Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# تیچۆ براھی

| تیچۆ براهی  |
| --- |
|  |
| لەدایکبوون | ١٤ کانوونی یەکەمی ساڵی ١٥٤٦ کۆشکی کنوستروب لە وڵاتی سوێد |
| مەرگ | ٢٤ تشرینی یەکەمی ساڵی ١٦٠١ (٥٤ ساڵ) پراگ ، ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز |
| ھۆکاری مەرگ | سستیی گورچیلە |
| نەتەوە | دانمارک |
| پیشە | ئەستێرەناسی |
| ئایین | لوثەری بەشێکی پرۆتێستانت |
| ھاوسەر | کریستین باربرا |
| مناڵ(ەکان) | ٨ منداڵ |
| خزمەکان | سۆفیا براھی خووشکی ، ئۆتۆ براهی و بیتی کلاوستداتر |

**تیچۆ براهی** (بە ئینگلیزی: Tycho Brahe) گەردووناسێکی دانمارکییە (١٥٤٦) کە لە سکانیا لە دایک بووە، هەر لە منداڵیەوە زیرەکی تیچۆ دەوروبەری خۆی سەرسام کردووە و بەو هۆکارەش لە ساڵی ١٥٥٩ لە زانکۆی کۆپنھاگن وەرگیراوە لە بەشی یاسا، واتا لە تەمەن ی ١٣ ساڵی بووەتە خوێندکاری زانکۆ، بەڵام بەهۆی ڕوودانی هەندێک ڕووداوی ئاسایی دوای هەوڵدان توانی لە بواری ئەستێرەناسی بخوێنێت و لەو بوارەی کە شارەزای و حەزی لەسەرە بخوێنێت. یەکێکیش لەو رووداوانە کە وای کرد گیرانی گەردوونی بوو لە ساڵی (١٥٦٠). تیچۆ براهی لە (١٦٠١) لە تەمەنی ٥٤ ساڵی کۆچی دوایی کرد.

## سەرچاوە

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی گەردوون
* دەروازەی مێژوو
* پەڕگە:Picture for kurdish wiki.662.pngدەروازەی کۆمەڵەی خۆر
# بڵندگۆی کۆمپیوتەر

سپیکەرێکی یوو ئێس بی
**بڵندگۆی کۆمپیوتەر** بریتییە لە پارچەیەک لە ئامێری دەرکردن، کە بە کۆمپیوتەرەوە دەبەسترێتەوە بۆ بەرھەمھێنانی دەنگ و لە ئەنجامدا دەتوانرێ وەک دەرئەنجامێک گوێ لە دەنگەکە بگیرێت، کە لە کۆمپیوتەرەکەوە دەردەچێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی کۆمپیوتەر
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی کۆمپیوتەر
* دەروازەی مۆسیقا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# لی بای

وێنەی لی بای کە لە سەدەی دوازدەھەمدا کێشراوە.
**لی بای** (بە چینی: *李白*) سترانبێژی سەدەی ھەشتەمی چینە شاعیرێکی چینییە کەوا لەسەردەمی خۆی تا سەردەمی ئەمرۆش بە کەسێکی زیرەک و رۆمانتیک ناسراوە، کەوا شێوەی شیعرە دێرینەکانی بەرزتر کردەوە وە ھاوڕێی دوو فو (٧١٢-٧٧٠) کە ھەردووکیان یەکێکن لە بەناوبانگترین کەسی سەردەمی خۆیان و شیعری چینی لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی تانگ، کە بە زۆری بە سەردەمی زێڕینی شیعری چینی ناسراوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی چین
* دەروازەی شیعر
* دەروازەی وێژە
# ئینگلیزیی بەریتانی

**ئینگلیزی بەریتانی** (or **BrEn**, **BrE**, **BE**, **en-UK** or **en-GB**) زاراوەیەکی بڵاوە کە بۆ لێک جیا کردنەوەی زمانی ئینگلیزی شانشینی یەکگرتوو لە جۆرەکانی تری ئەم زمانە لە شوێنەکانی تری جیهان بەکار دێت.

لە نێوان جۆرەکانی نوسینی ئینگلیزی بەریتانی هەندێک جیاوازی بچووک بوونیان هەیە.

## سەرچاوە

* ویکی ئینگلیزی

* دەروازەی زمان
* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
# گەشەی دانیشتووان

زۆربوونێکی ڕەھا لە ژمارەی دانیشتووانی جیھان لە ھەرساڵێک
**گەشەی دانیشتووان** بریتییە لە بەرزبوونەوەی ژمارەی تاکەکەسەکان لە کۆمەڵگا. لە ١٨٠٠وە ژمارەی دانیشتووان لە ١ بلیۆنەوە زیادبووە بۆ ٧٬٨ بلیۆنلە ٢٠٢٠ ھێشتا چاوەرێی زیاتر بوونی ژمارەکە دەکرێت، و بەپێی خەمڵاندنەکان ژمارەی دانیشتووان دەگات بە ٨٫٧ لە ناوەراستی ٢٠٣٠، ٩٫٨ بلیۆن لە ناوەراستی ٢٠٥٠ و ١١٫٢ بلیۆن لە نزیکی ٢٠١١لەوانەیە ئەو نەتەوانەی ژمارەی دانیشتووانیان زۆر بێت شێوازی ژیانیان زەحمەت بێت و کوالێتییەکی خراپی ژیانیان ھەبێت، بە پێچەوانەشەوە لەوانەیە نەتەوانەی کەم دانیشتوون کوالێتی و ژیانێکی باشتر دابین بکەن بۆ خەڵکەکانیان

## مێژوو

دانیشتووانی جیھان بەبەردەوامی لە زۆربوون دایە دوای کۆتایی ھاتنی مردنی ڕەش لە نێوان ساڵی ١٣٥٠ ژمارەی دانیشتووان دەستی بە گەورە بوون کرد بە شێوەیەکی فراوان لە جیھانی ڕۆژاوا لەساتی شۆرشی پیشەسازی زۆرترین زۆربوون کە بەرچاو بوبێت بەشێوەی جیھانی لە کاتی ١٩٥٠کان بووە، بەشێوەیەکی سەرەکی بەھۆکاری پێشکەوتنی دەرمان سازیو زیادبوون لە بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی

### پرۆسەی ھابەر

بەشێوەی دراماتیکی، کاریگەری توانای مرۆڤ لەسەر بەرھەمھێنان و گەشەپێدانی خۆراک پڕۆسەی ھابەر، ناویلێنرا دوای ناوی لێنرا دوای داھێنەرەکان: کیمیازانی ئەڵمانی فریتز ھابەر کە خزمەتیکردووە وەک |تەقێنەرەوەی تەقینەوەی دانیشتووانی جیھان کە ڕێگای خۆشکرد بۆ دانیشتووانی جیھان بۆ ئەوەی گەشە بکەن لە ١٬٦ بلیۆن لە ١٩٠٠ بۆ ٧٬٧ بلیۆن لە تشرینی دووەمی ٢٠١٩

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی ئامار
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئابووری