Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alabama

Ang Moundville Archaeological Site sa Hale County.
**Alabama** mao ang usa ka estado sa habagatan-sidlakang rehiyon sa Tinipong Bansa. Giutlanan kini sa Tennessee sa amihanan, Georgia sa sidlakan, Florida ug sa Gulpo sa Mexico sa habagatan, ug sa Mississippi ngadto sa kasadpan. Alabama mao ang ika-30 nga-labing kaylap ug ang ika-24 nga-labing daghan sa mga 50 Estados Unidos.
# Pi

*Kini alang sa matematikal nga konstant. ALang sa Griyegong letra, tan-awa ang Pi (letra).*
Kon ang diyametro sa usa ka lingin kay 1, ang iyang sirkumperensiya kay π.
Ang **Pi** kun **π** usa ka matematikal nga konstant nga nagrepresentar sa *ratio* kun relasyon sa sirkumperensiya sa usa ka lingin ngadto sa diyametro niini. Kini sama ra sa ratio sa *area* sa lingin ngadto sa *square* sa radius niini. Kini ekwal ngadto sa 3.14159. Ang Pi usa sa mga labing importanteng konstant: daghang mga pormula sa matematika, siyensiya, ug sa mga *applied* nga natad niini ang naggamit sa π.

## Reperensiya
# Sumer

sumer cities
Ang **Sumer** (Kinatsila: *Sumeria*; Ininggles: *Sumer*) maoy kinaunahang sibilisasyon sa kasaysayan. Kini napahimutang sa Mesopotamya, nga karon habagatang Irak.

Ang Sumeria, kuyog sa Karaang Ehipto, Sibilisasyon sa Walog Indus, ug ang Sibilisasyon sa Norte Chico, maoy unang mga duyan sa sibilisasyon.

## Kasaysayan

Ang mga dakbayan-estado sa sumeria misaka sa gahom sa prehistorikal nga panahong Ubaid ug Uruk. Ang Sumerya natapos sa Imperyong Akkadyan sa ika-24 siglo B.K. Nahiusa ang Sumerya ug ubang Sibilisasyon sa Mesopotamya ubos sa Imperyong sa Babilonya.

## Mga ambag sa katawhan

Usa sa mga ambag ng mga Sumerian ay sila ang mga kauna-unahang tao na gumamit ng gulong sa paglalakbay papunta sa isang lugar.

Mga ambag ng sumerian:

-cuneiform

-pagbibilang hanggang 10

-pakikidigma

-algebra

-360 degrees na bilog

-ziggurat

-polytheismo

-theokrasya
# Nonok

| *nonok* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Plantae |
| Kabahig: | Tracheophyta |
| Kahutong: | Magnoliopsida |
| Kahanay: | Fabales |
| Kabanay: | Fabaceae |
| Kahenera: | *Styphnolobium* |
| Espesye: | nonok |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **nonok** (L.)Schott |
| Laing Ngalan |
| *Sophora sinensis* Forrest *Sophora korolkowii* Dieck *Sophora japonica* L. |

Espesye sa sitaw nga una nga gihulagway ni Carl von Linné, ug nga gihatagan sa eksakto nga ngalan ni Heinrich Wilhelm Schott ang nonok. Ang *nonok* sakop sa kahenera nga *Styphnolobium* sa kabanay nga Fabaceae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini

## Gikan sa gawas nga tinubdan

 Ang Wikispecies may mga payl nga may kalabotan sa: nonok

## Galeriya sa hulagway

*
*
*
*
*
*
# Dekada 2000

**Sa mga dekada 2000** mao ang usa sa ikakaluhaan ka siglo ug ang kawhaan ug unang siglo sa dekada gikan sa 2000 sa 1 sa enero 1, sugod niadtong 2009 12 bulan sa disyembre 31 natapos.2000 usab sa unang 2 sa Milenyum uban sa ikakaluhaan ka siglo sa miaging tuig, tungod sa mga ad gikan sa 1 tuig sa pagsugod sa, ug sa walay zero tuig.

## Galeriya sa hulagway

*
*
*
# Itzhak Perlman

| Itzhak Perlman |
| --- |
| [usba sa Wikidata] |

Si Itzhak Perlman didto sa White house.
Si **Itzhak Perlman** (natawo niadtong Agosto 31, 1945) usa ka Israeli-Amerikanong Biyolinista, pangmusikang konduktor, ug magtutudlo. Siya usa sa mga labing inilang biyolinista sa ulahing bahin sa ika-20 nga siglo.

