Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Aprika

Ang **Aprika** mao ang ikaduhang labing dako ug ikaduhang labing populoso nga kanaypan, human sa Asya. Sa iyang arya nga mga 30,221,532 km² (11,668,545 sq mi) apil ang mga haduol nga mga isla, kini mikabat og 6% sa tibuok kalibotan, ug 20.4% sa total nga yutan-ong arya. Mas daghan pa sa 900,000,000 ka mga tawo (sa tuig 2005), sa 61 ka mga teritoryo, ang Aprika may 14% sa kalibotanong kalumulupyoan. Gilibotan ang kanaypan sa Dagat Mediteranyo sa amihanan, sa Suez Canal ug Dagat Pula sa amihanang-sidlakan, sa Kadagatang Indyan sa habagatang-sidlakan, ug sa Kadagatang Atlantiko sa kasadpan. Adunay mga 46 ka mga nasod apil ang Madagascar, ug 53 apil ang mga kapupod-an.

Ang Aprika, partikular ang sentral nga sidlakang Aprika, giila sa mga siyentipiko isip lugar nga ginikanan sa mga tawo ug sa Hominidae (*great apes*), pinaagi sa pagkaplag sa mga nahiunang hominid ug mga ansestor, ug uban pa, sa miaging pito ka milyon ka tuig – apil ang *Sahelanthropus tchadensis*, *Australopithecus africanus*, *A. afarensis, Homo erectus, H. habilis ug H. ergaster* – uban ang mga nahiunang Homo sapiens (tawo) nga nakit-an sa Etyopiya sa ca. 200,000 ka tuig nga miagi.

Dakong bahin sa Aprika nahimutang sa ekwador apan nahiubos sa lahi-lahing klima; kini lamang ang kanaypan nga may klima gikan sa amihanang templada ngadto sa habagatang templada. Tungod sa kulang ang natural ug regular nga presipitasyon ug irigasyon ug mga *glacier* o aquifer sa kabukiran, walay natural nga tigmoderar sa klima, kundili, sa mga lugar nga duol lamang sa baybayon.
# Rattus rattus

| *Rattus rattus* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Layo sa peligro  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Muroidea |
| Kabanay: | Muridae |
| Kahenera: | *Rattus* |
| Espesye: | Rattus rattus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Rattus rattus** (Linnaeus, 1758) |
|  |
| Laing Ngalan |
| *Rattus norvegicus longicaudus* Mori, 1937 *Rattus rattus ruthenus* Ognev and Stroganov, 1936 *Rattus rattus brookei* Crew, 1923 *Rattus rattus sueirensis* Cabrera, 1921 *Rattus rattus nericola* Cabrera, 1921 *Rattus rattus jurassicus* Burg, 1921 *Rattus rattus chionogaster* Cabrera, 1921 *Rattus rattus wroughtoni* Hinton, 1919 *Rattus rattus narbadae* Hinton, 1918 *Rattus rattus girensis* Hinton, 1918 *Rattus jujensis* Lönnberg, 1916 *Rattus chionogaster* Lönnberg, 1916 *Rattus kelaarti* Wroughton, 1915 *Rattus muansae* Matschie, 1911 *Rattus kijabius* J. A. Allen, 1909 *Rattus rattus ater* Millais, 1905 *Rattus atridorsum* Miller, 1903 *Rattus atratus* Miller, 1902 *Rattus alexandrinorattus* Fatio, 1902 *Rattus kandiyanus* Kelaart, 1887 *Rattus variabilis* Higgins and Petterd, 1883 *Rattus griseocaeruleus* Higgins and Petterd, 1883 *Rattus rattus intermedius* Ninni, 1882 *Rattus tompsoni* Ramsay, 1881 *Rattus samharensis* Heuglin, 1877 *Rattus novaezelandiae* Buller, 1871 *Rattus domesticus varius* Fitzinger, 1867 *Rattus domesticus fuscus* Fitzinger, 1867 *Rattus domesticus fulvaster* Fitzinger, 1867 *Rattus domesticus ater* Fitzinger, 1867 *Rattus domesticus albus* Fitzinger, 1867 *Rattus domesticus* Fitzinger, 1867 *Rattus infralineatus* Blyth, 1863 *Rattus arboricola* Gould, 1863 *Rattus crassipes* Blyth, 1859 *Rattus arboreus* Horsfield, 1851 *Rattus tetragonurus* Kelaart, 1850 *Rattus kandianus* Kelaart, 1850 *Rattus ceylonus* Kelaart, 1850 *Rattus picteti* Schinz, 1845 *Rattus erythronotus* Temminck, 1845 *Rattus subcaeruleus* Lesson, 1842 *Rattus sylvestris* Pictet, 1841 *Rattus nemoralis* Selys-Longchamps, 1841 *Rattus leucogaster* Pictet, 1841 *Rattus insularis* Waterhouse, 1839 *Rattus galapagoensis* Waterhouse, 1839 *Rattus flavescens* Elliot, 1839 *Rattus rufescens* Gray, 1837 *Rattus asiaticus* Gray, 1837 *Rattus latipes* Bennett, 1835 *Rattus tectorum fuliginosus* Bonaparte, 1833 *Rattus siculae* Lesson, 1827 *Rattus flaviventris* Brants, 1827 *Rattus tectorum* Savi, 1825 *Rattus alexandrinus* Desmarest, 1819 *Rattus frugivorus* Rafinesque, 1814 *Rattus alexandrinus* É. Geoffroy, 1803 |

Kaliwatan sa ilaga ang Rattus rattus. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Rattus rattus* sakop sa kahenera nga *Rattus*, ug kabanay nga ilaga. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Aprika
* Ostralya
* habagatang Asya
* Habagatang Amerika
* Amerika Sentral
* Oseyaniya
* Amihanang Amerika
* Dagat Caribbean
* Uropa ug amihanang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Rattus norvegicus

| *Rattus norvegicus* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Layo sa peligro  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Muroidea |
| Kabanay: | Muridae |
| Kahenera: | *Rattus* |
| Espesye: | Rattus norvegicus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Rattus norvegicus** (Berkenhout, 1769) |
|  |
| Laing Ngalan |
| *Rattus norvegicus otomoi* Yamada, 1930 *Rattus humiliatus sowerbyi* A. B. Howell, 1928 *Rattus humiliatus insolatus* A. B. Howell, 1927 *Rattus sylvaticus discolor* Noack, 1918 *Rattus norvegicus socer* Miller, 1914 *Rattus norvegicus primarius* Kastschenko, 1912 *Rattus norvegicus albus* Hatai, 1907 *Rattus magnirostris* Mearns, 1905 *Rattus norvegicus praestans* Trouessart, 1904 *Rattus decumanus major* Hoffmann, 1887 *Rattus plumbeus* Milne-Edwards, 1874 *Rattus griseipectus* Milne-Edwards, 1872 *Rattus ouangthomae* Milne-Edwards, 1871 *Rattus humiliatus* Milne-Edwards, 1868 *Rattus maniculatus* Wagner, 1848 *Rattus decumanoides* Hodgson, 1841 *Rattus maurus* Waterhouse, 1837 *Rattus hibernicus* Thompson, 1837 *Rattus caspius* Oken, 1816 *Rattus javanus* Hermann, 1804 *Rattus decumanus hybridus* Bechstein, 1800 *Rattus surmolottus* Severinus, 1779 *Rattus decumanus* Pallas, 1779 *Rattus caraco* Pallas, 1779 |

Kaliwatan sa ilaga ang Rattus norvegicus. Una ning gihulagway ni John Berkenhout ni adtong 1769. Ang *Rattus norvegicus* sakop sa kahenera nga *Rattus*, ug kabanay nga ilaga. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Ostralya
* habagatang Asya
* Amihanang Amerika
* Dagat Caribbean
* Uropa ug amihanang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Tigib

Kahoy chisels nga hinimo sa puthaw nga asero.
**Usa ka tigib** mao ang usa ka matang sa suwab sa mga himan nga kutsilyo kakha gigamit sa pagkulit o pagputol sa lisud nga mga nga mga materyal nga uban sa usa ka kamot sama sa kahoy, bato, o metal pinaagi sa pagsalsal martilyo o mekanikal nga gahum. sa Pagdumala ug sa sulab sa pipila ka mga matang sa mga tigib nga hinimo sa metal o kahoy uban sa mga mahait nga sulab sa katapusan.

Sa pagbuhat sa usa ka gouge naglakip sa pagpadapat sa lig-on nga pwersa sa ibabaw sa tigib sa mga materyal nga sa pagputol sa mga materyal nga, kini mao ang posible nga uban sa paggamit sa usa ka kamot o sa usa ka martilyo. Sa industriya nga paggamit, ang mga lakeng carnero sa usa ka hydraulic o kabug-aton mao ang gigamit sa pagduso sa mga tigib ngadto sa mga materyal nga.

Adunay usab usa ka matang sa himan mao ang gitawag og tigib sa lansang nga mga buhat menakuk sa gagmay nga mga piraso gikan sa mga materyal nga sa mga linilok nga—ilabi na sa mga proseso sa pagpamanday ingon man usab sa paghimo sa mga estatwa. Tigib lansang sa kasagaran og usa ka notch concave nga gipakita gikan sa sa mga nawong sa iyang mga mata shaped U.

## Mga pakisayran

## Ang mga gi basihan niini

* Reader ' s Digest Basahon sa Kahanas & Himan ISBNISBN 0-89577-469-00-89577-469-00-89577-469-0
# Pseudohydromys

| *Pseudohydromys* |
| --- |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Muroidea |
| Kabanay: | Muridae |
| Kahenera: | Pseudohydromys |
| Espesye: | ' |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Pseudohydromys**  |
|  |

Kahenera sa mga ilaga ang Pseudohydromys. Ang *Pseudohydromys* sakop sa kabanay nga ilaga.

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pseudohydromys |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Pseudohydromys berniceae* |
|  |
|  | *Pseudohydromys carlae* |
|  |
|  | *Pseudohydromys eleanorae* |
|  |
|  | *Pseudohydromys ellermani* |
|  |
|  | *Pseudohydromys fuscus* |
|  |
|  | *Pseudohydromys germani* |
|  |
|  | *Pseudohydromys murinus* |
|  |
|  | *Pseudohydromys musseri* |
|  |
|  | *Pseudohydromys occidentalis* |
|  |
|  | *Pseudohydromys patriciae* |
|  |
|  | *Pseudohydromys pumehanae* |
|  |
|  | *Pseudohydromys sandrae* |
|  |

 |
|  |

## Ang mga gi basihan niini

*
# Salpingotulus michaelis

| *Salpingotulus michaelis* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Wala pa matino  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Dipodoidea |
| Kabanay: | Dipodidae |
| Kahenera: | *Salpingotulus* |
| Espesye: | Salpingotulus michaelis |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Salpingotulus michaelis** (Fitzgibbon, 1966) |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Salpingotulus michaelis. Una ning gihulagway ni Fitzgibbon ni adtong 1966. Ang *Salpingotulus michaelis* sakop sa kahenera nga *Salpingotulus*, ug kabanay nga Dipodidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kapos sa datos.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* habagatang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini
# Panthera tigris

| *Panthera tigris* (tigre) |
| --- |
|  |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Nameligrong mapuo  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Carnivora |
| Kasipak-hanay: | Feliformia |
| Kabanay: | Felidae |
| Kahenera: | *Panthera* |
| Espesye: | Panthera tigris |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Panthera tigris** (Linnaeus, 1758) |
|  |

Kaliwatan sa murag-iring ang **tigre** sa espesye nga Panthera tigris. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Panthera tigris* sakop sa kahenera nga *Panthera*, ug kabanay nga murag-iring. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* habagatang Asya
* Uropa ug amihanang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *P. t. altaica*
* *P. t. amoyensis*
* *P. t. balica*
* *P. t. corbetti*
* *P. t. sondaica*
* *P. t. sumatrae*
* *P. t. virgata*
* *P. t. tigris*

## Ang mga gi basihan niini

## Gikan sa gawas nga tinubdan

 Ang Wikispecies may mga payl nga may kalabotan sa: Panthera tigris
*
*
*
*
*
# Hippopotamidae

| Hippopotamidae |
| --- |
|  |
|  |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Artiodactyla |
| Kabanay: | **Hippopotamidae** |
| Kahenera: | ' |
| Espesye: | ' |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Hippopotamidae**  |

Kabanay sa mga mamipero ang **Hippopotamidae**. Ang Hippopotamidae sakop sa kahanay nga Artiodactyla, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Hippopotamidae pagsakop 5 kaliwatan, segun Catalogue of Life.

