Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# دژە سامییەت

| دژە سامییەت |
| --- |
|  |
| لقی | ڕەگەزپەرستی، زینۆفۆبیا |
| بابەتی لاوەکی | social exclusion |
| Named by | Moritz Steinschneider |
| دەبێتە ھۆکاری | hatred، پۆگرۆم، persecution of Jews، جینۆساید |
| جێبەجێکار | antisemite |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

نەخشێکی دارین کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٤٧٨ نیشانی دەدات کە چۆن جووەکان دەسووتێندرێن دوای ئەوەی تاوانبار کرابوون بە پیسکردنی قوربانی پیرۆز.
**دژە سامییەت** یان **دژە جوو** (بە ئینگلیزی: Anti-Semitism) زاراوەیەکە بە دژە جوولەکایەتی دەدرێت وەک گرووپێکی ڕەگەزی و ئایینی و نەتەوەیی. واتای وشەیی یان زمانەوانیی دەستەواژەکە بریتییە لە «دژی سامییەت» و ھەندێکجاریش بە «نا سامییەت» وەرگێڕدراوە. ئەم زاراوەیە بۆ یەکەمجار لەلایەن زانای ئەڵمانی ویلھێلم مارەوە بەکارھێنرا بۆ وەسفکردنی شەپۆلی دووژمنایەتی جووەکان لە ئەورووپای ناوین لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا. ھەرچەندە عەرەب و ئاشووری و ئەوانی دیکە سەر بە سامییەکانن، بەڵام دووژمنایەتییان بە دژە جوو پۆلێن ئەکرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ئایین
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی زانستی سیاسەت
# پێپسی

دڕوشمی پیپسی لە ٢٠٢٣ ەوە.
**پێپسی** (بە ئینگلیزی: Pepsi) خواردنەوەیەکی گازیە لەبەرھەم ھێنانی ھاوبەشگای پیپسیکۆی جیھانییە (PepsiCo). بۆیەکەم جار لە ساڵی ۱٨۹۳ یەکەم بەرھەمەکانی کەوتە بازاڕەوە لەگەڵ ھەریەکە لەجۆرەکانی تری بەرھەمی ھاوبەشگاکە وەک مێرندا و سێڤن ئاپ، لەگەڵ ھەندێ لە خواردنی خێڕای وەک کاڵسناکس، بەرھەمەکانی پیپسی لەسەرانسەری جیھان بەربڵاوە بەڵام لەھەر وڵاتە و بە ئاستێک لە ڕووی درووستی و باشیەکەیەوە.

## ناونانی پێپسی

لە ئەنزیمی پیپسین وەرگیراوە، ئەنزیمێکی ھەرس کەرە، لەبەر ئەوەش کە سەرتای خستنە بازاڕی تەنھا لەم پێکھاتەیە پێک ھاتبوو، ناوی ئەنزیمی پیپسینیش لە بنەڕەت دا وشەیەکی یۆنانیە بە واتای ھەڕس دێت. بە Greek: Πέπσιςـ.

## کاریگەریە تەندرووستیەکانی

ھەموو خواردنەوە گازیەکانی ئەمڕۆ ترشی فۆسفۆریکی تێدەکرێت، کە کاریگەری خڕاپ و ڕاستەوخۆی ھەیە بۆ سەر ئێسقانەکان.

پیپسی ھەروەک ھەموو خواردنەوە گازیەکانی تر ڕێژەیەکی زۆڕ لە شەکری تێدەکرێت، کە ھۆکاری سەرەکی تووش بوونە بەنەخۆشی شەکرە و کلۆربوونی ددانەکان، ھەروەھا پاشکۆی گازی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن بەکاردێت لەکاتی درووست کردنی لەھەندێ وڵات لەبری ئەمە کالسیۆم بەکاردێنن کە دەبێتە ھۆی داڕمانی ئێسقانەکان.

## پێکھاتە

لە وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا پیپسی پێک دێت لە:ئاوی گازدار، خواردنەوەی فرەکتۆز، ڕەنگی کەرامیل، شەکر، ترشی فۆسفۆریک، کافایین، ترشی لیمۆ و تامی سرووشتی. لە ھەرێمی کوردستان پێک دێت لە:ئاوی گازدار (گازاو)، شەکر، ڕەنگ، ترشە ماددە، کافیین، گیراوەی شیری، تام.

## بابەتە ھاوپێچەکان

* مێرندا
* سێڤن ئاپ

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ماڵپەری فەرمی ھاوبەشگای پیپسی، جیھان.
* ماڵپەری فەرمی ھاوبەشگای پیپسی، خۆڕھەڵاتی ناوەڕاست.

* دەروازەی خۆراک
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کۆمپانیا
* دەروازەی خواردنەوە
# دین مارتن

| دین مارتن |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Dean Martin |
|  |
| لەدایکبوون | ٧ی حوزەیرانی ١٩١٧ Steubenville، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| مردن | ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥(١٩٩٥-١٢-٢٥) (٧٨ ساڵ ژیاوە) Beverly Hills, California، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| بەشێکە لە | Martin and Lewis |
| وڵاتی وەرزش | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| ناوی کاتی لەدایکبوون | Dino Paul Crocetti |
| ناوی خوازراو | The King of Cool، Dino، Dino Martini |
| ھۆی مەرگ | small cell carcinoma، pulmonary emphysema |
| شوێنی ناشتن | گۆڕستانی وێستوود |
| باوک | Gaetano Crocetti |
| دایک | Angela Barra |
| ھاوسەر | Jeanne Martin |
| منداڵ | دین پاوڵ مارتن، Deana Martin، Ricci Martin |
| خزمەکان | Veronica J. Valentini |
| زمانەکانی ئاخاوتن | زمانی ئینگلیزی |
| پەروەردە | Steubenville High School |
| دەستپێکی چالاکی | ١٩٣٢ |
| ئەندامی حیزبی | پارتی کۆماری |
| ئایین | lapsed Catholic |
| وەرزش | مستانی |
| Partner in business or sport | جێری لویز |
| ناکۆکی | جەنگی جیھانیی دووەم |
| جۆری دەنگ | باریتۆن |
| ئامێری مۆسیقا | دەنگ |
| خشتەی تۆمارەکان | Dean Martin discography |
| ئەندامی | Rat Pack |
| کۆمپانیای تۆمارکردن | Capitol Records، Reprise Records، MGM Records، EMI |
| خەڵاتەکان | Grammy Lifetime Achievement Award، ئەستێرە لەسەر ڕێڕەوی ناوبانگ لە ھۆلیوود |
| وێبگە |  |
| Documentation files at | SAPA Foundation, Swiss Archive of the Performing Arts |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**دین مارتن** (بە ئینگلیزی: Dean Martin؛ ٧ی حوزەیرانی ١٩١٧ لە ستیوبنڤیل، ئۆھایۆ – ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥ لە بێڤەرلی ھیڵز، کالیفۆرنیا) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو. لە ١٩٤٠ دەستی بە چالاکی کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دین مارتن لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی کۆمیدیا
* دەروازەی مۆسیقا
# بڕایان کرانستن

| بڕایان کرانستن Bryan Cranston  |
| --- |
| بڕایان لە ٢٠١٤ |
| لەدایکبوون |  (١٩٥٦-٠٣-٠٧) ٧ی ئازاری ١٩٥٦ کانۆگۆ پاڕک، لۆس ئانجلەس، ئەمریکا |
| پیشە | ئەکتەر، دەرھێنەر، بەرھەمھینەر |
| چالاکبوون | ١٩٨٠-ئێستا |
| خەڵاتەکان | خاوەنی ١ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب (٢٠١٤) |

**بڕایان لی کرانستن**  (لەدایکبووی ٧ی ئازاری ١٩٥٦) ئەکتەر، نووسەر، دەرھێنەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. بە بەرجەستەکردنی ڕۆڵی ھاڵ لە زنجیرەی کۆمیدیی کەناڵی فۆکس، *ماڵکۆڵم ئین دە میدڵ* (٢٠٠٠–٢٠٠٦)، واڵتەر وایت لە زنجیرەدرامای تاوانی ئەی ئێم سی، *گۆڕانی خراپ* (٢٠٠٨–٢٠١٣)، و دکتۆر تیم واتڵی لە زنجیرەی کۆمیدیی ئێن بی سی، *ساینفێلد* (١٩٩٤–١٩٩٧) ناسرا.

کڕانستن لە زنجیرەی گۆڕانی خراپ توانیی چوار جار خەڵاتی ئێمی بباتەوە بۆ باشترین ئەکتەری سەرەکی لە زنجیرەیەکی درامادا لە ساڵانی ٢٠٠٨، ٢٠٠٩. ٢٠١٠ و، ٢٠١٤. ئەمە جگە لەوەی دوو جاری تر وەک بەرھەمھێنەری زنجیرەکە خەڵاتەکەی بردووەتەوە.

کڕانستن سێ جاریش بۆ ڕۆڵەکەی لە زنجیرەی (Malcolm in the Middle) پاڵێوراو کرا، و ٥ جاریش بۆ خەڵاتی گۆڵدن گلۆب، کە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتەکەی بردەوە. ھەروەھا کڕانستن خەڵاتێکی تۆنی بردۆیەوە بۆ بەرجەستەرکردنی ڕۆڵی سەرۆکی پێشووی ئەمریکا (لیندن جۆنسن).

کڕانستن لە چەندەھا فیلمی جیا جاش دەرکەوتووە وەک (Saving Private Ryan) لەسالی ١٩٩٨، و فیلمی (Little Miss Sunshine) لە ساڵی ٢٠٠٦، (Argo) لە ساڵی ٢٠١٢. و ڕۆڵی سەرەکیش لە فیلمی (Godzilla). فیلمەکانی داھاتووی کڕانستن بریتی دەبن لە ڕۆڵی دەنگی باوکی پۆ لە ئەنیمەیشنی پاندای کونگ فو ٣دا و ھەروەھا لەپاڵ چەندان ئەکتەری بەناوبانگیش لە فیلمی (In the Dubios Battle)دا بەشدار دەبێت.

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی کۆمیدیا
* دەروازەی شانۆ
# براندۆن دیوایلد

| براندۆن دیوایلد |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Brandon deWilde |
|  |
| لەدایکبوون | ٩ی نیسانی ١٩٤٢ بڕۆکلین، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| مردن | ٦ی تەممووزی ١٩٧٢(١٩٧٢-٠٧-٠٦) (٣٠ ساڵ ژیاوە) Lakewood, Colorado، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| ھۆی مەرگ | ڕووداوی ھاتووچۆ |
| شوێنی ناشتن | Pinelawn Memorial Park |
| زمانی زگماکی | زمانی ئینگلیزی |
| زمانەکانی ئاخاوتن | زمانی ئینگلیزی |
| زمانی نووسین | زمانی ئینگلیزی |
| پیشە | ئەکتەری شانۆ، ئەکتەری تەلەڤیزیۆن، ئەکتەری فیلم، ئەکتەر |
| پەروەردە | New Lincoln School، Professional Children's School |
| دەستپێکی چالاکی | ١٩٥٠ |
| خەڵاتەکان | Donaldson Awards |
| پاڵێوراوە بۆ | Academy Award for Best Supporting Actor |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**براندۆن دیوایلد** (بە ئینگلیزی: Brandon deWilde؛ ٩ی نیسانی ١٩٤٢ لە بڕۆکلین – ٦ی تەممووزی ١٩٧٢ لە دێنڤەر) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو. لە ١٩٥٠ دەستی بە چالاکی کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* براندۆن دیوایلد لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی شانۆ
# ١٩٦٠ لە نەرویژ

**ڕووداوەکانی سالی ١٩٥٩ لە نەرویژ**

## ڕووداوەکان

## لەدایک بوونە دیارەکان

* ٧ی شوبات – ئینگەن فۆس، سیاسەتمەدار
* ٢٩ی ئازار - سۆنجا ماندت بارتھۆڵسن سیاسەتمەدار
* ٢٧ی نیسان - ھانی ھێگ، یاریزانی پێشووی تۆپی دەست
* ٢٦ی حوزەیران – ڕیگمۆر ئاسەرود، سیاسەتمەدار
* ١١ی کانوونی یەکەم – فرۆد گریتن، نووسەر و ڕۆژنامەنوس

## مردنەکان

* ١٥ی کانوونی دووەم - کارل فرێدریک ھۆڵمبۆی ئەندازیار (لەدایکبووی ١٨٨٢)
* ٢٨ ی ئەیلوول - گابریل کیلەند، تەلارساز، شێوەکار و دیزاینەر (لەدایکبووی ١٨٧١)
* ١٣ کانوونی یەکەم - کریستۆفەر ھۆرنسۆرد، سیاسەتمەدار و سەرۆک وەزیرانی نەرویژ (لە دایکبووی ١٨٥٩).

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1960 in Norway»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠.

* دەروازەی مێژوو
# چاد مەکوین

| چاد مەکوین |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Chad Mcqueen |
|  |
| لەدایکبوون | ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠ لۆس ئانجلەس، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| مردن | ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤(٢٠٢٤-٠٩-١١) (٦٣ ساڵ ژیاوە) Palm Desert, California، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| ناوی خوازراو | Chad McQueen |
| باوک | ستیڤ مەکوین |
| دایک | Neile Adams |
| منداڵ | ستیڤن ڕ.مەکوین |
| زمانی زگماکی | زمانی ئینگلیزی |
| زمانەکانی ئاخاوتن | زمانی ئینگلیزی |
| زمانی نووسین | زمانی ئینگلیزی |
| پیشە | بەرھەمھێنەری فیلم، racing automobile driver، ئەکتەری فیلم |
| دەستپێکی چالاکی | ١٩٧٨ |
| کۆتایی ساڵانی چالاکی | ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ |
| وەرزش | پێشبڕکێی ئۆتۆمۆبیل |
| سەردەم | سەدەی ٢٠ەم |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**چاد مەکوین** (بە ئینگلیزی: Chad McQueen؛ لەدایکبووی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٠ لە لۆس ئانجلەس) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. لە ١٩٨٤ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی مناڵی کاراتێدا کردووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* چاد مەکوین لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
# ڕۆبێرت ئێف سیمۆن

| ڕۆبێرت ئێف سیمۆن |
| --- |
|  |
| لەدایکبوون | ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٨ Mansfield، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| مردن | ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢(١٩٩٢-١١-٢٩) (٨٣ ساڵ ژیاوە) تارزانا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| ھۆی مەرگ | جەڵدەی دڵ |
| شوێنی ناشتن | Oakwood Memorial Park Cemetery |
| زمانی زگماکی | زمانی ئینگلیزی |
| زمانەکانی ئاخاوتن | زمانی ئینگلیزی |
| زمانی نووسین | زمانی ئینگلیزی |
| پیشە | ئەکتەر، ئەکتەری تەلەڤیزیۆن، ئەکتەری شانۆ، ئەکتەری فیلم |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ڕۆبێرت ئێف سیمۆن** (بە ئینگلیزی: Robert F. Simon؛ ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٨ لە مانسفێڵد، ئۆھایۆ – ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢ لە تارزانا، لۆس ئانجلەس) ئەکتەرێکی ئەمریکی بوو. لە ١٩٥٠ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ١٩٨٥ بەردەوام بووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ڕۆبێرت ئێف سیمۆن لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ئەکتەران
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# فێربوونی بەھێزکردنەوە

| فێربوونی بەھێزکردنەوە |
| --- |
| لقی | فێربوونی مەکینە |
| بەشێکە لە | فێربوونی مەکینە |
| کۆد (٢٠١٢) | 10010261 |
| تاگی "ستەک ئێکسچەینج" |   |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**فێربوونی بەهێزکردنەوە** (بە ئینگلیزی: **Reinforcement learning RL**) بوارێکە لە فێربوونی ئامێر کە پەیوەستە بە چۆنیەتی کارمەندانی زیرەک کە دەبێت لە ژینگەیەکدا کردار بکەن بۆ ئەوەی چەمکی کۆی پاداشتێک زیاد بکەن. فێربوونی بەهێزکردن یەکێکە لە سێ شێوازی فێربوونی بنەڕەتیی ئامێر، لەگەڵ فێربوونی چاودێریکراو و فێربوونی چاودێرینەکراو.

فێربوونی بەهێزکردنەوە جیاوازە لە فێربوونی چاودێریکراو لە نەبوونی پێویستی بە جووتەکانی تێخراو/دەرهاویشتە کە پێشکەشکراون، و نەبوونی پێویستی بۆ کرداری نزم بۆ ڕاستکردنەوەی ئاشکرا (واتە وردکردنەوەی ئەوەی کە چی پێویستە ڕاست بکرێتەوە لە کاتی هەڵەکردندا). لەجیاتی ئەوە جەخت لەسەر دۆزینەوەی هاوسەنگی دەکات لەنێوان گەڕان (ناوچە نەناسراوەکان) و ئیستیغلالکردن (ی زانینی ئێستا).

ژینگە بە شێوەیەکی نموونەیی لە شێوەی پرۆسەی بڕیاردانی مارکۆڤ (MDP) دا دەنووسرێت، چونکە زۆرێک لە ئەلگۆریتمەکانی فێربوونی بەهێزکردنەوە بۆ ئەم چوارچێوەیە تەکنیکی پرۆگرامکردنی داینامیکی بەکاردەهێنن. جیاوازی سەرەکی لەنێوان شێوازەکانی پرۆگرامکردنی داینامیکی کلاسیکی و ئەلگۆریتمەکانی فێربوونی بەهێزکردنەوە ئەوەیە کە ئەم دواینانە زانیاری لەسەر مۆدێلی بیرکاریی ورد لە MDP هەڵناگرن و ئامانجیان MDP گەورەیە کە تێیدا بەکارهێنانی شێوازە کتومتەکان ئەستەمە.

## پێناسە

 چوارچێوەی نموونەیی سیناریۆی فێربوونی بەهێزکردنەوە (RL): بریکارێک کردارێک لە ژینگەیەکدا ئەنجام دەدات، کە لێکدەدرێتەوە بۆ پاداشت و نوێنەرایەتی دۆخ، کە دەگەڕێندرێتەوە بۆ بریکارەکە.
بەھۆی گشتی بوونیەوە، فێربوونی بەهێزکردنەوە لە زۆر بواری زانستی لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرێت، وەک تیۆری یاری، تیۆری کۆنترۆڵ، توێژینەوەی ئۆپەراسیۆنەکان، تیۆری زانیاری، گەشەپێدانی بنچینەی لاساییکردنەوە، سیستەمی فرە بریکار، زیرەکیی سوارم، و هەروەها ئامار. لە توێژینەوە و نووسراوەکانی کۆنترۆڵکردنی ئۆپەراسیۆنەکاندا، فێربوونی بەهێزکردن پێی دەوترێت *بەرنامەدانانی داینامیکی نزیکەیی،* یان بەرنامەدانانەکانی دەماری. کێشەکانی بەرژەوەندی لە فێربوونی بەهێزکردن هەروەها لە تیۆری کۆنترۆڵکردنی 'گونجاو' لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە، کە بەزۆری پەیوەستە بە بوون و دیاریکردنی چارەسەرە گونجاوەکان، و ئەلگۆریتمەکان بۆ کۆمپیوتەراندنی وردیان، و کەمتر لەگەڵ فێربوون یان نزیکبوونەوە، بەتایبەتی لە نەبوونی مۆدێلێکیی بیرکاریی ژینگەکەدا. لە ئابووری و تیۆری یاری، فێربوونی بەهێزکردنەوە دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی چۆن هاوسەنگی لەوانەیە لەژێر 'ڕەفتاری چوارچێوەدار'دا سەرهەڵبدات.

فێربوونی بەهێزکردنی بنەڕەتی وەک پرۆسەی بڕیاردانی مارکۆڤ (MDP) مۆدێل دەکرێت:

* کۆمەڵێک دۆخی ژینگە و بریکار، S؛
* کۆمەڵێک کردار، A، لەلایەن بریکار؛
* ئەگەری گواستنەوە (لە کاتی WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) لە دۆخێکەوە بۆ دۆخێکی تر لەژێر کرداردا. WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 دەکاتە خەڵاتێکی ڕاستەوخۆی دوای گواستنەوە لە WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 ەوە بۆ WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 بە کرداری WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 .

## پێڕست

## سەرچاوەکان

* دەروازەی زانستی کۆمپیوتەر
# ٦ی حوزەیران

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | حوزەیران | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ | 0٦ |
| 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ١٣ |
| ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ | ٢٠ |
| ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ | ٢٧ |
| ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**٦ی حوزەیران** ١٥٧ەم ڕۆژی ساڵە (١٥٨ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ٢٠٨ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

* ١٩٨٨ - دەستگیرکردن و بێسەروشوێنکردنی مامۆستا ناسری سوبحانی لە سنە .

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

---

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# کوردیی کەڵھوڕی

**کەڵھوڕی** یان **کلھڕی** ناوی یەکێک لە زارەکانی دیالێکتی کوردیی باشوورییە و خێڵی کەلھوڕ بەم زارە کە بەشێک لە دیالێکتی کوردیی باشوورییە قسە دەکەن.

## شێوەزارەکانی کوردیی باشووری

کوردیی باشووری لەم وەچە زارانە پێکھاتووە:

1. کەڵھوڕی
2. کرماشانی-قەسری
3. کولیایی-گەڕووسی
4. فەیلی-ئیلامی.
5. کرنی
6. سنجاوی-زەنگنەیی
7. خزڵی
8. شێخ بزەینی
9. مەڵگشایی
10. بەیرەیی (بەدرەیی)
11. کوردەلی

کەڵھوڕی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە شارەکانی وەک شاباد (ئارووناوا)، گیەڵان، ئەیوان، سەرپێڵ زەھاو ھەیە.

## ناو

"کەڵھوڕ" ناوی گەورەترین عەشیرەتی کوردە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان. ھەروەھا سەرچاوە ئێرانییەکانیش دەڵێن کە عەشیرەتی کەڵھوڕ گەورەترین عەشیرەتە لە دوای قەشقایی.

## سەرچاوەکان
# سوخومی

| سوخومی |
| --- |
| بە ئەبخازی: Аҟәа |
|  |
| ناو بە زمانی فەرمی | Аҟәа، სოხუმი |
| زمانی فەرمی | زمانی ئەبخازی، زمانی ڕووسی |
| وڵات | گورجستان، ئەبخازیا |
| ناوچەی کاتی | UTC+03:00، Moscow Time |
| پۆتانی شوێن | ٤٣°٠′١٣″N ٤١°١′٩″E |
| ئەندامی | International Black Sea Club |
| دانیشتووان | ٦٤٬٤٤١ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٢٠ مەتر |
| خوشکەشارەکان | تیراسپۆڵ، Bandırma، Kursk، نیژنی نۆڤگۆرۆد، کراسنۆدار |
| ڕووبەر | ٢٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | 384900، 6600 |
| وێبگە |  |
| کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل | ABH |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سوخومی** (پێشتر بە **سەخوم** یان **قەڵای سەخوم** ناسرابوو، بە تورکی عوسمانی: صخوم قلعه) پایتەختی کۆماری ئەبخازیایە کە نیوە دانپێدانراوە. شارەکە لە کاتی شەڕی ئەبخاز و جۆرجیا لە ساڵانی نەوەدەکاندا زیانێکی زۆری بەرکەوت. دەکەوێتە کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی دەریای ڕەش، شارێکی بەندەریی گرنگە. شارەکە فڕۆکەخانەیەکی ھەیە کە فڕۆکەخانەی سوخومی-دراندایە. شارەکە لە دوای جەنگی ئەبخازستان لە ساڵانی ١٩٩٢–١٩٩٣ لەژێر کۆنترۆڵی حکوومەتی کۆماری ئەبخازیادایە. فڕۆکەخانە و بەندەر و وێستگەیەکی سەرەکی شەمەندەفەری ھەیە و بەھۆی کەناراوەکانی و ھاوینەھەواری تەندروستی و ئاوی کانزایی و کەشوھەوای ژێر کەمەرەییە. ھەروەھا ئەندامی یانەی نێونەتەوەییی دەریای ڕەشە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
* دەروازەی جوگرافیا
# گواستنەوە

گواستنەوە لە ڕێگای ئاو
**گواستنەوە** حاڵەتی بردنی مرۆڤ، کەل و پەل، حەیوان یان هەر شتێکی دیکەیە لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی

## بەستەرە دەرەکییەکان

گواستنەوە لە کێرلی

* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
# زمانی باڤاری

| زمانی باڤاری |
| --- |
|  |
| لقی | Upper German |
| ناو بە زمانی فەرمی | Boarisch |
| وڵات | نەمسا، ئەڵمانیا |
| پۆتانی شوێن | ٤٨°٠′٠″N ١٢°٣٠′٠″E |
| Dialect of | زمانی ئەڵمانی |
| Has grammatical gender | masculine، feminine، neuter |
| سیستەمی نووسین | ئەلفوبێی لاتین |
| Uses capitalization for | ناو |
| UNESCO language status | 2 vulnerable |
| Ethnologue language status | 5 Developing |
| کۆدی زمانی ویکیمیدیا | bar |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**باڤاری** (بە ئەڵمانی: *Bairisch* [ˈbaɪrɪʃ] ( گوێگرتن) زاراوەیەکی زمانی ئەڵمانییە کە لە ناوچەی باڤاریا قسەی پێدەکرێت، کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا. یەکێکە لە چەند زاراوەیەک کە کۆمەڵە زاراوەی ئەڵمانی سەرەوە پێکدەھێنن، کە لە باشووری ئەڵمانیا و نەمسا و بەشێک لە سویسرا قسەیان پێدەکرێت.
باڤاری چەندین تایبەتمەندی جیاوازی ھەیە کە لە ئەڵمانی ستاندارد جیای دەکاتەوە. یەکێک لە جیاوازییە ھەرە دیارەکان، بێژەکردنییەتی. زمانی باڤاریان مەیلیان ھەیە وشەکان بە جەختکردنەوەیەکی بەھێزەوە لەسەر بزوێنەکان بڵێنەوە و زۆرجار لەبری تاکە بزوێن دوو دەنگی (دوو دەنگی بزوێن پێکەوە) بەکاردەھێنن. بۆ نموونە وشەی «بیێر» (بیرە) بە زمانی باڤاری بە «بۆر» دەخوێندرێتەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی زمان
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی ئەڵمانیا
# ئایپاد

**ئایپاد** (بە ئینگلیزی: iPad) یەکێکە لە ئامێرە داھێنراوەکانی کۆمپانیای ئەپڵ، یەکەم زنجیرەی ئەم بەرهەمە ئایپاد ١ بوو لە ٣ی نیسانی ساڵی ٢٠١٠ دەرچوو.

ستیڤ جۆبزی داهێنەر و دامەزرێنەری کۆمپانیای ئەپڵ لەکاتی پێشکەشکردنی ئامێری ئایپاد ١
## دەرچوونەکان

* ئایپاد ١ : ٣ی نیسانی ساڵی ٢٠١٠
* ئایپاد ٢ : ١١ی ئازاری ساڵی ٢٠١١
* ئایپاد ٣ : ١٦ی ئازاری ساڵی ٢٠١٢
* ئایپاد ٤ : ٢ی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٢
* ئایپاد ئێیر : ١ی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٣
* ئایپاد ئێیر ٢ : ٢٢ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٤

ماڵپەڕی سەرەکی ئەپڵ

* دەروازەی ئەپڵ
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کۆمپیوتەر
* دەروازەی دەیەی ٢٠١٠
* دەروازەی زانستی کۆمپیوتەر
# دیزاینەر

دیزاینەری (چینی)دیزاینەر کەسێکە کە دیزاین دەکات. دیزاینەر دەتوانێت کەسێک بێت کە وەک کارێکی سەربەخۆ مامەڵە لەگەڵ دیزاین بکات؛ یان دیزاین وەک وێنەکێشانێکی سەرەتایی بۆ کارێکی هونەری؛ یان پلاندانانی پێشوەختە و ڕێکخستن بۆ کارێکی پراکتیکی بەکاردەهێنێت. لە حاڵەتی یەکەم و دووەمدا، کولتوور و دیدگای هونەرمەند و هەروەها باری دەروونی، هۆکاری سەرەکین لە پرۆسەی دیزاینەکەیدا. لە حاڵەتی سێیەمدا، چارەسەرکەرێکی داهێنەرانەیە کە فێری بووە: سەرەتا تێگەیشتن، دواتر پلانێک بکێشێت، پاشان دیزاینێک جێبەجێ بکات کە ئەرکێک یان پەیامێکی دیاریکراو بە شێوەیەکی بینراو و خەیاڵی پێشکەش بە بینەرێکی دیاریکراو بکات یان دەریببڕێت .

فاکتەری سەرەکی لە دیزاینەکەدا باری دەروونی-دەروونناسی کەسەکە و یەکێک لە هۆکارە گرنگەکانی سەرهەڵدانی ئەو توخمەش هێڵەکە. هێڵ و جوڵە دوو دیاردەن کە هەمیشە پێکەوە دروست دەبن و پەیوەندییان بە یەکەوە هەیە. هەر کاریگەریەکی بینراو کە هێڵەکە دروستی بکات پەیوەندی بە باری دەروونی و جەستەیی دیزاینەرەوە هەیە؛ باری سۆزداری دیزاینەر، خۆشی و خۆشی، خەم و سۆز، ئارامی و لاوازی و تەنانەت دوعاش. کەواتە دەتوانین بڵێین کە هێڵ ئامرازێکە بۆ تۆمارکردنی هەست و سۆزی ناوەوەی دیزاینەر و کاردانەوەکانی بەرامبەر بە جیهانی دەرەوە. شتێکی تر ئەوەیە کە سیستەمی بینینی هەموو مرۆڤەکان لەیەک دەچن، بەڵام ئێمە دیزاینی جۆراوجۆری هونەرمەندان دەبینین، کە هۆکارەکەی باری دەروونی و سیستەمی دەماری هەر کەسێکە کە جیهان بە شێوازی خۆی دەبینێت.

نموونەی دیزاینەری کورد بەرەکات قورتاس

## سەرچاوەکان
# کتێبخانەی نەتەوەییی ئیسپانیا

کتێبخانەی نەتەوەیی ئیسپانیا
**کتێبخانەی نەتەوەیی ئیسپانیا** (بە ئیسپانی: Biblioteca Nacional de España) کتێبخانەیەکی گشتیی سەرەکییە کە لە مادرید پایتەختی وڵاتی ئیسپانیا ھەڵکەوتووە. ئەم کتێبخانەیە گەورەترین کتێبخانەی ئیسپانیایە و بە یەکێک لە گەورەترین کتێبخانەکانی جیھان لە قەڵەم دەدرێت. کتێبخانەی نەتەوەیی ئیسپانیا لە ساڵی ١٧١٢ی زایینی دروست بووە و ئێستا خاوەنی زیاتر لە ٢٦ میلیۆن بەرھەمە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئیسپانیا
# چەشنی فیلم

فیلمە ڕۆژاواییەکان ئەوانەن کە "لە ڕۆژاوای ئەمریکادا جێگیرکراون کە خەبات و لەناوچوونی سنووری نوێ بەرجەستە دەکەن".  لە وێنەکەدا: کلینت ئیستوود لە فیلمی سپاگێتی وێستەرن بۆ مستێک دۆلار (١٩٦٤)
**ژانەری فیلم** یان **چەشنی فیلم** (بە ئینگلیزی: Film Genre) بەکاردێت بۆ پۆلێنکردنی فیلمەکان بە پشتبەستن بە لێکچوونە بابەتییەکان و ئەو چیرۆکەی کە فیلمەکە لەسەری دامەزراوە. زۆربەی بیرۆکەکان سەبارەت بە ژانەری فیلمەکان لە چەمکەکانی ڕەخنەی ژانەری ئەدەبی وەرگیراون. سەبارەت بە پرسی ژانەر لە دەقی ئەدەبیدا، ڕێگەی جیاواز ھەیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ پرسی ژانەر و پێناسەکردن و پۆلێنکردنیان. جگە لە جیاوازی سەرەکی نێوان ژانەری دۆکیۆمێنتاری و خەیاڵی لە فیلمدا، دەتوانرێت ژانەر بەسەر جۆرەکانی تریشدا دابەش بکرێت. باری کیس گرانت لە کتێبی «ژانەرە سینەمایییەکان» دا دەنووسێت: «ژانەری فیلم، بە سادەیی، فیلمی بازرگانی درێژخایەنن کە چیرۆکی ئاشنا لەگەڵ کارەکتەرە ئاشناکان و لە دۆخە ئاشناکاندا لە ڕێگەی دووبارەکردنەوە و ھەمەچەشنکردنەوە دەگێڕنەوە». ڕافایل مون جەخت لەوە دەکاتەوە کە ژانری سینەما چەمکێکی ئاشنایە بۆ ھەموو بینەران کە دەیانەوێت فیلمە دڵخوازەکانیان ھەڵبژێرن، فیلمێک بە چەند وشەیەک بۆ ھاوڕێیەکیان وەسف بکەن، یان چەند زنجیرە فیلمێک کە تایبەتمەندی ھاوبەشیان ھەیە دەستنیشان بکەن، تایبەتمەندیان دابنێن و جیایان بکەنەوە. ستوارت وایتیلا ژانەری سەرگەرمی بە شێوەیەک پێناسە دەکات کە بە شەڕی کۆتایی نێوان چاکە و خراپە کۆتایی دێت. ئەم شەڕە پرسی سەرەکی ژانەرە. ئەو ژانری دراما وەک شتێکی تر جگە لە کات بەسەربردنێکی پاک، جیاواز لە ژانەرەکانی تر دەبینێت و دەڵێت: "ئێمە دراما بەکاردەھێنین بۆ سەیرکردنی ئەو بابەتانەی کە ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر ژیانمان ھەیە (توندوتیژی، ڕەگەزپەرستی، پیسبوونی ھەوا، مافی کرێکاران و ھتد)". لە دراماکەدا دوو ماف لە دژی یەکتر وەستاون. یەکێک لە نموونەکانی ژانەری دراما بریتییە لە فیلمی سەرۆک خێزان.

## ئەمانەش ببینە

### چەند ژانەرێکی فیلم

* ژانەری ئەکشن
* ژانەری سەرکێشی
* ژانەری ئەنیمەیشن
* ژانەری کۆمیدی
* ژانەری دراما
* ژانەری خەیاڵی
* ژانەری ترسێنەر
* ژانەری نوار
* ژانەری خەیاڵی زانستی
* ژانەری ھەستبزوێن
* ژانەری ڕۆژاوایی
* ژانەری نھێنی
* ژانەری تاوان
* ژانەری مێژوویی

## سەرچاوەکان

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ئەنیمەیشن
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی کۆمیک
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی خەیاڵی زانستی
* دەروازەی بۆڵیوود