Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٩٩٠)

| سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| جێ | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| سەرنووسەر | نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی نیسانی ١٩٩٠ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٩٩٠**
(بە ئینگلیزی: 1990 United States census) بیست و یەکەمین سەرژمێریی ئەمریکا بوو، کە لە ساڵی ١٩٩٠ بەڕێوەچوو. لەو کاتەدا ژمارەی دانیشتووانی ئەمریکا ٢٤٨٬٧٠٩٬٨٧٣ کەس بوو. زۆرترین ژمارەی دانیشتووان لە کالیفۆرنیا بوون، و کەمترین ژمارەی دانیشتووان لە ئەلاسکا بوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1990 United States census»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی دەیەی ١٩٩٠
# ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکی

**ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکی** (ئەی سی ئێس) بەرنامەیەکی ڕاپرسیی ساڵانەی دیمۆگرافییە کە لەلایەن نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرنامەیە بە بەردەوامی ئەو زانیارییانە کۆدەکاتەوە کە پێشتر تەنھا لە شێوەی درێژی سەرژمێریی دە ساڵەدا ھەبوون، لەوانە ڕەچەڵەک، باری ھاووڵاتیبوونی ئەمریکا، ئاستی خوێندەواری، داھات، لێھاتوویی زمان، کۆچبەری، پەککەوتەیی، دامەزراندن، و تایبەتمەندییەکانی نیشتەجێبوون. ھیچ کام لە زانیارییە کەسییەکانی وەڵامدەرەوەکان بڵاوناکرێنەوە، و تەنھا بە شێوەیەکی ئاماری لەم داتایانەدا بەکاردەھێنرێن، کە لەلایەن چەندین لایەنی پەیوەندیدار لە کەرتی گشتی، کەرتی تایبەت، و بێ قازانجەوە بۆ تەرخانکردنی بوودجە، شوێنپێھەڵگرتنی گۆڕانکارییە دیمۆگرافییەکان، پلاندانان بۆ بارودۆخی نائاسایی، و فێربوون دەربارەی کۆمەڵگە ناوخۆیییەکان بەکاردەھێنرێن.

ئەم ڕاپرسییە مانگانە بۆ نزیکەی ٢٩٥٬٠٠٠ ناونیشان، یان ساڵانە بۆ ٣٫٥ ملیۆن ناونیشان دەنێردرێت، و گەورەترین ڕاپرسیی خێزانییە کە نووسینگەی سەرژمێری بەڕێوەی دەبات.

ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکی ساڵانە زانیاری لە ٥٠ ویلایەتەکەی ئەمریکا و واشینگتن دی سی کۆدەکاتەوە. داتاکان لە پۆرتۆ ڕیکۆش لە ڕێگەی ڕاپرسیی کۆمەڵگەی پۆرتۆ ڕیکۆ (پی ئاڕ سی ئێس) کۆدەکرێنەوە، کە بەشێکە لە ئەی سی ئێس. ئەم ڕاپرسییە زانیاری دەربارەی چوار ناوچە سەرەکییەکەی تری دوورگەکانی ئەمریکا کۆناکاتەوە: ساموای ئەمریکا، گوام، دوورگەکانی ماریانای باکوور لە ڕۆژاوای ئۆقیانووسی ئارام، و دوورگەکانی ڤیرجینیای ئەمریکا لە دەریای کارایبی.

## سەرچاوەکان
# زنجیرەفرۆشگە

| زنجیرەفرۆشگە |
| --- |
| لقی | brick and mortar، chain، retailer، retail outlet |
| پیشەسازی | تاکفرۆشی |
| بابەتی کارپێکراو | retail outlet |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**زنجیرەفرۆشگا** یان **زنجیرەفرۆشتنی تاکەکەسی** بریتییە لە فرۆشگایەکی تاکەکەسی کە چەندین شوێن مارکەیەک و بەڕێوەبردنی ناوەندی و شێوازە بازرگانییە ستانداردەکان ھاوبەش دەکەن. ئەوان ھاتوون زاڵ بن بەسەر بازاڕەکانی فرۆشتنی تاکەکەسی و نانخواردن و زۆرێک لە پۆلە خزمەتگوزارییەکان، لە زۆر شوێنی جیھان. دامەزراوەی فرۆشتنی تاکەکەسی فرەنچایز یەکێکە لە جۆرەکانی زنجیرە فرۆشگا. لە ساڵی ٢٠٠٥ گەورەترین زنجیرەی فرۆشتنی تاکەکەسی لە جیھاندا، وۆڵمارت، بوو بە گەورەترین کۆمپانیای جیھان لەسەر بنەمای فرۆشی گشتی.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Chain store»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی خۆراک
* دەروازەی خواردنەوە
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ئابووری
# ناوچەی ئالامێدا (کالیفۆرنیا)

نەخشەی ناوچەی ئالامێدا لە ویلایەتی کالیفۆرنیا
**ناوچەی ئالامێدا** (بە ئینگلیزی: Alameda County) یەکەکە لە ناوچەکانی ویکایەتی کالیفۆرنیا لە وڵاتی ئەمریکا

## سەرچاوەکان

* ماڵپەری فەرمی

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# بیابانی مۆجاڤی

﻿ / ﻿

| بیابانی مۆجاڤی |
| --- |
|  |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | کالیفۆڕنیا، یووتا، ئەریزۆنا، نێڤادا |
| پۆتانی شوێن | ٣٥°٠′٣٠″N ١١٥°٢٨′٣٠″W |
| بەرزترین خاڵ | Charleston Peak |
| نزمترین خاڵ | Badwater Basin |
| ڕووبەر | ١٢٤٬٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| فایلی کەی ئێم ئێڵ | Template:Attached KML/Mojave Desert |
| Köppen climate classification | ئاووھەوای بیابانی |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**بیابانی مۆجاڤی** (بە ئینگلیزی: Mojave Desert) بیابانێکی وشکی بێ باران و سەختە دەکەوێتە کیشوەری ئەمریکای باکوور. دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای ئەمریکا، بە شێوەیەکی سەرەکی لە باشووری ڕۆژھەڵاتی کالیفۆرنیا و باشووری نێڤادا ھەڵکەوتووە، بە گشتی ٤٧٨٧٧ میل چوارگۆشە (١٢٤٬٠٠٠ کم ٢) داگیر دەکات. ھەروەھا ناوچەی زۆر بچووکیشی ھەیە کە درێژ دەبێتەوە بۆ یوتا و ئەریزۆنا سنوورەکەی بە گشتی بە بوونی دارەکانی یەشوع دەورەدراوە، کە تەنھا لە بیابانی مۆجاڤی دەڕوێت، ھەروەھا باوەڕ دەکرێت کە ھەزار و ٧٥٠ بۆ ٢٠٠٠ جۆری ڕوەکی زیادە ی زیاتر بێت. بەشی ناوەندی بیابانەکە بە جیا جیا ئاوەدانە، لەکاتێکدا دەوروبەری بووەتە مەڵبەندە گەورەکانی کۆمەڵگا گەورەکان وەک لاس ڤێگاس، لانکستەر، پالمدەیل، ڤیکتۆرڤیل و سانت جۆرج.

بیابانی مۆجاڤی لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ بیابانی حەوزی مەزن و لە باشوور و لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ بیابانی سنووران. سنووری تۆپۆگرافیکی چیای تیکاپیە لەبەری ڕۆژاوا، چیای سان گابرییەل و چیای سان بێرناردینۆ بەری باشوور دەگرنەوە. سنووری چیاکان جیاوازن، بەرزایییەکانی ئەم بیابانە سەروو ٢٠٠٠ پێ (٦١٠ م) ھەربۆیە مۆجاڤێ بە بیابانێکی بەرز ناودەبرێت؛ لەگەڵ ئەوەشدا دۆڵی مەرگ نزمترین بەرزییە لە باکووری ئەمریکا لە ٢٨٠ پێ (٨٥ مەتر) لە خوار ئاستی دەریاوە و یەکێکە لە بەناوبانگترین شوێنەکانی بیابانی مۆجاڤی. کەمتر لە ٥٠ ھەزار میلی چوارگۆشە (١٣٠٬٠٠٠ کم ٢) داگیر دەکات، کە کردویتە بچووکترین بیابانی ئەمریکای باکوور.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# ناوچەی ڕیڤەرساید

| ناوچەی ڕیڤەرساید |
| --- |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٩٣ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Riverside County |
| ناونراوە لەدوای | ڕیڤەرساید، کالیفۆڕنیا |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| پایتەخت | ڕیڤەرساید، کالیفۆڕنیا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | کالیفۆڕنیا |
| خاکی ئاماری | Southern California |
| پێداچوونی ناوچەیی | San Bernardino Valley Municipal Water District |
| پۆتانی شوێن | ٣٣°٤٣′٤٨″N ١١٥°٥٨′٤٨″W |
| دەسەڵات | County of Riverside |
| دانیشتووان | ٢٬٤١٨٬١٨٥ |
| لەخۆگرتنەکان | ڕیڤەرساید، کالیفۆڕنیا |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | ناوچەی سان بێرناردینۆ، La Paz County، سان دییگۆ کاونتی، ناوچەی ئیمپێریەل، ناوچەی ئۆرەنج، کالیفۆڕنیا |
| ڕووبەر | ١٨٬٩١٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| وەسفی ئاڵا | flag of Riverside County |
| شوێنەوارەکان | National Register of Historic Places listings in Riverside County, California |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ناوچەی ڕیڤەرساید**، ناوچەیەکە دەکەوێتە بەشی باشووری کالیفۆڕنیا ویلایەتەکانی ئەمریکا. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢٠، ژمارەی دانیشتووانی ٢٬٤١٨٬١٨٥ کەس بووە، کە دەیکات بە چوارەم ناوچەی پڕدانیشتوانی کالیفۆرنیا و دەیەم ناوچەی پڕدانیشتوانی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# مەکۆی ئاسمانی

وێنەیەکی فڕۆکەیەکی ئایەرباسی A380 کە گەورەترین فڕۆکەی سەرنشینە لە جیهان
**مەکۆی ئاسمانی** (بە ئینگلیزی :Aircraft ئایرکرافت) فڕۆکەیەک ئۆتۆمبێلەک یان ئامێرەک کە توانای فڕینی هەیە بە بەدەستهێنانی پشتگیری لە هەواوە، یاخوود پێکدێ لە فڕۆکەیەک کە بفڕێ لە بەرگەھەوای زەوی یان لە چارچێوەی هەر بەرگەھەوایەک بێت.

## سەرچاوە

* دەروازەی فڕین
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
# بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی بڕۆدوەی

بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی بڕۆدوەی|  |
|  |
| چەشنی وێبگە | بنکەدراوەیەکی شانۆیی |
| بەردەستە بە | ئینگلیزی |
| خاوەن | دەستەی بڕۆدوەی |
| وێبگە | ibdb.com |
| ڕیزبەندیی ئەلێکسا |  ١١٣،٨٣٤ (ئەیلوولی ٢٠١٩) |
| بازرگانی | بەڵێ |
| تۆمارکردن | ئارەزوومەندانەیە |
| خستنەکار | ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠ (٢٠٠٠-١١-٢٠) |
| ڕەوشی ھەنووکەیی | چالاک |

**بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی بڕۆدوەی** (**IBDB**) بنکەدراوەیەکی سەرھێڵە بۆ بەرھەم و کەسەکانی شانۆی بڕۆدوەی. لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن کارن ھاوسەرەوە دروستکراوە و لەلایەن بنکەی لێکۆڵینەوەی دەستەی بڕۆدوەییەوە بەڕێوە ئەبرێت، کۆمەڵەیەکی بازرگانی بۆ کۆمەڵگەی شانۆی بازرگانی ئەمریکای باکور. وێبسایتەکە بەرنامەیەکی ھاوشێوەی ھەیە بۆ ھەردوو ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید.

ئەم مێژووە گشتگیرەی بڕۆدوەی تۆماری بەرھەمەکانی سەرەتای شانۆی نیویۆرک لە سەدەکانی ١٨یەم تا ئەمڕۆ دەستەبەر دەکات. وردەکارییەکان بریتین لە کاست و لیستی دروستکەران بۆ کردنەوەی شەو و ڕۆژی ئێستا، لیستی گۆرانییەکان، خەڵاتەکان، و زانیاری سەرنجڕاکێشی دیکە دەربارەی ھەموو بەرھەمەکانی بڕۆدوەی. تایبەتمەندییەکانی دیکە بریتین لە ئەرشیفێکی گەورە لە وێنەکانی بەرھەم، خەڵکی، لینکی تۆماری کاست لە ئایتونس و ئەمەزۆن، داھات و چاودێری ڕابردوو و ئێستا.

کاری ئەوەیە کە گونجاو بێت، ئاسان بێت بۆ بەکارھێنەر، بنکەدراوەییەکی گەڕاو بێت بۆ ئەندامانی دەستە، ڕۆژنامەنووسان، لێکۆڵەران، و ھەوادارانی بڕۆدوەی.

دەستەکە لەم دواییانەدا پڕۆگرامی گەشتەکانی بڕۆدوەی دانا بۆ بنکەدراوەکە بۆ ئاسانکردنی بەدواداچوون پڕۆگرامەکان کە لە سەرتاسەری شارەکەدا پەخش ئەکرێن.

لەلایەن کارن ھاوسەر، مایکڵ ئابۆریزک، و ماڕک سمیتی دەستەی بڕۆدوەییەوە بەڕێوە ئەبرێت.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی
* وێبگەی دەستی بڕۆدوەی

* دەروازەی ویلایەتی نیویۆرک
* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی شانۆ
# زانکۆی ستانفۆرد

**لۆگۆی زانکۆی ستانفۆردزانکۆی ستانفۆرد** یان **زانکۆی ستەنفۆرد**، (بە ئینگلیزی: Stanford University) یەکێکە لە زانکۆ زۆر ناسراوەکانی دنیا کە لە شاری سانفرانسیسکۆی ویلایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکادایە. ئەم زانکۆیە لە ساڵی ١٨٩١ی زاینیدا بە یارمەتیی بنەماڵەی ستانفۆرد و بە ناوی کوڕەکەی ئەوانەوە(لە شانزە ساڵیدا کۆچی دوایی کردبوو) کرایەوە. زانکۆی ستانفۆرد لە بواری ئەندازیاری و زۆر بوارەکانی زانست وەکوو زانستە مرۆڤایەتییەکانلە باشترین زانکۆکانی دنیایە.

## سەرچاوەکان

ماڵپەڕی شانگھای، پلەبەندیی زانکۆکان

ویکیپیدیای ئینگلیزی

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
* دەروازەی زانکۆکان
# کارۆلینای باشوور

|  |
| --- |
| **State of South Carolina** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flag | Seal of کارۆلینای باشوور South Carolina |
| **نازناوەکانی ویلایەت:** The Palmetto State |
| **دروشمی فەرمی:** Dum spiro spero\* (Latin), While I Breathe I Hope Animis opibusque parati† (Latin), Prepared in Mind and Resources |
| Map of the United States with کارۆلینای باشوور South Carolina highlighted |

 |
| **ناوەند** | Columbia |
| **گەورەترین شار** | capital |
| **مەزنترین گەورەشار** | Greenville-Anderson-Mauldin |
| **ڕووبەر** | پلە: 40th |
|  - بە کیلۆمیتری ٤گۆش | ٨٢٬٩٣١ |
| **ئاپۆڕه‌** | پلە: 23rd |
|  - سەرژمێریی ۲۰۰۰ | {{{2000Pop}}} |
|  - داھاتی تاک | $٤٤٬٦٢٥ (38th) |
|  - بڵیندترین شوێن | Sassafras Mountain    ١٬٠٨٥ میتر |
|  - نزمترین شوێن | Atlantic Ocean    ٠ میتر |
| **ڕێکەوتی پەیوەست بوون بە ویلایەتە یەکگرتووەکان** | ٢٣ ئایار ١٧٨٨ پلە: 8th |
| **فەرماندار** | Nikki Haley (R) |
| **ئەندامانی سەنا** | Lindsey Graham (R) Tim Scott (R) |
| **نیشانەی کورتکراوەی ویلایەت** | SC |
| **ماڵپەڕی ڕەسمی ویلایەت** | www.sc.gov |

**کارۆلینای باشوور** (بە ئینگلیسی:South Carolina)یەکێک لە ویلایەتەکانی باشووری ئامریکایە. ناوەندی ئەم ویلایەتە شاری کۆلۆمبیایە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
# ئەندام

**ئەندام** (ئینگلیزی: Organ) لە زیندەزانیدا، کۆمەڵێک شانەیە کە فرمانێک لە فرمانەکانی لەش بەجێدەھێنێت.

## سەرچاوە

* پەرتووکی زیندەزانی ١٢ (چاپی دووەم - ٢٠١١)

* دەروازەی پزیشکی
* دەروازەی ژینناسی
# سۆھۆ

| سۆھۆ |
| --- |
|  |
| ناو بە زمانی فەرمی | Soho |
| وڵات | شانشینی یەکگرتوو |
| دابەشکاریی کارگێڕی | شاری وێستمینستەر |
| پارێزگای مێژوویی | Middlesex |
| پۆتانی شوێن | ٥١°٣٠′٤٧″N ٠°٧′٥٢″W |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | مەیفەیر |
| کۆدی پۆستە | W1 |
| بەستەر |  |
| کۆدی تەلەفۆن | 020 |
| OS grid reference | TQ295815 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سۆھۆ** ناوچەیەکە لە شارەوانی وێستمینستەر لە وێست ئێندی لەندەن. لە سەرەتادا ناوچەیەکی مۆدێرن بوو بۆ چینی ئەرستۆکرات، لە سەدەی نۆزدەیەمەوە بووە بە یەکێک لە ناوچە سەرەکییەکانی ڕابواردن لە پایتەختدا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
* دەروازەی لەندەن
* دەروازەی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە
# فیزیک

**فیزیا** یان **فیزیک** (بە ئینگلیزی: Physics) زانستێکی سروشتییە؛ بریتییە لە تاوتوێکردنی ماددە و جووڵەی ماددە لە بۆشاییدا و ھەموو ئەو شتانەی لەوانەوە دەگیردرێن، وەکوو وزە و ھێز. بەرینتر، شیکارییەکی گشتیی سروشتە بە مەبەستی تێگەیشتن لە چۆنیەتیی ئاکاری جیھان و گەردوون. لە ڕابردووی دوورەوە ھەتا ئێستە فیزیک پەیوەندییەکی زۆری لەگەڵ زانستەکانی بیرکاری و کیمیا ھەبووە.

## وشەڕەتناسی

وشەی فیزیا وشەیەکی یۆنانی کۆنە (فیزیک) بە مانای سروشت دێت.

ئەم زانستە لە زمان و نەتەوە جیاوازەکەن بە جیاواز بەکارھاتووە، بۆ نموونە:

* بە ئینگلیزی (فیزیکس)،
* بە عەرەبی (فیزیاء)،
* بە ئیتاڵی و ئازەربایجان و ئۆزبەی و بولگاری و ئەرمەنی (فیزیکا)،
* بە کوردی سۆرانی (فیزیا)،
* بە کوردی کرمانجی سەروو و ئەڵمانی و فارسیی (فیزیک)،
* بە ئیسپانی و پۆرتۆغالی و ڕوسی (فیسیکا)،
* بە ئۆردو (طبیعیات)،
* بە یۆنانی (ھیفیسیی)،
* بە ھیندی (پادیگلیگان)،
* بە چینی (ھوڤی)،
* بە فەڕەنسی (لافیزیک)،
* بە ژاپۆنی (فتری)،
* بە سەواحلی (فیزییا)،
* بە نێپاڵی (ھەوتیتی)،
* بەۆری (وولیا)،
* بە ڤیەتنامی (ڤەتلی)،
* … ھتد.

## مێژوو

### فیزیای کۆن

فیزیای کۆن یا کلاسیک بە گشت ئەو بیردۆزانە دەگوترێت کە لە چەند یاسایەکی نەگۆڕی بنچینەیی پێک ھاتوون، وەک میکانیکی کلاسیک، داینامیکە گەرمی، تیۆریی کارۆموگناتیسی، و … ھتد. لەم جۆرە فیزیایەدا بە ھەبوونی چەند زانیارییەک لەسەر دۆخی ھەنووکەیی و مێژووی پڕۆسەکە، دەشێت داھاتووی پڕۆسەکە بە تەواوی بدۆزرێتەوە. بۆ نموونە گەر کەسێک زانیاری ھەبێت لەسەر خێراییی تەنێک، دەتوانرێت بە سوود وەرگرتن لە ھاوکێشەکانی کاینێماتیک بزانرێت دوای کاتێکی دیاریکراو لە داھاتوودا دەگات بە کوێ.

## بوارەکانی زانستی فیزیا

* میکانیکی کلاسیکی: جووڵە و ھۆکارەکانی، کەوتنە خوارەوەی سەربەستی تەنەکان، ھێزی لێکخشاندن، کێش، تەنە خولخۆرکان.
* داینەمیکی گەرمی: گەرمی و پلەی گەرمی، شلبوونەوە و بەستن، بزوێنەرەکان.
* لەرینەوەی دیاردە شەپۆلییەکان: جۆرە تایبەتییەکانی جووڵەی بەپات، سپرینگ، پەندۆڵ، دەنگ.
* بیناییەکان: ڕووناکی، ئاوێنەکان، ھاوێنەکان، ڕانگ.
* کارۆموگناتیسی: کارەبا، موگناتیس، بارگەی کارەبا، سووڕەکانی کارەبا، موگناتیسی ھەمیشەیی، موگناتیسی کارەبایی.
* ڕێژەیی: تەنۆلکە کوڵاوەکان بە ھەر خێراییەک، بەریەک کەوتنی تەنۆلکەکان.
* میکانیکی کوانتەم: ڕەوشتی تەنۆلکە وردیلەکان، پێکھاتەی گەردیلە.
* فیزیای دۆخی ڕەقی: باس لە گشت تایبەتمەندییەکانی ماددەی ڕەق دەکات، وەک: گەرمی، کارەبایی، موگناتیسی و ھتد.
* فیزیای ناوەکی: باس لە ناوکە گەردیلە دەکات.

## پێڕستی ئەو کەسانەی کە وەرگری خەڵاتی نۆبڵن لە فیزیادا

پێڕستەکە ببینە لێرەوە

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Physics»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢١.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی زانست
* دەروازەی گەردوون
* دەروازەی وزە