Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ڕووسیای ئەورووپی

ڕووسیای ئەورووپی
**ڕووسیای ئەورووپی** (بە ڕووسی:Европейская Россия, европейская часть России) ڕۆژاوا و زۆربەی بەشی دانیشتووانی ڕووسیایە، کە بە شێوەیەکی جوگرافی لە ئەوروپا ھەڵکەوتووە،

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «European Russia»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی ڕووسیا
* دەروازەی ئەورووپا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی جوگرافیا
# فیزیکزان

| فیزیکزان |
| --- |
|  |
| لقی | زانای فیزیایی، زانستیار |
| بواری پیشە | فیزیک |
| بەکاردەھێنێت | زاراوەکانی فیزیا، زاراوەکانی بیرکاری |
| نموونە | سیبیل گونتەر، ئەلبەرت ئاینشتاین، ڕیچارد فاینمان |
| پۆلی پیشەیی (ISCO-08) | 2111 |
| پۆلی پیشەیی (ISCO-88) | 2111 |
| تاگی "ستەک ئێکسچەینج" |  |
| پۆل بۆ پۆلە هاوناوەکان | Category:Wikipedia categories named after physicists |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**فیزیکزان** زانایەکە کە لە زانستی فیزیک دەکۆڵێتەوە کە کارلێکەکانی ماددە و وزە لە ھەموو پێوەرەکانی درێژی و کات لە گەردوونی فیزیکیدا لەخۆدەگرێت. فیزیازانان بەگشتی خەمی ڕەگ یان ھۆکارە کۆتاییەکانی دیاردەکانن و بەزۆری تێگەیشتنەکانیان لە چوارچێوەی بیرکاریدا چوارچێوەی بۆ دروست دەکەن. فیزیازانەکان لە سەرانسەری بوارێکی بەرفراوانی توێژینەوەدا کاردەکەن کە ھەموو پێوەرەکانی درێژی دەگرێتەوە: لە ژێر ئەتۆمی و فیزیای تەنۆلکەکانەوە، لە ڕێگەی فیزیای بایۆلۆژییەوە، تا پێوەرەکانی درێژی گەردوونی کە گەردوون بە گشتی دەگرێتەوە. بوارەکە بە گشتی دوو جۆر فیزیازان لەخۆدەگرێت: فیزیازانی ئەزموونی، کە تایبەتمەندن لە چاودێریکردنی دیاردە سروشتییەکان و شیکردنەوەی تاقیکردنەوەکان، ھەروەھا فیزیازانی تیۆری، کە تایبەتمەندن لە مۆدێلکردنی بیرکاری سیستمی فیزیایی بۆ عەقڵانیکردن و ڕوونکردنەوە و پێشبینیکردنی دیاردە سروشتییەکان. فیزیازانەکان دەتوانن زانیارییەکانیان بەرەو چارەسەرکردنی کێشە پراکتیکییەکان یان پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای نوێ (کە بە فیزیای کارپێکراو یان فیزیای ئەندازیاریش ناسراوە) بەکاربھێنن.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی ژیاننامە
# نیوەتەمەن

**نیوەتەمەن** (ئینگلیزی: Half-life) کاتی پێویستە بۆ شیبوونەوەی نیوەی بڕی گەردیلەکانی ناوکیدێکی تیشکن.
نیوە تەمەن (هێمای ½t) ئەو کاتەیە کە پێویستە بۆ کەمبوونەوەی بڕێک (لە ماددەیەک) بۆ نیوەی بەهای سەرەتایی خۆی. ئەم زاراوەیە بە شێوەیەکی باو لە فیزیکی ناوکیدا بەکاردێت بۆ وەسفکردنی خێرایی شیبوونەوەی تیشکدەری گەردیلە ناجێگیرەکان یان ماوەی مانەوەی گەردیلە جێگیرەکان. هەروەها ئەم زاراوەیە بە شێوەیەکی گشتگیرتر بەکاردێت بۆ وەسفکردنی هەر جۆرە داکشانێکی ڕیزبەندی (ئیکسپۆنێشەڵی)(یان، بە دەگمەن، نا-ڕیزبەندی). بۆ نموونە، زانستە پزیشکییەکان ئاماژە بە نیوەتەمەنی بایۆلۆجی دەرمان و ماددە کیمیاییەکانی تر دەکەن لە لەشی مرۆڤدا. پێچەوانەی نیوەتەمەن (لە گەشەی ڕیزبەندی) چەند جارەی دووجابوونە.

## سەرچاوە

* پەرتووکی کیمیا ١٢، چاپی سێیەم - ٢٠١٢، «وەزارەتی پەروەردەی ھەرێمی کوردستان».
* ویکی ئینگلیزی

* دەروازەی کیمیا
* دەروازەی فیزیک