کۆگاکانی فیلم، جگە لە پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا لە بواری بیناییدا، لایەنە تەکنیکییەکانی سینەماکاری پێویستی بە پسپۆڕێکی لەو بوارەدا کرد. کۆمەڵەی وێنەگری سینەمایی ئەمریکی (ASC) لە ساڵی ١٩١٩ لە ھۆڵیوود پێکھێنرا، و یەکەم کۆمەڵەی بازرگانی وێنەگرە سینەماییەکان بوو. لە وڵاتانی دیکەش کۆمەڵگای ھاوشێوە دروستبوون. بۆ نموونە کۆمەڵەی وێنەگرە سینەماییەکانی بەریتانی (BSC)، ئامانجەکانیان بریتین لە ناساندنی بەشداریی سینەماکار لە ھونەر و زانستی دروستکردنی فیلمی جووڵاودا.

## کۆمەڵگا و ڕێکخراوە بازرگانییەکان

ژمارەیەک کۆمەڵەی نیشتمانیی سینەماکاران ھەن کە نوێنەرایەتی ئەندامان دەکەن (بەبێ گوێدانە ناونیشانی فەرمییان) و تایبەتن بە پێشخستنی سینەما، لەوانە:

* کۆمەڵەی وێنەگری سینەمایی ئەمریکی (A.S.C.)
* کۆمەڵەی وێنەگری سینەمایی بەڕازیل (A.B.C.)
* کۆمەڵەی نێودەوڵەتی وێنەگری سینەمایی ژنان (ICFC)

## سەرچاوەکان

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی مێژوو
* ھێمای دەروازەدەروازەی ئەنیمەیشن
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی بۆڵیوود
* دەروازەی ھونەرەکان
# سینەمای تێلووگوو

**سینەمای تێلووگوو** (بە ئینگلیزی: Telugu Cinema) کە زیاتر بە تۆلیوود ناسراوە، بەشێکە لە سینەمای ھیندستان و دوای بۆلیوود گەورەترین پیشەسازی فیلمی ھیندستانە. یەکەم فیلمی تۆلیوود لە ساڵی ١٩٢١ دروست کرا.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Telugu cinema»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٨ی ئازاری ٢٠٢٣.

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی بۆڵیوود
# سینەمای مالەیالم

**سینەمای مالەیالم** (بە ئینگلیزی: Malayalam Cinema) بەشێکە لە پیشەسازی فیلمی ھیندستان و گەورەترین پیشەسازی فیلمە لە ھیندستان دوای (سینەمای تامیل، سینەمای تیلوگو، سینەمای کانادا).

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Malayalam cinema»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٨ی ئازاری ٢٠٢٣.

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی بۆڵیوود
# بەکالۆریۆس

**بەکالۆریۆس** یان **کارناسی** یەکێکە لە ئاستەکانی خوێندنی باڵا کە خوێندکار دوای چوار ساڵ لە خوێندن بەدەستی دەھێنێت لە بوارێکی دیاریکراودا.

## لە کوردستانی ئێران

**بەکالۆریۆس** یان **لیسانس**، ناوی یەکێک لە ئاستەکانی خوێندنی باڵا لە ئێران دایە. ئاستی بەکالۆریۆس، لە کارزانی سەرتر و لە ماستەر خوارترە. دەکرێت ئەم ئاستی خوێندنە لەگەڵ ئەوەی کە لە زانستگاگەلی ئورووپا و ئامریکا دا پێی دەلێن Bachelor، ھاوسەنگ دابنرێت.

لە ئێران دا، دوو جۆر خولی بەکالۆریۆسمان ھەیە:

1. بەکالۆریۆسی بەردەوام (بە فارسی: کارشناسی پیوسته): ماوەکەی زۆرتر *چوار ساڵە* و خوێندکاران لە دوای پێش زانستگایی یەوە تێیدەکەون.
2. بەکالۆریۆسی پچڕاو (بە فارسی: کارشناسی ناپیوسته): ماوەکەی زۆرتر *دوو ساڵە* و خوێندکاران لە دوای کارزانی یەوە تێیدەکەون.

## لە کوردستانی عێراق

ناوی یەکێک لە ئاستەکانی خوێندنی باڵا لە کوردستانی عێراق دایە. ئاستی بەکالۆریۆس، لە دیبلۆم سەرتر و لە ماستەر (ماستەر) خوارترە. دەکرێت ئەم ئاستی خوێندنە لەگەڵ ئەوەی کە لە زانستگاگەلی ئورووپا و ئامریکا دا پێی دەلێن Bachelor، ھاوسەنگ دابنرێت.

لە کوردستانی عێراقدا ماوەکەی زۆرتر چوار ساڵە بەڵام ئەندازیاری بیناسازی پێنج ساڵە و پزیشکی شەش ساڵە.

## ئەم وتارانەش ببینە

* کارزانی
* ماستەر
* دکتۆرا
* پلەگەلی شارەزایی

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی زانکۆکان
# بەوری بەنگالی

**پڵنگی بەنگالی** یەکێکە لەژێر جۆرەکانی پڵنگ کە زیاتر لە ھیندستان و بەنگلادیش دەبینرێت. ھەروەھا دەتوانرێت لە نیپاڵ، پاکستان، بوتان، میانمار و باشووری تبت بدۆزرێتەوە. بە شێوەیەکی نەریتی، ئەوان بە دووەم گەورەترین ژێر جۆری (لە ڕووی قەبارەوە) لە دوای پڵنگی سیبیریا دادەنرێت، ھەرچەندە پڵنگی باکووری بەنگال زۆرجار لە پڵنگی سیبیریا گەورەترە. تا ئێستا قورسترین پڵنگەکانی بەنگال کە بۆ لێکۆڵینەوە لە نیپاڵ گیراون، قورستر بوون لەو پڵنگانەی کە بەم دوایییە لە سیبیریا گیراون. پڵنگی بەنگال سەردەمانێک لە مەترسی لەناوچوون بوون بەڵام غەرامەی ڕاوکردنیان زیاد بوو و ژمارەیان زیاد بوو و لە مەترسی ڕزگاریان بوو.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Bengal tiger»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٣.

* ھێمای دەروازەدەروازەی گیانلەبەران
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی کەشوھەوا
* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی ھیندستان
# فیلمی کۆنگ فو

| فیلمی کۆنگ فو |
| --- |
| لقی | فیلمی ھونەری جەنگی |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**فیلمی کۆنگ فو** ([Kong fu film، بە چینی] ھەڵە: {{Lang-xx}}: transliteration text not Latin script (pos 1: 功) (یارمەتی)) ژێرچەشنێکە لە فیلمەکانی ھونەری جەنگی و سینەمای ئەکشنی ھۆنگ کۆنگ کە لە سەردەمی ھاوچەرخدا جێگیرکراوە و ھونەری جەنگی واقیعی تێدایە

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Kung fu film»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤.

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی چین
* دەروازەی مێژوو
# فیلمی خوێنمژ

| فیلمی خوێنمژ |
| --- |
| لقی | فیلمی دڕندە، vampire fiction |
| بابەتی سەرەکی | خوێنمژ |
| پێڕست | list of vampire films |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**فیلمی خوێنمژ** (بە ئینگلیزی: Vampire film) بریتییە لە چەشنێکی فیلم. ئەم فیلمانە لەسەر خوێنمژەکان (ڤامپایەر) دەسووڕێنەوە و زۆر جار تێمای خۆشەویستی، نەمری و مەرگ تێدا بەدی دەکرێت.

## سەرچاوەکان
# فیلمی زیندان

| فیلمی زیندان |
| --- |
| لقی | فیلمی تاوانباری |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**فیلمی زیندان** (بە ئینگلیزی: Prison film) بریتییە لە چەشنێکی فیلم. ئەم فیلمانە ژیانی ناو زیندان و ئەزموونی زیندانییەکان دەخەنە ڕوو، زۆر جار کێشەکانی سیستەمی دادوەری تاوتوێ دەکەن.

