Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Театр

Театр
Константин Сомовc Блокc язйина «Театр» цӀе йолу книган диллина сурт
«Мелодрама», Оноре Домьеc диллина сурт, 1856—1860 шш.
**Теа́тр** (желт. θέατρον — хьожийлан меттиг, хьожийла, θεάομαι — хьожу, го) — исбаьхьаллин тайпа, тайп-тайпан кхоьчу исбаьхьаллийн синтез — литературин а, эшаран а, хореографин а, гайтаман исбаьхьаллин а, кхийолчаран а. Театран шен башхаллаш йу: бакъдерг а, доьвнаш а, адамийн амалаш а, царех кхетар а, цера мах хадор а гойтуш бераш актёраш бу

## Билгалдахарш

## Литература

* Взаимосвязи: Театр в контексте культуры: Сборник научных трудов / Редкол. С. К. Бушуева, Л. С. Овэс, Н. А. Таршис, предисл. С. К. Бушуевой. — Л., 1991. — 154 с.
* Барбой Ю. М. К теории театра. Спб.: СПбГАТИ, 2008. 238 с.
* *Барбой Ю. М.* Структура действия и современный спектакль. — Л., 1988. — С. 26—27. — 201 с.</
* Эжен Ионеско. Есть ли будущее у театра абсурда? Архивйина 2008-04-16 — Wayback Machine // Театр абсурда. Сб. статей и публикаций. СПб., 2005, с. 191—195
* Эпштейн М. «Игра в жизни и искусстве // Советская драматургия», Москва, 1982 г. № 2.

## Хьажорагаш

* Театральная библиотека
* Мировой театр Архивйина 2012-10-29 — Wayback Machine
# 1999 шо

|  |
| --- |
| II эзар шо |
| XVIII бӀешо — XIX бӀешо — **XX бӀешо** — XXI бӀешо — XXII бӀешо |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890‑гӀа
 |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900‑гӀа
 |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910‑гӀа
 |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920‑гӀа
 |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930‑гӀа
 |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940‑гӀа
 |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950‑гӀа
 |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960‑гӀа
 |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970‑гӀа
 |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980‑гӀа
 |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990‑гӀа
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000‑гӀа
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологин таблица |

## Оцу шарахь белларш

* Мусаев Магомед Мусаевич (1915 шеран 15 июнь - 1999 шеран 23 ноябрь) - йаздархо, драматург
* Стэ́нли Ку́брик (1928 шеран 26 июль — 1999 шо 7 март) — америкин кинорежиссёр, продюсер. XX бӀешеран шозлугӀа охехь массарелла Ӏаткъаме болу кинематографистех цхьаъ.
# 2003 шо

|  |
| --- |
| III эзар шо |
| XIX бӀешо — XX бӀешо — **XXI бӀешо** — XXII бӀешо — XXIII бӀешо |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990‑гӀа
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000‑гӀа
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010‑гӀа
 |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020‑гӀа
 |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030‑гӀа
 |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040‑гӀа
 |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050‑гӀа
 |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060‑гӀа
 |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070‑гӀа
 |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080‑гӀа
 |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090‑гӀа
 |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100‑гӀа
 |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Хронологин таблица |

## Оцу шарахь хилларг

* Нохчийн Республикин Конституци кхоьллин (2003 шеран 23 март)

## Оцу шарахь белларш

* Оздарбиев Майради Висмурадович (1943 шеран 18 октябрь — 2003 шеран 10 август) — экономически Ӏилманийн кандидат, профессор
# 12 апрель

| ←→Апрель |
| --- |
|

| Орш | Шин | Кха | Йеар | ПӀе | Шот | КӀи |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |

 |
| 2026 шо |

## Оцу динахь бинарш

* Дабачхаджиев, Насрудин Амандиевич (1947 шеран 12 апрель) — нохчийн йаздархо, поэт, художник.
* Шайхиев, Алвади Хасмагомедович (1947 шеран 12 апрель) — нохчийн поэт а, йаздархо а, журналист а, 1975 шо дуьна СССР йаздархойн бертан декъашхо.

## Оцу динахь белларш

* Рузвельт, Франклин (1882 шеран 30 январь — 1945 шеран 12 апрель) — 32-гӀа АЦШ президент, АЦШн куьйгал динарг дуьненан экономикин кризисан а, ШозлугӀа дуьненан тӀеман а хенахь.
# 4 ноябрь

| ←→Ноябрь |
| --- |
|

| Орш | Шин | Кха | Йеар | ПӀе | Шот | КӀи |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |

 |
| 2026 шо |

## Оцу динахь даздешдерг

* Халкъан цхьаалла де

## Оцу динахь хилларг

* Соьлжа-ГӀалахь хьайиллина керла театрально-концертни зал (1977 шеран 4 ноябрь)

## Оцу динахь бинарш

* Альдиев, Мохьмад Хьусейнович (1989 шеран 4 ноябрь) — нохчийн ийина кепар латархо, Европин а, дуьненан а панкратионан чемпион.

## Оцу динахь белларш

* Чулков, Михаил Дмитриевич (1743—1792) — оьрсийн арахецархо, йаздархо, историк.
# 2014 шо

|  |
| --- |
| III эзар шо |
| XIX бӀешо — XX бӀешо — **XXI бӀешо** — XXII бӀешо — XXIII бӀешо |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990‑гӀа
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000‑гӀа
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010‑гӀа
 |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020‑гӀа
 |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030‑гӀа
 |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040‑гӀа
 |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050‑гӀа
 |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060‑гӀа
 |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070‑гӀа
 |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080‑гӀа
 |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090‑гӀа
 |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100‑гӀа
 |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Хронологин таблица |

## Оцу шарахь белларш

* Абдул-Муслимов, Мусан Юсупович (1955 шеран 3 февраль — 2014 шеран 11 март) — нохчийн паргӀат кепар латархо, СССР а, Европин а чемпион, дуьненан Кубок яккхинарг, СССР халкъашна юккъера даржан спортан говзанча;
* Ахмед Арслан Аллаудин (1942 шо — 2014 шеран 18 ноябрь) — Иорданин тӀеман гӀуллаккхо, танкийн эскарийн дивизин инарла, 1967 а, 1973 а шерашках Израильца хилла тӀемашкахь дакъалаьцнарг, шозза Иорданин Турпал;
* Бексултанов, Умар Ахматсултанович (1937 шеран 20 октябрь — 2014 шеран 6 декабрь) — нохчийн композитор, хьехархо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР а, Нохчийн Республикин а исбаьхьаллин Сийлахь гӀуллакххо, Нохчийн Республикин шатлакхан илли язйинарг;
* Дудаев, Муса Абдиевич (1938 шеран 16 февраль — 2014 шеран 6 август) — вевзуш волу нохчийн артист, РСФСР Сийлахь артист, ГӀалгӀайн Республикин Халкъан артист.
* Эсембаев, Ваха Мухтарович (1932 шеран 4 апрель — 2014 шеран 6 июль) — хьалхара нохчийн тяжелоатлет.
# 1 ноябрь

| ←→Ноябрь |
| --- |
|

| Орш | Шин | Кха | Йеар | ПӀе | Шот | КӀи |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |

 |
| 2026 шо |

## Оцу динахь хилларг

* Ирбайхан Адельханович Бейбулатов Советски Союзан Турпал аьлла цӀетиллина веллачултӀехь (1943 шо)

## Оцу динахь бинарш

* Абаев, Султан Шамсутдинович (1954 шеран 1 ноябрь) — нохчийн художник, Нохчийн Республикин а, Россин а художникийн тобанийн декъашхо, Россин Сийлахь художник;
* Шовхалов, Ибрагим Магомедович (1968 шеран 1 ноябрь) — греко-риман латархо, Россин чемпион, Европин а, дуьненан а чемпионатийн совгӀатхо, Нохчийн Республикин греко-риман латаран Федерацин президент.

## Оцу динахь белларш
# Нью-Йорк (штат)

| Нью-Йорк |
| --- |
| инг. *State of New York* |
|  |
|  |
|  |
| Штатан девиз | Excelsior, I Love New York |
| Штатан эшар | I Love New York |
| Штатан харц цӀе | The Empire State |
| Коьрта гӀала | Олбани |
| Йокха гӀала |
Нью-Йорк |
| Бахархой |
| Бахархой | 19 465 197 (2011 шо) 3-гӀ. АЦШ |
| Майда |
| Ранг |
27-гӀ. меттиг |
| массо | 141 300 км² |
| хина тӀехуле |
19 016 км² (13,46 %) |
| шоралла |
40°29,7' къ. ш. 45°0,7 къ. ш., 455 км |
| дохалла |
71°47' м. д. 79°47' м. д., 530 км |
| Статус |
| Штат статус тӀелацна | 1788 шеран 26 июль 11 ларарца |
| статус тӀелацале |
провинци Нью-Йорк |
| Губернатор | Кэти Хочул |
| Ӏедалан орган |
| ЦӀе | State of New York |
| Сахьтан аса | EDT, UTC−5, Нью-Йоркское время, UTC−4 |
| Дацдар | NY, N.Y., Ν.Υόρκη |
| Официалан сайт | www.state.ny.us |

**Нью-Йорк** (инг. *New York*, олу /nuː ˈjɔrk/, аббр. NY) — АЦШн штат. Бахархойн дукхалла 19 465 197 адам леррина 2011 шарахь. Штатан коьрта гӀала Олбани.

## Билгалдахарш
# 15 октябрь

| ←→Октябрь |
| --- |
|

| Орш | Шин | Кха | Йеар | ПӀе | Шот | КӀи |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |

 |
| 2026 шо |

## Оцу динахь бинарш

* Музаев, Нурдин Джамалдинович (1913 шеран 15 октябрь — 1983 шо) — йаздархо, поэт, драматург, гочдархо, Ӏилманча, филологин Ӏилманийн кандидат, хьехархо, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, член СССР йаздархойн бертан декъашхо;
* Хамидов, Абдул-Хамид Хамидович (1920 шеран 15 октябрь — 1969 шеран 6 июль) — нохчийн актёр, йаздархо, поэт, драматург, гочдархо, театран гӀуллакххо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артист, Нохч-ГӀалгӀайн АССР йаздархойн бертан председатель.
* Ницше, Фридрих (1844 шеран 15 октябрь — 1900 шеран 25 август) — немцойн философ, филолог, композитор, шатайпа философин хьехаман кхоллархо.
# 7 октябрь

| ←→Октябрь |
| --- |
|

| Орш | Шин | Кха | Йеар | ПӀе | Шот | КӀи |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |

 |
| 2026 шо |

**7 октябрь** — шеран 280-ра де (281-ра високосан шерашкахь) Григорийн рузманца.
Шо чекхдала дисина 85 де.

1582 шеран 15 октябрь кхачале — 7 октябрь юлианан рузманца, 1582 шеран 15 октябрера дуьйна — 7 октябрь кхаччалц григорийн рузманца.

XX а, XXI а бӀешераш догӀу 24 сентябрехь юлианан рузманца.

| ←→Октябрь |
| --- |
|

| Орш | Шин | Кха | Йеар | ПӀе | Шот | КӀи |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |

 |
| 2026 шо |