# ئەلێکساندر پووشکین

| ئەلێکساندر پووشکین |
| --- |
| „Портрет на поета А. С. Пушкин“ от Орест Кипренски |
| Александр Сергеевич Пушкин  |
| لەدایکبوون | ٢٦ی ئایاری ١٧٩٩ (بەپێی ڕۆژژمێری جولیانی)  مۆسکۆ  |
| پیرۆزکردن | ٨ی حوزەیرانی ١٧٩٩ (بەپێی ڕۆژژمێری جولیانی)  |
| مەرگ | ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٣٧ (بەپێی ڕۆژژمێری جولیانی)  (٣٧ ساڵ ژیاوە) سەنت پیتەرزبورگ  |
| گۆڕ | Svyatogorsky Monastery  |
| زانکۆ | * Tsarskoye Selo Lyceum
 |
| پیشە | شاعیر، شانۆنامەنووس، ڕەخنەگری ئەدەبی، وەرگێڕ، مێژووناس، ڕۆماننووس، librettist، book collector، ڕای ڕۆژنامەنووس، نووسەر، children's writer، dramaturge، وتارنووس، bretteur، translator of Adam Mickiewicz، translator of William Wordsworth، film screenwriter  |
| کارەکان | Boris Godunov، Eugene Onegin، Ruslan and Ludmila، The Captain's Daughter، The Prophet، The Tale of the Dead Princess and the Seven Knights، The Tale of the Fisherman and the Fish، The Tale of the Golden Cockerel، The Tale of the Priest and of His Workman Balda  See Alexander Pushkin bibliography  |
| شێواز | پەخشان، opinion journalism، ڕەخنە، verse novel، robber novel، short novel، چیرۆکی ئەفسانەیی، historical fiction  |
| ھاوسەر | Natalia Pushkina  |
| مناڵ | Maria Pushkina، Natalya Pushkina، Alexander Alexandrovich Pushkin، Grigory Pushkin  |
| باوان | * Sergey Pushkin
* Nadezhda Pushkina
 |
| خێزان | Olga Pavlischeva، Lev Sergeyevich Pushkin  |
| واژوو |
|  |
| پلە | member of Filiki Eteria  |

**ئەلێکساندر سێرگێیێڤیچ پووشکین** (بە ڕووسی: Александр Сергеевич Пушкин) نووسەری ڕووس لە سەردەمی ڕۆمانتیسم دایە و بە یەکێک لە مەزنترین شاعیرانی ڕووس و ھەروەھا بنیادنەری ئەدەبی ڕووسی دەناسرێت. ئەو لە بنەماڵەیەکی پلە بەرزی ڕووسی لە مۆسکۆدا لە دایک بوو. یەکەمین شیعری خۆی لە تەمەنی ١٥ساڵاندا لە چاپ دا.

## ژیان

لە ٦ یۆنیۆی ساڵی ١٧٩٩ لە مۆسکۆ لە خێزانێکی دەوڵەمەند لەدایک بووە، باوکی شاعیرێکی دەرکەوتوبووە ئەمەش یارمەتیدەری بووە بۆ ئەوەی پەرە بە ئارەزووە شیعریەکانی بدات.

ئەلێکساندر پوشکین ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ حەبەشیەکان، دایکی کچی ابراھیم جانیپاڵی ئەفریقی بووە کە یەکێک بووە لەو ئەفسەرانەی لە بتڕسی یەکەمی قەیسەرەوە نزیک بووە ن ھەر بۆیە قژە بژەکەیی و لێوە قەویەکانی لە ئەفریقیەکان دەچوو.

ئەلێکساندر پوشکین بەمەزنترین شاعیرەکانی ڕۆسیا دەدەنرێت لە سەدەی نۆزدەھەمدا و نازناوی شای شاعیرەکانی لێنراوە، خوێندنەوەی ئەم شاعیرە پاڵنەرت دەبێت بۆ خوێندنەوەی ئەدەبی ڕوسی بەگشتی و زانینی قۆناغەکانی قەیسەرەکانی ڕوسیا ھەر لە بوتڕسی یەکەمەوە تاکو نیقۆڵای یەکەم ھەروەھا دەبێت زانیاریت ھەبێت لە ئەو ڕوداوە مێژوویانەی نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدەھەم.

سەردەمی بەرھەمەکانی ئەلێکساندر پوشکین ناسراوبووە بە سەردەمی شیعری ڕوسی ئاڵتونی، سەردەمی نزیکبونەوەی ئەدەبی ڕوسی لەلایەک و ئەدەبی عەرەبی و ڕۆژھەڵاتیش لەلایەکی دیکەوە، ھەروەھا سەردەمەکەی بەسەردەمی سەرکوتکردنی کۆمەڵگا ناسراوبووە و ئەویش شیعرەکانی گوزارشتی لە میلەتەکەی کردووە و داوای ئازادی گەلی کردووە و یەکەم کەسیش بووە سنوورێک بۆ دەسەڵاتی پیاوە گەورەکانی ڕوسیا دابنرێت.

یەکێک لەھاوڕیەکانی ژنەکەی ئەلێکساندر پوشکین حەزی لە ژنەکەی کردووە و ھاوسەرگیری لەگەڵ خوشکی ژنەکەی کردووە تاکو نزیکترببێتەوە لە ژنەکەی ئەلێکساندر ئەو پیاوەش ئەلبارۆن داتین بووە کە یەکێک بووە لە پیاوە ناودارەکانی فەرەنسا، ئەلێکساندر پوشکینیش داوای لێکردووە ڕوبەڕوی یەکببنەوە بۆ شەڕ کردن لە کاتی ڕوبەڕوبونەوەکەدا لە ساڵی ١٨٣٧ ئەلێکساندر پوشکینیش دووفیشەکی بەر دەکەوێت و دەست بەجێ گیان لەدەست دەدات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی شیعر
* دەروازەی ڕووسیا
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی ڕۆمانەکان
* دەروازەی شانۆ