Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# مافیا

| مافیا |
| --- |
|  |
| لقی | criminal organization |
| پیشەسازی | organized crime |
| دەرکەوتنی | organized crime |
| جێبەجێکار | mobster |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**مافیا** (بە ئینگلیزی: Mafia) ناوی ڕێکخراوەیێکی تیرۆریستی نھێنی نێودەوڵەتییە کە لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە ھەستاوە بە دژایەتیکردنی دەسەڵاتی یاسایی وڵاتان. مافیا لە زۆبەی وڵاتەکانی جیھان بەتایبەت ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەڵدەستێ بە کرداری تیرۆریستی و قاچاخی مادە سڕکەرەکان و باج وەرگرتن و ڕفاندنی مرۆڤ و... بۆ ماوەیێکی زۆر سەرچاوەی ئەم ڕیکخراوەیان دەگەڕاندەوە بۆ ئیتالیا، بەڵام ئیمرۆکە گرووپی مافیایی و نیمچە مافیایی، زۆربەی وڵاتانی جیھانی تەنییوەتەوە. بۆ وێنە کاربەدەستێکی پۆلیسی ئەمریکا گوتوویە کە مافیای رووسیا لە مافیای ئیتالیا پێشکەوتووترە. گرووپە مافیاییەکان ئەغڵەب[زۆر کات] لە سێ بەشی سەرمایەدانان، قاچاخی مادەسڕکەرەکان و سێکس چالاکی دەنوێنن.

## بابەتی پەیوەندیدار

* سەرەتای دروستبوونی مافیا

## سەرچاوەکان

* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# دژە ڕەگەزپەرستی

گرافیتی «نەخێر بۆ ڕەگەزپەرستی»
**دژە ڕەگەزپەرستی** کۆمەڵێک بیرۆکە و کردەوەی سیاسی لەخۆ دەگرێت، کە مەبەست لێی بەرەنگاربوونەوەی جیاکاری ڕەگەزی، ڕەگەزپەرستی بەئەنقەست و چەوساندنەوەی گرووپە ڕەگەزییە تایبەتەکانە. دژە ڕەگەزپەرستی بە زۆری لە ھەوڵی ھۆشیارانە پێکھاتووە کە مەبەست لێی دروستکردنی دەرفەتی یەکسانە بۆ ھەموو خەڵک ھەم لەسەر ئاستی تاکەکەسی و چ لەسەر ئاستی کۆمەڵگە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی فەلسەفە
# زینۆفۆبیا

| زینۆفۆبیا |
| --- |
|  |
| لقی | prejudice |
| بابەتی لاوەکی | in-group and out-group |
| بابەتی سەرەکی | foreigner |
| جێبەجێکار | xenophobe |
| بەکارهێنەر | xenophobe |
| بەرامبەر | xenophilia، anti-xenophobia |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**زینۆفۆبیا** بریتییە لە ترس یان حەزنەکردن لە کەسانی نامۆ یان شتی نەناسراو. زینۆفۆبیا دەتوانێت بە مانای ترس لە تاقیکردنەوەی شتی نوێش بێت، بەڵام بەزۆری ترسی جیاوازی نێوان مرۆڤەکانە. ڕەنگە زینۆفۆبیا پەیوەندی بە شتە بیانییەکان یان مرۆڤەکانەوە بێت، یان تەنھا ھەڵوێستی گرووپێک بەرامبەر بە گرووپەکانی تر. لەوانەیە بەھۆی کۆچبەرییەوە زیاد بکات.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Xenophobia»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی پزیشکی
* دەروازەی دەروونناسی
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
# جیاخوازی

لە کۆمەڵگەدا، ڕەنگە هەندێک کەس بیرۆکەیان هەبێت کە جیاوازییەکی بەرچاویان لەگەڵ زۆرینەدا هەبێت. ئەم کەسانە هەندێک جار پێیان دەوترێت کڵاو زۆرینە (بۆ نموونە دەوڵەت یان گرووپی ئایینی) دان بەوەدا دەنێت کە بیرۆکەکانیان جیاوازە. زۆرجار، ئەوان سەربەخۆیی، خۆ چارەی خۆنووسین، و ڕەنگە جیابوونەوە و سەربەخۆیی لە گرووپی سەرەکیشیان دەوێت.
ڕەنگە خەڵک پشتگیری لە جیابوونەوە بکەن چونکە لە کلتوور، نەتەوە، ئایین، ڕەگەز یان ڕەگەزێکی جیاوازن لە زۆرینە. هەروەها لەوانەیە لەبەر ئەوە بێت کە بیرۆکەی جیاوازیان هەیە سەبارەت بە حوکمڕانی، یاسا یان ئایین.

