Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sint Maarten

| Sint MaartenSint Maarten |
| --- |
|
Hò̤-làng Uòng-guók gì gáiu-siàng-guók |
|  guók-gì guók-hŭi |
| **Gáik-ngiòng**: Semper progrediens "Īng-uōng céng-buô" |
| **Sê̤ṳng-gŏ̤**: O Sweet Saint Martin's Land "Ò̤ diĕng-mĭk gì Saint-Martin tū-dê"  |
|  |
| Ciō-guòng guók-gă |
Hò̤-làng Uòng-guók |
| Siū-hūgâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Philipsburg |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Hò̤-làng-ngṳ̄, Ĭng-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
găng-ciék mìng-ciō, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng |
|  |
| • guók-uòng  |
Willem-Alexander |
| • cūng-dók  |
Eugene Holiday |
| • siū-sióng  |
Silveria Jacobs |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
41.44 km2 (16.00 sq mi) |
| Ìng-kēu |
| • 2019 nièng gū-gié |
41,486 (dâ̤ 216 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
1,221/km2 (3,162.4/sq mi) (dâ̤ 10 miàng) |
| GDP (PPP) |
2018 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$1.436 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$35,342 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2018 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$1,185,000,000 |
| Huó-bê |
Hò̤-làng liāng Antilles gulden (ANG) |
| Sì-kṳ̆ |
UTC-4:00 (AST) |
| Gă-ê̤ṳng diêng-nguòng |
120 V–60 Hz |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+1-721 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
SX |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.sx |

**Sint Maarten** găk Báe̤k Mī-ciŭ gì Caribe dê-kṳ̆, sê Hò̤-làng Uòng-guók gì siŏh ciáh gáiu-siàng-guók.

Nguòng-lài sê Hò̤-làng liāng Antilles gì siŏh buô-hông. 2010 nièng 10 nguŏk 10 hô̤, Hò̤-làng liāng Antilles gāi-tā̤, Sint Maarten gāi siàng Hò̤-làng Uòng-guók gì gáiu-siàng-guók.
# 1674 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 16 sié-gī | **17 sié-gī** | 18 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1640 nièng-dâi | 1650 nièng-dâi | 1660 nièng-dâi | **1670 nièng-dâi** | 1680 nièng-dâi | 1690 nièng-dâi | 1700 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1669 nièng | 1670 nièng | 1671 nièng | 1672 nièng | 1673 nièng | **1674 nièng** | 1675 nièng | 1676 nièng | 1677 nièng | 1678 nièng | 1679 nièng |

**1674 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Gŭi-tiū nièng — *gáu* — Gák-ìng nièng |
| Gregorius lĭk | 1674 nièng MDCLXXIV |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 10 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2218 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4371 nièng |
| Huòi-lĭk | 1085~1086 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2334 nièng |
| Tàng-gī | 4007 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5434~5435 |
| Să̤-câung-lĭk | ĭng cūi ngù *(chu mo glang)* — *gáu* — iòng mŭk hū *(shing pho stag)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1729 – 1730 |
| - *Shaka Samvat* | 1596 – 1597 |
| Iran lĭk | 1052 – 1053 |
| Runic lĭk | 1924 |
| Assyria lĭk | 6424 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1668~1669 |

**1674 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ék; găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-sé. Ciā nièng găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié bī Julius Lĭk-huák cā 10 gĕ̤ng. Buô-hông guók-gă găk 1923 nièng ī-sèng gó lā̤ sāi Julius Lĭk-huák.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 1632 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 16 sié-gī | **17 sié-gī** | 18 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1600 nièng-dâi | 1610 nièng-dâi | 1620 nièng-dâi | **1630 nièng-dâi** | 1640 nièng-dâi | 1650 nièng-dâi | 1660 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1627 nièng | 1628 nièng | 1629 nièng | 1630 nièng | 1631 nièng | **1632 nièng** | 1633 nièng | 1634 nièng | 1635 nièng | 1636 nièng | 1637 nièng |

