# کۆکتێل (باڵندە)

| کۆکتێل |
| --- |
|  |
| کۆکتێلی نێر |
|  |
| کۆکتێلی مێ |
| Conservation status |
|  Least Concern  (IUCN 3.1) |
| Scientific classification  |
| Unrecognized taxon (fix): | Nymphicus |
| Species: | Template:Taxonomy/NymphicusN. hollandicus |
| Binomial name |
| **Template:Taxonomy/Nymphicus*Nymphicus hollandicus (کێر، ١٧٩٢) |
|  |
| مەودای کۆکتێل (بە ڕەنگی سوور؛ نیشتەجێی تەواوی ساڵ) |
| Synonyms |
| *Psittacus hollandicus* Kerr, 1792
*Leptolophus hollandicus*

Cockatiel calling

Recording of a cockatiel
 |

کۆکتێل (بە ئینگلیزی: Cockatiel)قەبارەکەی مامناوەندییە، تووتی کە ئەندامی لقێکی تایبەتیخێزانی کاکاتۆە کە لە ئوسترالیادا نیشتەجێیە. وەک ئاژەڵی ماڵی و تووتی و جۆرەکانی لە سەرانسەری جیھاندا بەنرخن و بەخێوکردنیان تاڕادەیەک ئاسانە. وەک باڵندەیەکی ماڵی کراو، کۆکاتێلەکان لە پلەی دووەمی خوازراوەکانە تەنھا لە دوای باڵندەی تەیرولحوب.

کۆکتێل تاکە ئەندامی جۆری **Nymphicus** یە. پێشتر ڕوون نەبووەتەوە کە ئایا ئەوە پاراکێت بووە یان کاکاتۆی بچووک؛ بەڵام نوێترین توێژینەوەی گەردیلەییەکان بۆ ژێر خێزانی **Nymphicinae** دیاری کراوە. بۆیە ئێستا وەک بچووکترینی کاکاتۆ (خێزانی کاکاتۆ) پۆلێن کراوە. کۆکتێلەکان ڕەسەنیان ئوسترالیایە، لەبەر بەرژەوەندی تاڵاوەکانی ئوسترالیا و ناوچە دارستانەکانە.

## تاکسۆنۆمی و ئیتیمۆلۆژی

لە سەرەتادا لەلایەن نووسەر و سروشت ناسێکی سکۆتلەندی ڕۆبەرت کیرەوە لە ساڵی ١٧٩٣ بە **Psittacus hollandicus** وەسفی کرد، کۆکاتیێل (یان کۆکتێل) لەلایەن واگلرەوە لە ساڵی ١٨٣٢ گواسترایەوە بۆ ڕەگەزی **Nymphicus**. ناوی ڕەگەزەکەی ڕەنگدانەوەی ئەزموونی یەکێک لە سەرەتاییترین گروپەکانی ئەوروپییەکانە بۆ، باڵندەکان لە شوێنی نیشتەجێبوونی زێدی خۆیان ببینن؛ گەشتیاران پێیان وابوو باڵندەکان ئەوەندە جوانن کە بە ناوی فریشتە ئەفسانەییەکانەوە ناویان لێنا. ناوی تایبەتی **hollandicus** ئاماژەیە بۆ ھۆڵەندی نوێیە کە ناوێکی مێژووییە بۆ ئوسترالیا.

پەیوەندییە بایۆلۆژییەکانی بۆ ماوەیەکی زۆر نادیارە؛ ئێستا لە ژێر بنەماڵەیەکی تاک جۆری **Nymphicinae** دانراوە، بەڵام ھەندێک جار لە ڕابردوودا لە نێوان **Platycercinae** پۆلێن کراوە، کە تووتی کلکی پانە. ئەم پرسە بە توێژینەوەی گەردیلەیی یەکلایی کرایەوە. توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٨٤ لەسەر ئەلۆزایمەکانی پڕۆتین ئاماژەی پەیوەندییەکی نزیکتری لەگەڵ کاکاتۆ کرد لە چاو تووتییەکانی تر، و زانیارییەکانی زنجیرەی 12S rRNA مایتۆکۆندریال دەیخاتە نێوان ژێر خێزانی **Calyptorhynchus** (کاکاتۆی تاریک). تایبەتمەندی مۆرفۆلۆژی ناوازە و پاراکێت (بە واتای تووتی کلک درێژ) دەرئەنجامی کەمبوونەوەی قەبارە و گۆڕانی ھاوڕێی شوێنی ئیکۆلۆژییە.

لە لایەکی دیکەوە شیکاری زنجیرەی ئینترۆنی ٧ی جینی β-فایبرینۆجینی ناوکی ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەنگە ھێشتا ئەوەندە جیاواز بێت کە گەرەنتی ناسینەوەی نیمفیسینا بکات نەک وەرگرتنی ڕەگەزەکە لە **Calyptorhynchus.**

ئێستا کۆکتێل لە ڕووی بایۆلۆژییەوە وەک ئەندامێکی ڕاستەقینەی کاکاتۆیدا پۆلێن کراوە بەھۆی ھاوبەشکردنی ھەموو تایبەتمەندییە بایۆلۆژییەکانی خێزانی کاکاتۆ، ئەوانیش، لووتکەی ئیرەکشن، میزڵدانێک، پاودەر بۆ خوارەوە، چینە ھەوری سەرکوتکراو (کە ڕێگری دەکات لە نمایشکردنی پێکھاتەی شین و سەوز). ڕەنگەکان، و پەڕەکانی دەموچاو کە لایەکانی دادەپۆشن، کە ھەموویان بە دەگمەن لە دەرەوەی خێزانی **Cacatuidae** دەبینرێن. ئەم پەیوەندییە بایۆلۆژییە لەگەڵ کاکاتو تردا زیاتر پشتگیری دەکرێت لەلایەن بوونی لانیکەم یەک حاڵەتی بەڵگەدار لە تێکەڵەیەکی سەرکەوتوو لە نێوان کۆکتێل و گالا، جۆرێکی تری کاکاتووە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی باڵندەکان
* دەروازەی ژینناسی
* ھێمای دەروازەدەروازەی گیانلەبەران