Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ١٨٢٥

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٨ – **سەدەی ١٩** – سەدەی ٢٠ |
| ساڵەکان: | ١٨٢٢ ١٨٢٣ ١٨٢٤ – **١٨٢٥** – ١٨٢٦ ١٨٢٧ ١٨٢٨ |

١٨٢٥ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٥٢٤–٢٥٢٥ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٢٠٣–١٢٠٤ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٨٢٥ *MDCCCXXV* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٨١٧–١٨١٨ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٢٧٤ ԹՎ ՌՄՀԴ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٢٤٠–١٢٤١ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٨٢٥–٨٢٦ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٥٧٥ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٧٧٥ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٢٣٢ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −١٩ – −١٨ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٣٦٩ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٣٣٣–٧٣٣٤ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 甲申年 (دار مەیموون) ٤٥٢١ یان ٤٤٦١     *— تا —* 乙酉年 (دار کەڵەشێر) ٤٥٢٢ یان ٤٤٦٢ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٣٦٨ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٩٩١ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Bunsei ٨ (文政８年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١٢ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١١٨٧ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٥٨٥–٥٥٨٦ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٥٤١–١٥٤٢ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤١٥٨ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٨٧ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٨٧年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٨٢٥ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٨٨١–١٨٨٢ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٧٤٧–١٧٤٨ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٩٢٦–٤٩٢٧ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٥٧٨ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ٥ جۆرجی\_چوارەم – ٦ جۆرجی\_چوارەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٨٢٥** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

* ٦ی ئاب  : سەربەخۆیی بۆلیڤیا

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ١ی حوزەیران

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | حوزەیران | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ | 0٦ |
| 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ١٣ |
| ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ | ٢٠ |
| ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ | ٢٧ |
| ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**١ی حوزەیران** ١٥٢ەم ڕۆژی ساڵە (١٥٣یەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ٢١٣ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

* ١٩٥٥: تونس سەربەخۆ بوو.
* ١٩٥٨: شارل دێ گۆل بوو بە سەرۆک وەزیرانی فەڕانسە.
* ١٩٧٦: یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دامەزرا.
* ١٩٨٠: کەناڵی سی ئێن ئێن دەستی بە کارەکانی کرد.
* ٢٠٠٢: یەکەم کۆنگرەی کوردی فەیلی لە شاری دۆسڵدۆرفی ئەڵمانیا دەستی بە کارەکانی کرد، کە تاووتوێی ڕەوشی فەیلییەکانی کرد لە ڕابردو و ئێستادا.

## لەدایکبوونەکان

* ۱۹۲۵: محەممەد ماملێ، گۆرانیبێژی کورد
* ١٩٢٦: مارلین مۆنڕۆ، ئەکتەری ھۆلیوود (مردووی ١٩٦٢)
* ١٩٣٧: مۆرگان فریمەن، ئەکتەر و دەرھێنەری ئەمریکی
* ١٩٧٧: سارا وەین کالیز، ئەکتەری ئەمریکی

## مردنەکان

* ١٩٥٢: جۆن دووی، فەیلەسووف و دەروونناسی ئەمریکی (لەدایکبووی ١٨٥٩)
* ١٩٦٨: ھێلێن کێلەر، نووسەری ئەمریکی (لەدایکبووی ١٨٨٠)

## بۆنەکان

* ڕۆژی منداڵان

## بەستەرە دەرەکییەکان

---

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ١١٣٥

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١١ – **سەدەی ١٢** – سەدەی ١٣ |
| ساڵەکان: | ١١٣٢ ١١٣٣ ١١٣٤ – **١١٣٥** – ١١٣٦ ١١٣٧ ١١٣٨ |

١١٣٥ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ١٨٣٤–١٨٣٥ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ٥١٣–٥١٤ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١١٣٥ *MCXXXV* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١١٢٧–١١٢٨ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ٥٨٤ ԹՎ ՇՁԴ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ٥٢٩–٥٣٠ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ١٣٥–١٣٦ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٥٨٨٥ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٠٨٥ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ٥٤٢ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −٧٠٩ – −٧٠٨ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ١٦٧٩ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٦٦٤٣–٦٦٤٤ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 甲寅年 (دار پڵنگ) ٣٨٣١ یان ٣٧٧١     *— تا —* 乙卯年 (دار کەروێشک) ٣٨٣٢ یان ٣٧٧٢ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ١٦٧٨ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٣٠١ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Chōshō ٤ / Hōen ١ (保延元年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | ١١٣٥ *MCXXXV* |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ٤٩٧ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٤٨٩٥–٤٨٩٦ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ٨٥١–٨٥٢ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٣٤٦٨ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٧٧٧ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٧٧٧年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١١٣٥ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١١٩١–١١٩٢ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٠٥٧–١٠٥٨ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٢٣٦–٤٢٣٧ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ١٨٨٨ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | ٣٥ Hen٫ ١ – ١ Ste٫ ١ |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

**١١٣٥** (MCXXXV) ساڵێکی ئاسایی بوو کە لە ڕۆژی سێشەممە لە ڕۆژژمێری جولیانی دەست پێ دەکات، ١١٣٥ەمین ساڵی دەستنیشانکردنی سەردەمی مەسیحی (CE) و *ئانۆ دۆمینی* (AD)، ١٣٥ەمین ساڵی ھەزارەی ٢ەم، ٣٥ەمین ساڵی سەدەی ١٢یەم، و ٦ەمین ساڵی دەیەی ١١٣٠ بوو. لە سەرەتای ساڵی ١١٣٥، ڕۆژژمێری زایینی ١٣ ڕۆژ لەپێش ڕۆژژمێری جولیانی بوو، کە ڕۆژژمێرێکی باوی کات بوو.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
* دەروازەی مێژوو
# بێنجامین فرانکلین

| بێنجامین فرانکلین  |
| --- |
|  |
| لەدایکبوون | بۆستن، کەناری ماسۆچۆیست ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٠٦ |
| مەرگ | ١٧ی نیسانی ١٧٩٠ لە تەمەنی ٨٤ فیلادیلفیا، ویلایەتی پێنسیلڤانیا |
| پیشە | زانا، نووسەر، سیاسی |
| حیزبی سیاسی | سەربەخۆ |

**بێنجامین فرانکلین** (بە ئینگلیزی: Benjamin Franklin) یەکێکە لە باوکە دامەزرێنەران و ھەروەھا نووسەر، بیریار، زانا، ژەنیار، سیاسی و دیپلۆماتی ئەمریکییە.

## ژیان

لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٠٦ لە بۆستن لەدایک بووە، زانا و داھێنەر و دیبلۆماسی و پیاوی دەوڵەت بووە، کەسایەتییەکی سەرەکی بووە لەتەنویر و مێژووی فیزیا و تاقیکردنەوە و بیرۆکە و توێژینەوەی ھەبووە لەم بوارەدا جەندەھا داھێنانی کردووە و یەکەم کەس بووە وشەی electricity بەکارھێناوە کە واتای وزە دەگەیەنێت، ھەروەھا یەکەم کەس بووە لە داوی سەدەی شۆڕشی پیشەسازییەوە بەشێوەیەکی زانستی لێکۆڵینەوەی لەسەر وزە کردووە و سەلماندۆێتی کە چەخماخە پێکھاتووە لە وزە و خەریک بووە لەم تاقیکردنەوەیەدا گیانی خۆی لەدەست بدات کاتێک کە فڕۆکەیەکی ھەوایی خستووەتە بەردەم چەخماخە و چەخماخەکە بەرەو لای خۆی ڕای کێشاوە و ئاگری تێبەرداوە.

بێنجامین فرانکلین لەسەرەتاوە چاپکردن لەبراکەیەوە فێربووە و دواتر بووەتە ھواڵساز و چاپکەر و بازرگانێتی لەگەڵ یەکێک لە ڕۆژنامەکانی فیلادفیا کردووە و زۆر دەوڵەمەندبووە و بووەتە نووسەر، زۆر گرنگی بەبوارەکانی زانست و تەکنەلوژیا داوە و بەھۆی تاقیکردنەوە بەناوبانگەکانی ناوبانگێکی نیو دەوڵەتی دەرکردووە، لەنێوان ساڵانی ١٧٧٥ و ١٧٧٦ ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕاوە لە باشبونی پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و فەرەنسا.

بێنجامین فرانکلین زۆربەی تەمەنی لە بۆستن بەسەر بردووە و لەگەڵ باوکیا لە کارگەیەکی مۆم دروستکردن کاری کردووە و کاتێک تەمەنی گەیشتووەتە ١٢ ساڵان لە چاپەمەنی براکەی کاری کردووە و بەھۆی زیرەکی و لێھاتوویی خۆیەوە کۆمپانیایەکی چاپەمەنی تایبەت بەخۆی کڕیوە و لەبواری ڕۆژنامەوانی و دیبلوماسیدا کاری کردووە، یەکەم کەس بووە کتێبخانەی کردووەتەوە و بیرۆکەی تاقیکردنەوەی بەختی دۆزیوەتەوە و کۆمەڵگای فەیلوسەفەکانی ئەمریکای دامەزراندووە.

بێنجامین فرانکلین لەدوا تەمەنیا یەکێک بووە لەدیارترین ئەو کەسانەی بانگەشەی بۆ لابردنی سزای لەسێدارەدان کردووە و لەدوای مردنیشی ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا بۆ بەرز ڕاگرتنی ناوی وێنەکەیان لەسەر بڕی ١٠٠ دۆلاری کۆپی کردووە، لەتەمەنی ٨٤ ساڵیدا لە ١٧ی نیسانی ١٧٩٠ کۆچی دوایی کردووە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ژن
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی وزە
* دەروازەی فەلسەفە
* دەروازەی مۆسیقا
* دەروازەی ماتماتیک
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی زانست
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
# سێ مەغ

لە تابلۆکانی بیزەنتیندا، بەزۆری سێ سەغەکە لە جل و بەرگی فارسیدان،
**سێ مەغ**, **سێ مەجووس**, **سێ مەجووسیی ڕۆژهەڵاتی**, **سێ پاشا**, **سێ پاشای پیرۆز** و **سێ** حەکیم، چەند کەسایەتی ئایینی بوون بە ناوەکانی کاسپار، مێلکیۆر و بالتازار کە بەپێی ئینجیلی مەتا, چوون بۆ بەرەوپیری عیسا؛ و زێڕ و موڕ و بخووریان بە دیاری برد بۆ ڕۆژی لەدایکبوونی. مەتا تاکە ئینجیلێکە کە ناوی سێ مەغەکەی تێیدا هاتووە و بە چەند کەسێکی خەڵکی ڕۆژهەڵات دەیانناسێنێت، کە هاتوون بۆ پەرستنی مەسیحی پاشای جوولەکەکان. هەرچەندە ژمارەی سێ مەغەکە لە کتێبی پیرۆزدا دیار نییە، بەڵام بە پشتبەستن بەو سێ دیارییە، وا گریمانە دەکرێت کە سێ کەس بوون.\

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ئێران
# سەرۆکی شارەوانی

**سەرۆکی شارەوانی** (بە ئینگلیزی: Mayor) سەرۆکی شارەوانی ئەو کەسەیە کە بەرپرسی ئیدارەی شارێکە. ھەندێک لە سەرۆک شارەوانییەکان لەلایەن ئەو کەسانەوە ھەڵدەبژێردرێن کە لەو شارەدا دەژین. بۆ شارەکانی تر، دەزگایەکی حکوومەتی ناوەندی لەوانەیە سەرۆکی شارەوانی ھەڵبژێرێت. ھەندێک لە شارە گەورەکان لۆرد مایۆریان ھەیە.

لە وڵاتانی فیدراڵی وەک ئەڵمانیا سەرۆکی شارەوانی دەتوانێت سەرۆکی حکوومەتی ویلایەتێکی شاریش بێت. سەرۆکی شارەوانی ھامبۆرگ حکوومەت بەڕێوەدەبات ھەروەک چۆن وەزیری سەرۆکی باڤاریا حکوومەتی باڤاریا بەڕێوەدەبات. لە ھەندێک شارە گەورەکانی وەک تۆکیۆ سەرۆکی شارەوانی پارێزگارە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Mayor»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا