Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Rattus

| *Rattus* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Muridae |
| Kahenera: | Rattus |
| Espesye: | ' |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Rattus**  |

Henero sa mga mangungutkut ang Rattus. Ang *Rattus* sakop sa kabanay nga ilaga.

## Matang nga nahiubos

* *Rattus adustus*
* *Rattus annandalei*
* *Rattus argentiventer*
* *Rattus baluensis*
* *Rattus bontanus*
* *Rattus burrus*
* *Rattus colletti*
* *Rattus elaphinus*
* *Rattus enganus*
* *Rattus everetti*
* *Rattus exulans*
* *Rattus feliceus*
* *Rattus foramineus*
* *Rattus fuscipes*
* *Rattus giluwensis*
* *Rattus hainaldi*
* *Rattus hoffmanni*
* *Rattus hoogerwerfi*
* *Rattus jobiensis*
* *Rattus koopmani*
* *Rattus korinchi*
* *Rattus leucopus*
* *Rattus losea*
* *Rattus lugens*
* *Rattus lutreolus*
* *Rattus macleari*
* *Rattus marmosurus*
* *Rattus mindorensis*
* *Rattus mollicomulus*
* *Rattus montanus*
* *Rattus mordax*
* *Rattus morotaiensis*
* *Rattus nativitatis*
* *Rattus nitidus*
* *Rattus norvegicus*
* *Rattus novaeguineae*
* *Rattus osgoodi*
* *Rattus palmarum*
* *Rattus pelurus*
* *Rattus praetor*
* *Rattus ranjiniae*
* *Rattus rattus*
* *Rattus sanila*
* *Rattus sikkimensis*
* *Rattus simalurensis*
* *Rattus sordidus*
* *Rattus steini*
* *Rattus stoicus*
* *Rattus tanezumi*
* *Rattus tawitawiensis*
* *Rattus timorensis*
* *Rattus tiomanicus*
* *Rattus tunneyi*
* *Rattus turkestanicus*
* *Rattus villosissimus*
* *Rattus xanthurus*

## Ang mga gi basihan niini

## Gikan sa gawas nga tinubdan

 Ang Wikispecies may mga payl nga may kalabotan sa: Rattus

## Galeriya sa hulagway

*
*
*
*
*
*
# Sicista

| *Sicista* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Dipodoidea |
| Kabanay: | Dipodidae |
| Kahenera: | Sicista |
| Espesye: | ' |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Sicista**  |

Kahenera sa mga mangungutkut ang Sicista. Ang *Sicista* sakop sa kabanay nga Dipodidae.

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dipodidae  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sicista |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Sicista armenica* |
|  |
|  | *Sicista betulina* |
|  |
|  | *Sicista caucasica* |
|  |
|  | *Sicista caudata* |
|  |
|  | *Sicista concolor* |
|  |
|  | *Sicista kazbegica* |
|  |
|  | *Sicista kluchorica* |
|  |
|  | *Sicista napaea* |
|  |
|  | *Sicista pseudonapaea* |
|  |
|  | *Sicista severtzovi* |
|  |
|  | *Sicista strandi* |
|  |
|  | *Sicista subtilis* |
|  |
|  | *Sicista tianshanica* |
|  |

 |
|  |
|  | *Allactaga* |
|  |
|  | *Allactodipus* |
|  |
|  | *Cardiocranius* |
|  |
|  | *Dipus* |
|  |
|  | *Eozapus* |
|  |
|  | *Eremodipus* |
|  |
|  | *Euchoreutes* |
|  |
|  | *Jaculus* |
|  |
|  | *Napaeozapus* |
|  |
|  | *Paradipus* |
|  |
|  | *Pygeretmus* |
|  |
|  | *Salpingotulus* |
|  |
|  | *Salpingotus* |
|  |
|  | *Stylodipus* |
|  |
|  | *Zapus* |
|  |

 |
|  |

## Ang mga gi basihan niini

*
# Zapus

| *Zapus* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Dipodoidea |
| Kabanay: | Zapodidae |
| Kahenera: | Zapus |
| Espesye: | ' |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Zapus**  |

Kahenera sa mga mangungutkut ang Zapus. Ang *Zapus* sakop sa kabanay nga Zapodidae.

