# Азербайджанийн мотт

| Азербайджанийн мотт |
| --- |
|  |
| Шен цӀе | Azərbaycan dili, آذربايجان ديلی Азәрбајҹан дили |
| Пачхьалкхаш | Азербайджан, Иран, Гуьржийчоь, Росси, Украина, Германи, АЦШ, Ӏиракъ, Туркойчоь, Шема, Кхазакхстан, Йоккха Британи, Эрмалойчоь (1988 шо кхаччалц) |
| Регионаш | *Иранехь*: Малхбуза Азербайджан, Малхбален Азербайджан, Ардебиль, Зенджан, Казвин, Хьамадан, Кум; частично Меркези, Гилян, Кхурдистан; анклаваш Мазендеранера а, Хорасане-Резавира а; гӀаланашкахь ТехӀран, Кередж, Мешхед. *Гуьржийчохь*: Марнеули, Болниси, Дманиси, Гардабани; гулахь Сагареджохь, Каспихь, Мцхетехь, Цалкехь, Лагодехи, Карелехь, Тетри-Цкарохь, Горихь, Телавихь; гӀаланашкахь Тиблисехь, Руставехь, Дедоплис-Цкарохь. *Россехь*: гулахь ДегӀастанехь (Дербентан, Табасаранан, Рутулан, ГӀизларан кӀошташкахь); кхин а дуккха а Россин гӀаланашкахь. *Туркойчохь*: гулахь Карсехь, Игдырехь, Эрзурумехь; кхин дуккха Туркойчоьнан гӀаланашкахь. *Ӏиракъехь*: Ӏиракъийн туркманийн меттадакъош, *Шемахь*: Шеман Туркманаш. |
| Официалан статус |  Азербайджан
**Росси: ДегӀаста
 |
| Нисдеш организаци | — |
| Мотт буьйцурш | 25—30 млн. |
| Рейтинг |
30 |
| Статус | кхерамзаллехь |
| Классификаци |
| Категори: |
Евразин меттанаш |
| *Алтайн меттанаш* (гипотетикин доьзал)
Туьркийн га
Огузийн тоба |
| Йоза | латиница (Азербайджанехь) кириллица (ДегӀастанахь / Россехь) Ӏаьрбийн йоза (Иранехь) |
| Меттанийн кодаш |
| ГОСТ 7.75–97 | азе 025 |
| ISO 639-1 | az |
| ISO 639-2 | aze |
| ISO 639-3 | aze, azj, azb, qxq, slq |
| WALS | aze |
| Ethnologue | aze |
| ABS ASCL | 4302 |
| IETF | az |
| Glottolog | azer1255 |
|  ХӀокху маттахь Википеди |

Азербайджанийн мотт баржаран карта      алсама берш      кӀезиг берш
**Азербайджа́нийн мотт** (шеш олург: *Azərbaycan dili*, آذربايجان ديلی, *Aзәрбајҹан дили*) — азербайджанаша буьйцу мотт, туьркийн меттанех цхьа мотт, дукхаха болчара йукъатуху алтайн меттан доьзалан туьркийн геннан къилба-малхбузан (огузийн) тобанан, амма цуьнца цхьаьна йолу амалаш, йогӀу кыпчакийн ареалан меттанашца.

Морфологин могӀанца азербайджанийн мотт агглютинативан, синтетикин ду. Лексика лаьтта ладаме барам иранийн а, Ӏаьрбийн дешнех. Фонетикин Ӏаткъам хилла гӀажарийн маттера.

XX бӀешеран дохаллехь азербайджанийн йоза доьазза хийцаделла. Тахана азербайджанаша леладо кхаа кепара йоза: Ӏаьрбийн — Иранехь, латиница — Азербайджанехь, кириллиц — ДегӀастанехь (Россехь). Хьалха азербайджанийн мотт бевзара тайп-тайпана лингвонимашца, амма XIX бӀешарахь дуьйна гучуйолу хӀинца йолу цӀе . Таханлера литературин азербайджанийн мотт кхоллабелла бакохан а, шемахин а меттадакъийн бух тӀехь.

Иза бу Азербайджанан пачхьалкхан мотт а, ДегӀастанан (Росси) пачхьалкхан меттанех цхьаъ а. Баьржина кхин а азербайджанаш гулахь бехачу меттигашкахь, масала, Иранехь (Иранан Азербайджан) а, Гуьржийчохь (Квемо-Картли). Мотт буьйцучера йукъара барам 25—30 млн стаг.

## ЦӀерах лаьцна

### Кавказ Россех тохале

СефевидгӀар болуш азербайджанийн меттанах тайп-тайпана олура меттигерчара а, кхечу махкахоша а. Цунах олура кхызылбашийн (иштта, масала, дора поэта Саддикъи Афшара а, кхин а Ӏабдоль-Джамиль Насирис а), туркманийн (масала, поэт Навои). Португалхоша оцу хенахь олура цунах *turquesco*, бисина европахоша а, дукхаха болчу иранхоша а — туркойн я тюрки́. XVII бӀешеран капуцинийн диндаржочо Рафаэль дю Мана азербайджанийн меттан хьокъехь лелийра термин «*Turk Ajami*». И термин цхьаболчу хӀокху заманан авторша лелайо нисса историн хьалха хилла азербайджанийн мотт билгалбоккхуш.

## Билгалдахарш

### Комментареш

### Хьосташ