Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# مەنامە

| Manama
المنامة |
| --- |
| پێرستی شارەکانی بەحرەین |
| Manama skyline |
| ManamaLocation of Manama in Bahrain. |
| پۆتانەکان: ﻿ / ﻿ |
| Country | بەحرەین |
| Governorate | Capital |
| دەسەڵات |
|  • Governor | Hisham Bin Abdulrahman Bin Mohammed Al Khalifa |
| ڕووبەر |
|  • پێرستی شارەکانی بەحرەین | ٢٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٠ میلی چوارگۆشە) |
| ژمارەی دانیشتووان |
|  • مەزندە (2010) | ١٥٧٬٤٧٤ |
|  • چڕی | ٥٬٢٠٠ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٣٬٠٠٠ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
|  • شاری (2015) | ٤١١٬٠٠٠ |
|  • Capital Governorate (2010) | ٣٢٩٬٥١٠ |
| ناوچەی کاتی | GMT+3 |
| وێبگە | Official website |

شاری مەنامە
**مەنامە** پایتەختی وڵاتی بەحرەینە و گەورەترین شاری ئەو وڵاتەیە. ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە دەگاتە ١٥٥،٠٠٠ کەس . ئەم شارە سەنتەری بازرگانیە لەسەر کەنداوی فارس.

## بابەتی پەیوەندیدار

پایتەختی دەوڵەتانی جیھان

## سەرچاوەکان

‏

* دەروازەی بەحرەین
* دەروازەی جوگرافیا
# وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)

| وەزارەتی ھەواڵگریی کۆماری ئیسلامیی ئێران |
| --- |
| وزارت اطّلاعات جمھوری اسلامی ایران واجا |
|  |
| ئاڵای وەزارەتی ھەواڵگری |
| تێڕوانینی گشتی |
| درووستبوون | ١٨ی ئابی ١٩٨٣ (١٩٨٣-٠٨-١٨) |
| دەزگا پێشینەکان | نووسینگەی ھەواڵگریی سەرۆک وەزیران |
| دادپرسی | ئێران |
| شوێنگەی سەرەکەی | شەقامی ھیرمەند، تاران |
| کارمەندان | پۆلێنکراو (٣٠٬٠٠٠ بەپێی بەراوردی مەگنووس ڕانستۆرپ) |
| کاربەدەستانی دەزگاکە | بەتاڵ, وەزیر |
| ژێرە | ڕێکخراوەی پاراستنی گشت وڵات زانکۆی ھەواڵگری و ئاسایشی نیشتمانی |
| ماڵپەڕ | vaja.ir |

**وەزارەتی ھەواڵگریی کۆماری ئیسلامیی ئێران** (بە فارسی: وزارت اطّلاعات جمهوری اسلامی ایران، بە کورتە **واجا**) ناسراو بە **ئیتلاعات** یەکێکە لە وەزارەتەکانی حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران، کە ئەرکی بەرپرسیارییەتییە لە کۆکردنەوە و پرۆسێسکردنی زانیارییەکانی ئەمنی لە ناوخۆ و دەرەوەی سنوورەکان، ھەروەھا پاراستنی زانیارییەکان، چالاکییەکانی دژە سیخوڕی و دژە تیرۆر. ئەو وەزارەتە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یەکێتیی ئەورووپاوە بە تۆمەتی پاڵپشتی لە تیرۆریزم، پێشێلکردنی مافەکانی ھاووڵاتییانی ئێرانی و چالاکییە تیرۆریستییەکان گەمارۆی خراوەتە سەر.

لە ٢٠٢١ەوە ھەتا ٢٠٢٦، ئیسماعیل خەتیب وەکوو وەزیری ھەواڵگری کاری دەکرد. بەڵام لە درێژەی شەڕی ٢٠٢٦ی ئێران لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٦، لەدوای تیرۆرکردنی خەتیب لەلایەن ئیسرائیلەوە پۆستەکە بەتاڵە.

وەزارەتی ھەواڵگری جێگرەوەی ساواکە، کە پێشتر لە سەردەمی حکوومەتی پەھلەویدا دەزگای زانیاریی سەرەکیی ئێران بوو. وەزارەتەکە بەھۆی کارەکانی لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات، وەک یەکێک لە سێ دەستەی وەزارەتیی «دەسەڵات» لە ئێراندا دادەنرێت.

