Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nàng-báe̤k-dièu

**Nàng-báe̤k-dièu** (南北朝) sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh sì-dâi, diŏh 420 nièng gáu 589 nièng cĭ găng. Găk ciā sì-dâi diē-sié, Dṳ̆ng-guók hŭng-liĕk siàng nàng-huŏng gâe̤ng báe̤k-huŏng lâng ciáh buô-hông, hô̤ lā̤ Nàng-dièu gâe̤ng Báe̤k-dièu, gó-chṳ̄ hăk-siŏh-dŏi hô̤ lā̤ Nàng-báe̤k-dièu. Nàng-dièu bău-guák Làu-sóng, Nàng-cà̤, Nàng-liòng gâe̤ng Nàng-dìng; Báe̤k-dièu bău-guák Báe̤k-ngôi, Să̤-ngôi, Dĕ̤ng-ngôi, Báe̤k-ciŭ gâe̤ng Báe̤k-cà̤.

589 nièng, Sùi-dièu miĕk-uòng Nàng-dìng, tūng-ék Dṳ̆ng-guók, Nàng-báe̤k-dièu sì-dâi giék-sók.

| Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ |
| --- |
| Sṳ̄-sèng | Hâ | Siŏng | Ciŭ (Să̤-ciŭ, Dĕ̤ng-ciŭ, Chŭng-chiŭ, Ciéng-guók) | Cìng | Háng (Să̤-háng, Sĭng, Dĕ̤ng-háng) | Săng-guók (Cò̤-ngôi, Sṳ̆k-háng, Dĕ̤ng-ngù) | Céng (Să̤-céng, Dĕ̤ng-céng) | Ngū-hù Sĕk-lĕ̤k-guók (Sìng-háng, Sèng-diêu, Hâiu-diêu, Sèng-liòng, Sèng-iĕng, Sèng-cìng, Hâiu-iĕng, Hâiu-cìng, Să̤-cìng, Hâiu-liòng, Nàng-liòng, Să̤-liòng, Báe̤k-liòng, Nàng-iĕng, Báe̤k-iĕng, Hâ) | Nàng-báe̤k-dièu (Nàng-dièu: Làu-sóng, Nàng-cà̤, Nàng-liòng, Nàng-dìng; Báe̤k-dièu: Báe̤k-ngôi, Să̤-ngôi, Dĕ̤ng-ngôi, Báe̤k-ciŭ, Báe̤k-cà̤) | Sùi | Dòng | Ngū-dâi Sĕk-guók (Ngū-dâi: Hâiu-liòng, Hâiu-dòng, Hâiu-céng, Hâiu-háng, Hâiu-ciŭ; Sĕk-guók: Ngù-uŏk, Mìng, Gĭng-nàng, Mā-chū, Iòng-ngù, Nàng-dòng, Nàng-háng, Báe̤k-háng, Sèng-sṳ̆k, Hâiu-sṳ̆k) | Sóng (Báe̤k-sóng, Nàng-sóng) | Lièu | Gĭng | Să̤-hâ | Nguòng | Mìng (Nàng-mìng) | Chĭng | Dṳ̆ng-huà Mìng-guók | Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók |
# Ngū-dâi Sĕk-guók

**Ngū-dâi Sĕk-guók** (五代十國) sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh sì-dâi, diŏh 907 nièng gáu 979 nièng cĭ găng. Găk ciā sì-dâi diē-sié, Dṳ̆ng-guók sê hŭng-liĕk gì, báe̤k-huŏng gì dṳ̆ng-nguòng ô 5 ciáh dièu-dâi: Hâiu-liòng, Hâiu-dòng, Hâiu-céng, Hâiu-háng gâe̤ng Hâiu-ciŭ; dṳ̀ kŭi hī gūi ciáh céng-guòng ī-ngôi, gó ô 10 ciáh dê-huŏng céng-guòng: Ngù-uŏk, Mìng, Gĭng-nàng, Mā-chū, Iòng-ngù, Nàng-dòng, Nàng-háng, Báe̤k-háng, Sèng-sṳ̆k gâe̤ng Hâiu-sṳ̆k.

960 nièng, Sóng-dièu chṳ̄-dâi Hâiu-ciŭ; 979 nièng, tūng-ék Dṳ̆ng-guók.

| Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ |
| --- |
| Sṳ̄-sèng | Hâ | Siŏng | Ciŭ (Să̤-ciŭ, Dĕ̤ng-ciŭ, Chŭng-chiŭ, Ciéng-guók) | Cìng | Háng (Să̤-háng, Sĭng, Dĕ̤ng-háng) | Săng-guók (Cò̤-ngôi, Sṳ̆k-háng, Dĕ̤ng-ngù) | Céng (Să̤-céng, Dĕ̤ng-céng) | Ngū-hù Sĕk-lĕ̤k-guók (Sìng-háng, Sèng-diêu, Hâiu-diêu, Sèng-liòng, Sèng-iĕng, Sèng-cìng, Hâiu-iĕng, Hâiu-cìng, Să̤-cìng, Hâiu-liòng, Nàng-liòng, Să̤-liòng, Báe̤k-liòng, Nàng-iĕng, Báe̤k-iĕng, Hâ) | Nàng-báe̤k-dièu (Nàng-dièu: Làu-sóng, Nàng-cà̤, Nàng-liòng, Nàng-dìng; Báe̤k-dièu: Báe̤k-ngôi, Să̤-ngôi, Dĕ̤ng-ngôi, Báe̤k-ciŭ, Báe̤k-cà̤) | Sùi | Dòng | Ngū-dâi Sĕk-guók (Ngū-dâi: Hâiu-liòng, Hâiu-dòng, Hâiu-céng, Hâiu-háng, Hâiu-ciŭ; Sĕk-guók: Ngù-uŏk, Mìng, Gĭng-nàng, Mā-chū, Iòng-ngù, Nàng-dòng, Nàng-háng, Báe̤k-háng, Sèng-sṳ̆k, Hâiu-sṳ̆k) | Sóng (Báe̤k-sóng, Nàng-sóng) | Lièu | Gĭng | Să̤-hâ | Nguòng | Mìng (Nàng-mìng) | Chĭng | Dṳ̆ng-huà Mìng-guók | Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók |
# Lièu-guók

Dâi-lièu
**Dâi-lièu-guók** (大遼國), iâ hô̤ lā̤ **Dâi-kié-dăng-guók** (大契丹國; Kié-dăng-ngṳ̄: ) hĕ̤k-ciā **Lièu-dièu** (遼朝), sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh iù Kié-dăng-nè̤ng gióng-lĭk gì guók-gă.

| Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ |
| --- |
| Sṳ̄-sèng | Hâ | Siŏng | Ciŭ (Să̤-ciŭ, Dĕ̤ng-ciŭ, Chŭng-chiŭ, Ciéng-guók) | Cìng | Háng (Să̤-háng, Sĭng, Dĕ̤ng-háng) | Săng-guók (Cò̤-ngôi, Sṳ̆k-háng, Dĕ̤ng-ngù) | Céng (Să̤-céng, Dĕ̤ng-céng) | Ngū-hù Sĕk-lĕ̤k-guók (Sìng-háng, Sèng-diêu, Hâiu-diêu, Sèng-liòng, Sèng-iĕng, Sèng-cìng, Hâiu-iĕng, Hâiu-cìng, Să̤-cìng, Hâiu-liòng, Nàng-liòng, Să̤-liòng, Báe̤k-liòng, Nàng-iĕng, Báe̤k-iĕng, Hâ) | Nàng-báe̤k-dièu (Nàng-dièu: Làu-sóng, Nàng-cà̤, Nàng-liòng, Nàng-dìng; Báe̤k-dièu: Báe̤k-ngôi, Să̤-ngôi, Dĕ̤ng-ngôi, Báe̤k-ciŭ, Báe̤k-cà̤) | Sùi | Dòng | Ngū-dâi Sĕk-guók (Ngū-dâi: Hâiu-liòng, Hâiu-dòng, Hâiu-céng, Hâiu-háng, Hâiu-ciŭ; Sĕk-guók: Ngù-uŏk, Mìng, Gĭng-nàng, Mā-chū, Iòng-ngù, Nàng-dòng, Nàng-háng, Báe̤k-háng, Sèng-sṳ̆k, Hâiu-sṳ̆k) | Sóng (Báe̤k-sóng, Nàng-sóng) | Lièu | Gĭng | Să̤-hâ | Nguòng | Mìng (Nàng-mìng) | Chĭng | Dṳ̆ng-huà Mìng-guók | Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók |
# Gĭng-guók

Gĭng-guók
**Dâi-gĭng-guók** (大金國; Nṳ̄-cĭng-ngṳ̄:  /amba-an antʃu-un/), iâ hô̤ lā̤ **Gĭng-dièu** (金朝), sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh iù Nṳ̄-cĭng-nè̤ng gióng-lĭk gì guók-gă.

| Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ |
| --- |
| Sṳ̄-sèng | Hâ | Siŏng | Ciŭ (Să̤-ciŭ, Dĕ̤ng-ciŭ, Chŭng-chiŭ, Ciéng-guók) | Cìng | Háng (Să̤-háng, Sĭng, Dĕ̤ng-háng) | Săng-guók (Cò̤-ngôi, Sṳ̆k-háng, Dĕ̤ng-ngù) | Céng (Să̤-céng, Dĕ̤ng-céng) | Ngū-hù Sĕk-lĕ̤k-guók (Sìng-háng, Sèng-diêu, Hâiu-diêu, Sèng-liòng, Sèng-iĕng, Sèng-cìng, Hâiu-iĕng, Hâiu-cìng, Să̤-cìng, Hâiu-liòng, Nàng-liòng, Să̤-liòng, Báe̤k-liòng, Nàng-iĕng, Báe̤k-iĕng, Hâ) | Nàng-báe̤k-dièu (Nàng-dièu: Làu-sóng, Nàng-cà̤, Nàng-liòng, Nàng-dìng; Báe̤k-dièu: Báe̤k-ngôi, Să̤-ngôi, Dĕ̤ng-ngôi, Báe̤k-ciŭ, Báe̤k-cà̤) | Sùi | Dòng | Ngū-dâi Sĕk-guók (Ngū-dâi: Hâiu-liòng, Hâiu-dòng, Hâiu-céng, Hâiu-háng, Hâiu-ciŭ; Sĕk-guók: Ngù-uŏk, Mìng, Gĭng-nàng, Mā-chū, Iòng-ngù, Nàng-dòng, Nàng-háng, Báe̤k-háng, Sèng-sṳ̆k, Hâiu-sṳ̆k) | Sóng (Báe̤k-sóng, Nàng-sóng) | Lièu | Gĭng | Să̤-hâ | Nguòng | Mìng (Nàng-mìng) | Chĭng | Dṳ̆ng-huà Mìng-guók | Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók |
# Să̤-hâ

Să̤-hâ
**Să̤-hâ** (西夏), ciáng-sék guók-hô̤ sê **Dâi-hâ-guók** (大夏國, Să̤-hâ-ngṳ̄:  /phôn¹ mbın² lhi̯ə tha²/), sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh iù Dōng-hâung-nè̤ng gióng-lĭk gì guók-gă.

| Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ |
| --- |
| Sṳ̄-sèng | Hâ | Siŏng | Ciŭ (Să̤-ciŭ, Dĕ̤ng-ciŭ, Chŭng-chiŭ, Ciéng-guók) | Cìng | Háng (Să̤-háng, Sĭng, Dĕ̤ng-háng) | Săng-guók (Cò̤-ngôi, Sṳ̆k-háng, Dĕ̤ng-ngù) | Céng (Să̤-céng, Dĕ̤ng-céng) | Ngū-hù Sĕk-lĕ̤k-guók (Sìng-háng, Sèng-diêu, Hâiu-diêu, Sèng-liòng, Sèng-iĕng, Sèng-cìng, Hâiu-iĕng, Hâiu-cìng, Să̤-cìng, Hâiu-liòng, Nàng-liòng, Să̤-liòng, Báe̤k-liòng, Nàng-iĕng, Báe̤k-iĕng, Hâ) | Nàng-báe̤k-dièu (Nàng-dièu: Làu-sóng, Nàng-cà̤, Nàng-liòng, Nàng-dìng; Báe̤k-dièu: Báe̤k-ngôi, Să̤-ngôi, Dĕ̤ng-ngôi, Báe̤k-ciŭ, Báe̤k-cà̤) | Sùi | Dòng | Ngū-dâi Sĕk-guók (Ngū-dâi: Hâiu-liòng, Hâiu-dòng, Hâiu-céng, Hâiu-háng, Hâiu-ciŭ; Sĕk-guók: Ngù-uŏk, Mìng, Gĭng-nàng, Mā-chū, Iòng-ngù, Nàng-dòng, Nàng-háng, Báe̤k-háng, Sèng-sṳ̆k, Hâiu-sṳ̆k) | Sóng (Báe̤k-sóng, Nàng-sóng) | Lièu | Gĭng | Să̤-hâ | Nguòng | Mìng (Nàng-mìng) | Chĭng | Dṳ̆ng-huà Mìng-guók | Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók |
# Ciŏ Nguòng-ciŏng

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Ciŏ Nguòng-ciŏng
**Ciŏ Nguòng-ciŏng** (Háng-cê: 朱元璋, 1328 n. 10 ng. 21 h. - 1398 n. 6 ng. 24 h.), iâ hô̤ lā̤ **Mìng Tái-cū** (明太祖), **Hùng-ū huòng-dá̤** (洪武皇帝), sê Mìng-dièu (明朝) gì kăi-guók huòng-dá̤ (開國皇帝). 1368 nièng gáu 1398 nièng câi-ôi (在位).

Hù-nguòng (胡元) Tiĕng-lĭk (天曆) 10 nièng, găh gĭng-dáng gì Ăng-hŭi Hông-iòng (鳳陽) chók-sĕng. Ĭ sá̤ gì sèng-hâiu chió iā bék, gă-hiŏng (家鄉) iâ sèu có̤-cǎi (做災). 1344 nièng có̤-âng (做旱), ĭ gì bâ-nā̤ dŭ ngô̤ sī kó̤, chió-lā̤-nè̤ng dŭ sī táh kó̤. Ĭ mò̤ nó̤h siăh, bié Huòng-gáuk-sê (皇覺寺) kó̤ có̤ huò-suông (和尚). 1352 nièng, tiăng-gōng Guóh Cṳ̄-hĭng (郭子興) cô̤-huāng (造反), cêu bié guó kó̤ chăng-gŭng (參軍), gáu-muōi-lāu ĭng-ôi nè̤ng lùng-uăk, có̤ lāu Guóh Cṳ̄-hĭng gì niè-sái. Guóh Cṳ̄-hĭng sī kó̤ ī-hâiu, ĭ ciŏng Dìng Iū-liông (陳友諒), Diŏng Sê̤ṳ-sìng (張士誠) gáuk-nè̤ng dŭ miĕk lâi. 1368 nièng, bô ciŏng Hù-nguòng gì huòng-dá̤ dṳ̆k-kó̤ Mŏk-báe̤k (漠北), cê-gă có̤ huòng-dá̤, diâng siū-dŭ Éng-tiĕng (應天, gĭng-dáng gì Nàng-gĭng), guók-hô̤ (國號) hô̤ lā̤ „Dâi-Mìng (大明)“, nièng-hô̤ (年號) hô̤ lā̤ „Hùng-ū(洪武)“.

Ĭ sê siŏh ciáh iā ngièng gì huòng-dá̤. Ĭ giĕ-dêng: tăng-ŭ (貪污) 60 liōng (兩) cêu diŏh niăh lā̤ tài-tàu (刣頭). Sī kó̤ ī-hâiu, diòng-ôi (傳位) ké̤ṳk diōng̤-sŏng (長孫) Ciŏ Ṳ̄ng-ông (朱允炆), cêu sê „Gióng-ùng huòng-dá̤ (建文皇帝)“.
# Dâing Mâiu-chék

**Dâing Mâiu-chék** (鄧茂七, ? - 1449 n.), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ **Dâing Hùng** (鄧雲), sê Mìng-dièu sèng-âu gì siŏh ciáh nùng-mìng-gŭng liāng-dô̤-ìng. Ĭ găk 1447 nièng diŏh Să-gâing cô̤-huāng, páh giâ Hók-gióng iā sâ̤ dê-huŏng. 1449 nièng, Mìng-dièu puái iā sâ̤ buô-dôi kó̤ páh ĭ, ĭ có̤i cṳ̄ng ciéng sī.
# Hùng Séu-ciòng

Hùng Séu-ciòng
**Hùng Séu-ciòng** (洪秀全, 1814 n. 1 ng. 1 h. - 1864 n. 6 ng. 1 h.) sê Tái-bìng-tiĕng-guók gì gióng-lĭk-ciā. Ĭ sê siŏh ciáh Káh-gă-nè̤ng.

Ĭ găk 1843 nièng chăng-kō̤ Gĭ-dók-gáu cháung-lĭk Bái-siông-dá̤-huôi. 1850 nièng găk Guōng-să̤ cô̤-huāng, gióng-lĭk Tái-bìng-tiĕng-guók, cê̤ṳ-chĭng Tiĕng-uòng (天王). 1853 nièng páh giâ Gĭng-lìng (gĭng-dáng gì Nàng-gĭng), ciŏng hŭ-uái gāi-miàng hô̤ lā̤ Tiĕng-gĭng, diâng có̤ siū-dŭ.

1864 nièng, Muāng-chĭng buô-dôi bău-ùi Tiĕng-gĭng, ĭ găk hī sèng-âu bâng-sī. Mò̤-niŏh-òng Tiĕng-gĭng ké̤ṳk Muāng-chĭng páh giâ lì, Tái-bìng-tiĕng-guók miĕk-uòng.
# Sŏng Dṳ̆ng-săng

Sŏng Dṳ̆ng-săng
**Sŏng Ùng** (Háng-cê: 孫文, 1866 nièng 10 nguŏk 12 hô̤ – 1925 nièng 3 nguŏk 12 hô̤), bô-hô̤ Dṳ̆ng-săng (中山), puō miàng Dáik-mìng (德明), cê Ék-siĕng (逸仙), Guōng-dĕ̤ng-sēng Guōng-ciŭ-hū Hiŏng-săng-gâing (cêu sê hiêng-câi gì Dṳ̆ng-săng-chê) nè̤ng. Ĭ sê 1911 nièng tŭi-huăng Muāng-chĭng Uòng-dièu (滿清王朝) gì dâe̤ng-iéu ìng-ŭk, iâ sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì Lìng-sì Dâi-Cūng-tūng (臨時大總統). Dṳ̆ng-huà Mìng-guók sìng-lĭk ī-hâiu, Dṳ̆ng-guók-nè̤ng gó̤ ĭ “Guók-hô” (國父).
# Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (1912 nièng–1949 nièng)

1912 nièng gáu 1949 nièng gì Dṳ̆ng-huà Mìng-guók liāng-tū.
1912 nièng gáu 1949 nièng gì Dṳ̆ng-huà Mìng-guók sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ diē-sié gì siŏh ciáh gê̤ṳng-huò-guók. Ĭ gì guók-hô̤ sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (中華民國). Cuòi sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók buōng-sĭng lĭk-sṳ̄ gì siŏh ciáh sì-gĭ, hĭ sèng-âu gì dṳ̆ng-iŏng céng-hū siék diŏh Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k, gó-chṳ̄ diŏh Dṳ̆ng-ùng ék-buăng hô̤ có̤ **Dṳ̆ng-huà Mìng-guók Dâi-lṳ̆k Sì-gĭ** (中華民國大陸時期), dò̤ lì kṳ̆-biék téng 1949 nièng gáu gĭng-dáng gì Dṳ̆ng-huà Mìng-guók găk Dài-uăng.

Cī ciáh guók-gă găk 1912 nièng iù Sŏng Ùng gióng-lĭk. 1949 nièng, Dṳ̆ng-huà Mìng-guók liāng-dô̤-ìng Ciōng Gái-sĭk găk Guók-gê̤ṳng Nô̤i-ciéng diē-sié sék-bâi, cāu kó̤ Dài-uăng. Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng găk Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k sìng-lĭk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók.

## Gái káng

* Ciéng-âu gì Dài-uăng
* Dài-uăng dŭk-lĭk ông-dông
* Dṳ̆ng-huà Mìng-guók găk Dài-uăng

| Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ |
| --- |
| Sṳ̄-sèng | Hâ | Siŏng | Ciŭ (Să̤-ciŭ, Dĕ̤ng-ciŭ, Chŭng-chiŭ, Ciéng-guók) | Cìng | Háng (Să̤-háng, Sĭng, Dĕ̤ng-háng) | Săng-guók (Cò̤-ngôi, Sṳ̆k-háng, Dĕ̤ng-ngù) | Céng (Să̤-céng, Dĕ̤ng-céng) | Ngū-hù Sĕk-lĕ̤k-guók (Sìng-háng, Sèng-diêu, Hâiu-diêu, Sèng-liòng, Sèng-iĕng, Sèng-cìng, Hâiu-iĕng, Hâiu-cìng, Să̤-cìng, Hâiu-liòng, Nàng-liòng, Să̤-liòng, Báe̤k-liòng, Nàng-iĕng, Báe̤k-iĕng, Hâ) | Nàng-báe̤k-dièu (Nàng-dièu: Làu-sóng, Nàng-cà̤, Nàng-liòng, Nàng-dìng; Báe̤k-dièu: Báe̤k-ngôi, Să̤-ngôi, Dĕ̤ng-ngôi, Báe̤k-ciŭ, Báe̤k-cà̤) | Sùi | Dòng | Ngū-dâi Sĕk-guók (Ngū-dâi: Hâiu-liòng, Hâiu-dòng, Hâiu-céng, Hâiu-háng, Hâiu-ciŭ; Sĕk-guók: Ngù-uŏk, Mìng, Gĭng-nàng, Mā-chū, Iòng-ngù, Nàng-dòng, Nàng-háng, Báe̤k-háng, Sèng-sṳ̆k, Hâiu-sṳ̆k) | Sóng (Báe̤k-sóng, Nàng-sóng) | Lièu | Gĭng | Să̤-hâ | Nguòng | Mìng (Nàng-mìng) | Chĭng | Dṳ̆ng-huà Mìng-guók | Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók |
# Ciŭ Ŏng-lài

| Ciŭ Ŏng-lài |
| --- |
|  |
| Mū-ngṳ̄-miàng |
周恩來 |
| Chók-sié |
1898 nièng 3 nguŏk 5 hô̤
淮安區  |
| Guó-sié |
1976 nièng 1 nguŏk 8 hô̤  (77 huói)
Báe̤k-gĭng  |
| Guó-sié nguòng-ĭng |
膀胱癌  |
| guók-cĭk |
Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók, Chĭng-dièu, Dṳ̆ng-huà Mìng-guók  |
| â̤ gōng |
Háng-ngṳ̄, Nĭk-buōng-ngṳ̄, Ĭng-ngṳ̄, Huák-ngṳ̄, Dáik-ngṳ̄  |
| cŭng-gáu |
無神論  |
| Mū-hâu |
明治大學, 早稻田大學, 南開大學  |
| Cék-ngiĕk |
部長, 外交部長, céng-dê-gă  |
| Gó-ciō |
Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók  |
| Céng-dōng |
Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng  |
| Lâu-mā |
鄧穎超  |
| Nòng-nā̤ |
萬氏  |
| Hiăng-diê ciā-muói |
周恩壽  |
| Chiĕng-miàng |
|  |
| [diŏh Wikidata gāi] |

**Ciŭ Ŏng-lài** (周恩來; 1898 nièng 3 nguŏk 5 hô̤ – 1976 nièng 1 nguŏk 8 hô̤), Ciék-gŏng Siêu-hĭng nè̤ng, Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng tàu êng Cūng-lī (1949 nièng gáu 1976 nièng guó-sié gĭ-găng câi-cék). Ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng cháung-gióng-ciā cĭ ék, sê Gê̤ṳng-sāng-dōng dáik diŏh guòng-lĭk guó-tiàng dṳ̆ng-găng gì guăng-giông ìng-ŭk; gióng-guók hâiu, Ciŭ sê Dṳ̆ng-guók gĭng-cá̤ gì gióng-sék-ciā gâe̤ng siâ-huôi gì gāi-gáik-ciā.

Ciŭ Ŏng-lài sê ūi-dâi gì nguôi-gău-gă. 1949 nièng gáu 1958 nièng, ĭ dăng-êng Dṳ̆ng-guók gì nguôi-gău gĕ̤ng-cáuk, huák-diēng gâe̤ng Să̤-huŏng sié-gái gì huò-bìng guăng-hiê. Ĭng-ôi cī piĕ nèng-lĭk, Ciŭ găk Ùng-huá Dâi Gáik-mêng gĭ-găng háing-miēng mò̤ sêu diŏh chĭng-sā̤. Ùng-gái gĭ-găng Ciŭ iâ bō̤-hô̤ siŏh piĕ nè̤ng mò̤ ké̤ṳk È̤ng-ôi-bĭng páe̤k-hâi.

Ùng-gáik hâiu-gĭ, Ciŭ Ŏng-lài gâe̤ng Sé̤ṳ-ìng-băng căng-dŏk Dṳ̆ng-guók gì liāng-dô̤-guòng, bók-guó Ciŭ găk 1976 nièng 1 nguŏk bêng-sié. Ciŭ guó-sié hâiu, Ìng-mìng gì pĭ-siŏng duōng-biéng siàng dó̤i Sé-ìng-băng gì hièng-hâung.
# Mò̤ Dĕk-dŭng

| Mò̤ Dĕk-dŭng |
| --- |
|  |
| Mū-ngṳ̄-miàng |
毛澤東 |
| Chók-sié |
1893 nièng 12 nguŏk 26 hô̤
韶山市  |
| Buōng-miàng |
毛澤東 |
| Guó-sié |
1976 nièng 9 nguŏk 9 hô̤  (82 huói)
中南海  |
| Guó-sié nguòng-ĭng |
心血管疾病  |
| guók-cĭk |
Chĭng-dièu, Dṳ̆ng-huà Mìng-guók, 中華蘇維埃共和國, Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók  |
| Mū-ngṳ̄ |
Háng-ngṳ̄  |
| â̤ gōng |
Háng-ngṳ̄ Guăng-uâ, Siŏng-ngṳ̄, Háng-ngṳ̄  |
| cŭng-gáu |
無神論  |
| Mū-hâu |
東山學校, 湘鄉市第一中學, 湖南省長沙市第一中學, 湖南第一師范學院  |
| Cék-ngiĕk |
céng-dê-gă, 詩人, cáuk-gă, 哲學家, 圖書館員, 戰略家, 政治理論家, 革命家, cṳ̆-huák-gă, 軍事理論家, 共產主義者, 作者  |
| Gó-ciō |
北京大學圖書館  |
| Céng-dōng |
Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng, Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng  |
| Cáuk-pīng |
Mò̤ Ciō-sĭk Ngṳ̄-liŏh, 毛澤東選集, 毛澤東詩詞, 毛澤東書法, 論人民民主專政, 老三篇, 論聯合政府, 炮打司令部——我的一張大字報, 中國共產黨中央委員會主席毛澤東同志支持美國黑人抗暴鬥爭的聲明, 毛澤東思想, 中央革命根據地, 中華人民共和國開國大典, 反右運動, 大躍進, 湘江評論, 新民主主義論  |
| Lâu-mā |
羅一秀, 楊開慧, 賀子珍, 江青  |
| Giāng |
毛岸英, 毛岸青, 毛岸龍, 楊月花, 李敏, 李訥  |
| Nòng-bâ |
毛貽昌  |
| Nòng-nā̤ |
文素勤  |
| Hiăng-diê ciā-muói |
毛澤民, 毛澤覃  |
| Chiĕng-miàng |
|  |
| [diŏh Wikidata gāi] |

**Mò̤ Dĕk-dŭng** (毛澤東; 1893 nièng 12 nguŏk 26 hô̤ – 1976 nièng 9 nguŏk 9 hô̤), Hù-nàng Siŏng-tàng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng sèng liāng-dô̤-ìng, Dṳ̆ng-guók chók-miàng gì gŭng-sê̤ṳ-gă, céng-dê-gă. Mò̤ Dĕk-dŭng liāng-dô̤ Gê̤ṳng-sāng-dōng páh iàng Guók-mìng-dōng, iù 1949 nièng gáu 1976 nièng ĭ siê-sié, ĭ ék-dĭk sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók dék gèng gì liāng-dô̤-ìng. Dṳ̆ng-guók-nè̤ng iâ hô̤ ĭ **Mò̤ Ciō-sĭk** (毛主席).

Mò̤ gì lĭk-sṳ̄ gŭng-guó gáu gĭng-dáng gó ô cêng duâi gì căng-ngiê. Găk Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k, céng-hū ciŏng ĭ mièu-huôi siàng ūi-dâi gì gāi-mêng-gă, ciŏng sêu ák-páe̤k gì Dṳ̆ng-guók ìng-mìng gāi-huóng chók lì, sé̤ṳ ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók-nè̤ng cuòng sĭng gì cê̤ṳ-cŏng, tṳ̀ng-sĭng niông Dṳ̆ng-guók kiê diŏh sié-gái giòng-guók cĭ dṳ̆ng. Bók-guók, ĭ găk gióng-guók hâiu sū huák-dông gì Dâi Iŏk-céng (大躍進) gâe̤ng Ùng-huá Dâi Gáik-mêng (文化大革命) iâ sāi ĭ sêu diŏh Dṳ̆ng-guók nguôi-nô̤i gâe̤ng Să̤-huŏng sié-gái gì piĕ-pàng. Găk Mò̤ tūng-dê Dṳ̆ng-guók gĭ-găng, gê̤ṳng-cūng ô 4450 - 7200 uâng nè̤ng ĭng-ôi ĭ sū huák-dông gì ông-dông sī-uòng.

Mò̤ Dĕk-dŭng sī hâiu, ĭ gì īng-hiōng-lĭk ké̤ṳk sĭk-siĕ gĭng-cá̤ gāi-gáik gì Dâing Siēu-bìng chṳ̄-dâi.