# Румера Папа

| Румера Папа |
| --- |
|  |
| Дин | Католицизм, католикин килс, западное христианство |
| ГӀуллакхалла | папство, Petrine ministry |
| Динлелор | Католицизм, католикин килс, западное христианство |
| Сайт | vatican.va/holy\_f… (инг.) vatican.va/holy\_f… (итал.) vatican.va/holy\_f… (нем.) vatican.va/holy\_f… (исп.) vatican.va/holy\_f… (порт.) vatican.va/holy\_f… (фр.) vatican.va/latin/… (лат.) |
|  Викиларми чохь медиафайлаш |

**Римера Папа-** Руман епископ а, дерригдуьненан Католикийн Килсан мозгӀар а, Ватикан пачхьалкхан куьйгалхо а. **Папалла**- Римера Папа Католикийн килсан тхьамда веш йолу динан Ӏилманан а, политикин а институт.

Папа **Сийлаллин Паччахьаллан** лакхара урхалча ву.

Папин резиденци Ватиканехь йу.

## Сийлахь цӀе

Римера Папа (латинан маттахь Pontifex Romanus — Риман понтифик; йа Pontifex Maximus — лакхара шен лаамехь волу понтифик)- дуьненйукъара бакъонехь къаьсттина башхала йолу адам ду (persona sui generis). Папан 3 бовваьлла (къаьстина) Ӏалашо ю:

1. Сийлаллин Паччахьаллан тхьамда а, суверен а.
2. Сийлахь Пётран (Римера хьалхара епископ) когаметтаниг хиларе терра- Католикийн килсан гуш волу тхьамда а, цуьнан лакхара иерарх а.
3. Пачхьалкх-гӀала йолу Ватиканан суверен а.

«Папа» дош грекийн маттер тӀеэцна ду — πάππας. Нохчийн маттахь «да» маьӀан ду цуьнан.

Сийлаллин Паччахьаллан суверенитетах схьайолуш йу Ватиканан шен лаамехь хилар. Иза бакъдина 1929-чу шарахь Латеранан бартбарца.

Католикийн хьехамехь дуьйцу Папа хьалхарчу Риман епископан Сийлахьчу Пётран когаметтаниг хилар. Цундела, Килс чохь тхьамдалла йолуш ву иза.

2013 шеран 13-чу мартехь Римера папа хаьржира Аргентинер волу Хорхе Марио Бергольо. Цуьнан керла цӀе Франциск йу.

### **Римера Папан леррина титулш:**

Дукха титулш йу Папан: Риман Епископ а, Ӏийсан викари (гӀовс) а, апостолшан Элан когаметтаниг а, Дуьненан килсан лакхара а, хьалхара мозгӀар а, сийлахь-воккха понтифик а, Италин Примас а, Риман провинцин архиепископ а, митрополит а, гӀала-пачхьакх йолу Ватиканан суверен а, Делан лейн лай.

Латинан маттахь:

* *Episcopus Romanus*
* *Vicarius Christi*
* *Successor principis apostolorum*
* *Caput universalis ecclesiae*
* *Pontifex Maximus*
* *Primatus Italiae*
* *Archiepiscopus ac metropolitanus provinciae ecclesiasticae Romanae*
* *Princeps sui iuris civitatis Vaticanae*
* *Servus Servorum Dei*

2006 шарахь XVI Бенедиктас папан титулатурер «Малхбузера Патриарх» сийлахь цӀе дӀайаьккхира.

## Истори

Исторехь къастайо папаллан рогӀера муьраш:

* Керста динан йуьхь (30-325 шераш).
* Константин императоран а, остготашан а мур (313—493). Цу муьрехь Риман имперехь керсталла «пачхьалкхан дин» статусехь йара.
* Остготийн мур (493—537).
* Византийн мур (537—752).
* Франкийн мур (756—857).
* Папалла осалдаьлла мур (1048 шо кхаччалц). Папалла Ӏаткъам болу доьзалшан карахь (порнократи а, Тускулум доьзал а, Крешенци доьзал а).
* Папалла чӀагӀделла мур (1048—1257).
* Риман дозанал арахьара резиденцешкахь Ӏийна Папаш (Витербо а, Перуджа а, Орвието а) (1257—1309).
* Авиньон-гӀалахь папашан «йийсар» (1309—1377).
* Малхбузехь барт бохар (1378—1417).
* Ренессансан мур (1417—1534).
* Реформаци а, Контрреформаци а (1517—1585).
* Барокко хан а (1585—1689), Серлонан зама а.
* Папалла карчамаш хилчу хенашкахь (1775—1861).
* Риман хаттар (1861—1929).
* Кхузаманан мур (1929 шо дуьйна).

## Хьажоргаш