Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# زانکۆی کۆڵۆمبیا

| زانکۆی کۆڵۆمبیا |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Columbia University |
|  |
| پیشەسازی | خوێندنی باڵا |
| دامەزران | ٢٥ی ئایاری ١٧٥٤ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Columbia University |
| کارە کۆکراوەکان | Smithsonian American Art Museum، Anne Frank House |
| دروشم | In lumine Tuo videbimus lumen |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | مانھاتن |
| پۆتانی شوێن | ٤٠°٤٨′٢٧″N ٧٣°٥٧′٤٣″W |
| شوێنی بارەگاکان | مانھاتن، نیوویۆرک |
| زمانەکان | زمانی ئینگلیزی |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | mixed-sex education |
| ناونیشانی شەقام | West 116 St and Broadway, New York, NY 10027 |
| کۆدی پۆستە | 10027 |
| وێبگە |  |
| Grants | خەڵاتی پولیتزەر، Louisa Gross Horwitz Prize، Bancroft Prize، W. Alden Spencer Award، Lou Gehrig Memorial Award |
| Academic calendar type | semester |
| Athletics program | Columbia Lions |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**زانکۆی کۆڵۆمبیا** (بە ئینگلیزی: Columbia University) زانکۆیەکی تایبەت و زۆر بەناوبانگی توێژینەوەیە لە نیویۆرک لە ئەمریکا، کە لە ساڵی ١٧٥٤ دامەزراوە، لە سەردەمی دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی بەریتانیا بەسەر ناوچەکانی ڕۆژھەڵاتی ئەمریکادا. بەپێی دوایین ڕیزبەندی زانکۆ نیشتمانییەکانی ئەمریکا لەلایەن ھەواڵ و ڕاپۆرتی جیھانی ئەمریکاوە، ئەم زانکۆیە لە پلەی ١٨ی جیھاندایە. بەپێی ڕیزبەندی شەنگەھای لە ساڵی ٢٠٢٠ ئەم زانکۆیە لە پلەی حەوتەمی جیھاندا بووە (بەرزترە لە زانکۆی ئۆکسفۆرد). ئەم زانکۆیە دەکەوێتە بەشی مانھاتن لە شاری نیویۆرک.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی پەروەردە
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی زانست
* دەروازەی ویلایەتی نیویۆرک
* دەروازەی زانکۆکان
# سوپای یەکێتی

| سوپای یەکێتی |
| --- |
|  |
| دامەزران | ٢٨ی شوباتی ١٨٦١ |
| دڵسۆزی | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| ناکۆکی | شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا |
| دامەزرێنەر | ئەبراھام لینکن |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| بەشێکە لە کۆمپانیای | United States Department of War (1789 - 1947) |
| شوێنی بارەگاکان | واشینگتن دی سی |
| کۆتاییھاتن | ٢٦ی ئایاری ١٨٦٥ |
| بە فەرماندەیی | ئەبراھام لینکن، ئەندرو جۆنسن |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سوپای یەکێتی** (بە ئینگلیزی: Union Army) هێزی سەربازی فیدراڵی ئەمریکا بوو لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئەمریکادا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# جەژنی شوکرانەبژێری (ئەمریکا)

یەکەمین جەژن ١٦٢١
**جەژنی شوکرانەبژێری** یان **ڕۆژی سوپاسگوزاری** یەکێکە لە پشووە نیشتمانی و فەرمییەکان لە ئەمریکا.

ئەم جەژنە هەموو ساڵێک لە چوارەم پێنجشەممەی مانگی نۆڤەمبەردا بەڕێوەدەچێت . ئەم مەراسیمە ساڵانە بۆ شوکرانەبژێری بۆ سەروەت و سامانی ماددی و مەعنەوی کەسێک بەڕێوەدەچێت.

ئەو ڕووداوەی کە ئەمریکییەکان بە شێوەیەکی باو پێی دەڵێن "یەکەم جەژنی شوکرانەبژێری" لەلایەن ئەمریکییەکان ئاهەنگیان گێڕا دوای ئەوەی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٦٢١دا دروێنەیان دروێنە کرد. جەژنەکە سێ ڕۆژی خایاند —90 سوورپێست و 53 توافکەر بەشداریان کرد. کۆلۆنیالیستەکانی نیوئینگلاند ڕاهاتبوون بە بەردەوامی ئاهەنگی "شوکرانەبژێری"، ڕۆژانی نوێژ و سوپاسگوزاری بۆ خودا بۆ نیعمەتەکانی وەک سەرکەوتنی سەربازی یان کۆتایی هاتنی وشکەساڵی.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# ھاوڵە

دەستی منداڵێکی تووشبوو بە ھاوڵە
**مێکوته، ھاوڵە** نەخۆشییەکی واگیر بوو کە ھۆکاری ڤایرۆسی بوو. ئەم نەخۆشینە بە ھۆی کوتانه‌وه به‌رگری لیکراوه.کە بەھۆی ڤایرۆسی ڤاریۆلا، ئەندامی خێزانی ئۆرسۆپۆکسەوە درووست دەبێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی پزیشکی
* دەروازەی پەرستاری
# کالڤین کولیج

| کالڤین کولیج |
| --- |
| Coolidge in 1924 |
| Calvin Coolidge  |
| لەدایکبوون | John Calvin  ٤ی تەممووزی ١٨٧٢  Plymouth Notch  |
| مەرگ | ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣  (٦٠ ساڵ ژیاوە) Northampton  |
| گۆڕ | Plymouth Notch Cemetery  |
| زانکۆ | * Amherst College
* ئەکادیمیای سانت جۆنسبێری
 |
| پیشە | سیاسەتوان، پارێزەر، کەسایەتی دەوڵەت، خوودژیاننامەنووس، دادوەر  |
| حیزب | پارتی کۆماری  |
| ھاوسەر | Grace Coolidge  |
| مناڵ | John Coolidge، Calvin Coolidge, Jr.  |
| باوان | * John Calvin Coolidge, Sr.
* Victoria Josephine Moor
 |
| واژوو |
|  |
| پلە | سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان (١٩٢٣–١٩٢٩)، member of the Massachusetts House of Representatives (١٩٠٧–١٩٠٨)، Governor of Massachusetts (١٩١٩–١٩٢١)، جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان (١٩٢١–١٩٢٣)، President of the Massachusetts Senate (١٩١٤–١٩١٥)، member of the State Senate of Massachusetts (١٩١٢–١٩١٥)، Lieutenant Governor of Massachusetts (١٩١٦–١٩١٩)، member of the State Senate of Massachusetts، member of the State Senate of Massachusetts، member of the State Senate of Massachusetts، member of the State Senate of Massachusetts، member of the Massachusetts House of Representatives، Mayor of Northampton, Massachusetts (١٩١٠–١٩١٢)  |

**کالڤین کولیج** (بە ئینگلیزی: Calvin Coolidge) (٤ی تەممووزی ١٨٧٢ – ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣) ٣٠مین سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٢٣ تا ١٩٢٩ بوو؛ و پارێزەرێکی پارتی کۆماری بوو. لە نیو ئینگلاند لە ڤێرمۆنت لە دایکبووە، کولیج بە سەر پەێژەی سیاسەتی ویلایەتی ماساچووسیتس سەرکەوت، و لە کۆتاییدا بوو بە پارێزگاری ماساچووسیتس. وەڵامەکەی بۆ مانگرتنی پۆلیسی بۆستن لە ساڵی ١٩١٩ ناوبانگی پێ بەخشی و لە ساڵی داھاتوو بە ٢٩مین جێگری سەرۆکی ئەمریکا ھەڵبژێردرا و دوای مردنی لەناکاوی وارن جی ھاردینگ لە ساڵی ١٩٢٣ سەرکەوت بۆ سەرۆکایەتی؛ کە لە ساڵی ١٩٢٤ دا بە تەنیا ھەڵبژێردرا، وەکوو پارێزگارێک ناوبانگی پەیدا کرد و ھەروەھا وەک پیاوێکی کەم دوو، و وشک ناوبانگی دەرکرد و نازناوی «کاڵی بێدەنگ»ی وەرگرت. لە ھەڵبژاردنی ساڵی ١٩٢٨دا جارێکی تر خۆی ھەڵنەبژارد.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ڕادیۆ
# سەرکردە پارتەکانی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا

پۆستی **سەرۆکی زۆرینە** و **سەرۆکی کەمینەکان** لەلایەن دوو سیناتۆری ئەمریکا و خەڵکی سەرکردایەتی پارتی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکاوە بەڕێوەدەبرێت. ئەوان وەک وتەبێژی سەرەکی پارتە سیاسییەکانیان کاردەکەن کە زۆرینە و کەمینەیان لە ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکادا ھەیە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Party leaders of the United States Senate»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٤ی ئایاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی یاسا
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٤٨)

| ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
|  |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ٧ی تشرینی دووەمی ١٨٤٨ |
| نووسینگەی ململانێکراو | سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان |
| کاندیدی براوە | زاکاری تەیلەر |
| کاندید | زاکاری تەیلەر، Lewis Cass، ماڕتن ڤان بیورین |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٤٨،** ١٦ھەمین ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی ئەمریکا بوو، کە لە سێشەممە ٧ی تشرینی دووەمی ١٨٤٨ بەڕێوەچوو. لە دوای جەنگی مەکسیک و ئەمریکا، ژەنەڕاڵ زاکاری تایلۆر لە پارتی ویگ لە سیناتۆر لویس کاس لە پارتی دیموکراتی بردەوە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1848 United States presidential election»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# ئەلبەرت ئێبراھام مایکڵسۆن

| **ئەلبەرت ئێبراھام مایکڵسۆن Albert Abraham Michelson** |
| --- |
|  |
| لەدایکبوون | ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٨٥٢ شانشینی پروسیا |
| مردن | ٩ی ئایاری ١٩٣١ (٧٨ ساڵ) کالیفۆرنیا، ئەمریکا |
| نیشتەجێ | ئەمریکا |
| بواری زانستی | فیزیا |
| شوێنی کار | Case Western Reserve University زانکۆی کلارک زانکۆی چیکاگۆ |
| شوێنی بڕوانامە | United States Naval Academy زانکۆی بەرلین |
| قوتابییە دیارەکان | ڕۆبێرت میلیکان |
| ناسراو بە ھۆی | خێرایی ڕووناکی Michelson–Morley experimentخێرایی ڕووناکی Michelson–Morley experiment |
| خەڵاتەکانی | خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک (١٩٠٧) مەدالیای کۆپلی (١٩٠٧) مەدالیای ھێنری دراپەر (١٩١٦) |

**ئەلبەرت ئێبراھام مایکڵسۆن** (بە ئینگلیزی: Albert Abraham Michelson)(١٩ی کانوونی یەکەمی ١٨٥٢ - ٩ی ئایاری ١٩٣١) فیزیکزانێکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٩٠٧ خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک وەرگرت. بەمەش بووە یەکەم کەسایەتی ئەمریکی کە خەڵاتی نۆبێل لە زانستەکاندا وەربگرێت.

## پەراوێز

* دەروازەی فیزیک
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ئەڵمانیا
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی پۆڵەندا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
# ڕۆژی بیرەوەری

| ڕۆژی بیرەوەری |
| --- |
| کێلی گۆڕەکان لە گۆڕستانی نەتەوەیی ئارلینگتۆن کە لە ڕۆژی بیرەوەری ساڵی ٢٠٠٨ بە ئاڵای ئەمریکا ڕازاوەتەوە. |
| ناوی فەرمی | ڕۆژی بیرەوەری |
| دەگێڕدرێ لەلایەن | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| جۆر | نەتەوەیی |
| ڕێکەوت | دوایین دووشەممە لە ئایار |
| ٢٠٢٥ ڕێکەوت | ئایار **ھەڵەی دەربڕین: کرداری > پێشبینی نەکراوە.** |
| ٢٠٢٦ ڕێکەوت | ئایار **ھەڵەی دەربڕین: کرداری > پێشبینی نەکراوە.** |
| 2027 ڕێکەوت | ئایار **ھەڵەی دەربڕین: کرداری > پێشبینی نەکراوە.** |
| بۆنە | بۆ ڕێزلێنان لە کەسانێک کە لەنێو ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گیانیان بەخت کردووە. |

**ڕۆژی بیرەوەری** (بە ئینگلیزی: Memorial Day) ناوی یەکێک لە ڕۆژانی پشوودانی فەرمی فیدراڵ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە. ئەم ڕۆژە ئاخرین دووشەممەی مانگی ئایارە. ئەم ڕۆژە بۆ ڕێزلێنان لە کەسانێک کە لەنێو ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گیانیان بەخت کردووە بەڕێوەدەچێت. جاران ئەم ڕۆژە بەناوی ڕۆژی دێکۆراسیۆن (Decoration Day) دەناسرا.
لە ڕابردوودا ئەم ڕۆژە تەنیا بۆ ڕێزلێنان لە کەسانێک بوو کە گیانی خۆیانیان بەخت کردبوو لە شەڕەناوخۆیەکانی ئەمریکادا.
لە درێژەی ئەم ڕۆژەدا، خوازیارانی ئەرتەش، گڵکۆی سەربازانی گیانبەختکراو بە ئاڵای ئەمریکا دەڕازێننەوە.
لەڕۆژی بیرەوەری، ئاڵاکانی ئەمریکا لە سەرانسەری ئەم وڵاتە تاکوو نێوەڕۆ بەشێوەی نیوەبەرزکراو، ھەڵدەدرێنەوە و دواتر، ھەتا کۆتایی ئەو ڕۆژە، بەشێوەی ئاسایی دەیانگەڕێننەوە. ئەم ڕۆژە ھاوکاتە لەگەڵ یەکەمین ڕۆژی دەستپێکی پشوودانی ھاوین.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٧٢)

| ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
|  |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ٥ی تشرینی دووەمی ١٨٧٢ |
| نووسینگەی ململانێکراو | سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان |
| کاندیدی براوە | ئولیسیس ئێس گرانت |
| کاندید | ئولیسیس ئێس گرانت، Horace Greeley |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٧٢دا** ٢٢ەمین ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی بوو، کە لە سێشەممە ٥ی تشرینی دووەمی ١٨٧٢ بەڕێوەچوو. سەرەڕای دابەشبوون لە پارتی کۆمارییەکان، سەرۆکی لەپۆستدابووی پارتی کۆمارییەکان ، یولیس ئێس گرانت، توانی لە ھۆراس گریلی کاندیدی کۆمارییەکانی لیبراڵ کە دیموکراتەکان پشتگیری لێبکەن، ببتاەوە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1872 United States presidential election»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٦٤)

| ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٦٤ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٨٦٤** (بە ئینگلیزی: 1864 United States elections) ئەو ھەڵبژاردنانە بوو کە لە ساڵی ١٨٦٤ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1864 United States elections»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤.
# ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٦٦)

| ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٦٦ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٨٦٦** (بە ئینگلیزی: 1866 United States elections) ئەو ھەڵبژاردنانە بوو کە لە ساڵی ١٨٦٦ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1866 United States elections»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤.
# ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٦٨)

| ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٦٨ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٨٦٨** (بە ئینگلیزی: 1868 United States elections) ئەو ھەڵبژاردنانە بوو کە لە ساڵی ١٨٦٨ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1868 United States elections»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤.
# ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٧٢)

| ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٧٢ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٨٧٢** (بە ئینگلیزی: 1872 United States elections) ئەو ھەڵبژاردنانە بوو کە لە ساڵی ١٨٧٢ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1872 United States elections»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤.
# ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٧٠)

| ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٧٠ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٨٧٠** (بە ئینگلیزی: 1870 United States elections) ئەو ھەڵبژاردنانە بوو کە لە ساڵی ١٨٧٠ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1870 United States elections»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤.
# ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٧٤)

| ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٧٤ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٨٧٤** (بە ئینگلیزی: 1874 United States elections) ئەو ھەڵبژاردنانە بوو کە لە ساڵی ١٨٧٤ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1874 United States elections»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤.
# ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٧٦)

| ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| --- |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە پێش | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| لە دوای | ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| کاتی ڕوودان | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٧٦ |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٨٧٦** (بە ئینگلیزی: 1876 United States elections) ئەو ھەڵبژاردنانە بوو کە لە ساڵی ١٨٧٦ بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوەچوون.

## سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «1876 United States elections»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤.
# شەڕەکانی ھیندییە ئەمریکییەکان

بەردنووسی سوارەی سوپای ئەمریکا کە بەدوای خەڵکی ڕەسەندا دەگەڕێن
**شەڕەکانی ھیندییە ئەمریکییەکان** (بە ئینگلیزی: American Indian Wars) زنجیرەیەک شەڕ بوو کە لە نێوان دانیشتووانی ئەورووپی و حکوومەتی فیدراڵی لەگەڵ ھیندییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕوویدا. ئەم شەڕانە لە ساڵی ١٦٢٢ تا ١٩٢٤ بەردەوام بوون و دواجار بووە ھۆی واژووکردنی چەندین پەیماننامەی ئاشتی لە نێوان حکوومەتی فیدراڵی و ھیندییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و پێکھێنانی خاکەکانی ھیندستان. ھیندییە ئەمریکییەکان بەرەنگاری دەستبەسەرداگرتنی زەوی و سەرچاوەکانیان و تێکەڵبوون بە کۆمەڵگەی کۆچبەرانی ئەمریکی بوون. لە ساڵی ١٨٨٧ کۆنگرەی ئەمریکا یاسایەکی دەرکرد کە بەپێی ئەو یاسایە بڕە پارەیەک دەدرا بە ھەر خێزان و ھۆزێکی ھیندی لە بەرامبەر بەکرێدانی زەوییە ھیندییەکان. بەگوێرەی ئەو یاسایە، کە تا ئەمڕۆش لە کاردایە، وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکان ٢٢٫٦ ملیۆن ھێکتار زەوی بە ناوی ٤١ ھۆزی ھیندی بەڕێوەدەبات، ھەروەھا زیاتر لە ١٠٠ ھەزار بەکرێدان بۆ کشتوکاڵکردن و دروستکردنی خانوو و دەرھێنانی نەوت لەسەر ئەو زەوییانە دامەزراندووە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی کەنەدا
# ڕەگەز (مرۆڤ)

**نەژاد** (لە فارسییەوە: نژاد) بە گەورەترین جۆرەکانی مرۆڤ دەگوترێت. نەژادەکانی مرۆڤ وەکوو کۆمەڵەی حەشیمەتییەکانی گەورە پێناسە دەکرێن کە خەزێنەی ژینییان لە یەکتر جیاوازن.
لە سەدەکانی نۆزدەھەم، نەژادەکانی جیھان بەپێی تایبەتمەندییە ڕواڵەتییەکان بە چوار دەستەی گەورە سپی پێست، ڕەش پێست، زەرد پێست و سوور پێست دابەش دەکرد و ھەندێکی نەژادی سوورپێستیان بە بەشێک لە نەژادی زەردپێست ھەژمار کردووە. ھەندێک لە مرۆڤناسان نەژادی ئوسترالیاییش وەکوو چوارەمین دەستە (بە ژماردنی سوورپێستان پێنجەمین دەستە) ناو بردبوو.
ئەمڕۆ کە ئیتر تایبەتمەندییە ڕواڵەتییەکان وەکوو ڕەنگی پێست، داڕشتی جەستە، ڕەنگی چاو و پرچ و چییەتی پرچ بەڵگەیەکی بڕواپێکراو بۆ ناسینەوەی نەژادە جۆراوجۆرەکان نییە، بەم ھۆیە کە ھیچکات سنوورانی دابڕاوێک کۆمەڵەکانی نەژادی ناوبراو لێک جیا ناکاتەوە. پتر لەوە، سەرەڕای ھەندێک لە جیاوازییەکان، لێکچوویییەکی زۆر لە نێوان تاکی مرۆڤ بوونی ھەیە، و تاکەکانی ھەریەک لە کۆمەڵە نەژادییە پۆلێنبەندیکراوەکان لە سەدەی نۆزدەھەمیش دەتوانرێت لەگەڵ یەک جیاوازیی زۆریان ھەبێت.
بەڵام ھەریەک لە کۆمەڵە نەژادییەکان ناوبراوەکان خاوەنی تایبەتمەندییەکن کە ئەم تایبەتمەندییانە زۆرتر شوێنکەوتووی دۆخگەلێکن کە لە پێوەندی لەگەڵ ژینگەدان. بۆ نموونە، ڕەنگی تۆخی پێستی ھۆزە ئەفریقایییەکان کە لەبەر چڕێتی مێلانینەکان لە پێستیان درووست بووە تا پێست لە بەرامبەری تیشکی بەتینی خۆر برگری ھەبێ. ئەم تایبەتمەندییە گیرھاتووانە لەگەڵ بەرەوپێشچوونی کات و دوای چەندین بەرە، بە تایبەتمەندییە بۆماوەیییەکان دەگۆڕێن و بەم ڕیزبەندییە تاکەکانی کۆمەڵەیەکی نەژادی ئەم تایبەتمەندی بۆماییانە لە ماوەی کاتێکی درێژخایەن لە نێو خۆیان بڵاو دەکەنەوە.
سێ دابەشینی نەژادیی بەرچاو لە جیھاندا ھەیە کە بریتییە لە نەژادی سپی (سپی پێستان)، نەژادی ڕەش (ڕەش پێستان) و نەژادی زەرد یان (زەردپێستان).

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «نژاد»، ویکیپیدیای فارسی. سەردان لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨.

* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی سیاسەت