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Artiodactyla  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Hippopotamidae** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Hexaprotodon* |
|  |
|  | *Hippopotamus* |
|  |

 |
|  |
|  |
Antilocapridae |
|  |
|  |
Bovidae |
|  |
|  |
Camelidae |
|  |
|  |
Cervidae |
|  |
|  |
Giraffidae |
|  |
|  |
Moschidae |
|  |
|  |
muragbaboy |
|  |
|  |
Tayassuidae |
|  |
|  |
Tragulidae |
|  |

 |
|  |

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Heterocephalus glaber

| *Heterocephalus glaber* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Layo sa peligro  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Heterocephalidae |
| Kahenera: | *Heterocephalus* |
| Espesye: | Heterocephalus glaber |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Heterocephalus glaber** Rüppell, 1842 |
|  |
| Laing Ngalan |
| *Heterocephalus scortecci* de Beaux, 1934 *Heterocephalus stygius* Allen, 1912 *Heterocephalus progrediens* Lönnberg, 1911 *Heterocephalus dunni* Thomas, 1909 *Heterocephalus ansorgei* Thomas, 1903 *Heterocephalus phillipsi* Thomas, 1885 |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Heterocephalus glaber. Una ning gihulagway ni Eduard Rüppell ni adtong 1842. Ang *Heterocephalus glaber* sakop sa kahenera nga *Heterocephalus*, ug kabanay nga Bathyergidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Aprika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Sciurus vulgaris

| *Sciurus vulgaris* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Layo sa peligro  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Sciuridae |
| Kahenera: | *Sciurus* |
| Espesye: | Sciurus vulgaris |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Sciurus vulgaris** Linnaeus, 1758 |
|  |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Sciurus vulgaris. Una ning gihulagway ni Linnaeus ni adtong 1758. Ang *Sciurus vulgaris* sakop sa kahenera nga *Sciurus*, ug kabanay nga Sciuridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* habagatang Asya
* Uropa ug amihanang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *S. v. vulgaris*
* *S. v. alpinus*
* *S. v. altaicus*
* *S. v. anadyrensis*
* *S. v. arcticus*
* *S. v. balcanicus*
* *S. v. chiliensis*
* *S. v. cinerea*
* *S. v. dulkeiti*
* *S. v. exalbidus*
* *S. v. fedjushini*
* *S. v. formosovi*
* *S. v. fusconigricans*
* *S. v. leucourus*
* *S. v. lilaeus*
* *S. v. mantchuricus*
* *S. v. martensi*
* *S. v. ognevi*
* *S. v. orientis*
* *S. v. rupestris*
* *S. v. ukrainicus*
* *S. v. varius*

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Chinchilla lanigera

| *Chinchilla lanigera* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Hapit na mapuo  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Chinchillidae |
| Kahenera: | *Chinchilla* |
| Espesye: | Chinchilla lanigera |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Chinchilla lanigera** Bennett, 1829 |
|  |
| Laing Ngalan |
| *Chinchilla velligera* Prell, 1934 *Chinchilla chincilla* (Fischer de Waldheim, 1814) |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Chinchilla lanigera. Una ning gihulagway ni Bennett ni adtong 1829. Ang *Chinchilla lanigera* sakop sa kahenera nga *Chinchilla*, ug kabanay nga Chinchillidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kritikal nga nagtikapuo.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Habagatang Amerika

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Myocastor coypus

| *Myocastor coypus* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Layo sa peligro  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Echimyidae |
| Kasipak-banay: | Echimyinae |
| Kakuyog: | Myocastorini |
| Kahenera: | *Myocastor* |
| Espesye: | Myocastor coypus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Myocastor coypus** (Molina, 1782) |
|  |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Myocastor coypus. Una ning gihulagway ni Molina ni adtong 1782. Ang *Myocastor coypus* sakop sa kahenera nga *Myocastor*, ug kabanay nga Echimyidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Aprika
* Habagatang Amerika
* Amerika Sentral
* Amihanang Amerika
* Uropa ug amihanang Asya

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *M. c. coypus*
* *M. c. bonariensis*
* *M. c. melanops*
* *M. c. sanctaecruzae*

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Tamias amoenus

| *Tamias amoenus* |
| --- |
|  |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Layo sa peligro  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kabanay: | Sciuridae |
| Kahenera: | *Tamias* |
| Espesye: | Tamias amoenus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Tamias amoenus** J. A. Allen, 1890 |
|  |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Tamias amoenus. Una ning gihulagway ni J.A.Allen ni adtong 1890. Ang *Tamias amoenus* sakop sa kahenera nga *Tamias*, ug kabanay nga Sciuridae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Amihanang Amerika

## Matang nga nahiubos

Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:

* *T. a. amoenus*
* *T. a. affinis*
* *T. a. albiventris*
* *T. a. canicaudus*
* *T. a. caurinus*
* *T. a. celeris*
* *T. a. cratericus*
* *T. a. felix*
* *T. a. ludibundus*
* *T. a. luteiventris*
* *T. a. monoensis*
* *T. a. ochraceus*
* *T. a. septentrionalis*
* *T. a. vallicola*

## Ang mga gi basihan niini

*
# Myodes glareolus

| *Myodes glareolus* |
| --- |
|  |
| Hulga sa Pagkapuo |
|  Layo sa peligro  (IUCN 3.1) |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Muroidea |
| Kabanay: | Cricetidae |
| Kahenera: | *Myodes* |
| Espesye: | Myodes glareolus |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Myodes glareolus** (Schreber, 1780) |
|  |
| Laing Ngalan |
| *Myodes glareolus insulaebellae* Heim de Balsac, 1940 *Myodes glareolus wasjuganensis* Egorin, 1939 *Myodes glareolus ognevi* Serebrennikov, 1927 *Myodes nageri vesanus* Hinton, 1926 *Myodes glareolus ruttneri* Wettstein, 1926 *Myodes glareolus italicus* Dal Piaz, 1924 *Myodes glareolus sobrus* Montagu, 1923 *Myodes gorka* Montagu, 1923 *Myodes glareolus jurassicus* Burg, 1923 *Myodes glareolus intermedius* Burg, 1923 *Myodes glareolus reinwaldti* Hinton, 1921 *Myodes erica* Barret-Hamilton, 1913 *Myodes alstoni* Barrett-Hamilton and Hinton, 1913 *Myodes glareolus saianicus* Thomas, 1911 *Myodes glareolus istericus* Miller, 1909 *Myodes caesarius* Miller, 1908 *Myodes ponticus* Thomas, 1906 *Myodes nageri hallucalis* Thomas, 1906 *Myodes skomerensis* Barrett-Hamilton, 1903 *Myodes hercynicus suecicus* Miller, 1900 *Myodes vasconiae* Miller, 1900 *Myodes norvegicus* Miller, 1900 *Myodes hercynicus helveticus* Miller, 1900 *Myodes hercynicus britannicus* Miller, 1900 *Myodes bicolor* Fatio, 1862 *Myodes nageri* Schinz, 1845 *Myodes pratensis* Bell, 1837 *Myodes rubidus* Baillon, 1834 *Myodes pratensis* Baillon, 1834 *Myodes riparia* Yarrell, 1832 *Myodes hercynicus* Mehlis, 1831 *Myodes fulvus* Millet, 1828 *Myodes arvalis* I. Geoffroy, 1803 *Myodes rutilus minor* Kerr, 1792 |

Kaliwatan sa mangungutkut ang Myodes glareolus. Una ning gihulagway ni Johann Christian Daniel von Schreber ni adtong 1780. Ang *Myodes glareolus* sakop sa kahenera nga *Myodes*, ug kabanay nga Cricetidae. Giklaseklase sa IUCN ang kaliwatan sa kinaminosang kalabotan.

Kini nga matang hayop na sabwag sa:

* Uropa ug amihanang Asya

Walay nalista nga matang nga sama niini.

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*
*
# Dipodidae

| Dipodidae |
| --- |
| Payl:Wuestenspringmaus-painting.jpg |
| Siyentipikinhong Pagklasipikar |
| Kaginharian: | Animalia |
| Ka-ulo: | Chordata |
| Kasipak-ulo: | Vertebrata |
| Kahutong: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Kahanay: | Rodentia |
| Kapunoang-banay: | Dipodoidea |
| Kabanay: | **Dipodidae** |
| Kahenera: | ' |
| Espesye: | ' |
| Siyentipikinhong Ngalan |
| **Dipodidae**  |

Kabanay sa mga mangungutkut ang **Dipodidae**. Ang Dipodidae sakop sa kapunoang-banay nga Dipodoidea, kahanay nga mangungutkut, kahutong nga mamipero, ka-ulo nga maybukobuko, ug kaginharian nga mananap. Ang kabanay nga Dipodidae pagsakop 52 kaliwatan, segun Catalogue of Life.

Dipodidae mao ang ika kabanay nga sa kapunoang-banay nga Dipodoidea.

Ang kladogram matud sa Catalogue of Life mao:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Dipodidae** |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Allactaginae |
|  |
|  |
Cardiocraniinae |
|  |
|  |
Dipodinae |
|  |
|  |
Euchoreutinae |
|  |

 |
|  |

## Ang mga gi basihan niini

*
*
*
*
*