# دیڤاناگەری

| دیڤاناگەری देवनागरी |
| --- |
| ئەلفبێی دیڤاناگەری |
| جۆر | ئابوگیدا |
| زمانەکان | ئاپابراشما، ئانگیکا، ئاوادیی، باجیکا، بھیلی، بوجپوری، بۆرۆ، براج، چاتیسگاری، دۆگری، گارھوالی، ھاریانڤی، ھیندی، کەشمیری، کاندێشی، کۆنکانی، کوماۆنی، ماگاھی، مایسیلی، ماراتی، مارواری، مونداری، ناگپوری، نێواری، نیپاڵی، پاڵی، پاھاری، پراکیت، ڕاجەستانی، سانسکریت، سانتالی، سەرائیکی، شێرپا، سیندی، سوراجپوری، وە چەندین زمانی تر. |
| سەردەمی بەکارھێنان | سەدەی حەوتەم  تا ئێستا |
| وەرگیراوە لە |
ھیرۆگلیفی میسری* پرۆتۆ-سیناتیک
	+ فۆنیسیان
		- ئارامی
			* براهمی
				+ گوپتا
					- سیدام
						* ناگاری
							+ دیڤاناگەری
 |
| سیستەمە خوشکەکانی | ناندینگەری کایسی گوجەراتی مۆدی |
| ISO 15924 | Deva, 315 |
| ئاڕاستە | چەپ بۆ ڕاست |
| ناسناوی لە یوونیکۆد | Devanagari |
| سنووری لە یوونیکۆد | U+0900–U+097F Devanagari, U+A8E0–U+A8FF Devanagari Extended, U+11B00–11B5F Devanagari Extended-A, U+1CD0–U+1CFF Vedic Extensions |
| **تێبینی**: ئەم پەڕە ھێما فۆنەتیکییەکانی IPAی تێدایە. |

**دیڤاناگەری** یان **دیڤاناگاری** ( /ˌdeɪvəˈnɑːɡəri/ *DAY-və-NAH-gər-ee* ; देवनागरी , IAST ، دەربڕین بە سانسکریت: [deːʋɐˈnaːɡɐriː] )، ھەروەھا **Nāgarī - ناگاری** پێدەوترێ (بە زمانی سانسکریت)، سیستەمێکی نووسینی ئابوگیداییە کە لە چەپ بۆ ڕاست دەنوسرێت (جۆرێکە لە سیستەمی نووسینی بەشەکی)، لەسەر بنەمای ڕێنووسی کۆنی *براھمی داڕێژراوە،* و لە باکووری نیمچە کیشوەری ھیندستان بەکارھاتووە و لە ئێستادا یەکێکە لە سیستەمە فەرمییەکانی نووسین لە کۆماری ھیندستان و نیپاڵ، لە سەدەی حەوتەمی زایینی پەرەی پێدراوە و بە بەردەوامی بەکاردەھێنرێت ڕێنووسی دیڤاناگەری لە ٤٧ پیتی سەرەتایی پێکھاتووە، لەنێویاندا ١٤ بزوێن و ٣٣ نەبزوێن ھەیە، چوارەم سیستەمی نووسینە کە زۆرترین بەکارھێنەری ھەیە لە جیھاندا، بەکاردێت بۆ نووسینی زیاتر لە ١٢٠ زمان.

## مێژوو

دیڤاناگەری بەشێکە لە بنەماڵەی براھمی شێوە نووسینی ڕێنووسەکانی ھیندستان و نیپاڵ و تبت و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا لە سەدەی سێیەمی پێش زایینەوە بنەچەکەی لە ڕێنووسی براھمیەوە پەرەی سەند بۆ ڕێنووسی ناگاری کە لە ئەنجامدا شێوە نووسینی دیڤاناگەری و ناندیناگەری دروستبوون، Devanāgarī بە شێوەیەکی بەرفراوان لە تەواوی ھیندستان و نیپاڵ بەکارھاتووە بۆ نووسینی سانسکریت، ماراتی، ھیندی، زمانەکانی ناوەڕاستی ھیندو-ئاری، کۆنکانی، بۆرۆ، وە زمانە جیاوازەکانی نیپاڵ.

ھەموو جۆرەکانی श
### ژمارەکان

**ژمارەکانی دیڤاناگەری**| ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| ٠ | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ |

## وەرگێڕان

 ڕێنووسەکانی ھیندی تایبەتمەندی ھاوبەشیان ھەیە و لەگەڵ دیڤاناگەری، ھەموو ڕێنووسە سەرەکییەکانی ھیندی لە مێژوودا بۆ پاراستنی دەقە سانسکریتەکانی ڤێدی و دوای ڤێدی بەکارھێنراون.
### یونیکۆد

ستانداردی یونیکۆد چوار بەش بۆ دیڤاناگەری پێناسە دەکات: دیڤاناگەری ئاسایی لە (U+0900–U+097F)، دیڤاناگەری درێژکراوە لە (U+A8E0–U+A8FF)، دیڤاناگەری درێژکراوە-ئەی لە (U+11B00–11B5F)، وە درێژکراوەی ڤێدی (U+ 1CD0–U+1CFF).داڕێژە:Unicode chart Devanagari

## شێوازی کیبۆردەکانی Devanāgarī

شێوازی تەختەکلیلی ئینسکریپت
 Devanāgarī INSCRIPT نەخشەی کیبۆرد بە دوو زمانە
## ئەمانەش ببینە

\* زمانەکانی ھیندستان
* Clip font
* Devanāgarī transliteration
* Devanāgarī Braille
* ISCII
* Nagari Pracharini Sabha
* Nepali
* Schwa deletion in Indo-Aryan languages
* Shiksha – the Vedic study of sound, focusing on the letters of the Sanskrit alphabet

## سەرچاوەکان

### وەرگێڕانەکان

### سەرچاوە گشتییەکان

* Lambert، Hester Marjorie (١٩٥٣)، *Introduction to the Devanagari Script: For Students of Sanskrit, Hindi, Marathi, Gujarati and Bengali*، London: Geoffrey Cumberlege (Oxford University Press).
* Masica، Colin (١٩٩١)، *The Indo-Aryan Languages*، Cambridge: Cambridge University Press، ژپنک ٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩٩٤٤-٢.
* Snell، Rupert (٢٠٠٠)، *Teach Yourself Beginner's Hindi Script*، Hodder & Stoughton، ژپنک ٩٧٨-٠-٠٧-١٤١٩٨٤-٠.
* Salomon، Richard (١٩٩٦). «Brahmi and Kharoshthi». لە Daniels, Peter T.؛ Bright, William (eds.). *The World's Writing Systems*. Oxford University Press. ژپنک ٠-١٩-٥٠٧٩٩٣-٠.
* Salomon، Richard (٢٠٠٣)، «Writing Systems of the Indo-Aryan Languages»، لە Cardona، George؛ Jain، Dhanesh (eds.)، *The Indo-Aryan Languages*، Routledge، لاپەڕە ٦٧–١٠٣، ژپنک ٩٧٨-٠-٤١٥-٧٧٢٩٤-٥.
* Verma، Sheela (٢٠٠٣)، «Magahi»، لە Cardona، George؛ Jain، Dhanesh (eds.)، *The Indo-Aryan Languages*، Routledge، لاپەڕە ٤٩٨–٥١٤، ژپنک ٩٧٨-٠-٤١٥-٧٧٢٩٤-٥.
* Wikner، Charles (١٩٩٦)، *A Practical Sanskrit Introductory*.

## بەستەری دەرەکی

* گۆڕینی فۆنتەکانی Devnagari Unicode Legacy ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. Archived
* فۆنتەکانی دیجیتاڵی ناگاری, زانکۆی شیکاگۆ
* Devanāgarī بە فۆنتەکانی جیاواز, Wazu, Japan (کۆکردنەوەیەکی جێگرەوە: فۆنتەکانی ئیندیکی گشتگیری Luc Devroye ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. Archived ، زانکۆی مەکگیل)
* Gazetteer of the Bombay Presidency , نووسراوی ڕودرادامان بە ڕێنووسی سانسکریتی ناگاری لە سەدەی یەکەم تا چوارەم CE (دراو و ئیپیگرافی)، لە گوجارات، ھیندستان، لاپەڕەکانی 30-45 دۆزرایەوە
* ژمارە و دەق لە Devanāgarī ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. Archived ، پەرستگای سەدەی نۆیەم لە گوالیۆر مادیا پرادێش، ھیندستان، زانستی ئێستا

* دەروازەی نووسین
* دەروازەی ھیندستان