## سەرچاوەکان
# ڕۆژاواییی فلۆریدا

| ڕۆژاواییی فلۆریدا |
| --- |
| لقی | چەشنی ڕۆژاوایی |
| شوێنی گێڕانەوە | فلۆریدا |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ڕۆژاواییی فلۆریدا** فیلمی ڕۆژاواییین کە لە فلۆریدا ڕوودەدەن، دیمەن و کولتوری ناوازەی ناوچەکە پیشان دەدەن.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Florida Western»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی مێژوو
# فیلمی چاند

| فیلمی چاند |
| --- |
| لقی | فیلم، status |
| پێڕست | list of cult films |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**فیلمی چاند** یان **فیلمی کلتوور** (بە ئینگلیزی: Cult film) بریتییە لە چەشنێکی فیلم. فیلمی کلتوور ئەو فیلمانەن کە گرووپێکی بچووک بەڵام زۆر وەفادار و پڕجۆشیان ھەیە. ئەم فیلمانە زۆر جار لە سەرەتادا سەرکەوتوو نەبوون، بەڵام بە تێپەڕبوونی کات لایەنگرانێکی زۆریان پەیدا کردووە. فیلمی کەلتوور دەکرێت لە ھەر ژانرێک بێت و زۆر جار ناباو یان سەیر و سەمەرەن.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی فیلم
# کارناتاکا

| کارناتاکا |
| --- |
| ویلایەتی ھیندستان |
| شوێنی کارناتاکا لە ھیندستان |
| نەخشەی شاری کارناتاکا |
| وڵات |  ھیندستان |
| ناوچە | باشووری ھیندستان |
| ڕووبەر |
|  • سەرجەم | ١٩١٩٨٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٧٤٬١٢٠ میلی چوارگۆشە) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠١١) |
|  • سەرجەم | ٦١٬٠٩٥٬٢٩٧ |
| ناوچەی کاتی | UTC+٠٥:٣٠ |

**کارناتاکا** ویلایەتێکە لە کۆماری ھیندستان. ڕووبەرەکەی ٧٤ ھەزار و ٧٤٬١٢٢ square mile (١٩١٬٩٨٠ km2). لە سوریا گەورەترە بەڵام لە سەنیگال بچووکترە. لە جوگرافیای نەریتی ھیندستاندا بەشێکە لە ناوچەی باشوور. ٣١ قەزای ھەیە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١، ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٦١٫١ ملیۆن کەسە. وەزیری سەرەکی ئێستای ویلایەتەکە باساڤاراج بۆمای لە پارتی بەھاراتیا جاناتا (BJP)یە. بەنگالۆر پایتەختی ویلایەتی کارناتاکایە. ھەروەھا بە پایتەختی ئایتی ھیندستان ناسراوە. میسۆر، مانگالۆر، ھوبلی-دارواد، کالابورگی و ھۆسپێت شارە گەورەکانی تری کارناتاکان. شوێنەکانی بینین لە کارناتاکا بریتین لە بەنگالۆر، میسۆر، ھامپی، بیجاپور، بێلور/ھالێبید، شیڤامۆگا، ساناتی (یادگیر) وشراڤانابێلاگۆلا. باخچەی ڕوەکی لالباگ، بادامی و ئاوی جۆگ ھەندێک لە شوێنە گەشتیارییە ناسراوەکانی کارناتاکان. زمانی کەنەدا زمانی فەرمی ویلایەتەکەیە و دیارترین زمانە کە خەڵکی کارناتاکا قسەی پێدەکەن. ھەروەھا لە زمانەکانی کارانتاکا بە زمانی تیلوگو، تامیل، ماراتی، ھیندی و مالایالم قسە دەکرێن. زمانی کەنەدی وەک یەکێک لە زمانە فەرمییەکانی ھیندستان ڕاگەیەندراوە. زۆرترین ژمارەی خەڵاتی گنانپیتی بەدەستھێناوە - ٨، کە دەبەخشرێتە نووسەران.کارناتاکا لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ دەریای عەرەبی، لە باکووری ڕۆژاوای گۆا، لە باکوورەوە لەگەڵ ماھاراشترا، لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ تێلانگانا، لە ڕۆژھەڵاتەوە ئەندرە پرادێش، لە باشوورەوە لەگەڵ تامیل نادو و لە باشووری ڕۆژاوای کیرالا. لە ڕووی تۆپۆگرافییەوە، کارناتاکا لە کەنارەکانی دەریای عەرەبی، غاتەکانی ڕۆژاوا، فەلاتی دەکان و غاتەکانی ڕۆژھەڵات پێکدێت. مێژووی کارناتاکا دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی سێیەمی پێش زایین. یەک لە دوای یەک کارگێڕانی بەتوانا لە ھۆیسالا و چالوکیا و فەرمانڕەوا بەھێزەکانی ڤیجایاناگارا، تا ھاتنی موغەکان لە سەدەی ١٧ و ئینگلیزەکان لە سەدەی ١٨ بەشدارییان کردووە لە تێکەڵکردنی کولتوور و میرات کە ھێندەی دەوڵەمەندە بە ھەمان شێوەی کۆن.

