# Pilipinong Amerikanhon

Filipino Americans
*Mga Pilipinong Amerikano*|  |
| Mapang naghulagway sa mga Pilipino sa Tinípong Bángsà, sumala sa Sensus 2000 |
| Sumada sa kamulupyohan |
| 4.2 milyon (2019) |
| Mga rehiyon nga adunay daghang kamulupyohan |
| Kasadpang Estados Unidos, Hawaii, labi na sa kaulohan nga mga dapit ug bisan asa 'niadtong 2010 |
| California | 1,651,933 |
| Hawaii | 367,364 |
| Texas | 194,427 |
| Washington | 178,300 |
| Nevada | 169,462 |
| Illinois | 159,385 |
| New York | 144,436 |
| Florida | 143,481 |
| New Jersey | 129,514 |
| Virginia | 108,128 |
| Mga Pinulongan |
| Iningles (Amerikano, Pinoy), Tinagalog (Filipino), Iniloko, Pangasinan, Kapampangan, Bikol, Binisaya (Sinugboanon, Hiligaynon, Winaray, Tsinabakano), ug uba'ng Mga pinulongan sa Pilipinas Kinastila, Intsik (Minnan ug Fujien) |
| Mga Pagtuo |
| 65% Katoliko 21% Protestantismo 8% Wala'y Relihiyon 1% Budismo |
| Adunay kalabotan nga pundok-etiko |
| Mga Pilipinhon sa gawas-nasud Pilipinhong Awstralyanhon  |

Ang sinultiang **Pilipinong Amerikano**, **Pilipino-Amerikanhon** kun **Pilipinhon–Estadounidense** (sa Iningles; Fil-Am kun Filipino American) mahimong magtumong sa mosunod:

* Pilipinhon nga gihimugso sa Tinípong Bángsà (*United States* o*US*);
* Pilipinhon nga gihimugso sa mga yutang-sakop sa US, lakip na ang Puerto Rico;
* Pilipinhon nga nagbag-o sa ilahang pagkalungsoranon ngadto sa pagka-Amerikano ug sa ulahi mipili sa pagpasig-uli sa pagka-Pilipino pinaagi sa pagbawi/pagkab-ot niini (*Petition for Re-Acquisition/Retention of Philippine Citizenship*);
* Pilipinhon nga aduna'y mga ginikanan nga Amerikano ug Pinoy;
* Pilipinhon nga aduna'y Filipino-American o Fil-Am nga ginikanan;
* Binugtong nga aduna'y duha ka pagkalungsoranon (*dual citizenship*) sa Nasodnong Amerika ug Pilipinas)
* Amerikanhon nga nanag-iyahan og pagkalungsoranon sa Pilipinas subay sa mga gituyo sa pamalaod sa Pilipinas.

## Kapanahonan

Ang mga Pilipino mao ang unang mga Asyanhong mulupyo sa Amihanang Amerika. Ang unang etikong pundok miabot 'niadtong 1587. Una silang nanimuyo sa Morro Bay, California ug unya sa ulahi mga 1763 sa Louisiana, sa dihang nag-alagad sila sa usa ka gubat 'niadtong 1812. Ginatawag sila isip mga *Manilamen* ug daghan kanila nagbuhat isip mga kawboy ug mga ranso. Daghang mga Pilipino nga mibalhin 'niadtong panahona ang mianhi sa Amerika tungod sa Tratado sa Paris (1898).

Niadtong 1904, ang kagamhanan sa Amerika nagdala og katawhang Pilipino sa Amerika. Niadtong napuloan-1920, daghang mga Pilipino ang milalin sa Amerika. Mianhi sila ingong dili hanas nga mga trabahante ug mibalhin alang sa ilahang mga bánay balik sa ilang balay.

Human nahimong makinaugalingon ang Pilipinas, daghan na ang mga Pilipino sa Amerika. Nahimo silang mga lungsuranon ug nagbuhat isip mga nars, magtutudlo, magtatambal, ug manlalaban dinhi.

## Budaya

### Kapistahan

**Pilipinong pangsaulog sa Tinipong Bansa**| Adlaw | Ngalan | Dapit |
| --- | --- | --- |
| Enero | Winter Sinulog | Philadelphia |
| Abril | PhilFest | Tampa, Florida |
| Mayo | Asian Pacific American Heritage Month | Tibuok Nasod |
| Mayo | Asian Heritage Festival | New Orleans |
| Mayo | Filipino Fiesta and Parade | Honolulu |
| Mayo | FAAPI Mother's Day | Philadelphia |
| Mayo | Flores de Mayo | Tibuok Nasod |
| Hunyo | Philippine Independence Day Parade | Dakbayan sa New York |
| Hunyo | Philippine Festival | Washington, D.C. |
| Hunyo | Philippine Day Parade | Passaic, New Jersey |
| Hunyo | Pista Sa Nayon | Vallejo, California |
| Hunyo | New York Filipino Film Festival at The ImaginAsian Theatre | Dakbayan sa New York |
| Hunyo | Empire State Building commemorates Philippine Independence | Dakbayan sa New York |
| Hunyo | Philippine–American Friendship Day Parade | Jersey City, New Jersey |
| Hunyo 12 | Fiesta Filipina | San Francisco |
| Hunyo 12 | Philippine Independence Day | Tibuok Nasod |
| Hunyo 19 | Jose Rizal's Birthday | Tibuok Nasod |
| Hunyo | Pagdiriwang | Seattle |
| Hulyo | Fil-Am Friendship Day | Virginia Beach, Virginia |
| Hulyo | Pista sa Nayon | Seattle |
| Hulyo | Filipino American Friendship Festival | San Diego |
| Hulyo | Philippine Weekend | Delano, California |
| Agosto 15 hangtod 16 | Philippine American Exposition | Los Angeles |
| Agosto 15 hangtod 16 | Annual Philippine Fiesta | Secaucus, New Jersey |
| Agosto | Summer Sinulog | Philadelphia |
| Agosto | Historic Filipinotown Festival | Los Angeles |
| Agosto | Pistahan Festival and Parade | San Francisco |
| Septiyembre 25 | Filipino Pride Day | Jacksonville, Florida |
| Septiyembre | Festival of Philippine Arts and Culture (FPAC) | Los Angeles |
| Septiyembre | AdoboFest | Chicago |
| Oktubre | Filipino American History Month | Tibuok Nasod |
| Oktubre | Filipino American Arts and Culture Festival (FilAmFest) | San Diego |
| Nobiyembre | Chicago Filipino American Film Festival (CFAFF) | Chicago |
| Disyembre 16 hangtod 24 | Simbang Gabi Christmas Dawn Masses | Tibuok Nasod |
| Disyembre 25 | Pasko Christmas Feast | Tibuok Nasod |
| Disyembre 30 | Jose Rizal Day | Tibuok Nasod |

## Mga pakisayran

## Mga sumpay sa gawas