# ڕەفەح

| ڕەفەح |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | پارێزگای ڕەفەح |
| ناو بە زمانی فەرمی | رَفَحْ |
| Vocalized name | رَفَحْ |
| ناسناوی خەڵک | رَفَحِيٌّ، Rafahian، Rafahien |
| کیشوەر | ئاسیا |
| وڵات | دەوڵەتی فەلەستین |
| پایتەختی | پارێزگای ڕەفەح |
| دابەشکاریی کارگێڕی | پارێزگای ڕەفەح |
| ناوچەی کاتی | UTC+02:00، UTC+03:00 |
| پۆتانی شوێن | ٣١°١٧′١٩″N ٣٤°١٥′٧″E |
| سەرۆک | Issa Khalil al-Nashar |
| دەسەڵات | دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین |
| دانیشتووان | ١٧١٬٨٨٩ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٥٤ مەتر |
| خوشکەشارەکان | Pesaro |
| خاوەنی | دەروازەی ڕەفەح، Rafah Camp |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | میسر، فەلەستین، خان یوونس، Al-Mawasi, Rafah، کەمپی تەل سووڵتان |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | 1956 Rafah massacre، ھێرشی ڕەفەح |
| ڕووبەر | ٦٤ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | P970 - P999 |
| بەستەری داتا دەرەکییەکان |  |
| ھاشتاگ | Rafah |
| Köppen climate classification | hot semi-arid climate |
| بەڕێوەدەبرێت لەلایەن | وەزارەتی ناوخۆی فەلەستین |
| کۆدی تەلەفۆن | 08 21X |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ڕەفح** (بە عەرەبی: رفح) شارێکە لە باشووری کەرتی غەززە لە فەلەستین. پایتەختی پارێزگای ڕەفەحی دەوڵەتی فەلەستینە، دەکەوێتە ٣٠ کم باشووری ڕۆژاوای شاری غەززە. لە ساڵی ٢٠١٧دا ژمارەی دانیشتووانی شاری ڕەفەح ١٧١ ھەزار و ٨٨٩ کەس بووە. لە ئەنجامی بۆردومانی بەرفراوان و ھێرشی زەمینی لە شاری غەززە و خان یونس لەلایەن ئیسرائیلەوە لە کاتی شەڕی ئیسرائیل و حەماس، پێدەچێت نزیکەی یەک ملیۆن و ٤٠٠ ھەزار فەلەستینی تا مانگی شوباتی ٢٠٢٤ لە ڕەفەح ئاوارەبووبن.

دوای شەڕی فەلەستین لە ساڵی ١٩٤٨، میسر ناوچەکە و کەمپەکانی پەنابەرانی فەلەستینییەکانی بەڕێوەدەبرد. لە کاتی قەیرانی سوێسدا، ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل ١١١ فەلەستینییان کوشت کە ١٠٣ پەنابەری کەمپی پەنابەرانی ڕەفەح بوون، لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەی ساڵی ١٩٥٦ی ڕەفەح. لە کاتی جەنگی شەش ڕۆژەی ساڵی ١٩٦٧دا، ھێزەکانی ئیسرائیل نیمچە دوورگەی سینا و کەرتی غەززەیان داگیرکرد دوای ئەوەی لەژێر دەستی میسر دەریان ھێنا. ھەر لەو ساڵەدا، سەربازانی ئیسرائیل ١٤٤ خانوویان لە کەمپی پەنابەرانی ڕەفەح بە بولدۆزەر و ڕووخاند و بەو ھۆیەوە ٢٣ فەلەستینی کوژران.

کاتێک ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٢ لە سینا کشایەوە، ڕەفەح دابەش بوو بەسەر بەشێکی غەززە و بەشێکی میسریدا، خێزانەکانی دابەشکرد، و بە بەربەستی تەلی دڕکاوی جیاکرانەوە. ناوەندی شارەکە لەلایەن ئیسرائیلەوە وێران کرا، ھەروەھا میسر، بە مەبەستی دروستکردنی ناوچەیەکی گەورەی پارێزەر.

ڕەفەح شوێنی دەروازەی سنووری ڕەفەحە کە تاکە خاڵی دەروازەی نێوان میسر و کەرتی غەززەیە. تاکە فڕۆکەخانەی غەززە، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی یاسر عەرەفات، لە باشووری شارەکەوە بوو. فڕۆکەخانەکە لە ساڵی ١٩٩٨ تا ٢٠٠١ کاری دەکرد، تا ئەوکاتەی لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە بۆردومان کرا و بە بولدۆزەر وێرانکرا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەزگای فریاگوزاری و کارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەرانی فەلەستین لە ڕۆژھەڵاتی نزیک
* بەخێربێن بۆ شاری ڕەفەح ١٩ی شوباتی ٢٠١٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
* ڕەفەح ئەمڕۆ، وێنەکانی ڕۆژنامەنووسی فەلەستینی محەممەد عومەر
* تونێلی قاچاخچێتی ڕەفەح
* ڕافاح پندیتس: بلۆگی ڕەفەح فۆکەس ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
* پەروەردەکردنی یوسف – بلۆگی لەیلا ئەلحەداد کە پەیامنێری ئەلجەزیرە و لە غەززە دەژی
* ڕاپۆرتەکان لە ڕەفەحەوە
* چاوپێکەوتن لەگەڵ ھونەرمەندی ھیپ ھۆپ مایکل فرانتی ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. Archived – ڕاپۆرتکردن لە ڕەفەحەوە.
* بەشی A بەشی B وێنەی مانگی دەستکرد بەراوردکردنی ساڵی ٢٠٠١ بە ٢٠٠٤.
* ڕازینگ ڕەفەح: ڕووخاندنی ماڵە بەکۆمەڵەکان لە کەرتی غەززە – چاودێری مافی مرۆڤ
* پڕۆژەی شاری خوشکی ئۆڵۆمپیا-ڕەفەح ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. – ئەو ڕێکخراوەی کە لەلایەن خەڵکی کۆمەڵگاکانی ڕەفعە، غەززە، و ئۆڵۆمپیای، WA دەستیپێکردووە
* پڕۆژەی شاری خوشکی مادیسۆن-ڕەفەح – پڕۆژەیەکی خوشکانە کە کۆمەڵگاکانی ڕەفعە، غەززە و مادیسۆن، WI بەیەکەوە دەبەستێتەوە

* دەروازەی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی فەلەستین
* دەروازەی میسر