Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سوپای ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن

| سوپای ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | Armed Forces of the Empire of Japan |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٦٨ |
| دڵسۆزی | ئیمپراتۆری ژاپۆن |
| لقی سەربازی | سوپا |
| وڵات | ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن |
| لقەکۆمپانیاکان | Field Railroad Proposal Department |
| کۆتاییھاتن | ٣ی ئایاری ١٩٤٧ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سوپای ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن** (بە ئینگلیزی: Imperial Japanese Army) هێزی سەربازی وشکانی ژاپۆن بوو لە ساڵی ١٨٦٨ تا ١٩٤٥.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی ژاپۆن
# ڕێنووسی

**ڕێنووس** کۆمەڵێک ڕێککەوتنەکانە بۆ نووسینی زمانێک، لەوانە نەریتەکانی پیتاندن، خاڵبەندی، سنووری وشەکان، پیتی گەورە، بەکارھێنانی ھێڵە، و جەختکردنەوە. زۆربەی زمانە نەتەوەیی و نێودەوڵەتییەکان خاوەنی سیستمێکی نووسینی جێگیرن کە بە ستانداردکردنێکی بەرچاودا تێپەڕیوە، بۆیە جیاوازیی زاراوەی کەمتریان تێدا دەردەکەوێت وەک لە زمانی قسەکردن. ئەم پرۆسانە دەتوانن شێوازەکانی گۆکردن بەبەرد بکەن کە چیتر بە شێوەیەکی ڕۆتینی لە قسەکردندا نابینرێن (بۆ نموونە *would* و *should*)؛ ھەروەھا دەتوانن ڕەنگدانەوەی ھەوڵە بەمەبەستەکان بن بۆ ناساندنی جیاوازی لەپێناو ناسنامەی نەتەوەییدا، وەک لە ھەوڵەکانی نوح وێبستەردا دەبینرێت بۆ ناساندنی ئەو جیاوازییانەی بە ئاسانی ھەستیان پێ دەکرێت لە نێوان ڕێنووسی ئەمریکی و بەریتانیدا (بۆ نموونە *honor* و *honour*).

## سەرچاوەکان

* دەروازەی زمان
* دەروازەی نووسین
# ئەلفوبێی یۆنانی

|  |
| --- |
|  |
| ئەلفوبێی یۆنانی |
| **Αα** | ئەلفا | **Νν** | نوو |
| **Ββ** | بیتا | **Ξξ** | کسی |
| **Γγ** | گاما | **Οο** | ئۆمیکرۆن |
| **Δδ** | دێلتا | **Ππ** | پی |
| **Εε** | ئێپسیلۆن | **Ρρ** | ڕۆ |
| **Ζζ** | زیتا | **Σσς** | سیگما |
| **Ηη** | ئیتا | **Ττ** | تاو |
| **Θθ** | تیتا | **Υυ** | ئووپسیلۆن |
| **Ιι** | ئیۆتا | **Φφ** | فی |
| **Κκ** | کەپا | **Χχ** | خی |
| **Λλ** | لامدا | **Ψψ** | پسی |
| **Μμ** | موو | **Ωω** | ئۆمێگا |
| پیتە ناباوەکان |
|  () | واو |  | ھیتا |
|  | سەن |  | شۆ |
| ژمارەکان |
|  | ستیگما |  () | قۆپا |
|  () | سەمپی |  |
| نووسەکانی تر ژمارەکان |
| αʹ ١ | ιʹ ١٠ | ρʹ ١٠٠ |
| βʹ ٢ | κʹ ٢٠ | σʹ ٢٠٠ |
| γʹ ٣ | λʹ ٣٠ | τʹ ٣٠٠ |
| δʹ ٤ | μʹ ٤٠ | υʹ ٤٠٠ |
| εʹ ٥ | νʹ ٥٠ | φʹ ٥٠٠ |
| ϛʹ ٦ | ξʹ ٦٠ | χʹ ٦٠٠ |
| ζʹ ٧ | οʹ ٧٠ | ψʹ ٧٠٠ |
| ηʹ ٨ | πʹ ٨٠ | ωʹ ٨٠٠ |
| θʹ ٩ | ϟʹ ٩٠ | ϡʹ ٩٠٠ |

