Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# خولی ڕەگبیی ئەمریکی

| خولی ڕەگبیی ئەمریکی |
| --- |
| بە ئینگلیزی: National Football League |
| [[File:بینای سەرۆکایەتی NFL لە نیوەندی مانھاتن، نیویۆرک، ئەمەریکا|frameless|250px]] |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٠ |
| کورتەناو | NFL |
| کەسێکی دیار | Jerry Rice |
| سپۆنسەر | پیتزا هەت |
| وەرزش | تۆپی پێی ئەمریکی |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دۆخی یاسایی | 501(c)(6) organization |
| شوێنی بارەگاکان | 345 Park Avenue |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | AFL–NFL merger |
| Season starts | ئەیلوول |
| وێبگە |  |
| بەستەری وەسفکراو |  |
| Official shop URL |  |
| ھاشتاگ | nfl |
| Season ends | شوبات |
| بەستەر |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

دیمەنێک لە یاری ڕەگبی
**خولی ڕەگبیی ئەمەریکی** ( بە ئینگلیزی NFL یان National Footaball League ) خولێکی وەرزشی پڕۆفیشناڵی ئەمەریکیە.

یەکێکی وەرزشی ڕەگبی لەساڵی ١٩٢٠ دامەزراوە، و ژمارەیەکی پێوانەیی ھەیە لە ئامادەبوونی ھاندەرانی (٦٧،٥٩١) یاریەکە لەنێو یاریگا و یەکێکە لە بەناوبانگترین وەرزشەکانی ئەمەریکا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی تۆپی پێ
# بەیسبۆڵی خولی گەورە

| بەیسبۆڵی خولی گەورە |
| --- |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٠٣ |
| کەسێکی دیار | Willie Mays |
| وەرزش | بەیسبۆڵ |
| پۆستی سەرۆکی ئەم ڕێکخراوە | Commissioner of Baseball |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کەنەدا |
| لقەکۆمپانیاکان | خولی نیشتمانیی ئینگلتەرا، American League |
| شوێنی بارەگاکان | نیوویۆرک |
| ژمارەی چاپ | 144 |
| Season starts | نیسان |
| League level below | Minor League Baseball، Class AAA |
| وێبگە |   |
| Official shop URL |  |
| Season ends | تشرینی یەکەم |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**مەیجر لیگ بەیسبۆڵ** (**ئێم ئێڵ بی**) (بەیسبۆڵی خولی گەورە) خولێکی پیشەگەری بەیسبۆڵە لە ئەمریکای باکوور کە لە ٣٠ تیم پێکھاتووە، کە بە یەکسانی لەنێوان خولی نیشتمانی (ئێن ئێڵ) و خولی ئەمریکی (ئەی ئێڵ) دابەشکراون، بە جۆرێک ٢٩یان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و ١یان لە کەنەدایە. ئێم ئێڵ بی یەکێکە لە خولە وەرزشییە پیشەگەرە سەرەکییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدا و وەک خولی پیشەگەری پێشەنگی بەیسبۆڵ لە جیھاندا دادەنرێت. ھەر تیمێک ١٦٢ یاری لە ھەر وەرزێکدا ئەنجام دەدات، کە ڕۆژی کردنەوەی لە ماوەی ھەفتەی کۆتاییی ئازار یان ھەفتەی یەکەمی نیساندا بەڕێوە دەچێت. پاشان شەش تیم لە ھەر خولێکدا سەردەکەون بۆ پاڵەوانێتییەکی چوار قۆناغیی دوای وەرز لە مانگی تشرینی یەکەمدا، کە بە زنجیرەی جیھانی (World Series) کۆتایی دێت، کە زنجیرە پاڵەوانێتییەکی باشترینی حەوت یارییە لەنێوان پاڵەوانی ھەردوو خولەکەدا و بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٠٣ ئەنجامدراوە. بارەگای سەرەکیی ئێم ئێڵ بی لە شاری نیویۆرکە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کەنەدا
# سوپای کیشوەری

| سوپای کیشوەری |
| --- |
|  |
| دامەزران | ١٤ی حوزەیرانی ١٧٧٥ |
| ناکۆکی | شەڕی شۆڕشگێڕیی ئەمریکا |
| دامەزرێنەر | Second Continental Congress |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، Thirteen Colonies |
| گۆڕدراوە لەلایەن | سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| جێگەی دەگرێتەوە | Minutemen |
| کۆتاییھاتن | ٢ی حوزەیرانی ١٧٨٤ |
| بە فەرماندەیی | جۆرج واشینگتن |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سوپای کیشوەری** (بە ئینگلیزی: Continental Army) هێزی سەربازی سەرەکی ١٣ کۆڵۆنیەکەی ئەمریکا بوو لە کاتی شەڕی شۆڕشی ئەمریکادا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# دیکتاتۆری ڕۆم

**وشەی دیکتاتۆر** لە سەردەمی ڕۆمەکاندا بەکاردەھێندرا بۆ پۆستێکی باڵا لە سەردەمی کۆماری ڕۆمدا. پۆستی دیکتاتۆر ھەر لە سەرەتای کۆمارەکەوە لە سەدەی ٨ی پێش زایینەوە تاوەکو کۆتایی سەدەی ٣ی زایینی بوونی ھەبووە. ئەوە کەسانەی وەک دیکتاتۆر ھەڵدەبژێردران دەسەڵاتی تەواویان بەسەر وڵاتەکەدا دەبوو، ھەر لە مامەڵەکردن و سەرکوتکردنی پشێوی تاوەکو ئەرکێکی دیاریکراو، و زۆرینەی دەسەڵاتەکانی نەدەتوانرا بەرھەڵستی بکرێن. لەپێناو ڕێگری کردن لە بوونی بە تاکڕەو، دەسەڵاتەکانی دیکتاتۆر سنووردار بوون و ماوەی پۆستەکە بۆ ٦ مانگ دەبوو.

دوای جەنگی دووەمی پونیک لە کۆتایی سەدەی سێیەمی پێش زاییندا، بۆ ماوەی یەک سەدە ھیچ دیکتاتۆرێک دیاری نەکرا. بەڵام لە سەرەتای سەدەی یەکەمی پێش زاییندا نەریتەکە لەلایەن سوللا و دواتر لەلایەن جولیوس سێزارەوە زیندووکرایەوە. سوللا ستەمکارێکی تاکڕەو بوو و سیزاریش ھەرزوو دوای بوونی بە دیکتاتۆر کوژرا.

دوای مردنی سێزار، نەریتەکە بە فەرمی ھەڵوەشێنرایەوە و لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیدا ھەرگیز بەکارنەھێندرا.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Roman dictator»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢.

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی سیاسەت
# کۆماری ڕۆمانی

کونسوڵی ڕۆمانی بە یاوەری دوو لیکتۆر
بەرفراوانی کۆماری ڕۆمانی لە سەردەمی قەیسەر جولیۆس لەساڵی ٤٤ پێش زایین
**کۆماری ڕۆمانی** (بە لاتینی: Res publica Romana) سەردەمێکە لە مێژووی ڕۆمی کۆندا کە بە ڕووخانی شانشینی ڕۆم دەستی پێکردووە (کە پێدەچێت لە ساڵی ٥٠٩ پێش زایین ڕوویدابێت) و تا دامەزراندنی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی بەردەوام بووە لە ساڵی ٢٧پ.ز.  یەکێک لەو گۆڕانکارییە دیارانەی کە لە سەردەمی کۆماردا ڕوویدا، فراوانبوونی دەسەڵاتی دەوڵەتی ڕۆمانی بوو لە شاری ڕۆماوە بۆ زلھێزێکی گەورە کە فەرمانڕەوایی تەواوی حەوزی دەریای ناوەڕاستی دەکرد.  لە ماوەی ٢٠٠ ساڵی یەکەمی مێژووی خۆیدا، کۆماری ڕۆمانی توانی کاریگەری خۆی - لە ڕێگەی ھاوپەیمانی و شەڕەکانەوە لە ھەمان کاتدا - لە ناوەڕاستی ئیتاڵیاوە فراوان بکات، تا ئەو کاتەی کۆنترۆڵی خۆی بەسەر تەواوی نیمچە دوورگەی ئیتاڵیادا درێژکردەوە.  دوای سەدەیەک ڕۆما بە شەڕی دووبارەبووەوە دەستی بەسەر باکووری ئەفریقا و ھیسپانیا و ئەو شوێنەی ئێستادا گرت کە ئێستا لە باشووری فەڕەنسایە، تا کۆتایی سەدەی یەکەمی پێش زایین کۆماری ڕۆما باقی فەڕەنسای مۆدێرن و یۆنان و زۆربەی وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاستی لەخۆ گرتبوو.  بەڵام لەھەمانکاتدا زنجیرەیەکی درێژخایەنی گرژیی ناوخۆیی لە دەوڵەتدا ھەبوو کە نوقمی شەڕی ناوخۆیی گەورەی کرد، کە بە تیرۆرکردنی قەیسەر جولیۆس گەیشتە لوتکە و بە ڕووخانی کۆمار و دامەزراندنی ئیمپراتۆریەت.  ناتوانرێت وادەی گواستنەوە لە کۆمارەوە بۆ ئیمپراتۆریەت بە وردی دیاری بکرێت، مێژوونووسان چەندین بەرواریان پێشنیار کردووە، لەوانە بەزاندنی ڕووباری ڕوبیکۆن لەلایەن سوپای قەیسەرەوە لە ساڵی ٤٩پ.ز، دانانی قەیسەر وەک دیکتاتۆرێک تا ھەتایە لە ساڵی ٤٤پ.ز، و شکستی مارکۆس ئەنتۆنیۆس و کلیۆپاترای حەوتەمی ھاوسەری لە شەڕی ئەکتیۆم لە ساڵی ٣١پ.ز، بەڵام زۆربەی مێژوونووسان پەنا بۆ ئەو بەروارە دەبەن کە ڕۆمانە کۆنەکان خۆیان وەک بەرواری کۆتایی کۆماریان دانا، ئەمەش ئەو کاتەیە کە ئەنجومەنی پیرانی ڕۆمانی دەسەڵاتی بێسنووری بە یەکەم ئیمپراتۆر ئۆکتاڤیان بەخشی و لە ساڵی ٢٧ی پ.ز نازناوی ئۆگستۆسی پێبەخشی.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئیتاڵیا
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی بولگاریا
* دەروازەی ئەورووپا
* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی وڵاتەکان
# نیوئۆرلەنس

ئاڵا
**نیوئۆرلەنس** یان (ئۆرلەنسی نوێ) بە ئینگلیزی: ) شارێکە لە شارەکانی ئەمەریکا وە گەورەترین شارە لە ویلایەتی لویزیانا شارەکە ٩٠٧ کیلۆمەتر دووجایە و بەپێی لێکۆلینەوەیەک کە لە ٢٠١٧دا کراوە ڕێژەی دانیشتووانی ٣٩٣ ھەزار و ٢٩٢ کەسە

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی
* index لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی نیوئۆرلەنس
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی فەڕەنسا
* دەروازەی مێژوو
# تۆڵێدۆ

| تۆڵێدۆ |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Toledo |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٣٣ |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| پایتەختی | Lucas County |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Lucas County |
| ناوچەی کاتی | ناوچەی کاتی ڕۆژھەڵات |
| خاکی ئاماری | Toledo metropolitan area |
| پێداچوونی ناوچەیی | Toledo urban area |
| پۆتانی شوێن | ٤١°٣٩′١٠″N ٨٣°٣٢′١٦″W |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of Toledo, Ohio |
| سەرۆک | Wade Kapszukiewicz |
| دانیشتووان | ٢٧٠٬٨٧١ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٨٧±١ مەتر |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Bedford Township |
| ڕووبەر | ٢١٧٫٩٥٣٢٦٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە، ٢١٧٫٨٨٠٣٢٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| وەسفی ئاڵا | flag of Toledo |
| کۆدی تەلەفۆن | 419 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**تۆلێدۆ** (بە ئینگلیزی: Toledo) شارێکە دەکەوێتە ئۆھایۆ, ئەمریکا، و ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٠ "٢٧٠٬٨٧١" کەس بووە.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Toledo, Ohio»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٠ی ئابی ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی شارەکان
* دەروازەی مێژوو
# ھەڵوەشاندنەوە لە ئەمریکا

| ھەڵوەشاندنەوە لە ئەمریکا |
| --- |
| لقی | abolitionism |
| بابەتی لاوەکی | abolitionism |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵوەشاندنەوە لە ئەمریکا** لە ئەمریکادا ھەڵوەشاندنەوە، ئەو بزووتنەوەیەی کە ھەوڵی کۆتاییھێنان بە کۆیلایەتی لەو وڵاتەدا دەدا، لە سەردەمی کۆلۆنیالیزمەوە تا شەڕی نێوخۆییی ئەمریکا چالاک بوو، کە کۆتایییەکەی ھەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی ئەمریکای بەدوای خۆیدا ھێنا.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Abolitionism in the United States»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٦ی ئایاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ
# فیلادێلفیا

| فیلادێلفیا |
| --- |
| شار |
| شاری فیلادێلفیا |
| Clockwise from top: Center City skyline in 2020; City Hall; College Hall, Penn Campus; Museum of Art; Delancey Street row houses in Society Hill; Liberty Bell and Independence Hall |
| ئاڵامۆرلۆگۆی فەرمیی فیلادێلفیاLogo |
| Etymology: Ancient Greek: φίλος *phílos* (beloved, dear) and ἀδελφός *adelphós* (brother, brotherly) |
| ناسناو(ەکان): "فیلی", "شاری خۆشەویستی برایانە", "ئەتینای ئەمریکا ",  and other nicknames of Philadelphia |
| دروشم(ەکان): "Philadelphia maneto" ("Let brotherly love endure" or "... continue") |
|  |
| نەخشەی فیلادلفیا |
| پۆتانەکان: ﻿ / ﻿ |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکان |
| ویلایەت | پێنسیلڤانیا |
| وڵاتە مێژووییەکان | شانشینی ئینگلتەرا شانشینی بریتانیای مەزن |
| ئیستیعمارکەری مێژوویی | شانشینی بریتانیای مەزن پارێزگای پێنسلڤانیا |
| دامەزرا | ١٦٨٢ |
| کۆمپانیای شارەوانی | ٢٥ تشرینی یەکەم ١٧٠١ |
| دامەزرێنەر | ویلیام پێن |
| دەسەڵات |
|  • جۆر | Mayor–council, consolidated city-county |
|  • دەستە | ئەنجومەنی شاری فیلادلفیا |
|  • شارەوان | جیم کێنی (پارتی دیموکرات) |
| ڕووبەر |
|  • شار | ١٤٢٫٧٠ میلی چوارگۆشە (٣٦٩٫٥٩ کیلۆمەتری چوارگۆشە) |
|  • وشکایی | ١٣٤٫٢٨ میلی چوارگۆشە (٣٤٧٫٧٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە) |
|  • ئاو | ٨٫٤٢ میلی چوارگۆشە (٢١٫٨١ کیلۆمەتری چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ٣٩ پێ (١٢ مەتر) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠٢٠) |
|  • شار | ١٦٠٣٧٩٧ |
|  • پلە | شەشەم لە
 ویلایەتە یەکگرتووەکان یەکەم لە پێنسلڤانیا |
|  • چڕی | ١١٩٤٣٫٦٨ کەس لە میلی چوارگۆشە (٤٦١١٫٥٣ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە) |
|  • گەورەشار | ٦٬٢٤٥٬٠٥١ (٧th) |
| سەرناوی دانیشتوو | فیلادێلفیا |
| ناوچەی کاتی | UTC−٥ (EST) |
|  • ھاوین (DST) | UTC−٤ (EDT) |
| کۆدەکانی زیپ | 19092–19093, 19099, 191xx |
| کۆدی تەلەفۆن | 215, 267, 445 |
| FIPS code | ٤٢–٦٠٠٠٠ |
| GNIS feature ID | 1215531 |
| Major airport | فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فیلادلفیا |
| سیستەمی ڕێگای گشتی نێوان ویلایات |    |
| ڕێگاکان |    |
| ھێڵی شەمەندەفەر | SEPTA Regional Rail, NJ Transit |
| گواستنەوەی خێرا | Broad Street Line, Market–Frankford Line, PATCO Speedline |
| ڕێگا ئاوییەکان | Delaware River Schuylkill River |
| وێبگە | www.phila.gov |

**فیلادلفیا** (بە ئینگلیزی: Philadelphia) (بە سادەیی بە فیلی ناسراوە) گەورەترین شارە لە ویلایەتی پێنسلڤانیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.
فیلادێلفیا شەشەمین شارە لە وڵاتە یەکگرتووەکان و پڕ پڕحەشیمەت ترین شاری ویلایەتی پێنسلڤانیایە، کە لە ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٬٦٠٣٬٧٩٧ بوو.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی شارەکان
# ھاریەت بیچەر ستۆ

**هاریەت ئەلیزابێس بیچەر ستۆ** (لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٨١١ لە ویلایەتی کێنتاکیی - کۆچی دوایی ١ی تەمموزی ١٨٩٦ کۆچی) یەکێکە لە بەناوبانگترین نووسەرانی ئەدەبیاتی بەرخۆدانی ڕەشپێستەکان و لایەنگرێکی چالاکە بۆ هەڵوەشاندنەوەی کۆیلایەتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی وێژە
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ژن
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی مافەکانی مرۆڤ
* دەروازەی ڕۆمانەکان
# تڕام

کۆمەڵە تڕامێک لە ڤیێنا.
**تڕام** هۆکارێکی گواستنەوەیە لە شەمەندەفەر دەچێت بەڵام بۆ هاتووچۆی ناو شار بە کاردێت نەوەک هاتووچۆی شارێک بۆ شارێکی دیکە ، مەبەستیش لەمەدا کەمکردنەوەی فشار و جەنجاڵی شەقامەکانە ، بۆیەکەمینجا تڕام لەساڵی ١٨٩٠ بەکارهات بەڵام بەو شێوەی ئێستا نا بەڵکوو بە هۆی ئەسپ و عارەبانە بوو.

* دەروازەی شەمەندەفەر
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی ڕووسیا
# سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٩٢٠)

| سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
|  |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| جێ | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٢٠ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٩٢٠**
(بە ئینگلیزی: 1920 United States census) چواردەھەمین سەرژمێریی ئەمریکا بوو، کە لە ساڵی ١٩٢٠ بەڕێوەچوو. لەو کاتەدا ژمارەی دانیشتووانی ئەمریکا ١٠٥٬٧١٠٬٦٢٠ کەس بوو. زۆرترین ژمارەی دانیشتووان لە نیویۆرک بوون، و کەمترین ژمارەی دانیشتووان لە نیڤادا بوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1920 United States census»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# بەرنامەی خەمڵاندنەکانی دانیشتووان

**بەرنامەی خەمڵاندنەکانی دانیشتووان** (**پی ئی پی**) بەرنامەیەکی نووسینگەی سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانە کە خەمڵاندنە ساڵانەییەکانی دانیشتووان و خەمڵاندنەکانی ڕێژەی لەدایکبوون، مردن، و کۆچی نێودەوڵەتی بۆ خەڵکی ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاودەکاتەوە. سەرەڕای بڵاوکردنەوەی ئەو خەمڵاندنە کۆکراوانە بۆ تەواوی وڵاتەکە، بەرنامەکە ئەو خەمڵاندنە ساڵانەییانە بەپێی تەمەن، ڕەگەز، نەتەوە، و بنەچەی ئیسپانی لەسەر ئاستی نیشتمانی، ویلایەت، شارستانی و شار و شارۆچکە بڵاودەکاتەوە. بەمەش، بەرنامەی خەمڵاندنەکانی دانیشتووان زانیاریی نوێکراوە دابین دەکات لەسەر ئەوەی کە چۆن قەبارە و دابەشبوونی دانیشتووانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ھەر ساڵێکدا گۆڕاوە لە دوای دوایین سەرژمێریی دە ساڵەی ویلایەتە یەکگرتووەکان.

ئەو خەمڵاندنانەی لەلایەن بەرنامەی خەمڵاندنەکانی دانیشتووانەوە بەرھەم دەھێنرێن، لە دیاریکردنی چۆنیەتیی دابەشکردنی بوودجە فیدراڵییەکان لە سەرتاسەری ویلایەتە یەکگرتووەکاندا بەکاردێن. خەمڵاندنە ساڵانەییەکانی دانیشتووان ھەروەھا وەک کۆنترۆڵ بۆ ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکی و ڕاپرسیی دانیشتووانی ئێستا بەکاردێن، کە ئەوانیش لای خۆیانەوە داتای جۆراوجۆری دیمۆگرافی لەسەر تایبەتمەندییە کۆمەڵایەتی، ئابووری و نیشتەجێبوونەکانی خەڵک لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەپێون.

ڕێکاری بنەڕەتی کە بەرنامەی خەمڵاندنەکانی دانیشتووان بۆ پێوانەکردنی دانیشتووان بەکاری دەھێنێت بریتییە لە وەرگرتنی ژمارەی نوێکراوەی دانیشتووان کە لەلایەن دوایین سەرژمێریی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە ڕاپۆرت کراوە، کۆی ژمارەی لەدایکبوونی ژنانی دانیشتووی ویلایەتە یەکگرتووەکان، منھای ژمارەی مردنی دانیشتووانی ویلایەتە یەکگرتووەکان، کۆی ژمارەی پوختی کۆچبەرە نێودەوڵەتییەکان. خەمڵاندنەکان بۆ ژمارەی لەدایکبوون و مردنی دانیشتووانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەسەر بنەمای داتاکانی بڕوانامەی لەدایکبوون و بڕوانامەی مردنن کە لەلایەن ناوەندی نیشتمانی بۆ ئامارە تەندروستییەکان (ئێن سی ئێچ ئێس) دابین دەکرێن. خەمڵاندنەکان بۆ پوختی کۆچی نێودەوڵەتی لەسەر بنەمای زانیارییەکانی ڕاپرسیی کۆمەڵگەی ئەمریکی، ئێن سی ئێچ ئێس، و سەرژمێریی پێشوو دابین دەکرێن.

## سەرچاوەکان
# باک ھاواردی گەورە

پۆستەری فەرمیی فیلم
**باک ھاواردی گەورە** (بە ئینگلیزی: The Great Buck Haward) فیلمێکی کۆمیدی-درامای ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٨ لە دەرھێنانی شۆن مەکگینلییە، و کۆڵین ھانکس و جۆن مالکۆڤیچ ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ھەروەھا تۆم ھانکس وەک کارەکتەری باوکی کوڕی ژیانی ڕاستەقینەی خۆی دەردەکەوێت.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «The Great Buck Howard»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤.

* دەروازەی فیلم
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
# سەکرامێنتۆ کینگز

نیشانەی یانەی سکرامێنتۆ
**یانەی سکرامێنتۆ کینگز** (بە ئینگلیزی : Sacramento Kings)‏ یانەیەکی تۆپی سەبەتەیە لە شاری سکرامێنتۆ پایتەختی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە ساڵی ١٩٤٥ دامەزرایە و ڕەنگی سەرەکی یانەکە ڕەش و وەنەوشەیی و زیوویە.

## سەرکەوتنەکان

یانەکە توانیویەتی بۆ جارێک سەرکەوتن بەدەست بهێنێت لە خوولی ئەمریکی بۆ تۆپی سەبەتە لە ساڵی ١٩٥١

## سەرچاوە

* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# میونشن

| میونشن |
| --- |
| بە ئەڵمانی: München |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١١٥٨ |
| ناو | München |
| ناو بە زمانی فەرمی | München |
| کورتەناو | M، LHM، MUC |
| خوێندنەوەی ئای پی ئەی | ˈmʏnçn̩ |
| ئەرشیڤەکان لە | Stadtarchiv München |
| ناونراوە لەدوای | monk |
| سروودی نیشتمانی | Solang der alte Peter |
| دروشم | Weltstadt mit Herz، München mag Dich |
| کیشوەر | ئەورووپا |
| وڵات | ئەڵمانیا |
| پایتەختی | باڤاریا، Munich District، Upper Bavaria |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Upper Bavaria |
| ناوچەی کاتی | UTC+01:00، UTC+02:00 |
| ناوچەی جوگرافی | Planungsregion München |
| پۆتانی شوێن | ٤٨°٨′١٥″N ١١°٣٤′٣٠″E |
| Coordinates of easternmost point | ٤٨°٨′١٤″N ١١°٤٣′٢٢″E |
| Coordinates of northernmost point | ٤٨°١٤′٥٣″N ١١°٣٠′٣″E |
| Coordinates of southernmost point | ٤٨°٣′٤٢″N ١١°٣٠′٣١″E |
| Coordinates of westernmost point | ٤٨°٩′٢٩″N ١١°٢١′٣٩″E |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Lord Mayor of Munich |
| سەرۆک | Dieter Reiter |
| ئەندامی | Climate Alliance of European cities with indigenous rainforest peoples، Mayors for Peace، Bayerischer Städtetag، Working Group of Bicycle-Friendly Municipalities in Bavaria |
| دۆخی یاسایی | Körperschaft des öffentlichen Rechts |
| دانیشتووان | ١٬٥١٠٬٣٧٨ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٥١٩±١ مەتر |
| بەشێکە لە کۆمپانیای | Regierung von Oberbayern |
| خاوەنی | Forst Kasten، Sumpflegende، Saint Christopher، Munich Olympic Stadium |
| زمانەکان | زمانی ئەڵمانی، زمانی باڤاری |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢، Beer Hall Putsch |
| خەڵاتەکان | Führerstadt، Hauptstadt der Bewegung |
| ڕووبەر | ٣١٠٫٧١ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | 80331–81929، 85540 |
| Phone number | +49-89-2330 |
| Fax number | +49-89-23326458 |
| ناونیشانی ئیمەیڵ | mailto:rathaus@muenchen.de |
| وێبگە |  |
| Terms of service URL |  |
| بەستەری سیاسەتی پاراستن |  |
| بەستەری وەسفکراو |   |
| Official jobs URL |   |
| Contact page URL |  |
| Impressum URL |  |
| ھاشتاگ | München، Munich، Muenchen |
| وەسفی نیشان | coat of arms of Munich |
| Webcam page URL |  |
| Patron saint | Benno |
| ئابووری بابەت | economy of Munich |
| Time of earliest written record | ١٤ی حوزەیرانی ١١٥٨ |
| Mastodon instance URL |  |
| کۆدی تەلەفۆن | 089 |
| کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل | M، MUC |
| Category for honorary citizens of entity | Category:Honorary citizens of Munich |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**میونخ** یان **میونچ** یان **میونشن** شارێکە دەکەوێتە ھەرێمی باڤاریا لە وڵاتی ئەڵمانیا، ئەم شارە بەسێھەم گەورە شاری وڵاتی ئەڵمانیا دێتە ھەژمارکردن لەڕووی ڕووبەرەوە ھەروەھا شارەکە لکاوە بە تەنیشتی شارەکانی بەرلین و ھامبورگ، دانیشتووانی شارەکە زۆرتر لە ١٫٤٢ ملیۆن کەسە، لەڕووی وەرزشەوە شارەکە میوانداری ئۆڵەمپیادی کردووە لە ساڵی ١٩٧٢.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەڵمانیا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئۆڵۆمپیاد
* دەروازەی ئەورووپا
* دەروازەی ئابووری
# دێنڤەر

| دێنڤەر |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Denver |
|  |
| بەشێکە لە | Denver metropolitan area |
| دامەزران | ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٥٨ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Denver |
| ناسناو | Mile High City |
| ناونراوە لەدوای | James W. Denver |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| پایتەختی | کۆلۆرادۆ، Denver County |
| دابەشکاریی کارگێڕی | کۆلۆرادۆ |
| ناوچەی کاتی | ناوچەی کاتیی شاخاوی |
| خاکی ئاماری | Denver metropolitan area |
| پێداچوونی ناوچەیی | Denver–Aurora urban area |
| پۆتانی شوێن | ٣٩°٤٤′٢١″N ١٠٤°٥٩′٥″W |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of Denver, Colorado |
| سەرۆک | Michael Johnston |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Denver City Council |
| دانیشتووان | ٧١٥٬٥٢٢ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٬٦٠٩ مەتر |
| شوێنی بارەگاکان | دێنڤەر |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | ئۆرۆرا، Lakewood، Englewood |
| خاکی ھاوشێوە | Denver County |
| ڕووبەر | ٤٠١٫٣٥٩٧٦١ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| Official map URL |   |
| ھاشتاگ | Denver |
| وەسفی ئاڵا | flag of Denver |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | geography of Denver |
| Köppen climate classification | cold semi-arid climate |
| شوێنەوارەکان | National Register of Historic Places listings in Denver, Colorado |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of Denver |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**دێنڤەر** (بە ئینگلیزی: Denver) پایتەخت و شارێکی ویلایەتی کۆلۆرادۆ ی ئەمریکایە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Denver»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی شارەکان
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی مێژوو
# تۆمارە جیھانییەکانی گینس

Guinness World Records | پەڕگە:Guinness World Records logo.svg |
| دەستکاریکەر | کرەیگ گلێندەی |
| وڵات | شانشینی یەکگرتوو |
| زمان | ئینگلیزی، ئازەربایجانی، ئایسلەندی، ئەڵمانی، ئیتالی، ئیسپانی، ئیستۆنی، بولگاری، پرتوگالی، پۆڵەندی، تامیل، تورکی، چیکی، چینی، دانمارکی، ڕۆمانی، ڕووسی، ژاپۆنی، سلۆڤاکی، سویدی، سۆلڤیبی، عەرەبی، عیبری، فارسی، فلیپینی، فیجی، فینلەندی، فەڕەنسی، کرواتی، کۆری، لاتڤی، لیتوانی، نۆرویژی، ھەنگاری، ھۆڵەندی |
| بابەت | تۆمارە جیھانییەکان |
| چەشن | سەرچاوە |
| بڵاوکەرەوە | گرووپی جیم پاتیسن |
| بڵاوبوونەوە بە ئینگلیزی | ٢٧ی ئابی ١٩٥٥ – ئێستا |
| جۆری کتێب | * کتێب
* تەلەڤیزیۆن
 |

تۆمارە جیھانییەکانی گینس (بە ئینگلیزی: Guinness World Records)، سەرەتا ناسراو بە کتێبی تۆمارەکانی گینس (بە ئینگلیزی: The Guinness Book of Records لە ١٩٥٥ تا ٢٠٠٠ و بە کتێبی تۆمارە جیھانییەکانی گینس (بە ئینگلیزی: The Guinness Book of World Records) لە چاپەکانی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکان، کتێبێکی سەرچاوەیییە کە ساڵانە بڵاودەکرێتەوە، کە تۆمارە جیھانییەکانی ھەردوو دەستکەوتە مرۆیییەکان و شوێنەکانی سروشتی جیھان پێڕست دەکات. کتێبەکە بیرۆکەی سێر ھیو بیڤەرە، و بە ھاوبەشی لەلایەن برا دووانەکانی نۆریس و ڕۆس مەکویرتەر لە ئابی ١٩٥٤ لە شەقامی فلیت، لەندەن دامەزراوە.

کتێبەکە خۆی تۆمارێک ھەڵدەگرێت، کە پڕفرۆشترین کتێبی مافدارە لە مێژوودا. بەپێی چاپی ٢٠١٩، ئێستا ٦٤ەم ساڵی بڵاڤۆکەکەیە، لە ١٠٠ وڵات و بە ٢٣ زمان بڵاوکراوەتەوە، و زیاتر لە ٥٣٬٠٠٠ تۆمار لە بنکەدراوەکەیدا ھەڵدەگرێت. زنجیرە نێودەوڵەتییەکە لە چاپ زیاتر ڕۆیشتووە و زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی و مۆزەخانەی بۆ دروست کراوە. ناوبانگی کۆمەڵەکە بووەتە ھۆی ئەوەی *تۆمارە جیھانییەکانی گینس* ببێتە گەورەترین دەستەی نێودەوڵەتیی کەتەلۆگکردن و پشتڕاستکردنەوەی ژمارەیەکی زۆری تۆمارە جیھانییەکان.

ھەژمارێک لە ڕیکوردەکان: گەورەترین ڕایەخی دەسچن لە جیھاندا، گەورەترین فیشقەی نەوت لە مێژوودا، گەورەترین دەڤ.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* میدیای پەیوەندیدار بە Guinness World Records لە ویکیمیدیا کۆمنز
* وێبگەی فەرمی

* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
* دەروازەی کتێب
* دەروازەی مێژوو
# ئاگری پالیسەیدز (٢٠٢٥)

| ئاگری پالیسەیدز بەشێک لە ئاگرکەوتنەوەکانی باشووری کالیفۆڕنیا لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |
| --- |
| ئاگرەکە لە بورجی تی سی دەبلیوو لە ناوەندی لۆس ئانجلەس لە کاتژمێر ٥:٤٧:٣٥ی ئێوارەی ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |
| شوێن | ناوچەی لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان |
| پۆتان | ﻿ / ﻿ |
| ئامارەکان |
| ڕێکەوت | ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ١٠:٣٠ بەیانی (کاتی پاسیفیک) |
| ھۆکار | لەژێر لێکۆڵینەوەدایە |
| بینای وێران | >٥٬٣٠٠ |
| برینداربووان | +٣ |
| مردنەکان | ٨ |
| نەخشە |
|  شوێنپێی ئاگری پالیسەیدز ھەتا ١٢ی کانوونی دووەم |

**ئاگری پالیسەیدز**، ئاگرێکی دارستانە کە لە چیاکانی سانتا مۆنیکای ناوچەی لۆس ئانجلەس لە باشووری کالیفۆڕنیا دەسووتێت و لانیکەم ھەشت کەسی کوشتووە. ھەتا ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، کاتژمێر ١١:١٣ی بەیانی PST، ئاگرەکە بڵاو بووەتەوە بۆ ٢٣٬٧١٣ ئەیکەر (٩٬٥٩٦ ھێکتار؛ ٩٥٫٩٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە؛ ٣٧٫٠٥٢ میلی چوارگۆشە)، گەڕەکی پاسیفیک پالیسەیدزی لۆس ئەنجلس و مالیبوی نزیکی وێران کردووە. ئەمە یەکەم و گەورەترینی زنجیرەیەک ئاگری دارستانە لە ناو و دەوروبەری شاری لۆس ئەنجلس کە لەلایەن ڕووداوێکی بای سانتا ئانا ئاناوە بەڕێوە دەچێت. لە ٨ی کانوونی دووەم، ئامارەکانی ھاوپەیمانی ئاگری دارستان ئاماژەیان بەوە دا کە ئاگرەکە وێرانکەرترین ئاگرە لە مێژووی لۆس ئەنجلسدا، کە لە ئاگری سایەر لە سیلمار لە ٢٠٠٨ کە ٦٠٤ بینای وێران کرد، تێپەڕیوە. ھۆکاری ئاگرەکە ھێشتا لەژێر لێکۆڵینەوەدایە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# سان پێدرۆ، لۆس ئەنجلەس

| سان پێدرۆ |
| --- |
| Neighborhood of Los Angeles |
| Boundaries of San Pedro as drawn by the *Los Angeles Times* |
| **ھەڵەی لوا لە مۆدیوول:Location\_map لە ڕیزی 522:Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/ئەمریکا، باشووری لۆس ئەنجلەس." does not exist.** |
| پۆتانەکان: ﻿ / ﻿ |
| County | لۆس ئەنجلەس |
| بەرزایی | ٣٤ مەتر (١١٢ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان |
|  • سەرجەم | ٨٦٬٠٠٠ |
| ناوچەی کاتی | UTC−8 (PST) |
|  • ھاوین (DST) | UTC−7 (PDT) |
| کۆدی تەلەفۆن | 310/424 |
| GNIS feature ID | 1661392 |

**سان پێدرۆ** شارێکی ھاوسێییە دەکەوێتە باشووری لۆس ئانجلەس پێشووتر شارێکی جیا و سەربەخۆ بوو لە لۆس ئەنجلەس بەڵام لەوەتەی ١٩٠٩وە لکێنراوە بە لۆس ئەنجلەس.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «San Pedro, Los Angeles»، ویکیپیدیای ئینگلیزی سادە. سەردان لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا