Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Докх

| Дийнатийн тоба |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Горбатый кит |  Южный гладкий кит |
|  Финвал |  Серый кит |

 |
| ЦӀе |
|
Докх |
| ЦӀеран статус |
|
билгалйина йац |
| Дай-нанойн таксон |
|
Инфраотряд Китообразные (Cetacea) |
| Гергарнаш |
| Все китообразные, кроме морских свиней и дельфинов. |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Сурт Викилармехь |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Докх Викидошамехь |

 |

**Докх** (желт. *κῆτος* — «хӀорда цӀармат») — йоккха хӀордан дийнат
# ГӀурбанан Ӏийд

| ГӀурбанан Ӏийд |
| --- |
| Ӏаьр. عيد الأضحى‎‎ |
|  БадшахӀи маьждигехь Ӏийд-ламаз, Пакистан |
| Тайпа |
исламан |
| Даздо |
бусалбанаша |
| Терахь | 10 зул-хьижжат |
| 2025 шарахь |
6 июнехь |
| Даздар |
маьждигехь |
| Доьзна ду |
хьаьжца |
|  Викиларми чохь медиафайлаш |

**ГӀӯрбанан Ӏийд** (Ӏаьр. عِيدُ الْأَضْحَى‎‎ *Ӏийдул-азхьа̄*) — иза бусалбанийн шина Ӏийданах цхьаъ ду (важа Ӏийд — Марха досту Ӏийд ду), иза Ӏарафат дийнахь латтар чекхдаьллачул тӀаьхьа, зул-хьижжатан 10-чу дийнахь нисло, бусалба хьажой шена чохь лаьтта меттиг йу иза, хьаьжан коьрта белхаш кхочушдархьама, ткъа иза чекхдолу зул-хьижжатан 13-чу дийнахь. Иштта хӀара Ӏийд ИбрахӀим пайхамаран дийцар дагалацар лоруш а ду, цунна гӀан гинчу хенахь, шен кӀантана ИсмаӀилна гӀурбанна урс хьакха аьлла Дала омрадеш. Цундела кху дийнахь бусалбанаш Далла гергабоьду цӀерачу дийнатех цхьанна урс хьакхарца а (уьстагӀ йа йетт йа эмкал), гӀурбанан жижиг доьзална а, гергарчарна а, мискачарна а дӀасадекъарца а, цундела аьлла цунах *ГӀурбанан Ӏийд*.

## Хьостанаш
# Мухьаррам

| Мухьаррам |
| --- |
|  |
| Йохалла | 30 де-буьйса |
| Йуьхьанца дуьйна дӀа(д)баьлла | 1 бутт |
|  Викиларми чохь медиафайлаш |

| Исламан рузма |
| --- |
|    1. Мухьаррам
   2. Сафар
   3. РабиӀул-аввал
   4. РабиӀул-ахир
   5. Жумадал-ула
   6. Жумадал-ахират
   7. Ражаб
   8. ШаӀбан
   9. Рамазан
   10. Шаввал
   11. Зул-къаӀдат
   12. Зул-хьижжат  |
|

---

**Тахана:** кӀиран де 5 Мухаррам 1448 хӀ. ш.

---

Викицитатник **•** Терахьаш дехьадахар |

**Мухьаррам** (Ӏаьр. الْمُحَرَّمُ‎‎) — иза исламан рузманан йа беттан шеран хьалхара бутт бу. ЖехӀилийн заманахь цуьнан цӀе «**муътамир**» (Ӏаьр. الْمُؤْتَمِرُ‎‎) хилла, ткъа «мухьаррам» цӀе ражаб баттана тиллина хилла.

Цунах мухьаррам аьлла иза бихкина бутт болу дела. Иза бихкинчу беа баттах цхьаъ бу. Иза бусалбачарна шена чохь тӀом бан цамегарг бу, Дала Къуръан чохь аьлла дела: ﴾**Баккъалла а, АллахӀана гергахь беттанаш шийтта бу. Иштта дӀайаздина хилла Жайнахь [Лавхьул-Махьфуз чохь] АллахӀа стигалш а, латта а кхоьллинчу дийнахь. Царах биъ бутт [зул-къаӀдат, зул-хьижжат, мухьаррам, ражаб] — бихкина бу. Иза [бутт бехкар] — бакъ дин ду. Цундела царна чохь [оцу дихкинчу беттанашкахь] шаьш-шайна зуламаш ма де. ТӀомбе массара а цхьаьна берриге а мушрикашца, цара шуьца массаьрца [йа массара а цхьаьна] тӀом ма-барра. АллахӀ — [Шех] кхоьручаьрца вуйла а хаалаш**﴿ [Къуръан 9:36].

Цу беттан дозалла ИбрахӀим пайхамаран заманахь дуьйна къобалдина хилла, цул тӀаьхьа Маккара мушрикаша а къобалбина хилла и бутт. Мушрик-Ӏаьрбоша, кест-кеста тайпанаша вовше тӀемаш бешшехь, цу баттахь тӀом бар ца магош хилла. Мухьаррам беттан кхин а цхьацца башхаллаш йу:

* Мухьаррам баттахь марха кхабар
* Ӏашураъ де
* ШийӀаша имам Хьусайн ибн Ӏалий верца доьзна тезет хӀоттор.

Мухьаррам бутт дӀаболабаларца а, Делан элчано ﷺ Ясрибе динчу хӀижратца а цхьа а уьйр йац.

## Хьажоргаш

* *Али-заде А. А.* 586 // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — ISBN 5-98443-025-8.
* *Такы Усмани.* Месяц Мухаррам . AskImam.ru. ТӀекхочу терахь: 2015 шеран 18 сентябрь.
* Достоинства мухаррама.