**1632 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Sĭng-ê nièng — *gáu* — Ìng-sĭng nièng |
| Gregorius lĭk | 1632 nièng MDCXXXII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 10 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2176 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4329 nièng |
| Huòi-lĭk | 1042~1043 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2292 nièng |
| Tàng-gī | 3965 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5392~5393 |
| Să̤-câung-lĭk | ĭng tiék iòng *(lcags mo lug)* — *gáu* — iòng cūi gàu *(chu pho spre'u)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1687 – 1688 |
| - *Shaka Samvat* | 1554 – 1555 |
| Iran lĭk | 1010 – 1011 |
| Runic lĭk | 1882 |
| Assyria lĭk | 6382 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1626~1627 |

**1632 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-sé; găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê lā̤-bái. Ciā nièng găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié bī Julius Lĭk-huák cā 10 gĕ̤ng. Buô-hông guók-gă găk 1923 nièng ī-sèng gó lā̤ sāi Julius Lĭk-huák.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 1573 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 15 sié-gī | **16 sié-gī** | 17 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1540 nièng-dâi | 1550 nièng-dâi | 1560 nièng-dâi | **1570 nièng-dâi** | 1580 nièng-dâi | 1590 nièng-dâi | 1600 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1568 nièng | 1569 nièng | 1570 nièng | 1571 nièng | 1572 nièng | **1573 nièng** | 1574 nièng | 1575 nièng | 1576 nièng | 1577 nièng | 1578 nièng |

**1573 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Ìng-sĭng nièng — *gáu* — Gŭi-iū nièng |
| Gregorius lĭk | 1573 nièng MDLXXIII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 10 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2117 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4270 nièng |
| Huòi-lĭk | 981~982 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2233 nièng |
| Tàng-gī | 3906 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5333~5334 |
| Să̤-câung-lĭk | iòng cūi gàu *(chu pho spre'u)* — *gáu* — ĭng cūi giĕ *(chu mo bya)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1628 – 1629 |
| - *Shaka Samvat* | 1495 – 1496 |
| Iran lĭk | 951 – 952 |
| Runic lĭk | 1823 |
| Assyria lĭk | 6323 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1567~1568 |

**1573 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-sé.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Victor Hugo

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Victor Hugo, 1875
**Victor Marie Hugo** (1802 nièng 2 nguŏk 26 hô̤ – 1885 nièng 5 nguŏk 22 hô̤) sê Huák-guók sĭ-ìng, siēu-siók-gă, kiŏk-cáuk-gă, căl-ùng-gă, ìng-guòng ông-dông-gă, iâ sê Huák-guók gì Lò̤-mâng ciō-ngiê ông-dông gì dâi-biēu-nè̤ng cĭ ék. Hugo dék chók-miàng gì cáuk-pīng sê «Bă-là̤ Séng-mū-iêng» (*Notre-Dame de Paris*) gâe̤ng «Pĭ-chāng Sié-gái» (*Les Misérables*).

Puâng lā̤ ĭ huói-só gì gă-cĕng, Hugo iù nièng-kĭng sèng-hâu gì siŏh ciáh sṳ̆-siōng bō̤-siū gì nè̤ng biéng có̤ siŏh ciáh céng-dê cō̤-ĭk gì ciĕ-tì-ciā, ciĕ-tì gê̤ṳng-huò-cié. Ĭ gì cáuk-pīng diē-sié dŭ ô huāng-éng dŏng-sì gì céng-dê gâe̤ng siâ-huôi cìng-huóng.

## Sĕng-bìng

Hugo, 1855 nièng kiák gì
Hugo gì tàu buô sìng-gŭng cáuk-pīng sê ĭ diŏh 1831 nièng chók-bēng gì «Bă-là̤ Séng-mū-iêng». Ĭ lêng-nguôi siŏh buô sìng-gŭng gì duâi cáuk-pīng sê «Pĭ-cāng Sié-gái», cī buô cṳ̆ ĭ sāi 17 nièng ciáh chiàng.

1841 nièng, Hugo ké̤ṳk sōng-gṳ̄ có̤ Huák-làng-să̤ Hŏk-iêng gì iêng-sê̤ṳ. Téng hiā sèng-hâu kī, Hugo kăi-sṳ̄ găk céng-dê-gái uăk-dông, ciĕ-tì gê̤ṳng-huò-cié.

1851 nièng, Napoléon 3-sié (Louis Napoléon) uòng-ciòng kóng-cié lāu guòng-lĭk, huāng-dó̤i ngiê-huôi cié-dô. Hugo gŭng-kăi piĕ-pàng ĭ sê Huák-guók gì buâng-dù. Hugo giăng ĭ â̤ sêu gáu Napoléon 3-sié gì páik-hâi, cêu cāu kó̤ guók-nguôi, ék-dĭk gáu 1870 nièng Napoléon 3-sié ké̤ṳk tiāng huăng cĭ-hâiu, ĭ ciáh diōng Bă-là̤.

Hugo 1885 nièng liê sié, ké̤ṳk cáung diŏh Siĕng-hièng-sṳ̀ (先賢祠, *Panthéon*).
# 1787 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 17 sié-gī | **18 sié-gī** | 19 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1750 nièng-dâi | 1760 nièng-dâi | 1770 nièng-dâi | **1780 nièng-dâi** | 1790 nièng-dâi | 1800 nièng-dâi | 1810 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1782 nièng | 1783 nièng | 1784 nièng | 1785 nièng | 1786 nièng | **1787 nièng** | 1788 nièng | 1789 nièng | 1790 nièng | 1791 nièng | 1792 nièng |

**1787 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Bīng-ngū nièng — *gáu* — Dĭng-ê nièng |
| Gregorius lĭk | 1787 nièng MDCCLXXXVII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 11 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2331 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4484 nièng |
| Huòi-lĭk | 1201~1202 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2447 nièng |
| Tàng-gī | 4120 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5547~5548 |
| Să̤-câung-lĭk | iòng huō mā *(me pho rta)* — *gáu* — ĭng huō iòng *(me mo lug)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1842 – 1843 |
| - *Shaka Samvat* | 1709 – 1710 |
| Iran lĭk | 1165 – 1166 |
| Runic lĭk | 2037 |
| Assyria lĭk | 6537 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1781~1782 |

**1787 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ék; găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ngô. Ciā nièng găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié bī Julius Lĭk-huák cā 11 gĕ̤ng. Buô-hông guók-gă găk 1923 nièng ī-sèng gó lā̤ sāi Julius Lĭk-huák.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Nepal

| Nepal Lièng-băng Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guókसङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी "Mū-chĭng gâe̤ng cū-guók bī tiĕng-dòng gâing-gâing ūi-dâi" |
| **Guók-gŏ̤:** सयौँ थुँगा फूलका "Nē̤ng-gă iù gūi báh lūi huă cū-siàng"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Kathmandu |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Nepal-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
lièng-băng, ngiê-huôi-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Ram Chandra Poudel |
| • cūng-lī  |
Sushila Karki |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Lièng-băng Ngiê-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Guók-mìng Ngiê-huôi |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Cé̤ṳng-ngiê-iêng |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
147,516 km2 (56,956 sq mi) (dâ̤ 93 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
2.8 |
| Ìng-kēu |
| • 2018 nièng gū-gié | 28,095,714 (dâ̤ 49 miàng) |
| • 2011 nièng puō-că |
26,494,504 |
| • Mĭk-dô̤ |
180/km2 (466.2/sq mi) (dâ̤ 50 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $122.62 sĕk-é (dâ̤ 84 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $4,199 (dâ̤ 144 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $36.084 sĕk-é (dâ̤ 98 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$1,236 (dâ̤ 158 miàng) |
| Gini (2010 nièng) |
32.8 dṳ̆ng · dâ̤ 115 miàng |
| HDI (2019 nièng) |  0.602 dṳ̆ng · dâ̤ 142 miàng |
| Huó-bê |
Nepal rupee (Rs, रू) (NPR) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+05:45 (NPT) |
| Gă-ê̤ṳng diêng-nguòng |
230 V–50 Hz |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
cō̤ |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+977 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
NP |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.np |

**Nepal** sê Nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
# Euro

**Euro**, iâ huăk-ĭk có̤ **Ĕu-nguòng** (歐元) hĕ̤k-ciā **Ĕu-lò̤** (歐羅), sê Ĕu-ciŭ Lièng-mèng huák-hèng gì huák-dêng huó-bê.

## Ngiê-dāu lièng-giék

* Heiko Otto (piĕng). Euro - EURO-banknotes and history.  [2017-06-21] (en,de).  （英文）
# 9 nguŏk 2 hô̤

**9 nguŏk 2 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 245 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 246 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 120 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 7 sié-gī

|  |  |
| --- | --- |
| **chiĕng-gī：** | Sèng 1 chiĕng-gī | **1 chiĕng-gī** | 2 chiĕng-gī |
| **sié-gī：** | 4 sié-gī | 5 sié-gī | 6 sié-gī | **7 sié-gī** | 8 sié-gī | 9 sié-gī | 10 sié-gī |
| **nièng-dâi：** | 600 nièng-dâi | 610 nièng-dâi | 620 nièng-dâi | 630 nièng-dâi | 640 nièng-dâi | 650 nièng-dâi | 660 nièng-dâi | 670 nièng-dâi | 680 nièng-dâi | 690 nièng-dâi |

**7 sié-gī** sê cī téng 601 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 700 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók gì siŏh ciáh sié-gī.

## Duâi dâi
# Báe̤k-sié

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Huŏng-ôi| Să̤-báe̤k |  | Báe̤k |  | Dĕ̤ng-báe̤k |
|  |  |  |  |  |
| Să̤ |  |  |  | Dĕ̤ng |
|  |  |  |  |  |
|  |
| Să̤-nàng |  | Nàng |  | Dĕ̤ng-nàng |

**Báe̤k** (北) hĕ̤k **báe̤k-sié** (北勢) sê sé ciáh huŏng-ôi cĭ-ék, gâe̤ng nàng-sié siŏng-dó̤i, iâ ô **báe̤k-bèng** (北爿), **báe̤k-huŏng** (北方) gì gōng-huák.
# Iòng (dông-ŭk)

| ?Iòng |
| --- |
|  |
| Iòng |
| **sĕng-ŭk hŭng-lôi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| gái: | Animalia  |
| muòng: | Chordata  |
| gŏng: | Mammalia  |
| mŭk: | Artiodactyla  |
| kuŏ: | Bovidae  |
| ā-kuŏ: | **Caprinae** Gray, 1821 **Pantholopinae**  |

 |
| sṳ̆k |
|
Ā-kuŏ: **CaprinaeNemorhaedus*
  *Rupicapra*
  *Oreamnos*
  *Budorcas*
  *Ovibos*
  *Hemitragus*
  *Ammotragus*
  *Pseudois*
  *Capra*
  *Ovis*
A-kho: **PantholopinaePantholops* |

**Iòng** (羊) sê siŏh cṳ̄ng buô-ṳ̄ dông-ŭk.

| Săng-sáiu |
| --- |
| Chṳ̄ | Ngù | Hū | Tó | Lṳ̀ng | Siè | Mā | Iòng | Gàu | Giĕ | Kēng | Dṳ̆ |
# 5 sié-gī

|  |  |
| --- | --- |
| **chiĕng-gī：** | Sèng 1 chiĕng-gī | **1 chiĕng-gī** | 2 chiĕng-gī |
| **sié-gī：** | 2 sié-gī | 3 sié-gī | 4 sié-gī | **5 sié-gī** | 6 sié-gī | 7 sié-gī | 8 sié-gī |
| **nièng-dâi：** | 400 nièng-dâi | 410 nièng-dâi | 420 nièng-dâi | 430 nièng-dâi | 440 nièng-dâi | 450 nièng-dâi | 460 nièng-dâi | 470 nièng-dâi | 480 nièng-dâi | 490 nièng-dâi |

**5 sié-gī** sê cī téng 401 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 500 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók gì siŏh ciáh sié-gī.