**ئەلفوبێی یۆنانی** ئەلفوبێیەکە کە لە سەدەی نۆیەم بەر لە زانی مەسیحەوە زمانی یۆنانی پێنووسراوە. ئەم ئەلفوبێیە یەکێکە لە بێکەموکووڕیترین سیستمەکانی ئەلفوبێیی و ھەروەھا کۆنترین ئەلفوبێیەکە کە ھێشتاش بە کار دەھێندرێ. لە ڕابردوودا بۆ نووسینی ژمارەکانیش ھەر لەم ئەلفوبێیە کەڵک وەردەگیرا بەڵام ئێستا یۆنانییەکان لە ژمارەکانی ھیندی بۆ نیشاندانی ژمارەکان کەڵک وەردەگرن. ئەلفوبێی یۆنانی لە ئەلفوبێی فینیقیەوە کەوتووەتەوە.

## ئەلفوبێی یۆنانی

پیتەکانی ئەلفوبێی یۆنانی بریتین لە:

| گەورە | چکۆلە | ناوەکەی بە کوردی | ناوەکەی بە ئینگلیزی | گۆکردنی کۆن | گۆکردنی نوێ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Α | α | ئەلفا | alpha | [a, aː] | [a] |
| Β | β | بێتا | beta | [b] | [v] |
| Γ | γ | گامما | gamma | [g] | [ɣ, ʝ] |
| Δ | δ | دێلتا | delta | [d] | [ð] |
| Ε | ε | ئێپسیلۆن | epsilon | [e] | [e] |
| Ζ | ζ | زێتا | zeta | [z/zd] | [dz] |
| Η | η | ئیتا | eta | [ɛː] | [i] |
| Θ | θ | تێتا | theta | [tʰ] | [θ] |
| Ι | ι | ئیۆتا | iota | [i, iː] | [i] |
| Κ | κ | کەپا | kappa | [k] | [k, c] |
| Λ | λ | لامدا | lamda | [l] | [l, ʎ] |
| Μ | μ | موو | mu | [m] | [m] |
| Ν | ν | نوو | nu | [n] | [n, ɲ] |
| Ξ | ξ | کسی | xi | [ks] | [ks] |
| Ο | ο | ئۆمیکرۆن | omicron | [o] | [o] |
| Π | π | پی | pi | [p] | [p] |
| Ρ | ρ | ڕۆ | rho | [r] | [r] |
| Σ | σ ،ς | سیگما | sigma | [s, z] | [s, z] |
| Τ | τ | تاو | tau | [t] | [t] |
| Υ | υ | ئووپسیلۆن | upsilon | [u, uː] | [i] |
| Φ | φ | فی | phi | [pʰ] | [f] |
| Χ | χ | خی | chi | [kʰ] | [χ, ç] |
| Ψ | ψ | پسی | psi | [ps] | [ps] |
| Ω | ω | ئۆمێگا | omega | [ɔː] | [o] |

پیتەکانی ئەلفوبێی یۆنانی بریتین لە:

| گەورە | چکۆلە | ناوەکەی بە کوردی | ناوەکەی بە ئینگلیزی | گۆکردنی کۆن | گۆکردنی نوێ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ϝ | ϝ | واو | wau | [w] | -- |
| Ϛ | ϛ | ستیگما | stigma | [st] | -- |
| Ͱ | ͱ | ھیتا | heta | [h] | -- |
| Ϻ | ϻ | سەن | san | [s] | -- |
| Ϙ | ϙ | قۆپا | koppa | [k] | -- |
| Ͳ | ͳ | سەمپی | sampi | [s] | -- |
| Ϸ | ϸ | شۆ | sho | [ʃ] | -- |

## سەرچاوەکان

* U٠٣٧٠.pdf (ئینگلیزی)
* واو (ئینگلیزی)
* ستیگما (ئینگلیزی)
* ھیتا (ئینگلیزی)
* سەن (ئینگلیزی)
* قۆپا (ئینگلیزی)
* سەمپی (ئینگلیزی)
* شۆ (ئینگلیزی)

* دەروازەی زمان
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی نووسین
* دەروازەی یۆنان
# ئیمۆجی

ئیمۆجی پێکەنینی جۆری (قاقا) فەیس ئیمۆجی
**ئیمۆجی** یان **ئیمۆوجی** (بە ژاپۆنی: 絵文字（えもじ）، ئینگلیزی: /ɪˈmoʊdʒiː/؛ ژاپۆنی: [emodʑi]؛ تاک *emoji*، کۆ *emoji* یان *emojis*) وێنەی ئەندێشەیی و دەم بە خەندەن کە لەناو پەیامە ئەلیکترۆنییەکان و پەڕەکانی وێب بەکارھێندراون. 😃، 😭، و 😈 چەند نموونەیەکی ئیمۆجین. ئیمۆجی ھێمای دەربڕینی ھەستی ئەو کەسە دەردەخات کە ئیمۆجییەکە بەکاردەھێنێت. لە بنەڕەتدا ئیمۆجی وشەیەکی ژاپۆنییە، و یەکەم دەرکەوتنی ئیمۆجییەکان لە ساڵانی نەوەدەکاندا بوو و بۆ یەکەمین جار لە نێو ئەو مۆبایلانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ژاپۆنییەکانەوە دروست کرابوون، بەڵام تەنھا لە وڵاتی ژاپۆن، دواتر خواست لەسەر ئیمۆجییەکان زیادی کرد و لە ساڵی ٢٠١٠ خرایە ناو مۆبایلە زیرەکەکانی تر. ئیمۆجیی پێکەنینی **فرمێسک لەچاو** لە ساڵی ٢٠١٥دا لەلایەن فەرھەنگی ئۆکسفۆردەوە بە وشەی ساڵ ناسرا.

## ھەندێک لە فەیس ئیمۆجییەکان

**مانای ھەندێک لە ئیمۆجییەکان**

1. 😂👈بە مانای پێکەنینێکی زۆر دێت کەوا دەکات بگریت
2. 😢👈بۆ ئەوە بەکاردێت کە خەمبار بیت بۆ ئەو شتەی تێدڕوانیوە
3. 😍👈واتا خۆشویستنی ئەو شتەی تێیدەڕوانیت
4. 😠👈بە مانای توڕەبوون دێت لە کەسێک یان شتێک.. ھتد
5. 😮👈نیشانەی سەرسوڕمان ئەمە لە جیاتی (!) بەکاردێت
6. 😷👈واتا نەخۆشکەوتن زیاتر بۆ ئەوە بەکاردێت کە بە کەسێک بڵێیت نەخۆشم
7. 😴👈بە مانای خەوتن یان خەواڵویی دێت
8. 🙄👈واتا خۆ دزینەوە لە شتێک
9. 🤭👈با مانای شەرم کردنن دێت

## ئیمۆجییە کەم بایەخەکان

ئەو ئیمۆجیانەن کە زۆر بەکارناھێنرێن لە چاو فەیس ئیمۆجییەکان.

**ھەندێک لە ئیمۆجیی ئاژەڵەکان**

1. 🐒مەیموون
2. 🐕ڕێوی
3. 🐈پشیلە
4. 🐅پڵنگ
5. 🐄مانگا
6. 🐖بەراز
7. 🐑مەڕ
8. 🐘فیل
9. 🐁مشک
10. 🐇کەروێشک
11. 🐔مریشک
12. 🐓کەڵەشێر
13. 🦆مراوی
14. 🐊تیمساح
15. 🦋پەپوولە
16. 🦈قرش
17. 🐟ماسی
18. 🐬دۆڵفین
19. 🐝ھەنگ
20. 🦂دووپشک
21. 🕷️جاڵجاڵۆکە
22. 🐛کرم

**ھەندێک لە ئیمۆجی خواردنەکان**

1. 🍇ترێ
2. 🍈کاڵەک
3. 🍉شوتی
4. 🍊پرتەقاڵ
5. 🍅تەماتە
6. 🥔پەتاتە
7. 🍎سێو
8. 🧀پەنیر
9. 🍞نان
10. 🍭مژمژە
11. 🎂کیک
12. 🥛شیر
13. 🍲چێشتلێنان
14. 🍕پیتزا
15. 🍔ھەمبەرگر

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی زمان
* دەروازەی دەیەی ١٩٩٠
* دەروازەی نووسین
# ژۆنگھوا ژیھای

| ژۆنگھوا ژیھای |
| --- |
| چەشن | Han dictionary |
| چاپەکان | Zhonghua zihai |
| دانەر | Yulong Leng |
| زمان | زمانی چینی |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ژۆنگھوا ژیھای** ( 异体字字典) (بەچینی سادەکراو:中华字海) گەورەترین فەرهەنگی کارەکتەری چینییە کە بۆ چاپکردن بەردەست بێت، لە ساڵی ١٩٩٤ کۆکراوەتەوە و لە ٨٥٥٦٨ پیتی جیاواز پێکهاتووە.

## فەرھەنگەکانی تر

فەرهەنگی شێوە جیاوازی چینی (چینی: 異體字字典؛ پینین: yìtǐzì zìdiǎn) کە لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی تایوان (ROC) لە ساڵی ٢٠٠٤ کۆکراوەتەوە، ١٠٦٢٣٠ تاک پیتی لەخۆدەگرێت کە زۆربەیان یەک مانایان ھەیە بە شێوەی جیاواز دەنووسرێن.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Zhonghua Zihai»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٦ی ئایاری ٢٠٢٤.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی تایوان
# زمانی چینی

| زمانی چینی |
| --- |
|  |
| ژمارەی ئاخێوەران | ۱.۲ ملیار |
| بنەماڵەی زمان |  |
| ڕەوشی فەرمیبوون |
| زمانی فەرمییە لە |  چین  سینگاپوور  تایوان  ھۆنگ کۆنگ  ماکاو |
| کۆدەکانی زمان |
| ISO 639-3 | – |
| **ئەم پەڕەیە ھێماکانی فۆنەتیکی IPA بە یوونیکۆدی تێدایە.** بەبێ پشتیوانیی نیشاندانی یوونیکۆد، لەوانەیە لە جێگەی کاراکتەرەکانی یوونیکۆد، نیشانەی پرسیار، چوارگۆشەکان یان ھێماکانی تر ببینی. |

شێوەزارەکانی زمانی چینی
**زمانی چینی** (汉语/漢語 Hànyǔ یان 华语/華語 Huáyǔ یان 中文 Zhōngwén) زمان یان بنەماڵەیەکی زمانییە کە شێوەزارەکانی کەم یان زۆر لەیەک تێدەگەن. زمانی دایکیی زۆرتر لە یەک ملیار کەس ئەم زمانەیە. گرنگرترین شێوەزارەکانی بریتین لە ماندارین (٨٥٠ ملیۆن) و ووو (٩٠ ملیۆن) و کانتۆنی یان یوو (٧٠ ملیۆن) و مین (٥٠ ملیۆن). چینی لە کۆماری گەلی چین و کۆماری چین (تایوان) و سینگاپور و ھەروەھا نەتەوە یەکگرتووەکاندا زمانی فەرمییە.

ویکیپیدیا
ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد بە  **زمانی چینی**

# سەرچاوەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی زمان
# ئایکیدۆ

دوو کەس لە کاتی ئەنجامی وەرزشی ئایکیدۆ
**ئایکیدۆ** (بە ژاپۆنی: 合氣道) ھونەرێکی جەنگی ژاپۆنیە کە دواتریش لە لایەن مۆریھی یووشیبا (بە ژاپۆنی:植芝 盛平) لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەم پەرەی پێدراوە.

## ناو

* ئی (合): بەواتای یەکگرتن یان پێکھاتن دێت
* کی (気):بە واتای ڕۆح٬ وزە٬ "وزەی لە ناخ"ەوە دێت
* دۆ (道):بە واتای رێگا و رێچکە دێت

## سەرچاوەکان

* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی ژاپۆن
# ئۆریگامی

دوو قوڵینگی ئۆریگامی
پێچانەوەی قوڵینگێکی ئۆریگامی
ئۆریگامی (折り紙، لە *ori* کە بە مانای "پێچانەوە"، و *kami* کە بە مانای "کاغەز"(بەھۆی ڕێنداکوو *kami* گۆڕدراوە بۆ *gami*)) دێت پێکھاتووە. ھونەری پێچانەوەی کاغەزە، کە بە زۆری بە کلتووری ژاپۆن بەستراوەتەوە. لە بەکارھێنانی نوێدا، وشەی "origami" وەک چەمکێک بۆ ھەموو کردارەکانی پێچانەوە، بەبێ گوێدان بە کلتوورە بنەڕەتییەکەیان بەکارھاتووە. ئامانجەکە ئەوەیە پەڕەیەکی چوارگۆشەی تەخت لە کاغەز بە ڕێگاکانی داتاشین و پێچانەوە بگۆڕدرێت بۆ پەیکەرۆکەیەکی تەواوکراو. بەگشتی پیشەکارە ئۆریگامییە نوێیەکان بێھیوان لە بەکارھێنانی بڕینەکان، کەتیرەکان، یان دیاریکردنەکانی سەر کاغەزەکە. بەزۆری پێچەرەکانی ئۆریگامی وشە ژاپۆنییەکە (*[[[کاریگامی]]] ھەڵە: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 3: ک) (یارمەتی)*) بەکاردەھێنن تا ئاماژە بە نەخشەکان بکات کە بڕینەکان بەکاردەھێنن، ھەرچەندە بڕین پتر تایبەتمەندیی کاردەستییە کاغەزییە چینییەکانە.

ژمارەیەکی بچووک لە پێچانەوە بنەڕەتییەکانی ئۆریگامی دەتواندرێت بە ڕێگا جۆراوجۆرەکان تێکەڵبکرێن تا نەخشە ئاڵۆزەکان دروست بکرێن. ناسراوترین نموونەی ئۆریگامی قوڵینگی کاغەزە ژاپۆنییەکەیە. بە گشتی، ئەم نەخشانە بە پەڕەیەکی چوارگۆشە لە کاغەز دەست پێ دەکات ئەوەی کە دەشێت تەنیشتەکانی ڕەنگی جیاواز، چاپی جیاواز، یان شێوەی جیاواز بێت. شێوازی کۆنی ئۆریگامیی ژاپۆنی، لەوەتەی سەردەمی ئیدۆ (١٦٠٣–١٨٦٧) ڕاھێنانی لەسەرکراوە، بەزۆری دەربارەی ئەم نەریتانە کەمتر پتەوە، ھەندێ جار بە بڕینی کاغەزەکە یان بەکارھێنانی شێوە ناچوارگۆشەیییەکان دەستی پێ دەکرێت. ھەروەھا بنەماکانی ئۆریگامی لە ئەستوونەکان، پاکەتەکان و جێبەجێکردنەکانی تری ئەندازیاری بەکارھاتوون.

## پێشانگا

ئەم وێنانە نموونەی چەشنی جۆراوجۆر لە ئۆریگامی پیشان دەدەن.

* دۆلارێکی گەڵاڵە کراو لە شێوەی فیلێک، نموونەیەکی مەنیگامی
* گوڵەباغی کاواساکی بە بەکارھێنانی پێچاندنی بادراو، لەلایەن تۆشیکازو کاواساکی داھێنراوە. کاسەکە بەجیا دروستکراوە.
* شەشپاڵووی کاواساکی، نموونەیەکی باوی ئیسۆ-ڕووبەر
* گامێشێکی شێداری پێچراوە
* وەشانە نیگارۆکەیەکی ئۆریزورو
* دوو نموونەی ئۆریگامیی یەکەیی
* نموونەیەکی ئۆریگامیی بۆنسای
* بۆمبی ئاویی درەوشاوە بە بەکارھێنانی کاغەزی بازنەیی و پێچانەوە چەماوەیییەکان
* فلامێنکۆ سەماکەرەکان بە بەکارھێنانی لوولپێچێکی شێدار و شێوازی بادان/گرێدان دروستکراوە

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Origami»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* GiladOrigami.com، ژمارەیەکی گەورە لە کتێبەکانی ھەڵسەنگاندن دەگرێتەخۆ
* ویکیھاو لەسەر چۆنیەتیی دروستکردنی ئۆریگامی
* ئۆریگامیی ئەمریکی، ژمارەیەک لە سەرچاوەکان، تایبەت بە پێچەرەکان لە ئەمریکا
* کۆمەڵگەی ئۆریگامیی بەریتانی، ژمارەیەک لە سەرچاوەکان، تایبەت بە پێچەرەکان لە نەتەوە یەکگرتووەکان
* *لەنێوان پێچەرەکان*، فیلمێکی بەڵگەنامەیی دەربارەی ئۆریگامی و ھونەرمەندەکانی ئۆریگامی
* لانگ، ڕۆبێرت (شوباتی ٢٠٠٨). «بیرکاری و سیحری ئۆریگامی». تێد ئێد. لە ڕەسەنەکە (ڤیدیۆ) لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی نیسانی ٢٠١٣ ھێنراوە.

* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی ئاسیا
# کامیکازێ

ھێرشێکی خۆکوژی فڕۆکەیەکی کامیکازێ بۆ سەر کەشتییەکی ئەمریکی (٢٧ی ئایاری ١٩٤٥)

| کامیکازێ |
| --- |
| لقی | یەکەی سوپای ژاپۆنی ئیمپراتۆری، یەکەی ھێزی دەریایی ژاپۆنی ئیمپراتۆری، یەکەی ھێرشی ئاسمانی |
| بەشێکە لە | یەکینەکانی ھێرشی تایبەتی ژاپۆن |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤ |
| ناو بە زمانی فەرمی | 神風特別攻撃隊 |
| وڵات | ژاپۆن |
| کۆتاییھاتن | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٥ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

کەشتییەکی ئەمریکی بەھۆی کامیکازێ وێرانکرا
**کامیکازێ** (بە ژاپۆنی: 神風特別攻撃隊؛ کامی بە واتای «خودا» یان «پەروەردگار» و کازێ بە واتای «با» دێت) وشەیەکی ژاپۆنییە، بەزۆری بە بای پیرۆز یان بای خودایی وەرگێڕدراوە، بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە تۆفانێک کە دەوترێت ژاپۆنی لە کەشتیگەلی مەغۆل بە سەرۆکایەتی کوبلای خان لە ساڵی ١٢٨١دا ڕزگارکردووە. لە ژاپۆن ناوی «کامیکازێ» تەنھا بۆ ئاماژەدان بەم تۆفانە بەکاردێت.

لە زمانەکانی تردا ئەم وشەیە بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە ھێرشە خۆکوژییەکانی فڕۆکەوانە ژاپۆنییەکان دژی کەشتییەکانی ھاوپەیمانان لە بەشی کۆتایی ھەڵمەتی جەنگی جیھانیی دووەمی زەریای ھێمن. کە فڕۆکەوانانی کامیکازێ بە مەبەست فڕۆکەکانیان کە پڕ بوون لە تەقەمەنی و تۆرپیدۆ و تانکی سووتەمەنییە پڕەکانیان خۆیان دەکێشا بە ناو کەشتییەکانی ھاوپەیمانانەوە بە ئامانجی تەقاندنەوەی. ئامانجی نوقم کردن یان زیان گەیاندن بە زۆرترین کەشتی بە تایبەت فڕۆکەھەڵگرەکان پاساوی ئەم خۆکوشتنە بەکۆمەڵانە بوو.

ئەم دەستەواژەیە بۆ مەبەستی ھەر ئۆپەراسیۆنێک ھاتووە کە ئەنجامدەرەکە خۆبەخشانە خۆی بکاتە قوربانی بۆ ئەو مەبەستە و سریلانکا ئەو وڵاتەیە کە زۆرترین ھێرشی خۆکوژی لە جیھاندا ھەیە.

لە کۆتاییدا ھێرشی خۆکوژی ژاپۆن بۆ سەر کەشتیگەلەکانی ھاوپەیمانان ئامانجی خوازراوی بەدەست نەھێنا، بەو پێیەی ئەنجامەکانی لە پەیوەندی لەگەڵ ھەموو ئەو ھەوڵانەی کە خەرج کران و ئەو گیانانەی کە بە قوربانی کرابوون، بچووک بوون. لە کاتێکدا ژاپۆنییەکان بیریان لە پەرەپێدانی بەرنامە خۆکوژییەکانیان دەکردەوە، ئەمریکا یەکەم بۆمبی ئەتۆمی خۆی ئامادە دەکرد بۆ ئەوەی بەسەر ھێرۆشیمادا بیخاتە خوارەوە و دوای سێ ڕۆژ بۆمبێکی دیکە بەسەر ناگازاکیدا بەدوایدا بێت، ئەمەش ئیمپراتۆری ژاپۆنی ناچارکرد خۆی بەدەستەوە بدات. بەم شێوەیە جەنگی جیھانی دووەم کۆتایی ھات و لەگەڵیدا ئەفسانەی کامیکازێ یان بای پیرۆز کۆتایی ھات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی فڕین