## ئەمانەش ببینە

* ساواک

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ئێران
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ
# کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە

| کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە |
| --- |
| بەشێکە لە | خاکە داگیرکراوەکان لەلایەن ئیسرائیل، دەوڵەتی فەلەستین |
| ناو بە زمانی فەرمی | الأراضي الفلسطينية |
| ناسناوی خەڵک | Palestinienne، Palestinien |
| زمانی فەرمی | زمانی عەرەبی |
| کیشوەر | ئاسیا |
| وڵات | دەوڵەتی فەلەستین، ئیسرائیل |
| جێ | باشووری وڵاتانی شام، فەلەستین |
| Territory claimed by | دەوڵەتی فەلەستین |
| پۆتانی شوێن | ٣١°٥٣′٠″N ٣٥°١٢′٠″E |
| دانیشتووان | ٥٬٤٨٣٬٤٥٠ |
| لەخۆگرتنەکان | کەرتی غەززە، کەناری ڕۆژاوا، Yesha |
| دراو | Jordanian dinar، new shekel، جونیەی میسری |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | ئیسرائیل، ئوردن |
| Driving side | right |
| ڕووبەر | ٨٬٢٢٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وەسفی ئاڵا | ئاڵای فەلەستین |
| کۆدی تەلەفۆنی وڵات | +970 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

خاکی دەوڵەتی فەلەستین بە ڕەنگی سەوز
کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە دوو ناوچەی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوون بۆ سەر فەلەستین کە لە دوای جەنگی شەش ڕۆژەی ساڵی ١٩٦٧ەوە لەلایەن ئیسرائیلەوە لە ڕووی سەربازییەوە داگیرکراوە: کەناری ڕۆژاوا (بە قودسی ڕۆژھەڵاتەوە) و کەرتی غەززە. دادگای نێونەتەوەیی ئاماژەی بە کەناری ڕۆژاوا و قودسی ڕۆژھەڵات کردووە وەک «خاکی داگیرکراوی فەلەستین» و ئەم زاراوەیە وەک پێناسەیەکی یاسایی لەلایەن دادگای نێونەتەوەیییەوە لە بۆچوونی ڕاوێژکاری تەممووزی ٢٠٠٤ بەکارھێنراوە. زاراوەی «زەوییە فەلەستینییە داگیرکراوەکان» لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی دیکە لە نێوان تشرینی یەکەمی ١٩٩٩ و کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ بەکارھێنرا بۆ ئاماژەکردن بەو ناوچانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستینەوە کۆنترۆڵکراون، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٢ەوە فەلەستین وەک یەکێک لە دەوڵەتە چاودێرە نا ئەندامەکان پەسەندکرا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی فەلەستین
* دەروازەی ئیسرائیل
* دەروازەی یاسا
* دەروازەی دەیەی ١٩٦٠
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
# مووشەکی دژەتانک

دژەتانکی جۆری (FGM-148 Javelin)ی ئەمریکی.
**مووشەکی دژەتانک** (ئینگلیزی: Anti-tank missile) چەکێکی بەھێزی سەربازییە کە دژی ئۆتۆمبێلە سەربازییە زرێپۆشەکان و تانکی سەربازی بە مەبەستی تێکشکاندن و پەکخستنیان بەکار دەھێندرێت.
لە ئێستادا ٢٢ وڵات خاوەنی چەندین دژەتانکی جیاواز و ھاوبەشن.
کە یەکێک لە دژە تانکە ھابەشەکان چەکی (میلان)ە کە چەکی ھاوبەشی نێوان وڵاتانی ئەڵمانیا و فەرەنسایە.

## مێژوو

وڵاتی ئەڵمانیا لە مێژوو یەکەمین جۆری چەکی دژەتانکیان بەرھەم ھێنەوە کە ناوی بریتی بوو لە (Ruhrstahl X-4) کە لە جەنگی جیھانی دووەمدا بەکار ھێندراوە، کە لە ڕێگەی ئاسمانەوە دە ھاوێشترا.
بەڵام دژە تانکی جۆری (SS.10) یەکەمین دژەتانک بوو کە لە سەر زەویەوە ئاراستەی ئامانجی دیاریکراو کراوە، کە خاوەنەکەی فەرەنسا بوو.

## ئەمانەش ببینە

* میلان (موشەکی دژەتانک)
* ئێف جی ئێم-١٤٨ جاڤلین

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی.