## Biyograpiya

Si Perlman natawo sa Tel Aviv, Britong Mandato sa Palestina (karon Israel), diin siya unang nagka-interes sa biyolin sa dihang nakapaminaw siya'g klasikal nga musika sa radyo. Siya nagtuon sa Akedemiya sa Musika sa Tel Aviv sa wala pa siya mibalhin sa Tinipong Bansa aron magtuon sa TUlunghaang Juilliard uban kang Ivan Galamian ug Dorothy DeLay. Siya nag-*debut* didto sa Carnegie Hall niadtong 1963, ug nakadaog usab siya sa kompetisyong Leventritt niadtong 1964. Human niadto, pirmi na siyang mag-*musical tour*. Pirmi na usab siyang mogawas sa telebisyon sa Amerika niadtong 1970, sama sa mga pasundayag nga *The Tonight Show* ug sa *Sesame Street*, ug usab sa pipila ka pundok didto sa White house.

Si Perlman nataptan og polio sa edad kuwatro. Nakakuha siyag *partial recovery*, ug makalakaw na siya pinaagi sa *crutches*. Siya motukar og biyolin nga maglingkod.
# Dalapot

| *dalapot* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Plantae |
| Kabahig: | Tracheophyta |
| Kahutong: | Magnoliopsida |
| Kahanay: | Laurales |
| Kabanay: | Lauraceae |
| Kahenera: | *Cinnamomum* |
| Espesye: | dalapot |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **dalapot** (L.) J. Presl |
| Laing Ngalan |
| *Persea camphora* (L.) Spreng. *Laurus sumatrensis* J. F. Gmel. *Laurus gracilis* hort. ex G. Don *Laurus camphorifera* Salisb. *Laurus camphora* L. *Laurus calycina* Stokes *Cinnamomum simondii* Lecomte *Cinnamomum nominale* (Hayata) Hayata *Cinnamomum gracile* Hort. ex Sweet *Cinnamomum camphoroides* Hayata *dalapot* var. *nominale* Hayata *dalapot* var. *glaucescens* (Braun) Meisn. in A. DC. *Camphora vera* Rafin. *Camphora officinarum* var. *glaucescens* A. Br. *Camphora officinarum* Nees ex Wall. *Camphora officinarum* Nees *Camphora officinalis* Steud. *Camphora hippocratei* Lukmanoff *Camphora hahnemannii* Lukmanoff *Camphora camphora* (L.) H. Karst. *Camphora camelliifolia* Lukmanoff |

Espesye sa tanom nga lawrel nga una nga gihulagway ni Carl von Linné, ug nga gihatagan sa eksakto nga ngalan ni Jan Svatopluk Presl ang dalapot. Ang *dalapot* sakop sa kahenera nga *Cinnamomum* sa kabanay nga Lauraceae. Pagka karon wala pay siak nga nalista ubos niini niya.

## Ang mga gi basihan niini

## Gikan sa gawas nga tinubdan

 Ang Wikispecies may mga payl nga may kalabotan sa: dalapot
# 1871

|  |  |
| --- | --- |
| Kalibohan: | Ika-2 ka kalibohan |
| Mga gatusan: | * Ika-18 ka gatusan
* **Ika-19 ka gatusan Ika-20 ka gatusan
 |
| Mga tinagpulo ka tuig: | * 1850s
* 1860s
* **1870s 1880s
* 1890s
 |
| Mga tuig: | * 1868
* 1869
* 1870
* **1871 1872
* 1873
* 1874
 |

|  |
| --- |
| **1871 pinaagi sa hilisgutan** |
| *Politika* |
| Mga lider sa nasud – Mga nasud |
| *Mga kategoriya sa natawo ug namatay* |
| Natawo – Namatay |
| *Mga kategoriya sa pagtukod ug panapos* |
| Pagtukod – Panapos |
| * v
* t
* e
 |

Ang tuig 1871 sa nagkalain-laing mga kalendaryo| Kalendaryong Gregoryano | 1871  |
| French Republican calendar | 79 |
| Ab urbe condita | 2624 |
| Kalendaryong Armenia | 1320 ԹՎ ՌՅԻ |
| Kalendaryong Asyria | 6621 |
| Kalendaryo nga Baayismo | 27–28 |
| Bengaling kalendaryo | 1278 |
| Kalendaryo nga Berber | 2821 |
| British Regnal year | 34 Vict. 1 – 35 Vict. 1 |
| Buddhist calendar | 2415 |
| Burmese calendar | 1233 |
| Byzantine calendar | 7379–7380 |
| Kalendaryong Intsik | 庚午年 (Metal Horse) 4567 or 4507     — to — *辛未年 (Metal Goat) 4568 or 4508* |
| Coptic calendar | 1587–1588 |
| Discordian calendar | 3037 |
| Ethiopian calendar | 1863–1864 |
| Kalendaryong Ebreo | 5631–5632 |
| Hindu calendars |  |
|  - Vikram Samvat | 1927–1928 |
|  - Shaka Samvat | 1792–1793 |
|  - Kali Yuga | 4971–4972 |
| Holocene calendar | 11871 |
| Kalendaryong Igbo | 871–872 |
| Kalendaryong Irani | 1249–1250 |
| Kalendaryong Islam | 1287–1288 |
| Kalendaryo sa Hapon | Meiji 4 (明治４年) |
| Kalendaryo sa Java | 1799–1800 |
| Kalendaryong Huliano | Gregorian minus 12 days |
| Kalendaryo sa Korean | 4204 |
| Minguo calendar | 41 before ROC 民前41年 |
| Nanakshahi calendar | 403 |
| Kalendaryong adlaw sa Taylandya | 2413–2414 |
| This box: * view
* talk
* edit
 |

