Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mìng dṳ̆ng sĕk ék

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

**Mìng dṳ̆ng sék ék** (閩中十邑), gāng-chĭng **Sék ék** (十邑), sê cī gô-dā̤ Muāng-chĭng sèng-âu Hók-ciŭ-hū (福州府) guāng gì 10 ciáh gâing, cŭ-uái nè̤ng gì mū-ngṳ̄ ciòng-buô dŭ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Hók-ciŭ-uâ.

Cī 10 ciáh gâing sê:

* Mìng-gâing (閩縣)
* Âu-guăng-gâing (侯官縣)
* Hók-chiăng-gâing (福清縣)
* Diòng-lŏ̤h-gâing (長樂縣)
* Lièng-gŏng-gâing (連江縣)
* Lò̤-nguòng-gâing (羅源縣)
* Mìng-chiăng-gâing (閩清縣)
* Īng-hók-gâing (永福縣)
* Kŭ-chèng-gâing (坵塍縣, hĕ̤k-ciā 古田縣)
* Bìng-nàng-gâing (屏南縣)

Gì-dṳ̆ng, Mìng-gâing gâe̤ng Âu-guăng-gâing gĭng-dáng ī-gĭng hăk siŏh-dŏi siék Mìng-âu-gâing; Bìng-tàng-dō̤ téng Hók-chiăng diē-sié uăk chók lì siék Bìng-tàng-gâing; Hók-chiăng gâe̤ng Diòng-lŏ̤h gāi siàng Hók-ciŭ gì siŏh ciáh gâing-ngék-chê; Īng-hók gāi miàng hô̤ lā̤ Īng-tái; Bìng-nàng gâe̤ng Kŭ-chèng 2 ciáh gâing gĭng-dáng sṳ̆k Nìng-dáik guāng, bók-guó hŭ-uái gì nè̤ng gô sê nêng-dùng Hók-ciŭ gì ùng-huá.
# Diŏng Báik-ngṳ̆k

**Diŏng Báik-ngṳ̆k** (張伯玉), cê **Gŭng-dăk** (公達), Gióng-ăng (gĭng-dáng Nàng-bìng Gióng-ĕu) nè̤ng, sê Sóng-dièu sèng-âu gì siŏh ciáh guăng-nguòng.

Ĭ sê Tiĕng-séng (天聖) 2 nièng (1024 nièng) dé̤ṳng céng-sê̤ṳ, kăi-sṳ̄ dŏng guăng, gáu-muōi-lāu có̤ gáu sê-ngê̤ṳ-sṳ̄ (侍御史). Gă-iêu (嘉祐) 3 nièng (1058 nièng), ĭ dáik-cô̤i sìng-siông Dìng Cĭk-dṳ̆ng, ké̤ṳk dṳ̆k chók gĭng-siàng, kó̤ có̤ Tái-bìng-ciŭ (gĭng-dáng Ăng-hŭi gì Dŏng-dù-gâing) gì dĭ-ciŭ. Dê-bìng (治平) nguòng nièng (1064 nièng), diêu lì Hók-ciŭ có̤ tái-siū. Ĭ găk Hók-ciŭ gì sèng-âu, giéng-gáe̤k tiĕng-ké guó iĕk, gó̤ báh-séng cà̤ lì duâi căi sṳ̀ng-ché̤ṳ. Gáu-muōi-lāu Hók-ciŭ gó̤-lòng siàng dŭ sê sṳ̀ng-ché̤ṳ, cêu ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „Sṳ̀ng-siàng“ lāu.
# Lìng Gáuk-mìng

| Lìng Gáuk-mìng |
| --- |
|  |
| Chók-sié |
1887 nièng
Mìng-âu  |
| Guó-sié |
1911 nièng
Guōng-ciŭ  |
| Guó-sié nguòng-ĭng |
槍決  |
| guók-cĭk |
Chĭng-dièu  |
| Mū-hâu |
慶應義塾大學  |
| Cék-ngiĕk |
革命家  |
| Céng-dōng |
中國同盟會  |
| Cáuk-pīng |
與妻訣別書  |
| Nòng-bâ |
林孝覬  |
| [diŏh Wikidata gāi] |