* دەروازەی فڕین
# کۆمەڵگای ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا

| کۆمەڵگای ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا |
| --- |
|  |
| دامەزران | ٧ی تەممووزی ٢٠٠٠ |
| ناو بە زمانی فەرمی | East African Community |
| پۆستی سەرۆکی ئەم ڕێکخراوە | Secretary General of the East African Community |
| زمانی فەرمی | زمانی ئینگلیزی، زمانی سەواحیلی، زمانی فەڕەنسی |
| ئەندامی | یەکێتیی نێونەتەوەییی کۆمەڵە و دامەزراوەی کتێبخانەکان |
| شوێنی بارەگاکان | Arusha |
| ناونیشانی ئیمەیڵ | mailto:eac@eachq.org |
| وێبگە |  |
| وەسفی ئاڵا | flag of the East African Community |
| Official observer status in organization | کۆڕی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، International Organization for Migration |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**کۆمەڵگای ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا** ڕێکخراوەیەکی نێونەتەوەیییە کە لە ھەشت وڵاتی ھەڵکەوتوو لە ناوچەکانی دەریاچە گەورەکان و قۆچی ئەفریقا لە ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا پێکھاتووە. وڵاتانی ئەندام بریتین لە کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ، سۆماڵیا، بوروندی، کینیا، ڕواندا، سوودانی باشوور، ئووگاندا و تانزانیا. سالڤا کیر مایاردیت سەرۆک کۆماری باشووری سوودان، سەرۆکی ئێستای کۆمەڵگای ڕۆژھەڵاتی ئەفرقایە. ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٦٧دا دامەزرا و لە ساڵی ١٩٧٧دا ڕووخا و لە ٧ی تەممووزی ٢٠٠٠دا زیندوو کراوەتەوە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
# ئۆلێسکی رێزنیکۆڤ

| ئۆلێسکی رێزنیکۆڤ |
| --- |
| 2019-ben |
| Олексій Юрійович Резніков  |
| لەدایکبوون | ١٨ی حوزەیرانی ١٩٦٦  (تەمەن ٦٠ ساڵ) لڤیڤ  |
| زانکۆ | * Lviv University
 |
| پیشە | پارێزەر، سیاسەتوان، mind gamer، ئەکتەری فیلم، دادوەر، وەزیر  |
| حیزب | سیاسەتوانی سەربەخۆ  |
| ھاوسەر | Yulia Zoriy  |
| خەڵاتەکان | * Honoured Jurist of Ukraine
* Registered firearms
* Commander of the Order of the Cross of Vytis
* Silver Cross of Merit
 |
| واژوو |
|  |
| پلە | Minister of Temporarily Occupied Territories and IDPs (٢٠٢٠–٢٠٢١)، Deputy Prime Minister of Ukraine (٢٠٢٠–٢٠٢١)، Minister of Defense of Ukraine (٢٠٢١–٢٠٢٣)، وەزیری بەرگری  |
| Rank | سەرپەل  |

ئۆلێسکی یوریۆڤیچ ڕێزنیکۆڤ (بە ئوکرانی: Олексій Юрійович Резніков ; بە ئینگلیزی: Oleksii Reznikov، لە دایکبووی ١٨ی حوزەیرانی ١٩٦٦) پارێزەر و سیاسەتوانی ئوکراینییە. کە لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ەوە وەک وەزیری بەرگری ئوکراینا دەستبەکار بووە. پێش ئەوەی ببێتە وەزیری بەرگری لە چەن پۆستێکی دیکەی سیاسی کاری کردووە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ئوکراینا
# سەبارەت بە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی تایبەت

ڤیدیۆی وتارەکەی ڤلادیمێر پوتین، سەرەتای داگیرکردنی ئوکراینا ساڵی ٢٠٢٢.
"**سەبارەت بە ئەنجامدانی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی تایبەت**" (بە ڕووسی :О проведении специальной военной операции) وتاری تەلەڤیزیۆنی ڕاستەوخۆی ڤلادیمیر پوتین سەرۆکی ڕووسیا لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢، پێش لەشکرکێشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا بوو، کە جەنگی ڕووسیا و ئوکراینای زۆر پەرەپێدا. قسەی بۆ ھاووڵاتیانی ڕووسیا و ئوکراینا و ھەروەھا ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیا و ھێزە چەکدارەکانی ئوکراینا کرد.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئوکراینا
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ڕووسیا
* دەروازەی دەیەی ٢٠٢٠
* دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
# ترۆڵ

| ترۆڵ |
| --- |
|  |
| لقی | Internet user، prankster |
| ناونراوە لەدوای | troll |
| بواری پیشە | trolling |
| ھاشتاگ | troll |
| Female form of label | متصيدة، trolka |
| فۆڕمی ناونیشانی نێر | متصيد |
| بەستەر |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ترۆڵ**  (بە ئینگلیزی: Troll) ئاماژەیە بۆ کەسێک کە بە مەبەست پەیامی نەرێنی یان ھەراسانکەر لە ئینتەرنێتدا بڵاو دەکاتەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئینتەرنێت
# ویلایەتی کاشین

**ویلایەتی کەچین** (بە کەچینی:Jinghpaw Mungdaw، بە بورمی:ကချင်ပြည်နယ်) ھەروەھا وەک **خاکی کەچین** ناسراوە. ویلایەتەکە لە دەکەوێتە زۆربەی بەشی میانمار. لە باکوور و ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە لەگەڵ چین (بە تایبەتی تبت و یونان) ویلایەتی شان بەرەو باشوور، ناوچەی ساگاینگ و ھیندستان (ئاروناچال پرادێش) بەرەو ڕۆژاوا. ڕووبەرەکەی بە ٨٩.٠٤١ کیلۆمەتر دوو خەمڵێنراوە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Kachin State»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٤ی ئازاری ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی میانمار
* دەروازەی جوگرافیا
# تی-٥٤

| تی-٥٤ |
| --- |
|  |
| لقی | تی-٥٥ |
| کارپێکەر | فەرماندەیی ھێزە ھاوبەشەکانی ئەلبانیا |
| دروستکەر | یەکێتیی سۆڤیەت، چین، کۆریای باکوور، چێکۆسلۆڤاکیا، پۆڵەندا |
| Ammunition | تەقەمەنی ١٠٠ ملم |
| بزوێنەر | V-2-54 |
| شێوەساز | خەرکیڤ مۆرۆزۆڤ بۆ دیزاینی دروستکردنی مەکینە |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**تی-٥٤** تانکی سەرەکی شەڕی سۆڤیەت بووە، دیزاینەکەی لە دوای جەنگی جیھانیی دووەم دەستی پێکردووە. نموونەی سەرەتاییەکەی لە ساڵی ١٩٤٦ بەرھەم ھێنرا؛ لە ساڵی ١٩٤٧ تەواو بووە. ئەمەش بە پەرەسەندنێکی تانکی تی-٤٤ دادەنرا کە لە جەنگی جیھانیی دووەمدا بەکارھێنرا؛ بە بۆچوونی زۆربەی شارەزایانی سەربازی باشترین تانکی شەڕی مامناوەندی ئەو شەڕە بوو و لە ساڵی ١٩٥٠ لەگەڵ سوپای سۆڤیەت ھاتە خزمەت.

## سەرچاوەکان

* ھێمای دەروازەدەروازەی شەڕی سارد
# دزی

Paul-Charles Chocarne-Moreau, *The Cunning Thief*, 1931
دزی بریتییە لە بردنی موڵکی کەسێک بەبێ ئاگای کەسەکە و نەگەڕاندنەوەی. ئەو کەسەی دزی دەکات پێی دەوترێت دز.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، ««Theft»»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٩ی تەممووزی ٢٠١٧.

* دەروازەی ئیسلام
# زامبیا

| Republic of Zambia |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **دروشم:**One Zambia, One Nation |
| **سروود:**"Stand and Sing of Zambia, Proud and Free" |
|    |
| **پایتەخت** | لووساکا ﻿ / ﻿ |
| گەورەترین شار | Lusaka |
| زمانە فەرمییەکان | English |
| زمانە ناوچەییەکان | Chewa, Bemba, Lunda, Tonga, Lozi, Luvale, Kaonde, Nyanja |
| **گرووپە ڕەگەزییەکان** (٢٠٠٠) | Bemba 21.5% Tonga 11.3% Lozi 5.2% Nsenga 5.1% Tumbuka 4.3% Ngoni 3.8% Chewa 2.9% other 45.9% |
| ناوی هاووڵاتی | Zambian
  |
| دەوڵەت | Presidential کۆمار، دیموکراسییەتی نوێنەرایەتی |
|  -  | سەرۆک | ھاکایندە ھیچیلێما |
|  -  | Vice President | Inonge Wina |
| یاسادانەر | National Assembly |
| Independence |
|  -  | from the شانشینی یەکگرتوو | ٢٤ تشرینی یەکەم ١٩٦٤  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ٧٥٢٬٦١٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە (39th) ٢٩٠٬٥٨٧ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | ١ |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی ٢٠٠٩ | 12,935,000 (71st) |
|  -  | سەرژمێریی ٢٠٠٠ | 9,885,591  |
|  -  | چڕی | ١٧٫٢ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (191st) ٤٤٫٥کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | $21.882 billion  |
|  -  | سەرانە | $1,610  |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | $19.206 billion  |
|  -  | سەرانە | $1,413  |
| **Gini** (٢٠٠٢–٠٣) | ٤٢٫١ (medium)  |
| **HDI** (٢٠١١) |  0.430 (low) (١٦٤th) |
| دراو | Zambian kwacha (`ZMK`)  |
| ناوچەی کاتی | CAT (UTC+٢) |
|  -  | ھاوین (DST) | *not observed* (UTC+٢) |
| لای لێخوڕین | left |
| پاوانی ئینتەرنێت | .zm |
| کۆدی تەلەفۆن | ٢٦٠ |

**کۆماری زامبیا** وڵاتێکە لە کیشوەری ئەفریقا. پایتەختەکەی شاری لوساکایە.

## ئایین

| ئایینەکان لە زامبیا |
| --- |
| **ئایینەکان** |  |  | **ڕێژە** |  |
| مەسیحی |    | ٨٣٫٠٪ |
| سوننە |    | ٢٫٠٪ |
| ئەوانی تر |    | ١٥٫٠٪ |

## دابەشکردنی کارگێڕی

لە ڕووی کارگێڕییەوە بەسەر ١٠ پارێزگادا دابەشکراوە کە بەسەر ١١٧ قەزادا دابەشکراوە، و لە ڕووی ھەڵبژاردنەوە بەسەر ١٥٦ بازنەی ھەڵبژاردن و ١٢٨١ بازدا دابەشکراوە.

1. پارێزگای ناوەڕاست
2. پارێزگای کوپەربیلت
3. پارێزگای ڕۆژھەڵات
4. پارێزگای لواپولا
5. پارێزگای لووساکا
6. پارێزگای موچینگا
7. پارێزگای باکووری ڕۆژاوا
8. پارێزگای باکوور
9. پارێزگای باشوور
10. پارێزگای ڕۆژاوا

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی وڵاتەکان
# شەڕی ناوخۆییی باشووری یەمەن

| شەڕی ناوخۆییی باشووری یەمەن |
| --- |
|  |
| جێ | South Yemen |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦ |
| ڕێکەوتی کۆتاییھاتن | ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦ |
| بەشداربوو | Ali Nasir Muhammad، Ali Salim al-Beidh |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**شەڕی ناوخۆییی باشووری یەمەن** (بە ئینگلیزی: South Yemen civil war) شەڕێکی ناوخۆیی بوو کە لە ١٣ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨٦ لە کۆماری دیموکراتیی گەلی یەمەن (ئێستا بەشێکە لە کۆماری یەمەن) ھەڵگیرسا. شەڕەکە لە ئەنجامی ناکۆکییە ئایدۆلۆژییەکان و دواتریش گرژییە ھۆزایەتییەکانی نێوان دوو باڵی حیزبی سۆسیالیستی حوکمڕانی یەمەن سەریھەڵدا، بۆ سەرکردایەتیکردنی حیزبی سۆسیالیست و کۆماری دیموکراتیی گەلی یەمەن، لە نێوان باڵی سەرۆکی پێشوو عەبدولفەتاح ئیسماعیل، کە ئەم باڵە لەلایەن نەیارەکانییەوە بە «تووغمە» ناودەبرا، لەگەڵ باڵی سەرۆکی ئەوکات عەلی ناسر محەممەد، کە لایەنی بەرامبەر ناوی «زوومرە»یان لێنابوو. ململانێکە بەخێرایی پەرەی سەند بۆ شەڕێکی ناوخۆیی تێچووبەرز کە یازدە ڕۆژی خایاند و بووە ھۆی کەوتنی ھەزاران قوربانی. سەرەڕای ئەوەش، ململانێکە بووە ھۆی کوژران یان ھەڵھاتنی زۆرێک لە کادیرە سەرکردایەتییە سۆسیالیستە زۆر بەئەزموونەکانی ناو حیزبەکە، ئەمەش بەشداربوو لە بێھێزبوونی حکوومەت و لە کۆتاییدا یەکگرتنی وڵاتەکە لەگەڵ کۆماری عەرەبیی یەمەن و ڕاگەیاندنی کۆماری یەمەن لە ساڵی ١٩٩٠.

## شەڕ

لە ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٨٦، پاسەوانە تایبەتەکانی عەلی ناسر محەممەد لە کاتی کۆبوونەوەیەکی حیزبدا تەقەیان لە ئەندامانی مەکتەبی سیاسیی حیزبی سۆسیالیستی یەمەن کرد. بەھۆی ئەوەی زۆربەی ئەندامانی مەکتەبی سیاسی چەکدار بوون و پاسەوانی تایبەتی خۆیان ھەبوو، شەڕەتەقە ڕوویدا. لەو کاتەدا لایەنگرانی عەلی ناسر لە ژووری کۆبوونەوەکەدا نەبوون. لەم شەڕەتەقەیەدا ھەریەک لە جێگری سەرۆک عەلی ئەحمەد ناسر عەنتەر و وەزیری بەرگری ساڵح مووسڵیح قاسم و سەرۆکی لیژنەی بەدواداچوون (دیسپلین) لە حیزبی سۆسیالیستی یەمەن عەلی شایع ھادی کوژران. عەبدولفەتاح ئیسماعیل لە ھێرشەکە ڕزگاری بوو، بەڵام پێدەچێت دواتر لە ھەمان ڕۆژدا کوژرابێت کاتێک ھێزە دەریایییەکانی سەر بە عەلی ناسر شارەکەیان بۆردوومان کرد.

شەڕەکە ١٢ ڕۆژی خایاند و بووە ھۆی کوژرانی ھەزاران کەس و لابردنی عەلی ناسر و کوژرانی عەبدولفەتاح ئیسماعیل و عەلی عەنتەر و ساڵح مووسڵیح و عەلی شایع. ھەروەھا ھەڵھاتنی نزیکەی ٦٠ ھەزار کەس، لە نێویاندا عەلی ناسر و باڵەکەی، بۆ باکووری یەمەن. ململانێکە ژیانی لە نێوان ٤٬٠٠٠ بۆ ١٠٬٠٠٠ کەسی سەندەوە، عەلی سالم بەیز یەکێک بوو لەو کەمینە بەرپرسە باڵایانەی باڵەکەی ئیسماعیل کە ڕزگاریان بوو.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی یەمەن
* دەروازەی دەیەی ١٩٨٠
# ئەلقاعیدە لە عێراق

| ئەلقاعیدە لە عێراق (رێکخراوی ئەلقاعیدە ئەلجیھاد لەبیلاد ئەلڕافیدەین) |
| --- |
| بەشدار لە جەنگی عێراق، شەڕی ناوخۆی عێراق، یاخیبوونی عێراق، شەڕی تیرۆر |
| یەکێک لەو چەند ئاڵای کە لە بڵاوکراوە ڤیدیۆیییەکانی ئەڵقاعیدە دا بەکار ھاتووە ئەوانی تر دەقی سپیان بەکار ئەھێنا بۆ بازنەو شەھادەکە. |
| ساڵانی چالاکیی | ۱۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰٤– ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |
| ئایدۆلۆژیا | سەلەفی جیھادیزم |
| سەرکردەکان | ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی (KIA) Abu Ayyub al-Masri (KIA) |
| شوێنگەسەرەکییەکان | فەلووجە |
| ناوچەی ئۆپەراسیۆنەکان |  عێراق |
| بەشێکە لە |  ئەلقاعیدە |
| درووست بووە وەک |  جماعە ئەلتەوحید وەلجیھاد  ئەنسارولئیسلام |
| بووە بە | Mujahideen Shura Council  دەوڵەتی عێراق ئیسلامی |
| ھاوپەیمانان | Mujahideen Shura Council  دەوڵەتی عێراق ئیسلامی |
| دوژمنان |  Multinational force in Iraq  عێراق (Iraqi security forces, Kurdish and Shia militias) پەڕگە:Asa'ib Ahl Al-Haq flag.png Asa'ib Ahl al-Haq  ئوردن  نەتەوە یەکگرتووەکان |
| جەنگەکان/شەڕەکان | شەڕی عێراق Iraqi insurgency (2003–06) شەڕی ناوخۆی عێراق (٢٠٠٦–٠٨) |

ئاڵای ئەلقاعیدە
یەکێ لەکارە تیرۆریستییەکانی ئەم گرووپە
**ئەلقاعیدە لە عێراق** یان **ئەلقاعیدە لە میزۆپۆتامیا** یان **ئەلتەوحید وەلجیھاد لەبیلاد ئەلڕافیدەین** یان **قاعیدەت ئەلجیھاد لەبیلاد ئەلڕافیدەین** گرووپێکی ناسراو بوون لەجیھاندا، خۆیان بەھاوپشتی ڕێکخراوی قاعیدە دەناساند، یەکەم ئامانجیان وەدەرنانی ھێزەکانی ئەمریکا بوو لە عێراق وە ئامانجی دووەم دامەزراندی دەوڵەتێکی ئیسلامییە لە عێراق و ڕووخاندنی حکوومەتی ئێستای عێراق، لە ئاکامی ئەم ئامانجانەیان چەندین کردەوەی تیرۆریستییان ئەنجام داوە لەوێنەی تەقاندنەوەی تەقەمەنی و تیرۆرکردنی نەیارانی گرووپەکە و تیرۆرکردنی سەربازەکانی ئەمریکا، ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی یەکێک بوو لە پێشەوایانی ئەم کۆمەڵەیە بوو کە جەنگی لەدژی ئەمریکا ڕاگەیاندبوو لە ساڵی ٢٠٠٦ بەدەستی ھێزەکانی سوپای ئەمریکی کوژرا.

پێشتر ئەم گرووپە لەژێر ناوی جەماعەتی تەوحید وەلجیھاددا کاریان دەکرد، بەڵام دواتر بوونە بەشێک لە ئەلقاعیدە.

