# جەزائیر

| جەزائیر |
| --- |
| بە عەرەبی: اَلْجُمهُورِيَّة اَلْجَزَائِرِيَّة اَلدِّيمُقرَاطِيَّة اَلشَّعبِيَّة |
|  |
| بەشێکە لە | فەڕەنسا |
| دامەزران | ٣ی تەممووزی ١٩٦٢ |
| ناو | الجزائر، Algeria، Algeria |
| ناو بە زمانی فەرمی | الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية، الجزائر |
| بەشداربووە لە | جەنگی لم |
| زمانی فەرمی | زمانی عەرەبی، Standard Algerian Berber |
| سروودی نیشتمانی | Kassaman |
| Culture | culture of Algeria |
| دروشم بە کوردی | By the people and for the people |
| دروشم | بالشّعب وللشّعب |
| کیشوەر | ئەفریقا |
| وڵات | جەزائیر |
| پایتەخت | جەزائیر |
| ناوچەی کاتی | UTC+01:00 |
| ناوچەی جوگرافی | باکووری ئەفریقا، جیھانی ئیسلامی، جیھانی عەرەب |
| پۆتانی شوێن | ٢٨°٠′٠″N ١°٠′٠″E |
| Coordinates of easternmost point | ٢٣°٣٠′٠″N ١٢°٠′٠″E |
| Coordinates of northernmost point | ٣٧°٥′٤٠″N ٧°١٢′١٤″E |
| Coordinates of southernmost point | ١٨°٥٨′٦″N ٣°٢١′٢٨″E |
| Coordinates of westernmost point | ٢٧°١٨′٥٥″N ٨°٤٠′١″W |
| بەرزترین خاڵ | Mount Tahat |
| نزمترین خاڵ | Chott Melrhir |
| شێوەی بنەڕەتیی حکوومەت | semi-presidential system، کۆماری گەل |
| پۆستی سەرۆکی دەوڵەت | سەرۆک کۆماری جەزائیر |
| سەرۆکی حکوومەت | Abdelmadjid Tebboune |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Prime Minister of Algeria |
| سەرۆک | Sifi Ghrieb |
| دەستەی جێبەجێکردن | Government of Algeria |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Parliament of Algeria |
| دەسەڵاتی دادوەری باڵا | Supreme Court of Algeria |
| Central bank | Bank of Algeria |
| دانیشتووان | ٤٦٬١٦٤٬٢١٩ |
| دراو | Algerian dinar |
| خاوەنی | El Mouradia Palace |
| خاکی ھاوشێوە | Africa/Algiers |
| Driving side | right |
| Electrical plug type | Type E، Schuko، Europlug |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | شەڕی جەزائیر، جەنگی لم، دەیەی ڕەشی جەزائیر، پەیماننامەی ئیڤیان |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | Algerian studies |
| ڕووبەر | ٢٬٣٨١٬٧٤١ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| ھاشتاگ | Algeria |
| پاوانی ئینتەرنێتی | .dz |
| دەقی سەرەکی ڕێکخراوەیی | Constitution of Algeria |
| وەسفی ئاڵا | ئاڵای جەزائیر |
| وەسفی نیشان | Emblem of Algeria |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | Geography of Algeria |
| ئایینی فەرمی | ئیسلام |
| Railway traffic side | left |
| ئابووری بابەت | ئابووریی جەزائیر |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of Algeria |
| مەزھەبی فیقهی | مالیکی |
| کۆدی مۆبایلی وڵات | 603 |
| کۆدی تەلەفۆنی وڵات | +213 |
| Emergency phone number | 14، 17، 1548، 1055 |
| GS1 country code | 613 |
| کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل | DZ |
| Maritime identification digits | 605 |
| تاگی "ستەک ئێکسچەینج" |  |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**جەزائیر**، بە فەرمی **کۆماری دیموکراسی گەلی جەزائیر** (بە عەرەبی: الجمهوریة الجزائریة الدیمقراطیة الشّعبیة) وڵاتێکە لە باکووری کیشوەری ئەفریقا. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری جەزائیریە.

## ھێما

جەزائیر ناسراوە بە وڵاتی یەک ملیۆن شەھید، ئەویش ئاماژەیە بۆ داگیرکاریی فەڕەنسییەکان کە خەڵکی جەزائیر لەبەرامبەر شۆڕشەکەی یەک ملیۆن شەھیدی داوە

## ئابووری

ئابووریی جەزائیر لەسەر بنەمای ئیشتراکی یەکێتیی سۆڤیەتی جارانە. ئابووریی جەزائیر لە پێشەوەی وڵاتانی کیشوەری ئەفیقیایە بەھۆی داھاتی نەوت و کشتووکاڵی

### دراو

دراوی دیناری جەزائیری بەکار دەھێنن کە نیشانەکەی (DA)ەیە و بەشێوەی گشتی یەک دۆلاری ئەمریکی بەرامبەر ٧٤٫٣٢ دیناری جەزائیرییە

## ڕامیاری وڵات

وڵاتەکە بەگوێرەی سیستەمی دیموکراسی و دەستووری دەڕوات؛ ئەو دەستوورە لە ساڵی ١٩٨٩ نووسراوەتەوە. وڵاتی جەزائیر لە ساڵی ١٩٨٨ەوە تاوەکو ئێستا سەر بە ڕژێمی
کۆمۆنیستی سۆشیالیزم لە جەزائیر نزیکەی ٥ پارتی کۆمۆنیستی بوونیان ھەیە.

## پارتە ڕامیارییەکان

* کۆمەڵەی جەزائیری
* پارتی کرێکاران
* بزووتنەوەی نەھزە
* پارتی کرێکارانی ئیشتراکی
* پارتی پەیمانی ٥٤
* پارتی یاسا
* پارتی کۆمەڵگای ئاشتی

## جەژنەکانی وڵات

* ١ی ینایەر (سەری ساڵی زایینی)
* ١ی مایۆ جەژنی کرێکاران
* ١ی تشرینی دووەم یادی شۆڕشی جەزائیری

جەژن و ڕۆژە تایبەتییەکانی موسڵمانان

* ١ی محرم ساڵی کۆچی موسڵمانان
* ١٠ ی محەڕەم ڕۆژی عاشوورا
* ١٠ی زو حەجە جەژنی قوربان
* ١ی شەوال جەژنی ڕەمەزان

## ئایین

* ئایینی ئیسلام زۆرینەی پێکھاتەی دانیشتووانی وڵاتی جەزائیر پێک دەھێنێت.

## سەرچاوەکان

## کتێبنامە

* Ageron, Charles-Robert (1991). *Modern Algeria – A History from 1830 to the Present*. Translated from French and edited by Michael Brett. London: Hurst. ISBN 978-0-86543-266-6.
* Aghrout, Ahmed; Bougherira, Redha M. (2004). *Algeria in Transition – Reforms and Development Prospects*. Routledge. ISBN 978-0-415-34848-5.
* Bennoune, Mahfoud (1988). *The Making of Contemporary Algeria – Colonial Upheavals and Post-Independence Development, 1830–1987*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-30150-3.
* Christelow, Allan (1985) *Muslim Law Courts and the French Colonial State in Algeria*. Princeton University Press.
* Fanon, Frantz (1966; 2005 paperback). *The Wretched of the Earth*. Grove Press. ASIN B0007FW4AW, ISBN 978-0-8021-4132-3.
* Gibson، Walcot؛ Cana، Frank Richardson؛ Girault، Arthur (1911). «Algeria» . لە Chisholm، Hugh (ed.). *Encyclopædia Britannica* (بە ئینگلیزی). بەرگی 1 (چاپی 11th). Cambridge University Press. لاپەڕە 642–653.
* Horne, Alistair (1977). *A Savage War of Peace: Algeria 1954–1962*. Viking Adult. ISBN 978-0-670-61964-1, ISBN 978-1-59017-218-6 (2006 reprint)
* Laouisset, Djamel (2009). *A Retrospective Study of the Algerian Iron and Steel Industry*. New York City: Nova Publishers. ISBN 978-1-61761-190-2.
* Roberts, Hugh (2003). *The Battlefield – Algeria, 1988–2002. Studies in a Broken Polity*. London: Verso Books. ISBN 978-1-85984-684-1.
* Ruedy, John (1992). *Modern Algeria – The Origins and Development of a Nation*. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-34998-9.
* Stora, Benjamin (2001). *Algeria, 1830–2000 – A Short History*. Ithaca, New York: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-3715-1.
* Sidaoui, Riadh (2009). "Islamic Politics and the Military – Algeria 1962–2008". *Religion and Politics – Islam and Muslim Civilisation*. Farnham: Ashgate Publishing. ISBN 0-7546-7418-5.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی جەزائیر
* دەروازەی وڵاتەکان