**Lìng Gáuk-mìng** (林覺民, 1887 nièng  – 1911 nièng 4 nguŏk 27 hô̤), Hók-ciŭ nè̤ng. Ĭ găk 1911 nièng chăng-gă Guōng-ciŭ Ùng-huă-gŏng Kī-ngiê, ké̤ṳk Muāng-chĭng céng-hū tài sī. Sĭng-hái Gáik-mêng ī-hâiu, ké̤ṳk Dṳ̆ng-huà Mìng-guók céng-hū hô̤ lā̤ liĕk-sê̤ṳ. Ĭ gì chió diêu diŏh Săng-huŏng-chék-háe̤ng gì Iòng-giò-háe̤ng gâe̤ng Nàng-âu-gă̤ gì diô kāu.
# Ngù Chĭng-nguòng

Ngù Chĭng-nguòng
**Ngù Chĭng-nguòng** (Háng-cê: 吳清源, Nĭk-buōng-ngṳ̄:呉清源 (ごせいげん), 1914 n. 6 ng. 12 h. - 2014 n. 11 ng. 30 h.) sê Nĭk-buōng siŏh ciáh chók-miàng gì ùi-gì gì-chiū. Ĭ sê Dṳ̆ng-guók nè̤ng, găk Hók-ciŭ chók-sié.
# Huăng-ngṳ̀-kṳ̆

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

|  |
| --- |
| **Huăng-ngṳ̀-kṳ̆** |
| —  **Kṳ̆**  — |
| **番禺區** |
|  |
| Huăng-ngṳ̀-kṳ̆ găk Guōng-ciŭ gì ôi-dé gì ôi-déHuăng-ngṳ̀-kṳ̆ găk Guōng-ciŭ gì ôi-dé |
| Guók-gă
  |  Dṳ̆ng-guók
 |
| Sēng
  | Guōng-dĕ̤ng (廣東)
  |
| Chê
  | Guōng-ciŭ (廣州)
  |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 530 km2 |
| **Ìng-kēu** (2018) |
|  - Dŭ-liāng | 2,658,400 nè̤ng |
| Uōng-câng | www.panyu.gov.cn |

**Huăng-ngṳ̀-kṳ̆** (番禺區), sê Guōng-dĕ̤ng-sēng Guōng-ciŭ-chê gì siŏh ciáh Kṳ̆(區).

## Lĭk-sṳ̄ (歷史)

## Hèng-céng Dăng-ôi (行政單位)

## Dê-lī gâe̤ng Ké-hâiu (地理共氣候)

## Gĭng-cá̤ (經濟)

## Ùng-huá Ngṳ̄-ngiòng (文化語言)

## Ngiê-sŭk (藝術)

## Lṳ̄-iù (旅遊)

## Gáu-ṳ̆k (教育)

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu (參考資料)

* 廣州市地方誌編纂委員會（1998）.《廣州市・卷二 自然地理志、建置志、人口志、區縣概況》.廣州市：廣州出版社 ISBN 7-80592-607-7

## Ngiê-dāu lièng-ciék (外斗鏈接)

* 番禺區政府網站 互聯網檔案館其存檔，存檔日期2008-08-28.

|  |  |
| --- | --- |
|
 | *Wikimedia Commons diē-sié ô gâe̤ng **Huăng-ngṳ̀-kṳ̆** ô-găng-guó gì nô̤i-ṳ̀ng.* |
# Ciū

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Ciū
**Ciū** (酒) sê siŏh cṳ̄ng kék sĭk-ŭk huák-háu có̤ gì īng-lâiu.

Ciū â̤ dé̤ṳng buŏng bì-ciū, băh-ciū, è̤ng-ciū dēng dēng.
# 264 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 2 sié-gī | **3 sié-gī** | 4 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 230 nièng-dâi | 240 nièng-dâi | 250 nièng-dâi | **260 nièng-dâi** | 270 nièng-dâi | 280 nièng-dâi | 290 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 259 nièng | 260 nièng | 261 nièng | 262 nièng | 263 nièng | **264 nièng** | 265 nièng | 266 nièng | 267 nièng | 268 nièng | 269 nièng |

**264 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Gŭi-ê nièng — *gáu* — Gák-sĭng nièng |
| Gregorius lĭk | 264 nièng CCLXIV |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 0 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 808 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 2961 nièng |
| Huòi-lĭk | 369 BH~368 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 924 nièng |
| Tàng-gī | 2597 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4024~4025

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 319 – 320 |
| - *Shaka Samvat* | 186 – 187 |
| Iran lĭk | -358 – -357 |
| Runic lĭk | 514 |
| Assyria lĭk | 5014 nièng |
| Ethiopia lĭk | 258~259 |

**264 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ngô.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 316 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 3 sié-gī | **4 sié-gī** | 5 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 280 nièng-dâi | 290 nièng-dâi | 300 nièng-dâi | **310 nièng-dâi** | 320 nièng-dâi | 330 nièng-dâi | 340 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 311 nièng | 312 nièng | 313 nièng | 314 nièng | 315 nièng | **316 nièng** | 317 nièng | 318 nièng | 319 nièng | 320 nièng | 321 nièng |

**316 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Ĭk-hâi nièng — *gáu* — Bīng-cṳ̄ nièng |
| Gregorius lĭk | 316 nièng CCCXVI |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 1 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 860 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3013 nièng |
| Huòi-lĭk | 316 BH~315 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 976 nièng |
| Tàng-gī | 2649 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4076~4077

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 371 – 372 |
| - *Shaka Samvat* | 238 – 239 |
| Iran lĭk | -306 – -305 |
| Runic lĭk | 566 |
| Assyria lĭk | 5066 nièng |
| Ethiopia lĭk | 310~311 |

**316 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê lā̤-bái.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Nàng-báe̤k-guók

Nàng-báe̤k-guók
Nàng-guók
Báe̤k-guók
**Nàng-báe̤k-guók** (南北國) sê Dièu-siēng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh sì-dâi, diŏh 698 nièng gáu 926 nièng cĭ găng.
# 422 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 4 sié-gī | **5 sié-gī** | 6 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 390 nièng-dâi | 400 nièng-dâi | 410 nièng-dâi | **420 nièng-dâi** | 430 nièng-dâi | 440 nièng-dâi | 450 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 417 nièng | 418 nièng | 419 nièng | 420 nièng | 421 nièng | **422 nièng** | 423 nièng | 424 nièng | 425 nièng | 426 nièng | 427 nièng |

**422 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Sĭng-iū nièng — *gáu* — Ìng-sáe̤k nièng |
| Gregorius lĭk | 422 nièng CDXXII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 1 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 966 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3119 nièng |
| Huòi-lĭk | 206 BH~205 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1082 nièng |
| Tàng-gī | 2755 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4182~4183

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 477 – 478 |
| - *Shaka Samvat* | 344 – 345 |
| Iran lĭk | -200 – -199 |
| Runic lĭk | 672 |
| Assyria lĭk | 5172 nièng |
| Ethiopia lĭk | 416~417 |

**422 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê lā̤-bái.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 588 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 5 sié-gī | **6 sié-gī** | 7 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 550 nièng-dâi | 560 nièng-dâi | 570 nièng-dâi | **580 nièng-dâi** | 590 nièng-dâi | 600 nièng-dâi | 610 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 583 nièng | 584 nièng | 585 nièng | 586 nièng | 587 nièng | **588 nièng** | 589 nièng | 590 nièng | 591 nièng | 592 nièng | 593 nièng |

**588 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Dĭng-ê nièng — *gáu* — Muô-sĭng nièng |
| Gregorius lĭk | 588 nièng DLXXXVIII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 2 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 1132 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3285 nièng |
| Huòi-lĭk | 35 BH~34 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1248 nièng |
| Tàng-gī | 2921 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4348~4349

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 643 – 644 |
| - *Shaka Samvat* | 510 – 511 |
| Iran lĭk | -34 – -33 |
| Runic lĭk | 838 |
| Assyria lĭk | 5338 nièng |
| Ethiopia lĭk | 582~583 |

**588 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-sé.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 447 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 4 sié-gī | **5 sié-gī** | 6 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 410 nièng-dâi | 420 nièng-dâi | 430 nièng-dâi | **440 nièng-dâi** | 450 nièng-dâi | 460 nièng-dâi | 470 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 442 nièng | 443 nièng | 444 nièng | 445 nièng | 446 nièng | **447 nièng** | 448 nièng | 449 nièng | 450 nièng | 451 nièng | 452 nièng |