## پاش کوژرانی ئەلزەرقاوی

ڕۆژی ٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ سەرکردەی ڕێکخراوی ئەڵقاعیدە ئەبوو موسعەب ئەلزەرقاوی و ڕاوێژکاری ڕۆحی شێخ عەبدولڕەحمان، ھەردووکیان بەھۆی ھێرشی ئاسمانی ئەمریکاوە بەدوو بۆمبی ٥٠٠ پاوەندی (٢٣٠ کگم) بۆسەر خانوویەکی لەنزیک بەعقوبە کوژران. پاشان سەرکردایەتی ئەو گروپە لەلایەن ئەبو ئەیوبی میسری ناسراو بە ئەبو حەمزە ئەلموھاجیر ەوە بە سەرکردای ئەو گروپە دائەنرا و دوای ماوەیەک و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ دا گرووپەکە ھەڵوەشایەوە و لەبری ئەم دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق دامەزرا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئیسلام
* دەروازەی عێراق
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سووریا
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
# سوپای مەھدی

| سوپای مەھدی |
| --- |
| بەشێکە لە | Special Group |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ |
| ئایین | شیعە |
| ناکۆکی | شەڕی عێراق، شەڕ لە عێراق |
| دامەزرێنەر | موقتەدا سەدر |
| وڵات | عێراق |
| ئایدۆلۆژیای سیاسی | ڕەوتی سەدر، دژە ئیمپریالیزم، ناسیۆنالیزم |
| شوێنی بارەگاکان | نەجەف |
| لە پێش | لیوای ڕۆژی بەڵێندراو |
| لە دوای | لیوای ڕۆژی بەڵێندراو، سەرایا ئەلسەلام |
| بە فەرماندەیی | موقتەدا سەدر |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سوپای مەھدی** (بە عەرەبی: جيش المهدي) گرووپێکی چەکداریی عێراقین و پەیوەندییان بە شیعەکانی عێراقەوە ھەیە. گرووپەکە زیندووکردنەوەی سوپای مەھدی ساڵی ٢٠١٤ن کە لەلایەن موقتەدا سەدرەوە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٣ دروستکرا و لە ساڵی ٢٠٠٨ ھەڵوەشایەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئیسلام
* دەروازەی شیعە
* دەروازەی عێراق
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
# ئارڵینگتن

| ئارڵینگتن |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Arlington |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٧٦ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Arlington |
| ناونراوە لەدوای | Arlington House, The Robert E. Lee Memorial |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Tarrant County |
| ناوچەی کاتی | ناوچەی کاتی ناوەندی |
| خاکی ئاماری | Dallas-Fort Worth metroplex |
| پێداچوونی ناوچەیی | Dallas–Fort Worth–Arlington urban area |
| پۆتانی شوێن | ٣٢°٤٢′١٨″N ٩٧°٧′٢٢″W |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of Arlington, Texas |
| سەرۆک | Jim Ross |
| ئەندامی | GovAI Coalition |
| دانیشتووان | ٣٩٤٬٢٦٦ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٨٤±١ مەتر |
| خوشکەشارەکان | Reims، Bad Königshofen im Grabfeld |
| خاوەنی | یاریگای AT&T، Arlington Stadium |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Hurst |
| ڕووبەر | ٢٥٧٫٨٨٣١٢١ کیلۆمەتر چوارگۆشە، ٢٥٨٫٠٢٢٥٢١ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ئارلینگتۆن** (بە ئینگلیزی: Arlington) شارێکە دەکەوێتە تێکساس، ئەمریکا، و ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٠ "٣٩٨٬٨٥٤" کەس بووە.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Arlington, Texas»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٠ی ئابی ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
* دەروازەی مێژوو
# یانەی تۆپی پێی ھیلال

**یانەی تۆپی پێی هیلال** ( بە عەرەبی : نادي الهلال السعودي )، بە سادەیی بە ئەلهیلال ناسراوە یانەیەکی وەرزشی پیشەگەرە و بنکەکەی لە شاری ڕیازی سعودیە . یانەمە لە خولی پیشەگەری سعودیە بەشداری دەکات . لە زمانی عەرەبیدا ئەلهیلال بە واتای مانگی هیلال دێت . ڕازاوەترین یانەی ئاسیایە و 70 نازناوی فەرمییان بەدەستهێناوە. هەروەها یانەی هیلال خاوەنی ژمارەی پێوانەیی زۆرترین نازناوە لە کیشوەری ئاسیادایە ، هەروەها ژمارەیەکی پێوانەیی 19 نازناوی خولی پیشەگەری سعودی بەدەستهێناوە