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Zapodidae  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Zapus |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Zapus hudsonius* |
|  |
|  | *Zapus princeps* |
|  |
|  | *Zapus trinotatus* |
|  |

 |
|  |
|  | *Eozapus* |
|  |
|  | *Napaeozapus* |
|  |

 |
|  |

## Ang mga gi basihan niini
# Cardiocranius paradoxus

| *Cardiocranius paradoxus* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Wala pa matino  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Dipodoidea |
| Kabanay: | Dipodidae |
| Kahenera: | *Cardiocranius* |
| Espesye: | Cardiocranius paradoxus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Cardiocranius paradoxus** Satunin, 1903 |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Cardiocranius paradoxus. Una ning gihulagway ni Konstantin Alexeevitsch Satunin ni adtong 1903. Ang *Cardiocranius paradoxus* sakop sa kahenera nga *Cardiocranius*, ug kabanay nga Dipodidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* habagatang Asya
* Uropa ug amihanang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
# Ebolusyong pagtagbo

Duha ka henera sang tanom nga suculenta, *Euphorbia* ug *Astrophytum*, adunay layo ang kalabotan, apan ang mga espesye nila sa matag usa nagtagbo sa usa ka parehas nga porma sa lawas.
Ang **ebolusyong pagtagbo** mao ang independyente nga ebolusyon sa parehas nga mga dagway o kinaiya sa mga espesye sa lainlaing mga panahon. Ang ebolusyong pagtagbo naghimo og managsama nga mga istruktura nga adunay parehas nga porma o gimbuhaton apan wala diha sa katapusang kasagarang kagikan sa mga kana nga mga grupo. Ang kladistikong pulong alang sa parehas nga panghitabo mao ang homoplasy. Ang pagbalikbalik nga ebolusyon sa paglupad usa ka maayo nga pananglitan, tungod kay ang mga naglupad nga mga insekto, langgam, pterosauria, ug kwakniton independente nga nagbag-o sa ebolusyon sa mapuslanon nga kapasidad nga paglupad.

## Mga Pakisayran
# Diplomys rufodorsalis

| *Diplomys rufodorsalis* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Echimyidae |
| Kahenera: | *Diplomys* |
| Espesye: | Diplomys rufodorsalis |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Diplomys rufodorsalis** (J. A. Allen, 1899) |
|  |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Diplomys rufodorsalis. Una ning gihulagway ni J.A.Allen ni adtong 1899. Ang *Diplomys rufodorsalis* sakop sa kahenera nga *Diplomys*, ug kabanay nga Echimyidae.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Habagatang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini

*
*
# Oryzomys

| *Oryzomys* |
| --- |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Muroidea |
| Kabanay: | Cricetidae |
| Kahenera: | Oryzomys |
| Espesye: | ' |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Oryzomys**  |

Kahenera sa mga mangungutkut ang Oryzomys. Ang *Oryzomys* sakop sa kabanay nga Cricetidae.

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Oryzomys |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Oryzomys alfaroi* |
|  |
|  | *Oryzomys chapmani* |
|  |
|  | *Oryzomys couesi* |
|  |
|  | *Oryzomys curasoae* |
|  |
|  | *Oryzomys dimidiatus* |
|  |
|  | *Oryzomys gorgasi* |
|  |
|  | *Oryzomys melanotis* |
|  |
|  | *Oryzomys nelsoni* |
|  |
|  | *Oryzomys palustris* |
|  |
|  | *Oryzomys rhabdops* |
|  |
|  | *Oryzomys rostratus* |
|  |
|  | *Oryzomys saturatior* |
|  |

 |
|  |

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
# Sphiggurus vestitus

| *Sphiggurus vestitus* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Wala pa matino  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Erethizontidae |
| Kahenera: | *Sphiggurus* |
| Espesye: | Sphiggurus vestitus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Sphiggurus vestitus** (Thomas, 1899) |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Sphiggurus vestitus. Una ning gihulagway ni Thomas ni adtong 1899. Ang *Sphiggurus vestitus* sakop sa kahenera nga *Sphiggurus*, ug kabanay nga Erethizontidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Habagatang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
# Panahon sa Pagdiskobre

Mapa nga adunay mga pangunang panaw sa Panahon sa Pagdiskobre
Ang **Panahon sa Pagdiskobre (Age of Discovery)**, nailhan usab nga **Panahon sa Eksplorasyon**, maoy bahin sa unang modernong panahon ug gisapawan sa Panahon sa Paglayag . Usa ka panahon gikan sa gibana-bana nga ika-15 hangtod ika-17 nga siglo, diin ang mga marinero gikan sa mga nasod sa Europa nagsuhid, nagkolonya, ug nagsakop sa mga rehiyon sa tibuok kalibutan. Ang Panahon sa Pagdiskobre maoy usa sa kausaban nga panahon sa dihang ang kanhi nahimulag nga mga bahin sa kalibutan nahimong konektado aron maporma ang sistema sa kalibutan, ug nagpahimutang sa pundasyon alang sa globalisasyon . Ang halapad nga eksplorasyon sa gawas sa nasud, labi na ang pag-abli sa mga ruta sa kadagatan padulong sa East Indies ug ang kolonisasyon sa Europa sa Amerika sa mga Espanyol ug Portuges, nga sa ulahi giapilan sa mga Ingles, Pranses, ug Dutch, nagdasig sa internasyonal nga pamatigayon sa kalibutan . Ang konektado nga ekonomiya sa kalibutan sa ika-21 nga siglo naggikan sa pagpalapad sa mga network sa pamatigayon niining panahona.