**447 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Bīng-sáe̤k nièng — *gáu* — Dĭng-hâi nièng |
| Gregorius lĭk | 447 nièng CDXLVII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 1 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 991 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3144 nièng |
| Huòi-lĭk | 180 BH~179 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1107 nièng |
| Tàng-gī | 2780 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4207~4208

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 502 – 503 |
| - *Shaka Samvat* | 369 – 370 |
| Iran lĭk | -175 – -174 |
| Runic lĭk | 697 |
| Assyria lĭk | 5197 nièng |
| Ethiopia lĭk | 441~442 |

**447 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-săng.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 549 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 5 sié-gī | **6 sié-gī** | 7 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 510 nièng-dâi | 520 nièng-dâi | 530 nièng-dâi | **540 nièng-dâi** | 550 nièng-dâi | 560 nièng-dâi | 570 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 544 nièng | 545 nièng | 546 nièng | 547 nièng | 548 nièng | **549 nièng** | 550 nièng | 551 nièng | 552 nièng | 553 nièng | 554 nièng |

**549 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Muô-sìng nièng — *gáu* — Gī-sê̤ṳ nièng |
| Gregorius lĭk | 549 nièng DXLIX |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 2 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 1093 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3246 nièng |
| Huòi-lĭk | 75 BH~74 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1209 nièng |
| Tàng-gī | 2882 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4309~4310

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 604 – 605 |
| - *Shaka Samvat* | 471 – 472 |
| Iran lĭk | -73 – -72 |
| Runic lĭk | 799 |
| Assyria lĭk | 5299 nièng |
| Ethiopia lĭk | 543~544 |

**549 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ngô.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 500 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 4 sié-gī | **5 sié-gī** | 6 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 470 nièng-dâi | 480 nièng-dâi | 490 nièng-dâi | **500 nièng-dâi** | 510 nièng-dâi | 520 nièng-dâi | 530 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 495 nièng | 496 nièng | 497 nièng | 498 nièng | 499 nièng | **500 nièng** | 501 nièng | 502 nièng | 503 nièng | 504 nièng | 505 nièng |

**500 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Gī-māu nièng — *gáu* — Gĕng-sìng nièng |
| Gregorius lĭk | 500 nièng D |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 1 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 1044 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3197 nièng |
| Huòi-lĭk | 126 BH~125 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1160 nièng |
| Tàng-gī | 2833 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4260~4261

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 555 – 556 |
| - *Shaka Samvat* | 422 – 423 |
| Iran lĭk | -122 – -121 |
| Runic lĭk | 750 |
| Assyria lĭk | 5250 nièng |
| Ethiopia lĭk | 494~495 |

**500 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-lĕ̤k.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Gī-iū

| Găng-ciĕ |
| --- |
| 1 Gák-cṳ̄ | 2 Ĭk-tiū | 3 Bīng-ìng | 4 Dĭng-māu | 5 Muô-sìng | 6 Gī-sê̤ṳ |
| 7 Gĕng-ngū | 8 Sĭng-ê | 9 Ìng-sĭng | 10 Gŭi-iū | 11 Gák-sáe̤k | 12 Ĭk-hâi |
| 13 Bīng-cṳ̄ | 14 Dĭng-tiū | 15 Muô-ìng | 16 Gī-māu | 17 Gĕng-sìng | 18 Sĭng-sê̤ṳ |
| 19 Ìng-ngū | 20 Gŭi-ê | 21 Gák-sĭng | 22 Ĭk-iū | 23 Bīng-sáe̤k | 24 Dĭng-hâi |
| 25 Muô-cṳ̄ | 26 Gī-tiū | 27 Gĕng-ìng | 28 Sĭng-māu | 29 Ìng-sìng | 30 Gŭi-sê̤ṳ |
| 31 Gák-ngū | 32 Ĭk-ê | 33 Bīng-sĭng | 34 Dĭng-iū | 35 Muô-sáe̤k | 36 Gī-hâi |
| 37 Gĕng-cṳ̄ | 38 Sĭng-tiū | 39 Ìng-ìng | 40 Gŭi-māu | 41 Gák-sìng | 42 Ĭk-sê̤ṳ |
| 43 Bīng-ngū | 44 Dĭng-ê | 45 Muô-sĭng | 46 Gī-iū | 47 Gĕng-sáe̤k | 48 Sĭng-hâi |
| 49 Ìng-cṳ̄ | 50 Gŭi-tiū | 51 Gák-ìng | 52 Ĭk-māu | 53 Bīng-sìng | 54 Dĭng-sê̤ṳ |
| 55 Muô-ngū | 56 Gī-ê | 57 Gĕng-sĭng | 58 Sĭng-iū | 59 Ìng-sáe̤k | 60 Gŭi-hâi |
| Tiĕng-găng ・Dê-ciĕ |

**Gī-iū** (己酉) sê găng-ciĕ gì gì-dṳ̆ng siŏh ciáh, bà̤ dâ̤ 46.
# 1 nguŏk 25 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 1 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**1 nguŏk 25 hô̤** sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 25 gĕ̤ng.
# 2 nguŏk 23 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 2 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**2 nguŏk 23 hô̤** sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 23 gĕ̤ng.
# Muô-ngū

| Găng-ciĕ |
| --- |
| 1 Gák-cṳ̄ | 2 Ĭk-tiū | 3 Bīng-ìng | 4 Dĭng-māu | 5 Muô-sìng | 6 Gī-sê̤ṳ |
| 7 Gĕng-ngū | 8 Sĭng-ê | 9 Ìng-sĭng | 10 Gŭi-iū | 11 Gák-sáe̤k | 12 Ĭk-hâi |
| 13 Bīng-cṳ̄ | 14 Dĭng-tiū | 15 Muô-ìng | 16 Gī-māu | 17 Gĕng-sìng | 18 Sĭng-sê̤ṳ |
| 19 Ìng-ngū | 20 Gŭi-ê | 21 Gák-sĭng | 22 Ĭk-iū | 23 Bīng-sáe̤k | 24 Dĭng-hâi |
| 25 Muô-cṳ̄ | 26 Gī-tiū | 27 Gĕng-ìng | 28 Sĭng-māu | 29 Ìng-sìng | 30 Gŭi-sê̤ṳ |
| 31 Gák-ngū | 32 Ĭk-ê | 33 Bīng-sĭng | 34 Dĭng-iū | 35 Muô-sáe̤k | 36 Gī-hâi |
| 37 Gĕng-cṳ̄ | 38 Sĭng-tiū | 39 Ìng-ìng | 40 Gŭi-māu | 41 Gák-sìng | 42 Ĭk-sê̤ṳ |
| 43 Bīng-ngū | 44 Dĭng-ê | 45 Muô-sĭng | 46 Gī-iū | 47 Gĕng-sáe̤k | 48 Sĭng-hâi |
| 49 Ìng-cṳ̄ | 50 Gŭi-tiū | 51 Gák-ìng | 52 Ĭk-māu | 53 Bīng-sìng | 54 Dĭng-sê̤ṳ |
| 55 Muô-ngū | 56 Gī-ê | 57 Gĕng-sĭng | 58 Sĭng-iū | 59 Ìng-sáe̤k | 60 Gŭi-hâi |
| Tiĕng-găng ・Dê-ciĕ |

**Muô-ngū** (戊午) sê găng-ciĕ gì gì-dṳ̆ng siŏh ciáh, bà̤ dâ̤ 55.
# Sék-giă-mèu-nà̤

Sék-giă-mèu-nà̤
**Sék-giă-mèu-nà̤** (釋迦牟尼, Huáng-ngṳ̄: शाक्यमुनि) iâ hô̤ lō̤ **Ṳ̀-lài** (如來) hĕ̤k-ciā **Ṳ̀-lài Hŭk-cū** (如來佛祖), sê Hŭk-gáu diē-sié Hŭk gì cĭ ék.

Sék-giă-mèu-nà̤ có̤i cā sê siŏh ciáh Éng-dô gì uòng-cṳ̄, nguòng-miàng hô̤ lō̤ **Siddhārtha Gautama** (सिद्धार्थ गौतम), gáu-muōi-lāu chók-gă siŭ-hèng, có̤i cṳ̄ng siŭ-siàng-ciáng-guō, biéng siàng siŏh ciáh hŭk.
# 542 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 5 sié-gī | **6 sié-gī** | 7 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 510 nièng-dâi | 520 nièng-dâi | 530 nièng-dâi | **540 nièng-dâi** | 550 nièng-dâi | 560 nièng-dâi | 570 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 537 nièng | 538 nièng | 539 nièng | 540 nièng | 541 nièng | **542 nièng** | 543 nièng | 544 nièng | 545 nièng | 546 nièng | 547 nièng |