## ھێماکانی پارێزگاکانی کارناتاکا

* باڵندەی پارێزگای کارناتاکا
* ئاژەڵێکی پارێزگای کارناتاکا
* دارێکی پارێزگای کارناتاکا
* گوڵی پارێزگای کارناتاکا

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ئاسیا
# زمانی سانسکریت

**زمانی سانسکریت** ((संस्कृतम् saṃskṛtam) زمانێکی کۆن و ئایینیە لە بنەماڵەی زمانە ھیندی و ئەورووپییەکانە. ئێستا لە وڵاتی ھیندستان، زمانی فەرمییە. و هێشتا زۆرتر لە ١٤ هەزار کەس بەم زمانە قسە ئەکەن.

## سەرچاوەکان

ویکیپیدیا
ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد بە  **زمانی سانسکریت دەروازەی زمان
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی پاکستان
# شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس

نەخشەی شارستانییەتی دۆڵی ئیندوس لە نێوان ساڵانی (٣٣٠٠-٢٦٠٠) پێش زایین.
**شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس** دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی برۆنزی لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژئاوای باشووری ئاسیا, و لە ساڵی ٣٣٠٠ پ.ز ١٣٠٠ پ.ز بەردەوام بوو، و گەیشتە گەشەی تەواوی خۆی لە ماوەی نێوان ٢٦٠٠ پ.ز تا ١٩٠٠ پێش زایین. شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس، لەگەڵ شارستانیەتی میسری کۆن و شارستانیەتی مێزۆپۆتامیا، یەکێک بوو لە سێ شارستانییەتە سەرەتاییەکانی ڕۆژھەڵاتی نزیک و باشووری ئاسیا، ھەروەھا یەکێک بوو لە سێ شارستانییەتە بەربڵاوەکان، بەو پێیەی شوێنەکەی لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەفغانستانەوە درێژبووەوە، بە ناوچەیەکی فراوانی پاکستاندا تێدەپەڕێت، و تەنانەت لە ڕۆژئاوا و باکووری ڕۆژئاوای ھیندستان. شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس لە حەوزی ڕووباری ئیندوسدا گەشەی کرد، کە ئاوەکانی بەسەر پاکستاندا دەڕژێت و بە درێژایی تۆڕێکی ڕووباری ھەمیشەیی، کە زیاتر لە بای وەرزی خۆراکیان پێدەدرا، کە ڕۆژێک لە نزیک بای وەرزی غاغار-ھاکرا لە باکووری ڕۆژئاوای ھیندستان و ڕۆژھەڵاتی پاکستان دەڕژا.

شارەکانی شارستانیەت ناوبانگی دەرکرد بەھۆی پلاندانانی شارەکانیان، خانووی دروستکراو لە خشتی ئەدۆب، سیستەمی ئاوەڕۆی پێشکەوتوو، تۆڕی دابینکردنی ئاو، کۆی بینای گەورەی نانشین، و تەکنیکە نوێیەکان لە پیشەسازی دەستی (بەرھەمی کارنێلی، نەخشاندنی مۆر) و لە کانزاسازی (مس و بڕۆنز و فیشەک و تەنەکە). زۆر ئەگەری ئەوە ھەیە کە شارە گەورەکانی مۆھینجۆ دارۆ و ھاراپا گەشەیان کردبێت و لە نێوان ٣٠ بۆ ٦٠ ھەزار تاکدا نیشتەجێ بووبن، و شارستانیەتەکە خۆی لە سەردەمی گەشەسەندنیدا ڕەنگە لە نێوان یەک بۆ پێنج میلیۆن کەسدا نیشتەجێ بووبێت. ڕەنگە وشکبوونەوەی وردە وردەی خاکی ناوچەکە لە ماوەی ھەزارەی سێیەمی پێش زایین ھاندەرێکی سەرەتایی بووبێت بۆ فراوانی شارستانییەکە، بەڵام لە کۆتاییدا، نەبوونی ئاو ھۆکارێکی بەس بوو بۆ لەناوچوونی شارستانیەتەکە، و بۆ بڵاوبوونەوەی دانیشتووانەکەی بەرەو ڕۆژھەڵات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی پاکستان
# سوھاسینی مانیراتنام