Ang **1871 (MDCCCLXXI)** mao ang usa ka tuig sa kalendaryong Gregoryano. Ang 1871 maoy usa ka tuig nga normal nga nagsugod sa usa ka Dominggo.
# Grus leucogeranus

| *Grus leucogeranus* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Aves |
| Kahanay: | Gruiformes |
| Kabanay: | Gruidae |
| Kahenera: | *Grus* |
| Espesye: | Grus leucogeranus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Grus leucogeranus** Pallas, 1773 |
|  |

Kaliwatan sa langgam ang Grus leucogeranus. Una ning gihulagway ni Peter Simon Pallas ni adtong 1773. Ang *Grus leucogeranus* sakop sa kahenera nga *Grus*, ug kabanay nga Gruidae. Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Xuzestān

Ang **Xuzestān** (Pinersyano: خوزستان) maoy lalawigan sa Iran. Ahvāz mao ang ulohang dakbayan niini.

## Mga sumpay sa gawas

* Opisyal nga sityo Gi-arkibo 2007-06-23 at the Wayback Machine
# Enbi

Bangyaw
Ang non-binary gender (Sinugboanon: **kinatawhang dili-duha** o **di-lalake, di-babaye**; nailhan usab og genderqueer ug Enby sa Iningles) mao ang usa ka tawhanong dili giisipong laki o baye. Ang usa ka tawo nga *non-binary* mahimong mailhan isip transhenero. Ang ubang mga tawhanong dili-binaryo nakasinati og disporiya sa kinatawhan o wala mahimutang usab sa ilahang kaugalingong kinatawhan o sekso.

Ang panglantaw sa katilingban nga aduna'y duha lamang ka kinatawhan (lalaki ug babaye) mao'y duha. Bisan pa ang *non-binary* usa ka kinatawhan nga dili kabahin niining duha.

Ang pagkailhanan sa kinatawhan kay lahi ra sa oryentasyong sekswal o romantiko ug ang mga mga tawhanong *non-binary* aduna'y lain-laing mga sekswalidad, sama sa gipangbuhat sa mga transhenero ug sishenero.

Ang mga pananglitan sa *non-binary* naglakip ang *ahenero*, *bihenero*, ug *genderfluid*. Apan, ang kining mga lugpong nahimong labing ginagamit sa ika-21 nga gatosay, ilabi na sa mga kabatan-ong *Gen Z*.

## *Filipinx*

Niadtong 2020, ang mga taw'anong Pilipinong Amerikanhon nga dili-binaryo o aduna man kaliwat nga Pilipino sa gawas sa atong nasod, kadaghanan kanila naggamit og "Filipinx" ug "Pinxy" kaysa mogamit og "Filipino/Pinoy" o "Filipina/Pinay" tungod kay kasagaran kini nagpalahi sa pipila ka Kinastila nga hinulamang pulong pinaagi sa mga taponggikit nga *-a* (pangbabaye) ug *-o* (panglalaki) sa pagtubok sa usa ka partikular nga kinatawhan. Katumbas lamang kini sa *Latinx*.

## Mga pulingan ug mga ulohan sa tawo

Ang ubang mga tawhanong *non-binary* mahimong mogamit og mga pulong nga wala'y gidapigang kinatawhan (o *gender-neutral*) sa paghubit sa ilahang kaugalingon.

Ang mga pulingan sa pinulongang Iningles, daghang mga tawhanong *non-binary* ang ganahan tawgon og  “They/Them” kaysa “She/Her” o “He/Him”.

Ang pormal sa ulohan nga wala'y gidapigang kinatawhan, nga ginagamit sagad kaysa "Mr." o "Ms." mao ang "Mx.", nga gilitok og "mix" o "mux".

## Tan-awa usab

* Ikatulong kinatawhan
	+ Bayot – ang katumbas niini

## Mga pakisayran