**542 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Sĭng-iū nièng — *gáu* — Ìng-sáe̤k nièng |
| Gregorius lĭk | 542 nièng DXLII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 2 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 1086 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3239 nièng |
| Huòi-lĭk | 83 BH~81 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1202 nièng |
| Tàng-gī | 2875 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4302~4303

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 597 – 598 |
| - *Shaka Samvat* | 464 – 465 |
| Iran lĭk | -80 – -79 |
| Runic lĭk | 792 |
| Assyria lĭk | 5292 nièng |
| Ethiopia lĭk | 536~537 |

**542 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-săng.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 565 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **1 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 5 sié-gī | **6 sié-gī** | 7 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 530 nièng-dâi | 540 nièng-dâi | 550 nièng-dâi | **560 nièng-dâi** | 570 nièng-dâi | 580 nièng-dâi | 590 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 560 nièng | 561 nièng | 562 nièng | 563 nièng | 564 nièng | **565 nièng** | 566 nièng | 567 nièng | 568 nièng | 569 nièng | 570 nièng |

**565 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Gák-sĭng nièng — *gáu* — Ĭk-iū nièng |
| Gregorius lĭk | 565 nièng DLXV |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 2 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 1109 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 3262 nièng |
| Huòi-lĭk | 59 BH~58 BH |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 1225 nièng |
| Tàng-gī | 2898 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 4325~4326

  |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 620 – 621 |
| - *Shaka Samvat* | 487 – 488 |
| Iran lĭk | -57 – -56 |
| Runic lĭk | 815 |
| Assyria lĭk | 5315 nièng |
| Ethiopia lĭk | 559~560 |

**565 nièng** găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-sé.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# 6 nguŏk 13 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 6 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**6 nguŏk 13 hô̤** sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 13 gĕ̤ng.
# 1 nguŏk 7 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 1 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**1 nguŏk 7 hô̤** sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 7 gĕ̤ng.
# 2 nguŏk 15 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 2 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**2 nguŏk 15 hô̤** sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 15 gĕ̤ng.
# 8 nguŏk 12 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 8 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**8 nguŏk 12 hô̤** sê nùng-lĭk 8 nguŏk gì dâ̤ 12 gĕ̤ng.
# 9 nguŏk 9 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 9 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**9 nguŏk 9 hô̤** sê nùng-lĭk 9 nguŏk gì dâ̤ 9 gĕ̤ng.
# 5 nguŏk 13 hô̤ (nùng-lĭk)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Nùng-lĭk 5 nguŏk** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| Nùng-lĭk nguŏk-lĭk |

**5 nguŏk 13 hô̤** sê nùng-lĭk 5 nguŏk gì dâ̤ 13 gĕ̤ng.
# 7 nguŏk 15 hô̤

**7 nguŏk 15 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 196 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 197 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 169 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié

* 2015 nièng: Uâng Lī, Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì liāng-dô̤-ìng. (1916 nièng chók-sié)
# Ĕu-ciŭ Lièng-mèng

Ĕu-ciŭ Lièng-mèng
**Ĕu-ciŭ Lièng-mèng** (歐洲聯盟), gāng-chĭng **Ĕu-mèng** (歐盟), sê áng 1993 nièng gì *Maastricht Dèu-iók* sìng-lĭk gì siŏh ciáh céng-dê gĭng-cá̤ lièng-mèng. Hièng-câi Ĕu-mèng ô 28 ciáh sìng-uòng guók.

European Commission
## Lĭk-sṳ̄

## Sìng-uòng guók

€: sāi euro gì guók-gă. (): chăng-gă nièng.

* Ó̤-dê-lé (1995) €
* Bī-lé-sì (1952/1958) €
* Bulgaria (2007)
* Croatia (2013)
* Gṳ̆-bī-lô (2004) €
* Ciĕk-káik (2004)
* Dăng-măh (1973)
* Estonia (2004) €
* Hŭng-làng (1995) €
* Huák-guók (1952/1958) €
* Dáik-guók (1952/1958) €
* Hĭ-lé-nà̤ (1981) €
* Hṳ̆ng-ngà-lé (2004)
* Ái-ī-làng (1973) €
* É-dâi-lé (1952/1958) €
* Latvia (2004) €
* Lithuania (2004) €
* Luxembourg (1952/1958) €
* Mī-lé-dâi (2004) €
* Hò̤-làng (1952/1958) €
* Pŏ̤-làng (2004)
* Buò-dò̤-ngà (1986) €
* Romania (2007)
* Slovakia (2004) €
* Slovenia (2004) €
* Să̤-băng-ngà (1986) €
* Sôi-diēng (1995)
* Ĭng-guók (1973), *gŏng-gé̤ṳ 2016 nièng Ĭng-guók tuák-liê Ĕu-ciŭ Lièng-mèng gŭng-mìng dàu-piéu, buóh tuák-liê Ĕu-mèng*

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

## Nguôi-buô Lièng-giék

* uōng-câng
# Somalia

| Somalia Lièng-băng Gê̤ṳng-huò-guókJamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya جمهورية الصومال الفيدرالية‎ |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** Qolobaa Calankeed علم أي امة‎ "Sū-iū guók-gă dŭ ô cê-gă gì gì"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Mogadishu |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Somali-ngṳ̄, Ā-lá-báik-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì guók-gă ngṳ̄-ngiòng |
Ĭng-ngṳ̄, É-dâi-lé-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
lièng-băng, ngiê-huôi-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Mohamed Abdullahi Mohamed |
| • cūng-lī  |
Mohamed Hussein Roble |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Lièng-băng Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
637,657 km2 (246,201 sq mi) (dâ̤ 43 miàng) |
| Ìng-kēu |
| • 2020 nièng gū-gié |
15,893,219 (dâ̤ 72 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
19.31/km2 (50.0/sq mi) (dâ̤ 199 miàng) |
| GDP (PPP) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$13.324 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$888 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$5.218 sĕk-é (dâ̤ 184 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$348 (dâ̤ 193 miàng) |
| HDI (2019 nièng) |  0.361 dă̤ |
| Huó-bê |
Somalia shilling (SOS) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+3 (EAT) |
| Sì-găng gáik-sék |
dd/mm/yyyy |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+252 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
SO |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.so |

**Somalia** sê Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
# Ìng-mìng

**Ìng-mìng** (人民) sê nè̤ng gì cĭk-hăk. Ék-buăng gōng, dêu diŏh dè̤ng siŏh ciéh guók-gă hĕ̤k siŏh dó̤i dê-kṳ̆, hiōng-iū ék-dêng gun-lê gì nè̤ng gì cĭk-hăk gáiu-siàng cī ciéh guók-gă hē̤k dê-kṳ̆ gì ìng-mìng. **Ìng** ciā cê biēu-mìng sṳ̆k diŏh cī bĭk cĭk-hăk gì gó̤-tā̤ sê nè̤ng, nâ **mìng** biēu-sê sṳ̆k diŏh ciā cĭk-hăk gì gó̤-tā̤ ṳ̆ng-iū gì guòng-lê gâe̤ng sìng-dák gì ngiê-ô.
# 12 nguŏk 7 hô̤

**12 nguŏk 7 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 341 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 342 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 24 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* 208 nièng: Chiáh-biáh Cĭ Ciéng

## Chók-sié

## Guó-sié
# Dante Alighieri

Dante Alighieri
**Durante di Alighiero degli Alighieri** (1265 nièng  – 1321 nièng 9 nguŏk 14 hô̤), gāng-chĭng **Dante Alighieri**, sê É-dâi-lé Ùng-ngiê-hók-hĭng sì-hâiu gì siŏh ciáh cáuk-gă.
# Sung Jae-ki

**Sung Jae-ki**(Hàng-guók-ngṳ̄: 성재기/ 成在基(Sìng Câi-gĭ), 1967 nièng 9 nguŏk 11 hô̤ – 2013 nièng 7 nguŏk 26 hô̤) sê Hàng-guók gì céng-dê-gă, ìng-guòng-gă, sṳ̆-siōng-gă, huăng-ĭk-gă gâe̤ng cê̤ṳ-iù diék-hŏk-gă. hô̤ **Sīng-hiŏng**(審軒) hĕ̤k-ciā **Sĭng-hiŏng**(心軒).