| سوھاسینی مانیراتنام |
| --- |
| بە تامیلی: சுஹாசினி மணிரத்னம் |
|  |
| لەدایکبوون |  (١٩٦١-٠٨-١٥) ١٥ی ئابی ١٩٦١ چێنای، ھیندستان |
| باوک | Charuhasan |
| ھاوسەر | Mani Ratnam |
| خزمەکان | کەمال حەسەن، شرووتی حەسەن، Akshara Haasan |
| زمانەکانی ئاخاوتن | مالەیالم، زمانی تامیلی، زمانی ئینگلیزی، زمانی کانادا، زمانی تێلووگوو |
| پیشە | ئەکتەری فیلم، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس |
| پەروەردە | Adyar Film Institute |
| خوێندکار | V. Priya |
| دانیشتووی | Alwarpet |
| دەستپێکی چالاکی | ١٩٨٠ |
| ئایین | بێخوایی |
| خەڵاتەکان | Nandi Award، Filmfare Awards South، National Film Award for Best Actress |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سوھاسینی مانیراتنام** (لەدایکبووی ١٥ی ئابی ١٩٦١) ئەکتەر، دەرھێنەر، بەرھەمھێنەر و نووسەری ھیندییە لە پیشەسازی فیلمی تامیل. وەک ئەکتەر لە فیلمەکانی تامیل و تیلوگو و مالایالم و کەنەدا کاری کردووە. یەکەم کاری سینەمایی خۆی بە فیلمی تامیل لە ساڵی ١٩٧٩ ئەنجامدا. پاشان سوھاسینی خەڵاتی نیشتمانی فیلمی بۆ باشترین ئەکتەر بەدەستھێنا بەھۆی ڕۆڵی لە *فیلمی سیندھوو بھایراڤی* (١٩٨٥).

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Suhasini Maniratnam»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.

* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی ژیاننامە
* ھێمای دەروازەدەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی بۆڵیوود
* دەروازەی ژن
# نەسرەدین شا

| نەسرەدین شا |
| --- |
| بە هیندی: नसीरुद्दीन शाह |
|  |
| لەدایکبوون |  (١٩٥٠-٠٧-٢٠) ٢٠ی تەممووزی ١٩٥٠ Barabanki، ھیندستان |
| خوشک و برا | Zameerud-din Shah |
| ھاوسەر | Ratna Pathak |
| منداڵ | Vivaan Shah، Imaad Shah، Heeba Shah |
| زمانەکانی ئاخاوتن | زمانی ھیندی |
| پیشە | ئەکتەری شانۆ، ئەکتەری فیلم، دەرھێنەری فیلم |
| پەروەردە | Aligarh Muslim University، Film and Television Institute of India، National School of Drama، Minto Circle، St. Anselm's Ajmer |
| دەستپێکی چالاکی | ١٩٧٢ |
| ئایین | ئیسلام |
| فیلمۆگرافی | Naseeruddin Shah filmography |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**نەسیرەدین شا**، ئەکتەرێکی ھیندییە، لە دایکبووی ٢٠ی تەممووزی ١٩٥٠یە. لە سینەماکانی ھیندستاندا جێگەی خۆی کردووەتەوە. لە بەرھەمە نێودەوڵەتییەکانیشدا ڕۆڵی سەرەکی بینیوە. لە ژیانی ھونەریدا چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە سێ خەڵاتی نیشتمانی فیلم، سێ خەڵاتی فیلمفەیر و جامی ڤۆڵپی بۆ باشترین ئەکتەری فێستیڤاڵی ڤێنیز. حکوومەتی ھیندستان بە خەڵاتی پادما شری و پادما بوشان ڕێزی لێگرت بەھۆی بەشدارییەکانی لە سینەمای ھیندستان. بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک یەکێک لە باشترین ئەکتەرەکانی سینەمای جیھانی دادەنرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی ژیاننامە
* ھێمای دەروازەدەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی بۆڵیوود
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی شانۆ
# ژیانی پای (فیلم)

| ژیانی پای |
| --- |
| پۆستەری فیلمی ژیانی پای |
| دەرھێنەر | Ang Lee |
| بەرھەمھێنەر | * Gil Netter
* Ang Lee
* David Womark
 |
| شانۆنامە | David Magee |
| لەسەر بنەمای | *Life of Pi*  لە لایەن Yann Martel |
| ئەکتەران | * سوراج شامار
* Iعیرفان خان
* Rafe Spall
* تابو
* عادل حوسێن
* Gérard Depardieu
 |
| مۆسیقا | Mychael Danna |
| وێنەگری سینەمایی | Claudio Miranda |
| مۆنتاژ | Tim Squyres |
| کۆمپانیای بەرھەمھێنەر | * Dune Entertainment
* Ingenious Media
* Haishang Films
 |
| بڵاوکردنەوە | 20th Century Fox |
| دەرچوون | * ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢ (2012-09-28) (NYFF)
* ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ (2012-11-21) (United States)
 |
| ماوەی فیلم | ١٢٧ خولەک |
| وڵات | ئەمریکا |
| زمان | ئینگلیزی |
| تێچوون | ١٢٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی |
| داھات | ٦٠٩ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی |

**ژیانی پای** (ئینگلیزی: Life of Pi) فیلمێکی ئەمەریکی-بەریتانی-ھیندییە، دەرھێنراوە لەلایەن ئەنگ لییەوە، لە ٢١ی تشرینی دووەم، ٢٠١٢ بڵاوکراوەتەوە. فیلمەکە بۆ چەند خەڵاتێکی ئۆسکار پاڵێوراو بووە. فیلمەکە لەسەر ڕۆمانی ژیانی پای (Life of Pi)ی نووسەری کەنەدی یان مارتنە. سوراج شارما و عیرفان خان ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن.

## بەشداربووان

* Gautam Belur لەڕۆڵی پای (تەمەن ٥ ساڵ)
* Ayush Tandon لەڕۆڵی پای (تەمەن ١١ بۆ ١٢ ساڵ)
* سوراج شارما لەڕۆڵی پای (تەمەن ١٦ ساڵ)
* عیرفان خان لەڕۆڵی پای (تەمەنی پێگەیشتوو)
* یافی سپال لەڕۆڵی یان مارتن (نووسەری ڕۆمانی ژیانی پای)
* تابو لەڕۆڵی گیتا پاتێل - ڕۆڵی دایکی پای
* عادل حوسێن لەڕۆڵی سانتۆش پاتێل - لەڕۆڵی باوکی پای

## ژێدەر

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی بۆڵیوود
* ھێمای دەروازەدەروازەی دەیەی ٢٠١٠
* ھێمای دەروازەدەروازەی گیانلەبەران
* دەروازەی کەنەدا
# ئای (فیلمی ٢٠٠٧)

| ئای |
| --- |
| چەشن | romantic comedy film |
| ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە | ١٦ی ئابی ٢٠٢٤ |
| وڵاتی بنەڕەت | ھیندستان |
| زمانی سەرەکی | زمانی تێلووگوو |
| بەرھەمھێنەر | Bunny Vasu، Bhanu Pratapa |
| کۆمپانیای بەرھەمھێنان | Geetha Arts |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ئای**، فیلمێکی درامای ھیندییە. لە بەرواری ٢٥ی ئایاری ٢٠٠٧ لە ھیندستان بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ڤیجای کریشنا بۆ کراوە.

## سەرچاوەکان
# ئەمازۆن ڤیدیۆ

ئەمازۆن پرایم ڤیدیۆ|  |
| چەشنی وێبگە | پلاتفۆرمی ستریمینگ |
| بارەگا | واشنتۆن، ئەمریکا |
| خاوەن | ئەمازۆن |
| پیشەسازی | کات بەسەربردن |
| ڕاژەکان | بەرهەمهێنانی فیلم، دابەشکردنی فیلم، بەرهەمهێنانی تەلەفزیۆنی |
| دووەمییەکان | Video Direct |
| وێبگە | primevideo.com |
| بازرگانی | بەڵێ |
| تۆمارکردن | داواکراو |
| بەکارھێنەران | ٢٠٠ ملیۆن بەکارهێنەر |
| خستنەکار | ٧/٩/٢٠٠٦ |
| ڕەوشی ھەنووکەیی | چالاک |

**ئەمازۆن ڤیدیۆ** دابەشکارێکی دیجیتاڵە لەلایەن ماڵپەڕی ئەمازۆنەوە پەرەیپێداوە و خاوەندارییەتی دەکرێت. خزمەتگوزارییەکە بۆ کڕین و بەکرێگرتنی فیلم و بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان و زنجیرەکان. بۆ بەکارهێنانی تەواوی خزمەزگوزارییەکانی ئەمازۆن ڤیدیۆ بەکارهێنەر دەبێت خاوەن هەژماری کڕاوبێت بۆئەوەی دەستی بگات بە تەواوی فیلم و بەرهەمەکان. ئەمازۆن ڤیدیۆ بۆیەکەمینجار لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ وەشانکرا و تاکوو ئێستاش بەچالاکی ماوەتەوە.

## بەستەری دەرەکی

* ئەمازۆن ڤیدیۆ.

* دەروازەی ڕۆژنامەوانی
* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی فەڕەنسا
# خەڵاتی نەتەوەییی فیلم

ڤیگیان بەڤان، شوێنێکە کە ساڵانە ئەم فێستیڤاڵەی تێدا بەرێوەدەچێت
**خەڵاتی نەتەوەییی فیلم** (بە ئینگلیزی: National Film Awards) دیارترین ئاھەنگی خەڵاتکردنی فیلمە لە ھیندستان. لە ساڵی ١٩٥٤ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٧٣ەوە لەگەڵ فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ھیندستان و پانۆرامای ھیندستان لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی فێستیڤاڵەکانی فیلمی حکوومەتی ھیندستانەوە بەڕێوەدەبرێت. ساڵانە پانێڵێکی نەتەوەیی کە لەلایەن حکوومەتەوە دەستنیشان دەکرێت، بەشداربووی براوە ھەڵدەبژێرێت و ئاھەنگی خەڵاتکردنەکە لە نیوودێلھی بەڕێوەدەچێت، کە سەرۆکی ھیندستان خەڵاتەکان پێشکەش دەکات. دوابەدوای دەستپێکردنی فێستیڤاڵی نەتەوەییی فیلم، فیلمە خەڵاتکراوەکان بۆ ڕای گشتی نمایش دەکرێن. خەڵاتەکان بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٤ پێشکەش کران. حکوومەتی ھیندستان بیری لەم ئاھەنگە کرد بۆ ڕێزلێنان لەو فیلمانەی کە لە سەرانسەری ھیندستان دروستکراون، لەسەر ئاستی نەتەوەیی، بۆ ھاندانی پێشخستنی ھونەر و کولتوری ھیندستان. لە ساڵی ١٩٧٣ەوە بەڕێوەبەرایەتی فێستیڤاڵەکانی فیلمی ھیندستان ساڵانە لەگەڵ ڕووداوە گەورەکانی دیکەی فیلم لە ھیندستان ڕێوڕەسمەکە بەڕێوەدەبات. خەڵاتی نەتەوەییی فیلم لە دوو بەشی سەرەکیدا پێشکەش دەکرێت کە بریتین لە فیلمی درێژ و فیلمی نا-درێژ. لیژنەی دادوەری لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی فێستیڤاڵەکانی فیلم لە ھیندستان دەستنیشان دەکرێن. نە حکوومەت و نە بەڕێوەبەرایەتی کاریگەرییان نییە لەسەر ئەوەی کام فیلم بۆ ڕەچاوکردن ھەڵدەبژێردرێت و کام فیلم خەڵات بەدەستدەھێنێت. و پێوەرێکی توند ھەیە کە ئایا فیلمێک شایستەی ڕەچاوکردنی لەلایەن دەستەی دادوەرییەوەیە یان نا. ئەو فیلمانەی کە دەچنە ناو پێشبڕکێکە پێویستە لە ھیندستان بەرھەم بھێنرێن و لە حاڵەتی بەرھەمھێنانی ھاوبەشدا کە لایەنێکی بیانی تێدا بەشدارە، شەش مەرج ھەیە کە پێویستە جێبەجێ بکرێن بۆ ئەوەی فیلمەکە بتوانێت شایستەی خەڵاتەکە بێت. بەپێی پێوەرەکان، بۆ ئەوەی فیلمێک شایستەی ڕەچاوکردنی بێت لەلایەن دەستەی دادوەرییەوە، پێویستە لە نێوان ١ی کانوونی دووەم تا ٣١ی کانوونی دووەم لەلایەن دەستەی ناوەندی بڕوانامەی فیلمەوە بڕوانامەی پێبدرێت؛ و ئایا فیلمێک بە فیلمی درێژ یان نا-درێژ دادەنرێت، ئەوەیان لەلایەن دەستەی دادوەری فیلمی درێژەوە بڕیاری لەسەر دەدرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی دەیەی ١٩٧٠
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی بۆڵیوود
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
* دەروازەی ھیندستان
# گیتاری بەیس

گیتارێکی بەیس
**گیتاری بەیس** (ھەروەھا ناسراوە بە **بەیسی کارەبایی** یان ھەر بە سادەیی **بەیس**) ئامێرێکی تەلدارە کە بە پەنجەکان و پەنجە گەورەکان لێ دەدرێن بە سەرەکی، گیتاری بەیس لەڕووی شکڵەوە بەزۆری نزیکە لە گیتاری کارەباییەوە، بەڵام ملێکی درێژتری ھەیە و چوار بۆ شەش تەلی ھەیە. ئەم گیتارانە دەنگێکی نزم و قوڵیات ھەیە.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی

* دەروازەی مۆسیقا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# سینەمای کانادا

**سینەمای کانادا** یان **سەندەلوود** (بە ئینگلیزی: Kannada Cinema) لقێکی پیشەسازی فیلمی ھیندستانە کە سەنتەری لە کارناتاکایە. سەندەلوود لە ساڵی ٢٠١٣ەوە ساڵانە بە تێکڕا ١٥٠ فیلمی بەرھەمھێناوە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Kannada cinema»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٨ی ئازاری ٢٠٢٣.

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی بۆڵیوود
# لەیلا و مەجنوون

**لەیلا و مەجنون** قەسیدە شیعرییەکە لەلایەن نیزامیی گەنجەوی نووسراوە. چیڕۆکی لەیلا و مەجنون لەسەر بنەمایەکی نیمچە مێژوویی عەرەبی وەرگیراوە. چیڕۆکەکە باس لەخۆشەویستی قەیسی کوڕی ملوح لەگەڵ لەیلای کچی مەھدی لە سەدەی حەوتەمی ھیجری. نیزامی گەنجەوی جگە لەم بەرھەمە، چیڕۆکی ئەوینداری تراژیدی شیرین و فەرھادیشی نووسیوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی کتێب
* دەروازەی شیعر
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی ئێران
# دادوەر

| دادوەر |
| --- |
|  |
| لقی | دادوەر، Huissier de justice |
| پێشگرێکی شەرەفمەندانە | شەریف، Judge، His Honour، Justice |
| شوێنی کار | courtroom |
| بواری پیشە | judiciary، یاسا |
| پۆلی پیشەیی (ISCO-08) | 2612 |
| پۆلی پیشەیی (ISCO-88) | 2422 |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

چەند دادوەرێک لە دادگای نێونەتەوەییی داد
**دادوەر** (ھەروەھا **دادگەر**، **دادپرس**، **دۆزگەر** یان **قازی**) کەسێکە لە جێگەی سەرۆکی دادگا بڕیار دەدات.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