## سەرچاوەکان

* دەروازەی عەرەبستانی سعوودی
* دەروازەی تۆپی پێ
# کلۆدیا شەینباوم

| کلۆدیا شەینباوم |
| --- |
| بە Mexican Spanish: Claudia Sheinbaum |
|  |
| لەدایکبوون |  (١٩٦٢-٠٦-٢٤) ٢٤ی حوزەیرانی ١٩٦٢ مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک |
| ناوی کاتی لەدایکبوون | Claudia Sheinbaum Pardo |
| Second family name in Spanish name | Pardo |
| باوک | Carlos Sheinbaum Yoselevitz |
| دایک | Annie Pardo Cemo |
| خوشک و برا | Julio Sheinbaum، Adriana Sheinbaum |
| ھاوسەر | Carlos Imaz Gispert، Jesús María Tarriba |
| زمانی زگماکی | ئیسپانیی مەکسیکی، زمانی ئیسپانی |
| زمانەکانی ئاخاوتن | ئیسپانیی مەکسیکی، ئینگلیزیی ئەمریکی، زمانی ئیسپانی، زمانی ئینگلیزی |
| زمانی نووسین | ئیسپانیی مەکسیکی، زمانی ئیسپانی، ئینگلیزیی ئەمریکی، زمانی ئینگلیزی |
| بواری کار | سیاسەت، زانست، climate change mitigation، خوێندنی باڵا |
| شوێنی کارکردن | National Autonomous University of Mexico، Government of Mexico City، federal government of Mexico |
| پۆستەکان | سەرۆک کۆماری مەکسیک |
| پەروەردە | Colegio de Ciencias y Humanidades Plantel Sur، National Autonomous University of Mexico، National Autonomous University of Mexico، National Autonomous University of Mexico، Lawrence Berkeley National Laboratory |
| پلەی ئەکادیمی | Doctor of Engineering |
| ڕاوێژکاری دکتۆرا | Manuel Martínez Fernández |
| دانیشتووی | مەکسیکۆ سیتی، National Palace |
| ئەندامی حیزبی | Morena |
| کاندید لە ھەڵبژاردنی | 2024 Mexican presidential election |
| نەژاد | جوولەکە ئەشکەنازییەکان، جوولەکەکانی سێفاردی |
| ئایین | بێدینی، جوویەتی |
| شاکارەکان | Problemática ambiental de la Ciudad de México |
| ئەندامی | دەستەی نێوحکوومەتیی گۆڕانی ئاووھەوا، Committee for Development Policy، Mexican Academy of Sciences، Sistema Nacional de Investigadores |
| خەڵاتەکان | ١٠٠ ژن، Nobel Prize winner، Collar of the Order of the Aztec Eagle، تایم ١٠٠ |
| وێبگە |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**کلۆدیا شەینباوم پاردۆ** (بە ئینگلیزی: Claudia Sheinbaum Pardo) لەدایکبووی ٢٤ی حوزەیرانی ١٩٦٢ سیاسەتوان و زانا و سەرۆکی ھەڵبژێردراوی مەکسیکە. ئەندامی پارتی سیاسی چەپڕەوی مۆرێنایە. لە ساڵی ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٦، شەینباوم وەک وەزیری ژینگە لە سەردەمی حکوومەتی ئەندرێس مانوێل لۆپێز ئۆبرادۆر کاری کردووە. شەینبام لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٧ وەک سەرۆکی نوێنەرانی ناوچەی تلالپان کاری کردووە لە ھەڵبژاردنی گشتی مەکسیک لە ساڵی ٢٠٢٤ کاندیدی سەرۆکی مەکسیک بووە.

شەینباوم دکتۆرای لە ئەندازیاری وزە لە زانکۆی نیشتمانی ئۆتۆنۆمی مەکسیک (UNAM) بەدەستھێناوە. وەک ئەکادیمیستێک، زیاتر لە ١٠٠ بابەت و دوو کتێبی لەسەر وزە، ژینگە و پەرەسەندنی بەردەوام نووسیوە. شاینبام بەشداری لە پانێڵی نێوان حکوومەتەکان کردووە بۆ گۆڕانی کەشوھەوا، و لە ساڵی ٢٠١٨دا وەک یەکێک لە ١٠٠ ژن لە بی بی سی ناوی ھاتووە.

لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ەوە، بە پشتبەستن بە ئەنجامە سەرەتایییەکان، پێدەچێت شەینبام ببێتە یەکەم ژن و یەکەم کەس لە پاشخانێکی جوولەکە کە وەک سەرۆکی مەکسیک ھەڵبژێردرێت دوای ئەوەی سەرکەوتنێکی گەورەی دەستەبەرکرد، ھەرچەندە ھێشتا فەرمی نییە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی سۆشیالیزم
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی ژن