## سه‌رچاوه‌کان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی سیاسەت
# تیرۆریزمی دینی

**تیرۆریزمی ئایینی** (بە ئینگلیزی: Religious terrorism) جۆرێکە لە توندوتیژیی ئایینی کە تیرۆر وەک تاکتیکێک بەکار دەھێنێت بۆ گەیشتن بە ئامانجە ئایینییەکان و لەوانەیە کاریگەریی بیروباوەڕ و کەسایەتییەکانی لەسەر بێت.

## ئەمانەش ببینە

* تیرۆریزمی ئیسلامی
* تیرۆریزمی مەسیحی
* تیرۆریزمی جوولەکە

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئایین
# ١٧٩٤

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٧ – **سەدەی ١٨** – سەدەی ١٩ |
| ساڵەکان: | ١٧٩١ ١٧٩٢ ١٧٩٣ – **١٧٩٤** – ١٧٩٥ ١٧٩٦ ١٧٩٧ |

١٧٩٤ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٤٩٣–٢٤٩٤ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١١٧٢–١١٧٣ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٧٩٤ *MDCCXCIV* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٧٨٦–١٧٨٧ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٢٤٣ ԹՎ ՌՄԽԳ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٢٠٨–١٢٠٩ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٧٩٤–٧٩٥ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٥٤٤ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٧٤٤ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٢٠١ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −٥٠ – −٤٩ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٣٣٨ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٣٠٢–٧٣٠٣ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 癸丑年 (ئاو گا) ٤٤٩٠ یان ٤٤٣٠     *— تا —* 甲寅年 (دار پڵنگ) ٤٤٩١ یان ٤٤٣١ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٣٣٧ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٩٦٠ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Kansei ٦ (寛政６年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١١ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١١٥٦ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٥٥٤–٥٥٥٥ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٥١٠–١٥١١ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤١٢٧ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ١١٨ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前١١٨年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٧٩٤ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٨٥٠–١٨٥١ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٧١٦–١٧١٧ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٨٩٥–٤٨٩٦ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٥٤٧ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ٣٤ جۆرجی\_سێیەم – ٣٥ جۆرجی\_سێیەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٧٩٤** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

* قوتابخانەی پۆلیتێکنیک، کۆنترین قوتابخانەی ئەندازیاریی فەڕەنسا لە پاریس دامەزرا.

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ١٨٦٦

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٨ – **سەدەی ١٩** – سەدەی ٢٠ |
| ساڵەکان: | ١٨٦٣ ١٨٦٤ ١٨٦٥ – **١٨٦٦** – ١٨٦٧ ١٨٦٨ ١٨٦٩ |

١٨٦٦ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٥٦٥–٢٥٦٦ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٢٤٤–١٢٤٥ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٨٦٦ *MDCCCLXVI* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٨٥٨–١٨٥٩ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٣١٥ ԹՎ ՌՅԺԵ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٢٨٢–١٢٨٣ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٨٦٦–٨٦٧ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٦١٦ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٨١٦ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٢٧٣ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | ٢٢–٢٣ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٤١٠ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٣٧٤–٧٣٧٥ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 乙丑年 (دار گا) ٤٥٦٢ یان ٤٥٠٢     *— تا —* 丙寅年 (ئاگر پڵنگ) ٤٥٦٣ یان ٤٥٠٣ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٤٠٩ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٣٠٣٢ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Keiō ٢ (慶応２年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١٢ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١٢٢٨ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٦٢٦–٥٦٢٧ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٥٨٢–١٥٨٣ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤١٩٩ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٤٦ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٤٦年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٨٦٦ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٩٢٢–١٩٢٣ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٧٨٨–١٧٨٩ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٩٦٧–٤٩٦٨ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٦١٩ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ٢٩ [[ڤیکتۆریا (شاژن)|شاژن ڤیکتۆریا) – ٣٠ [[ڤیکتۆریا (شاژن)|شاژن ڤیکتۆریا) |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٨٦٦** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات