# Mo'hetaneho'e hánêsóvóne

**Mo'hetaneho'e hánêsóvóne**

Republic of South Africa *(Vé'ho'énêstsestôtse)*

 Republiek van Suid-Afrika *(Afrikaans)*
 iRiphabliki yeSewula Afrika *(Southern Ndebele)*

 iRiphabliki yomZantsi Afrika *(Xhosa)*
 iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika *(Zulu)*
 iRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika *(Swazi)*
 Repabliki ya Afrika-Borwa *(Northern Sotho)*
 Rephaboliki ya Afrika Borwa *(Southern Sotho)*
 Rephaboliki ya Aforika Borwa *(Tswana)*
 Riphabliki ra Afrika Dzonga *(Tsonga)*
 Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe *(Venda)*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Hoohëö'o
  | Hóahno
  |

 |
|  |
| Ho'évôxe'êstoo'o |
| **Mâhoestôtsene'tahe** | Pretoria *(executive)* Bloemfontein *(judicial)* Cape Town *(legislative)* |
| **Nêstsestôtse** | Afrikaans Vé'ho'énêstsestôtse Southern Ndebele Northern Sotho Southern Sotho Swazi Tsonga Tswana Venda Xhosa Zulu |
| **Ého'emäneo'o** | Cyril Ramaphosa (President) |
| **Manâhestôtse** | 48,810,427 (2012) |
| **Ho'e** | 1,221,037 km2 |
| **Ma'kaetaévôxe'êstoo'o** | South African Rand (ZAR) |
| **Internet** | .za |
| **Aseéestsestôtse** | +27 |

**Mo'hetaneho'e hánêsóvóne** (Mâhoestôtsene'tahe: *South Africa*) manâhého'e ta Mo'hetaneho'e. Émȧx Namibia notämaanėsóvóneehóhtá, Botswana notämaehóhtá, Zimbabwe notämaéše'he tsénėxhésemé'éhnėseehóhtá, Mozambique naa Eswatini (Swaziland) éše'he tsénėxhésemé'éhnėseehóhtá, naa Lesotho hotómá'e Mo'hetaneho'e hánêsóvóne. Haná'hanehe 3 capitals éve, Pretoria (executive), Cape Town (legislative), naa Bloemfontein (judicial). Hohamma'hmȧhoestȯtseéve Johannesburg.

Év 80% héstanėheo'o Mo'kȯhtáv Mo'hetaneho'e Hánêsóvóneéve. Tä'se ame 2011 census mé'eoestá, névhohamhéestse nó'tomévȯhónestȯtseanéve Zulu (22.7%), Xhosa(16.0%), Afrikaans (13.5%), naa Vé'ho'énêstsestôtse (9.6%).

## Naa hé'tóhé véhestȯtsehho'a'ó

Véhestȯtse Mo'hetaneho'e hánêsóvóne (South Africa) htóehé'tóhé héstánóvaameotseéve. Hé'tóhé héstánóva Union of South Africa évevéhé naa Unie van Zuid-Afrika hotómá'e Dutch évȯhónestȯtse. Hé'tóhé héstánóva hhe official véhestȯtse hotómá'e 12 évȯhónestȯtsean.

## History

### Hó'hóma history archaeology

Mo'hetaneho'e Hánêsóvóne hhetohkomhohaména'he archaeological naa héstanėheo'o-fossil sites hotómá'e héstánóva.

### Bantu expansion

Manȧhénoan ameBantu-évȯhónestȯtse héstanėheo'oan, névááse ma'aatahotse'óhtá agriculturists naa herdsmen éve, haná'haneheéve hotómá'e hánėsóvóne hotómá'e Limpopo Ó'he'e ame 4th naa máto héva 5th century CE.

### Portuguese exploration

Hotómá'e 1487, Portuguese explorer Bartolomeu Dias ónestnó'tom European voyage aneohtsé hotómá'e hohammo'hetaneho'e Hánêsóvóne. Hotómá'e Ma'xėhe'konéneéše'he 4, éaneohtsé hotómá'e Walfisch Bay (haa tä'se Walvis Bay). Dias anhetósėhahtse hohamanėsóvóne coast amehohamhánėsóvóne Mo'hetaneho'e.

### Dutch colonisation

Amemóne 17th century, Portugalane maritime hestoháatamaahéstove aseanȯheohtsétóhéve, naa Vé'ho'étane naa Kȧhamȧxévo'kėhanáhe merchant Portugal monopoly hotómá'e spice hohtóvá énanenéháa'éhoéstáhestaéné'ėsto'hahátóo'eóe'tov.

### British colonisation naa Trekháatamaahe

United Kingdom Cape Town oo'e sȯsóe 1795 naa 1803 hestomame French Nó'tom Republic hotama'énana'óehóhtá, táase Sóvehéstánóvaan ha'eotse.

### Boer Wars

Boer republics he'ke British táeotsé'táhoxá'ov he'šenó'tom Boer War (1880-1881) guerrilla warfare tactics hotse'óhtá, táase hevépėhévoneo'e. vé'šehoéstonestȯtsean British hehpao'óévaohtsé, hehpo'omenehe, naa strategy mónahe hotómá'e Boer War néxa'ónétó (1899-1902) naa, kánome asėto'éé'eháestonaestȯtseanää'e, éxa'omo'heää'e. Év 27,000 Boer e'éan naa heka'ėškónėhamean haseohtsé hotómá'e British concentration camps.

Mo'hetaneho'e hánêsóvóne urban population éne 19th century onward nėševeameéšee'eé.

### No'ketanóéve

### Apartheid era

### Hestóx-Apartheid

Mahlabatini Declaration of Faith, hévȯhóné ame Mangosuthu Buthelezi naa Harry Schwarz hotómá'e 1974, heo'ke principles transition nonétse'ometanó hestoháatamaahéstove naa tó'ėstóvevomotahhestȯhnóvahe, nó'tomamȧhtov amemo'kȯhtáv naa komaestse political vovóeóó'ean hotómá'e Mo'hetaneho'e hánêsóvóne.

## Geography

Mo'hetaneho'e Hánêsóvóne hohamhánėsóvóne Mo'hetaneho'eéveé, vé'še coastline háne hasėséhehp 2,500 km (1,553 mi) naa amnésmȧhóomoeháan (Atlantic Hánėsóvóne naa Indian). 1,219,912 km2 (471,011 sq mi) é, Mo'hetaneho'e Hánêsóvóne 24 hohamháahphéstánóvaéve hotómá'e héstánóva.

## Demographics

Mo'hetaneho'e Hánêsóvóne he 62 million héstánóvaéve.

### 1904 census

Hotómá'e 1904, haná'hanehe 5,175,463 héstanėheo'o éve.

* Mo'kȯhtáv (3,491,056) 67.5%
* Vóhpeoxa'ohe (1,116,805) 21.6%
* Coloured (445,228) 8.6%
* Indian (122,734) 2.4%
* Né'tóvéto — 5,175,463

### 1960 census

Hotómá'e 1960, haná'hanehe 16,003,139 héstanėheo'o éve.

* Mo'kȯhtáv (10,928,264) 68.3%
* Vóhpeoxa'ohe (3,088,492) 19.3%
* Coloured (1,509,258) 9.4%
* Indian (477,125) 3.0%
* Né'tóvéto — 16,003,139

### 1996 census

Hotómá'e 1996, haná'hanehe 40,583,573 héstanėheo'o éve.

* Mo'kȯhtáv (31,127,631) 76.7%
* Vóhpeoxa'ohe (4,434,697) 10.9%
* Coloured (3,600,446) 8.9%
* Indian (1,045,596) 2.6%
* Néta'e (375,204) 0.9%
* Né'tóvéto — 40,583,573

### 2001 census

Hotómá'e 2001, haná'hanehe 44,819,778 héstanėheo'o éve.

* Mo'kȯhtáv (35,416,166) 79.0%
* Vóhpeoxa'ohe (4,293,640) 9.6%
* Coloured (3,994,505) 8.9%
* Indian (1,115,467) 2.5%
* Né'tóvéto — 44,819,778

### 2011 census

Hotómá'e 2001, haná'hanehe 51,770,560 héstanėheo'o éve.

* Mo'kȯhtáv (41,000,938) 79.2%
* Vóhpeoxa'ohe (4,615,401) 8.9%
* Coloured (4,586,838) 8.9%
* Indian (1,286,930) 2.5%
* Néta'e (280,454) 0.5%
* Né'tóvéto — 51,770,560