# وتارخوێندن

واکاتسوکی ڕێیجیرۆ لە کۆنفرانسی دەریایی لەندەن لە ساڵی ١٩٣٠ قسە دەکات
**وتارخوێندن** بریتییە لە پراکتیکی پێشکەشکردنی وتار بۆ ئامادەبووانێکی ڕاستەوخۆ. بە درێژایی مێژوو، قسەکردن لەبەردەم خەڵکدا گرنگییەکی بەرچاوی کولتووری، ئایینی و سیاسی ھەبووە، جەخت لەسەر پێویستی کارامەیی دەکاتەوە. ڕێگە بە تاکەکان دەدات پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵێک کەسدا بکەن بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ھەر بابەتێک. ئامانج وەک وتارخوێنێکی گشتی لەوانەیە پەروەردەکردن، فێرکردن، یان کاریگەری لەسەر ئامادەبووان بێت. زۆرجار وتاردەرانی گشتی ئامرازە بینراوەکانی وەک سلایدشۆ، وێنە و کورتە ڤیدیۆ بەکاردەھێنن بۆ ئەوەی مەبەستەکەیان بگەیەنن.

فەیلەسوفی چینی کۆن کۆنفۆشیۆس کە کەسایەتییەکی سەرەکی بوو لە لێکۆڵینەوە لە قسەکردن لەبەردەم خەڵکدا، بانگەشە بۆ ئەو وتارانە دەکرد کە دەتوانێت کاریگەری قووڵی لەسەر تاکەکان ھەبێت، لەنێویاندا ئەوانەی لە ئامادەبوواندا ئامادە نەبوون. ئەو پێی وابوو کە وشەکان خاوەنی ھێزی ئیلھامبەخشین بۆ کردارێک کە توانای گۆڕینی جیھانیان ھەیە. لە نەریتی ڕۆژاوادا، قسەکردن لەبەردەم خەڵکدا لە یۆنانی کۆن و ڕۆمای کۆن بە شێوەیەکی بەرفراوان لێکۆڵینەوەی لەسەر کرا، کە پێکھاتەیەکی بنەڕەتی ڕیتۆریک بوو، لەلایەن بیرمەندە دیارەکانەوە شیکرایەوە.

ئەرستۆ، فەیلەسوفی یۆنانی کۆن، سێ جۆری وتارەکانی دەستنیشان کردووە: ڕاوێژکاری (سیاسی)، پزیشکی دادوەری (دادپەروەری) و ئیپیدیکتیک (ڕێوڕەسمی یان نیشاندانی). بە ھەمان شێوە فەیلەسوف و قسەکەری ڕۆمانی سیسێرۆ قسەکردنی گشتی بۆ سێ مەبەست پۆلێن کردووە: دادوەری (ژووری دادگا)، ڕاوێژکاری (سیاسی) و نمایشی (ڕێوڕەسمی)، کە لە نزیکەوە ھاوتەریببوون لەگەڵ پۆلێنبەندییەکانی ئەرستۆ.

لە سەردەمی مۆدێرندا، قسەکردن لەبەردەم خەڵکدا وەک کارامەیییەکی بەنرخی بەرز لە کەرتە جیاوازەکاندا دەمێنێتەوە، لەوانە حکوومەت، پیشەسازی و داکۆکیکردن. ھەروەھا لەگەڵ ھاتنی تەکنەلۆژیا دیجیتاڵییەکان پەرەی سەندووە، کە ڤیدیۆ کۆنفرانسی، پێشکەشکردنی مالتیمیدیا و فۆرمەکانی تری پەیوەندی داھێنەرانە لەخۆدەگرێت.

## سەرچاوەکان

## زیاتر بخوێنەوە

* Anderson, Chris. The Official TED Guide to Public Speaking. Houghton Mifflin Harcourt, Boston, 2016.
* Carnegie, Dale· Arthur R. Pell. Public Speaking for Success. 2006
* Carnegie, Dale. Public Speaking and Influencing Men in Business. 2003
* Carnegie, Dale. How to Develop Self-Confidence & Influence People by Public Speaking. New York: Pocket Books, 1926
* Collins, Philip. "The Art of Speeches and Presentations" (John Wiley & Sons, 2012).
* Esenwein, J. Berg and Carnegie, Dale, *The Art of Public Speaking* (1915)
* Fairlie, Henry. "Oratory in Political Life," *History Today* (کانوونی دووەم ١٩٦٠) 10#1 pp. 3–13. A survey of political oratory in Great Britain from 1730 to ١٩٦٠.
* Flintoff, John-Paul. "A Modest Book About How To Make An Adequate Speech" (Short Books, 2021). excerpt
* Gold, David, and Catherine L. Hobbs, eds. *Rhetoric, History, and Women's Oratorical Education: American Women Learn to Speak* (Routledge, 2013).
* Heinrichs, Jay. "Thank You For Arguing" (Penguin, 2008).
* Lucas, Stephen E. *The Art of Public Speaking* (13th ed. McGraw Hill, 2019).
* Noonan, Peggy. "Simply Speaking" (Regan Books, 1998).
* Parry-Giles, Shawn J. , and J. Michael Hogan, eds. *The Handbook of Rhetoric and Public Address* (2010) excerpt
* Sproule, J. Michael. "Inventing public speaking: Rhetoric and the speech book, 1730–1930." *Rhetoric & Public Affairs* 15.4 (2012): 563–608. excerpt
* Turner, Kathleen J. , Randall Osborn, et al. *Public speaking* (11th ed. Houghton Mifflin, 2017). excerpt

## بەستەرە دەرەکییەکان

* "چۆن قسە بکەین بۆ ئەوەی خەڵک بیانەوێت گوێ بگرن", TED لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٣

* دەروازەی وێژە
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی فەلسەفە