Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کڵێسا (باڵەخانە)

کاتدراڵی کۆڵن کڵێسایەکی گۆتیکییە لە شاری کۆڵن لە ئەڵمانیا
**باڵەخانەی کڵێسا** باڵەخانەیەکە بۆ پەرستشە مەسیحییەکان و چالاکییە ئایینییەکانی تری مەسیحییەکان بەکاردێت. سەرەتاییترین کڵێسای مەسیحی کە ناسراوە کڵێسایەکی ماڵییە کە لەنێوان ساڵانی ٢٣٣ بۆ ٢٥٦ دامەزراوە. لە سەدەی یازدە تا چواردەھەم شەپۆلێکی دروستکردنی کڵێسا لە ئەورووپای ڕۆژاوا ڕوویدا.

ھەندێک جار، وشەی *کڵێسا* بە لێکچوون و سادەیی بۆ بینای ئایینەکانی دیکە وەک مزگەوت و پەرستگای جووەکان بەکاردەھێنرێت. ھەروەھا *کڵێسا-church* بۆ وەسفکردنی جەستەیەک یان کۆبوونەوەی باوەڕدارانی مەسیحی بەکاردێت، لەکاتێکدا "the church" ڕەنگە بۆ ئاماژەکردن بە کۆمەڵگەی ئایینی مەسیحی جیھانی بە گشتی بەکاربھێنرێت.

## ڕیشەی وشە

وشەی کڵێسا لە زمانی ئینگلیزی کۆن «cirice» وەرگیراوە، «شوێنی کۆبوونەوە تایبەت بە پەرستشە مەسیحییەکان»، لە «Proto-Germanic kirika». ڕەنگە ئەمە لەلایەن گۆتیکەوە لە یۆنانی kyriake (oikia) ,kyriakon doma، «ماڵی پەروەردگار»، لە وشەی kyrios «فەرمانڕەوا، پەروەردگار»ەوە وەرگیرابێت. لە بەرامبەردا کیریۆس لە ڕەگی پرۆتۆ-ھیندوو-ئەورووپی «keue» بە واتای «ئاوسان» ھاتووە.

کیریاکۆنی یۆنانی، «بۆ پەروەردگار»، بۆ خانووەکانی پەرستنی مەسیحییەکاندا بەکاردەھێنرا لە ٣٠٠ی زایینی، بەتایبەتی لە ڕۆژھەڵاتدا، ھەرچەندە بەم واتایە کەمتر باو بووە لە «ekklesia»یان «basilike».

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مەسیحییەت
* دەروازەی ئایین
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی نژیاروانی