## Duâi dâi
# 6 sié-gī

|  |  |
| --- | --- |
| **chiĕng-gī：** | Sèng 1 chiĕng-gī | **1 chiĕng-gī** | 2 chiĕng-gī |
| **sié-gī：** | 3 sié-gī | 4 sié-gī | 5 sié-gī | **6 sié-gī** | 7 sié-gī | 8 sié-gī | 9 sié-gī |
| **nièng-dâi：** | 500 nièng-dâi | 510 nièng-dâi | 520 nièng-dâi | 530 nièng-dâi | 540 nièng-dâi | 550 nièng-dâi | 560 nièng-dâi | 570 nièng-dâi | 580 nièng-dâi | 590 nièng-dâi |

**6 sié-gī** sê cī téng 501 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 600 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók gì siŏh ciáh sié-gī.

## Duâi dâi
# Uyghur-cŭk

**Uyghur-cŭk** (Uyghur-ngṳ̄: ئۇيغۇر‎) hĕ̤k-ciā **Mì-ngù-ī-cŭk**, sê Sĭng-giŏng gì siŏh ciáh mìng-cŭk, iâ sê Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng giĕ-dêng gì „Dṳ̆ng-huà Mìng-cŭk“ cĭ ék.

Uyghur-cŭk gōng Uyghur-ngṳ̄.
# 1950 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 19 sié-gī | **20 sié-gī** | 21 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1920 nièng-dâi | 1930 nièng-dâi | 1940 nièng-dâi | **1950 nièng-dâi** | 1960 nièng-dâi | 1970 nièng-dâi | 1980 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1945 nièng | 1946 nièng | 1947 nièng | 1948 nièng | 1949 nièng | **1950 nièng** | 1951 nièng | 1952 nièng | 1953 nièng | 1954 nièng | 1955 nièng |

**1950 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Gī-tiū nièng — *gáu* — Gĕng-ìng nièng |
| Gregorius lĭk | 1950 nièng MCML |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 13 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2494 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4647 nièng |
| Huòi-lĭk | 1370~1371 |
| Nĭk-buōng nièng-hô̤ | Ciĕu-huò (昭和) 25 nièng |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2610 nièng |
| Tàng-gī | 4283 nièng |
| Mìng-guók | 39 nièng |
| Ciō-tā̤-lĭk | 39 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5710~5711 |
| Să̤-câung-lĭk | ĭng tù ngù *(sa mo glang)* — *gáu* — iòng tiék hū *(lcags pho stag)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 2005 – 2006 |
| - *Shaka Samvat* | 1872 – 1873 |
| Iran lĭk | 1328 – 1329 |
| Runic lĭk | 2200 |
| Assyria lĭk | 6700 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1944~1945 |

**1950 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê lā̤-bái.

## Duâi dâi

## Chók-sié

* 10 nguŏk 12 hô̤: Dìng Cūi-biēng

## Guó-sié
# Mikhail Gorbachev

Mikhail Gorbachev
**Mikhail Sergeyevich Gorbachev** (Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄: Михаил Сергеевич Горбачёв, 1931 nièng 3 nguŏk 2 hô̤ – 2022 nièng 8 nguŏk 30 hô̤) sê Sŭ-lièng có̤i hâiu siŏh ciáh có̤i gŏ̤ liāng-dô̤-ìng. Ĭ diŏh 1990 nièng dáik gáu Nobel Huò-bìng Ciōng.
# Kŭng-ké

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

**Kŭng-ké** (空氣) sê dó̤i dê-giù dâi-ké-cèng dâi-dŏng siū-iū ké-tā̤ hông-hăk gì tūng-chĭng. Gĭng-dáng dê-giù dâi-ké-cèng diē-sié ô 78% gì dâng-ké, 21% gì iōng-ké, gô ô 1% gì hĭ-iū ké-tā̤ gâe̤ng hông-hăk-ŭk. Kŭng-ké găk cê̤ṳ-iòng câung-tái â-dā̤ sê mò̤ ê gì.
# 1312 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 13 sié-gī | **14 sié-gī** | 15 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1280 nièng-dâi | 1290 nièng-dâi | 1300 nièng-dâi | **1310 nièng-dâi** | 1320 nièng-dâi | 1330 nièng-dâi | 1340 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1307 nièng | 1308 nièng | 1309 nièng | 1310 nièng | 1311 nièng | **1312 nièng** | 1313 nièng | 1314 nièng | 1315 nièng | 1316 nièng | 1317 nièng |

