# ژاپۆن

| ژاپۆن日本国 *Nippon-koku* or *Nihon-koku* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **سروود:**"Kimigayo" (君が代)  |
| **مۆری حکومەتی ژاپۆن Government Seal of Japan**  五七桐 (*Go-Shichi no Kiri*) |
| شوێنی Japan   |
| **پایتەخت** | تۆکیۆ (*دێفاکتۆ*) **پۆتانەکان: Unable to parse latitude as a number:٣٥**  |
| گەورەترین شار | پایتەخت |
| زمانە فەرمییەکان | None |
| زمانە ناوچەییەکان | Aynu itak, Ryukyuan languages, Eastern Japanese, Western ژاپۆنی، and several other Japanese dialects |
| National language | ژاپۆنی |
| **گرووپە ڕەگەزییەکان**  | ٩٨٫٥٪ ژاپۆنی، 0.5% کۆری، ٠٫٤٪ چینی، 0.6% other |
| ناوی هاووڵاتی | Japanese
  |
| دەوڵەت | Unitary parliamentary democracy and constitutional monarchy |
|  -  | ئیمپراتۆر | ناروھیتۆ |
|  -  | سەرۆک وەزیران | فومیۆ کشیدا |
| یاسادانەر | Diet |
|  -  | ئەنجومەنی باڵا | House of Councillors |
|  -  | ئەنجومەنی خواروو | House of Representatives |
| پێکھاتەکان |
|  -  | National Foundation Day | ١١ی شوباتی ٦٦٠ BC  |
|  -  | Meiji Constitution | ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٨٩٠  |
|  -  | Current constitution | ٣ی ئایاری ١٩٤٧  |
|  -  | Treaty of San Francisco |  ٢٨ی نیسانی ١٩٥٢  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ٣٧٧٬٩٤٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە (62nd) ١٤٥٬٩٢٥ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | ٠٫٨ |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی ٢٠١١ | ١٢٧٬٧٩٩٬٠٠٠ (١٠ەم) |
|  -  | سەرژمێریی ٢٠١٠ | ١٢٨٬٠٥٦٬٠٢٦  |
|  -  | چڕی | ٣٣٧٫١ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٣٦ەم) **ھەڵەی دەربڕین: پیتێکی نەناسراو ھەیە "٣"**کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | ٤٫٤٤٠$ ترلیۆن (4th) |
|  -  | سەرانە | ٣٤٫٧٣٩$ (٢٥ەم) |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | ٥٫٨٦٩$ trillion (٣ەم) |
|  -  | سەرانە | ٤٥٫٩٢٠$ (١٨ەم) |
| **Gini**  | 37.6 (2008)  |
| **HDI** (٢٠١١) |  0.901 (very high) (١٢ەم) |
| دراو | **یەن** (**¥**) / **En** (円 or 圓) (`JPY`)  |
| ناوچەی کاتی | JST (UTC+٩) |
|  -  | ھاوین (DST) | not observed (UTC+٩) |
| شێوازەکانی ڕێکەوتنووسین | yyyy-mm-dd yyyy年m月d日 Era yy年m月d日 (CE−١٩٨٨) |
| لای لێخوڕین | left |
| پاوانی ئینتەرنێت | .jp |
| کۆدی تەلەفۆن | ٨١ |

**ژاپۆن** یان **یابان** (بە ژاپۆنی: 日本 خوێندنەوە: نیھۆن، بە ئینگلیزی: Japan) بە فەرمی بە **پاشایەتی ژاپۆن** ناسراوە، وڵاتێکی دوورگەیییە لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا. دەکەوێتە زەریای ھێمن لە کەنارەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی وشکانی ئاسیا، لە ڕۆژاوا لەگەڵ دەریای ژاپۆن ھاوسنوورە و لە دەریای ئۆخۆتسکەوە لە باکوورەوە تا دەریای ڕۆژھەڵاتی چین لە باشوورەوە درێژ دەبێتەوە. ژاپۆن لە چوار دوورگەی سەرەکی پێکھاتووە: ھۆکایدۆ، ھۆنشوو، شیکۆکو و کیوشو- و ھەزاران دوورگەی بچووکتر، کە ڕووبەرەکەی ٣٧٧٩٧٥ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (١٤٥٩٣٧ میل چوارگۆشە). ژمارەی دانیشتووانی ژاپۆن لە ساڵی ٢٠٢٥ زیاتر لە ١٢٣ ملیۆن کەسە، بەمەش ژاپۆن دەبێتە یازدەھەمین وڵات کە زۆرترین دانیشتووانی تێدایە.

پایتەخت و گەورەترین شاری ژاپۆن تۆکیۆیە.

## وشەڕەتناسی

|  |
| --- |
| ژاپۆن |
| ناوی ژاپۆنی |
| کانجی |  日本国  |
| هیراگانا |  にっぽんこく にほんこく  |
| کیوجیتای |  日本國  |
|

| نووسراوەکان |
| --- |
| ڕۆمانیکردن | نیپۆن-کۆکو نیھۆن-کۆکو |

 |

ناوی ژاپۆن بە ژاپۆنی بە بەکارھێنانی وێنەوشەی کانجی 日本 نووسراوە و بە *نیپۆن* یان *نیھۆن* بێژە دەکرێت. پێش ئەوەی لە سەرەتای سەدەی ھەشتەمدا کەڵک لە 日本 وەربگیرێت، وڵاتەکە لە چین بە *وا* (倭، لە ژاپۆن لە دەوروبەری ساڵی ٧٥٧ بۆ 和 گۆڕدرا) و لە ژاپۆن بە ناوی ناوخۆییی *یاماتۆ* ناسرابوو. *نیپۆن*، کە خوێندنەوەی ڕەسەنی چینی-ژاپۆنیی پیتەکانە، بۆ بەکارھێنانی فەرمی، لەوانەش لەسەر پارە و مۆری پۆستە بەکار دەبرێت. *نیھۆن* بە شێوەیەکی گشتی لە ئاخاوتنی ڕۆژانەدا بەکار دەھێنرێت و ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییەکانی فۆنۆلۆژیی ژاپۆنییە لە سەردەمی ئێدۆدا. پیتەکانی 日本 بە واتای «سەرچاوەی خۆر» دێت.

ناوی ژاپۆن لە وشەی فەڕەنسی *Japon*ەوە ھاتووەتە نێو زمانی کوردییەوە.

## جوگرافیا

ژاپۆن پێک دێت لەکۆمەڵێ دوورگە لە ڕۆژاوای ئۆقیانووسی ئارام کە ناوی دوورگەکانیش ھۆنشوو، ھۆکایدۆ، کیووشو و شیکۆکو، لەگەڵ نزیکەی ٦٠ ھەزار دوورگەی زۆر بچووک. ناوەڕاستی ژاپۆنیش لە زنجیرە چیا پێک دێت

## دانیشتووان

بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی ژاپۆن ١٢٦٬٩٩٩٬٨٠٨ کەس بووە کە دەکاتە ١٬٧٥ لە سەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٦٬٢ ساڵە. ھەروەھا ٩٣ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.

# ئایین

زۆرینەی ژاپۆنییەکان پەیڕەوی لە بوودیزم و شینتۆ دەکەن.ھەروەھا ڕێژەیەکی کەمیش باوەڕیان بە مەسیحییەت و ئیسلام و یەھودییەت ھەیە

# سەرچاوەکان

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی وڵاتەکان