**1312 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Sĭng-hâi nièng — *gáu* — Ìng-cṳ̄ nièng |
| Gregorius lĭk | 1312 nièng MCCCXII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 8 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 1856 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4009 nièng |
| Huòi-lĭk | 712~713 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1972 nièng |
| Tàng-gī | 3645 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5072~5073 |
| Să̤-câung-lĭk | ĭng tiék dṳ̆ *(lcags mo phag)* — *gáu* — iòng cūi chṳ̄ *(chu pho byi)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1367 – 1368 |
| - *Shaka Samvat* | 1234 – 1235 |
| Iran lĭk | 690 – 691 |
| Runic lĭk | 1562 |
| Assyria lĭk | 6062 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1306~1307 |

**1312 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-lĕ̤k.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 268 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 2 sié-gī | **3 sié-gī** | 4 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 230 nièng-dâi | 240 nièng-dâi | 250 nièng-dâi | **260 nièng-dâi** | 270 nièng-dâi | 280 nièng-dâi | 290 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 263 nièng | 264 nièng | 265 nièng | 266 nièng | 267 nièng | **268 nièng** | 269 nièng | 270 nièng | 271 nièng | 272 nièng | 273 nièng |

**268 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Dĭng-hâi nièng — *gáu* — Muô-cṳ̄ nièng |
| Gregorius lĭk | 268 nièng CCLXVIII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 0 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 812 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 2965 nièng |
| Huòi-lĭk | 365 BH~364 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 928 nièng |
| Tàng-gī | 2601 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4028~4029

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 323 – 324 |
| - *Shaka Samvat* | 190 – 191 |
| Iran lĭk | -354 – -353 |
| Runic lĭk | 518 |
| Assyria lĭk | 5018 nièng |
| Ethiopia lĭk | 262~263 |

**268 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-săng.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Nàng-bĭng-iòng

Nàng-bĭng-iòng
**Nàng-bĭng-iòng** (南冰洋) iâ hô̤ lā̤ **Nàng-dâi-iòng** (南大洋) hĕ̤k-ciā **Nàng-gĭk-hāi** (南極海), sê Nàng-gĭk-ciŭ hô-gê̤ṳng siŏh kuàng gì dâi-iòng. Gĭng-dáng guók-cié gà̤-dēng tūng-ék gì gōng-huák sê Nàng-ūi 60 dô ī nàng gì hāi cêu sê Nàng-bĭng-iòng.

Có̤i cā kuŏ-hŏk-gă ciŏng Nàng-bĭng-iòng gŭi gáu Dâi-să̤-iòng, Éng-dô-iòng gâe̤ng Tái-bìng-iòng diē-sié kó̤, gáu-muōi-lāu huák-hiêng hŭ-uái gì iòng-liù gâe̤ng gì-tă dê-huŏng uòng-ciòng mâ̤ siŏh iông. 2000 nièng, guók-cié cūi-ùng dê-lī cŭ-cék bô ciŏng Nàng-gĭk-ciŭ hô-gê̤ṳng gì gèng-cūi-kṳ̆ téng gūi dâi-iòng diē-sié buŏng chók lì, biéng siàng dâ̤ 5 ciáh dâi-iòng, hô̤ lā̤ „Nàng-bĭng-iòng“. Bók-guó, Dṳ̆ng-guók mâ̤ sìng-nêng Nàng-bĭng-iòng ciā gōng-huák.
# 1677 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 16 sié-gī | **17 sié-gī** | 18 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1640 nièng-dâi | 1650 nièng-dâi | 1660 nièng-dâi | **1670 nièng-dâi** | 1680 nièng-dâi | 1690 nièng-dâi | 1700 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1672 nièng | 1673 nièng | 1674 nièng | 1675 nièng | 1676 nièng | **1677 nièng** | 1678 nièng | 1679 nièng | 1680 nièng | 1681 nièng | 1682 nièng |

**1677 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Bīng-sìng nièng — *gáu* — Dĭng-sê̤ṳ nièng |
| Gregorius lĭk | 1677 nièng MDCLXXVII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 10 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2221 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4374 nièng |
| Huòi-lĭk | 1088~1089 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2337 nièng |
| Tàng-gī | 4010 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5437~5438 |
| Să̤-câung-lĭk | iòng huō lṳ̀ng *(me pho 'brug)* — *gáu* — ĭng huō siè *(me mo sbrul)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1732 – 1733 |
| - *Shaka Samvat* | 1599 – 1600 |
| Iran lĭk | 1055 – 1056 |
| Runic lĭk | 1927 |
| Assyria lĭk | 6427 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1671~1672 |

**1677 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ngô; găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ék. Ciā nièng găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié bī Julius Lĭk-huák cā 10 gĕ̤ng. Buô-hông guók-gă găk 1923 nièng ī-sèng gó lā̤ sāi Julius Lĭk-huák.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 1778 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 17 sié-gī | **18 sié-gī** | 19 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1740 nièng-dâi | 1750 nièng-dâi | 1760 nièng-dâi | **1770 nièng-dâi** | 1780 nièng-dâi | 1790 nièng-dâi | 1800 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1773 nièng | 1774 nièng | 1775 nièng | 1776 nièng | 1777 nièng | **1778 nièng** | 1779 nièng | 1780 nièng | 1781 nièng | 1782 nièng | 1783 nièng |

**1778 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Dĭng-iū nièng — *gáu* — Muô-sáe̤k nièng |
| Gregorius lĭk | 1778 nièng MDCCLXXVIII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 11 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2322 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4475 nièng |
| Huòi-lĭk | 1192~1193 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2438 nièng |
| Tàng-gī | 4111 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5538~5539 |
| Să̤-câung-lĭk | ĭng huō giĕ *(me mo bya)* — *gáu* — iòng tù kēng *(sa pho khyi)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1833 – 1834 |
| - *Shaka Samvat* | 1700 – 1701 |
| Iran lĭk | 1156 – 1157 |
| Runic lĭk | 2028 |
| Assyria lĭk | 6528 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1772~1773 |

**1778 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-sé; găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ék. Ciā nièng găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié bī Julius Lĭk-huák cā 11 gĕ̤ng. Buô-hông guók-gă găk 1923 nièng ī-sèng gó lā̤ sāi Julius Lĭk-huák.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Miêng-cék

**Miêng-cék** (面積) sê dò̤ lā̤ biĕu-sê siŏh ciáh kuóh-méng hĕ̤k-ciā bìng-méng dù-hìng ciéng gì duâi-nâung gì liông, â̤ dé̤ṳng káng có̤ sê dòng-dô (ék-mì dô-liông) gâe̤ng tā̤-cék (săng-mì dô-liông) gì nê-mì lôi-bī.
# Napoléon Bonaparte

Napoléon Bonaparte
**Napoléon Bonaparte** (1769 n. 8 ng. 15 h. - 1821 n. 5 ng. 5 h.) iâ hô̤ lā̤ **Nā-pó̤-lùng 1 sié**, sê Huák-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng siŏh ciáh huòng-dá̤. 1804 nièng gáu 1814 nièng câi-ôi.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
# 1800 nièng-dâi

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 17 sié-gī | **18 sié-gī** | 19 sié-gī |
| **nièng-dâi:** | 1770 nièng-dâi | 1780 nièng-dâi | 1790 nièng-dâi | **1800 nièng-dâi** | 1810 nièng-dâi | 1820 nièng-dâi | 1830 nièng-dâi |
| **nièng:** | 1800 nièng | 1801 nièng | 1802 nièng | 1803 nièng | 1804 nièng | 1805 nièng | 1806 nièng | 1807 nièng | 1808 nièng | 1809 nièng |

**1800 nièng-dâi** téng 1800 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1809 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.

## Duâi dâi
# 8 nguŏk 20 hô̤

**8 nguŏk 20 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 232 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 233 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 133 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié