Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Éng-nà̤-ngṳ̄

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

**Éng-nà̤-ngṳ̄** (印尼語, Bahasa Indonesia) sê Mā-lài Polynesia ngṳ̄-cŭk gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng, iâ sê Éng-nà̤ gì guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng.

Wikipedia
Wikipedia ô cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng gì bēng-buōng:
**Éng-nà̤-ngṳ̄ Wikipedia**
# Mìng-ìng Săng-sĕk-lĕ̤k-sáng

**Mìng-ìng Săng-sĕk-lĕ̤k-sáng** (Chṳ̆ng-sìng-ngṳ̄: 閩人三十六姓 (ミンニン サンジュウルクシイ)), iâ hô̤ lā̤ **Giū-mī Săng-sĕk-lĕ̤k-sáng** (久米三十六姓 (クミ サンジュウルクシイ)), sê Mìng-dièu puái kó̤ Liù-giù kó̤ diêu gì Hók-gióng-nè̤ng 36 sáng gì tūng-chĭng.

Gŏng-gé̤ṳ «Mìng-sṳ̄» gì gé-cāi, 1372 nièng, Liù-giù-guók Dṳ̆ng-săng-uòng Chák-dô hióng Mìng-dièu dièu-góng. Hī sèng-âu Liù-giù gié-sŭk iā lŏ̤h-hâiu, Ciŏ Nguòng-ciŏng cêu puái Hók-gióng-nè̤ng 36 sáng kó̤ Liù-giù diêu, dó̤i-chiū hŭ-uái gì huák-diēng. Cī siŏh dêng nè̤ng dŭ diêu diŏh Giū-mī-chŏng diē-sié, dó̤i Liù-giù gì ngôi-găng góng-hióng iā duâi.
# Hāi-chĕk

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

**Hāi-chĕk** (海賊) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng diŏh hāi lā̤ chiōng-giék bék-nè̤ng cài-sāng gì nè̤ng. Diŏh Hók-ciŭ-uâ diē-sié, iâ â̤ sāi „hāi-chĕk“ lì bī-ê̤ṳ ngài nè̤ng.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
# Kazakhstan

| Kazakhstan Gê̤ṳng-huò-guókҚазақстан Республикасы Qazaqstan Respublikasy |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** Менің Қазақстаным "Nē̤ng-gă gì Kazakhstan"  |
|  |
| Siū-dŭ |
Astana |
| Có̤i duâi siàng-chê |
Almaty |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Kazakh-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ék-dōng iŭ-sié, cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Kassym-Jomart Tokayev |
| • cūng-lī  |
Alihan Smaiylov |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Chăng-ngiê-iêng |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Mazhilis |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
2,724,900 km2 (1,052,100 sq mi) (dâ̤ 9 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
1.7 |
| Ìng-kēu |
| • 2021 nièng gū-gié | 19,082,467 (dâ̤ 64 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
236/km2 (611.2/sq mi) |
| GDP (PPP) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $569.813 sĕk-é (dâ̤ 41 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $30,178 (dâ̤ 53 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $179.332 sĕk-é (dâ̤ 55 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $9,686 (dâ̤ 69 miàng) |
| Gini (2017 nièng) |  27.5 dă̤ |
| HDI (2019 nièng) |  0.825 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 51 miàng |
| Huó-bê |
Kazakhstan tenge (₸) (KZT) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+5 / +6 |
| Sì-găng gáik-sék |
yyyy.dd.mm |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+7-6xx, +7-7xx |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
KZ |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.kz .қаз |

**Kazakhstan** sê Dṳ̆ng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
# Kēng-muōi-dăi

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

| ?Kēng-muōi-dăi |
| --- |
|  |
| Kēng-muōi-dăi |
| **sĕng-ŭk hŭng-lôi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| gái: | Plantae  |
| (muôi hŭng ngék) | Monocots  |
| (muôi hŭng ngék) | Commelinids  |
| mŭk: | Poales  |
| kuŏ: | Poaceae  |
| ā-kuŏ: | Panicoideae  |
| sṳ̆k: | *Setaria*  |
| cṳ̄ng: | S. italica  |

 |
| Hŏk-miàng |
| Setaria italica (L.) P. Beauvois |
| ê-miàng |
|
iā sâ̤ |

*Setaria italica*
**Kēng-muōi-dăi** (犬尾秮) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk. Guō-sĭk hô̤ lā̤ **siēu-mī** (小米), â̤ dóng liòng-sĭk siăh.
# Câung-kṳ̆

|  |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|  |   |   |   |   |   |   | Să̤-câung Liù-uòng Céng-hū sŏng-chĭng gì lĭk-sṳ̄ é-ngiê gì Câung-kṳ̆ |  |
|  |  |  |  |  |  | Dṳ̆ng-guók sū siék-lĭk (gâe̤ng sŏng-chĭng) gì Câung-cŭk cê̤ṳ-dê-kṳ̆ |
|  |  |  |  |  |  | Să̤-câung Cê̤ṳ-dê-kṳ̆ gì kṳ̆-mĭk |
|  |  |  |  |  |  | Éng-dô sŏng-chĭng (sĭk-cié muôi káung-cié) gì siŏh buô-hông dê-kṳ̆ |
|  |  |  |  |  |  | Gì-tă lĭk-sṳ̄ siông sṳ̆k diŏh Să̤-câung ùng-huá gì dê-kṳ̆ |
|  |

**Câung-kṳ̆** (藏區; Câung-ùng: བོད; Câung-ùng Lò̤-mā-cê: *Bod*; Ĭng-ùng: *Tibet*), gū-cā iâ hô̤ lō̤ **Tū-bŏ̤** (吐蕃), gé̤ṳ Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók sŏng-chĭng sê "Dṳ̆ng-guók bók-kō̤ hŭng-gák gì liāng-tū". 1950 nièng Dṳ̆ng-guók puái gŭng-dôi ciéng-liāng Să̤-câung, siék-lĭk Să̤-câung Cê̤ṳ-dê-kṳ̆. Guōng-ngiê gì Să̤-câung sê găk Chĭng-Câung Gŏ̤-nguòng gà̤-dēng, gâe̤ng Nà̤-báik-ī, Bók-dăng, Éng-dô dēng dê-huŏng gì kṳ̆-mĭk. Să̤-câung Liù-uòng Céng-hū dêng-ngiê gì Să̤-câung bô chĭng "Duâi Să̤-câung Dê-kṳ̆", huòng-ùi bău-guák gĭng-dáng gì Să̤-câung Cê̤ṳ-dê-kṳ̆, Chĭng-hāi duâi buô-hông gâe̤ng siēu buô-hông Găng-sé̤ṳk, Sé-chuŏng, Hùng-nàng, miêng-cék chă-bók-dŏ̤ sê Să̤-câung Cê̤ṳ-dê-kṳ̆ gì lâng buôi.

## Lĭk-sṳ̄

## Cŭng-gáu

### Buōng-gáu

Buōng-gáu (苯教) sê Să̤-câung buōng-tū gì cŭng-gáu, cṳ̀ng-bái duâi-cê̤ṳ-iòng gì sìng-lìng. Hŭk-gáu diòng diē Să̤-câung ī-hâiu, Buōng-gáu mâing-mâing ké̤ṳk Hŭk-gáu chṳ̄-dô̤i.

### Câung-diòng Hŭk-gáu

Lá-sák gì Buó-dăk-lá Gṳ̆ng
*Ciō dèu-mĕ̤k: Câung-diòng Hŭk-gáu*

Câung-diòng Hŭk-gáu sê bī duòng diē Să̤-câung gì Hŭk-gáu, gâe̤ng Háng-diòng Hŭk-gáu, Nàng-diòng Hŭk-gáu hăk chĭng Hŭk-gáu gì săng duâi tā̤-hiê. Câung-diòng Hŭk-gáu kăi-sṳ̄ diŏh Songtsen Gampo sì-gĭ, găk lĭk-sṳ̄ siông, Să̤-câung báik-cèng sê Câung-diòng Hŭk-gáu céng-gáu-hăk-ék gì dê-kṳ̆.
# Papua New Guinea

| Papua New Guinea Dŭk-lĭk GuókIndependent State of Papua New Guinea Independen Stet bilong Papua Niugini Independen Stet bilong Papua Niu Gini |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**Unity in diversity "Dŏ̤-iông-séng dṳ̆ng gì tūng-ék" |
| **Guók-gŏ̤:** O Arise, All You Sons "Ò̤ kī-lài, nṳ̄ sū-iū gì giāng" **Uòng-gă sê̤ṳng-gŏ̤:** God Save the King "Siông-dá̤ bō̤-êu guók-uòng"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Port Moresby |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Ĭng-ngṳ̄, Hiri Motu, Papua New Guinea chiū-ngṳ̄, Tok Pisin |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng |
|  |
| • guók-uòng  |
Charles 3-sié |
| • cūng-dók  |
Bob Dadae |
| • cūng-lī  |
James Marape |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Guók-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
462,840 km2 (178,700 sq mi) (dâ̤ 54 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
2 |
| Ìng-kēu |
| • 2020 nièng gū-gié | 8,935,000 (dâ̤ 98 miàng) |
| • 2011 nièng puō-că |
7,275,324 |
| • Mĭk-dô̤ |
15/km2 (38.8/sq mi) (dâ̤ 201 miàng) |
| GDP (PPP) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$32.382 sĕk-é (dâ̤ 124 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$3,764 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$21.543 sĕk-é (dâ̤ 110 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$2,504 |
| Gini (2009 nièng) |
41.9 dṳ̆ng |
| HDI (2019 nièng) |  0.555 dṳ̆ng · dâ̤ 155 miàng |
| Huó-bê |
Papua New Guinea kina (PGK) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+10, +11 |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
cō̤ |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+675 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
PG |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.pg |

**Papua New Guinea** sê Dâi-iòng-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
# Norfolk Dō̤

| Norfolk Dō̤Territory of Norfolk Island Teratri a' Norf'k Ailen |
| --- |
|
Ó̤-ciŭ gì hāi-ngôi liāng-dê |
|  gì hŭi-ciŏng |
| **Gáik-ngiòng**: Inasmuch "Ĭng-ôi" |
| **Dê-kṳ̆ sê̤ṳng-gŏ̤**: Come Ye Blessed "Lì, bō̤-êu" |
|  |
| Ciō-guòng guók-gă |
Ó̤-ciŭ |
| Siū-hū |
Kingston |
| Có̤i duâi siàng-chê |
Burnt Pine |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Ĭng-ngṳ̄, Norfuk-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dĭk-ciék tūng-dê, sṳ̆k-dê |
|  |
| • guók-uòng  |
Charles 3-sié |
| • cūng-dók  |
David Hurley |
| • hèng-céng diōng-guăng  |
Eric Hutchinson |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
34.6 km2 (13.4 sq mi) |
| Ìng-kēu |
| • 2016 nièng puō-că |
1,748 |
| • Mĭk-dô̤ |
61.9/km2 (160.3/sq mi) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2016 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$60,209,320 |
| Huó-bê |
Ó̤-ciŭ dollar ($) (AUD) |
| Sì-kṳ̆ |
UTC+11:00 (NFT) |
|  • Iĕk-tiĕng (DST) |
UTC+12:00 (NFDT) |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
cō̤ |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+672 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
NF |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.nf |

**Norfolk Dō̤** sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh dō̤.
# Victoria (Ó̤-ciŭ)

|  |
| --- |
| **Victoria** |
| —  **Ciŭ**  — |
| **Victoria** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Gì** |  **Hŭi-ciŏng** |

 |
| Victoria gì ôi-dé |
| Guók-gă
  |  Ó̤-ciŭ
 |
| siū-hū | Melbourne |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 237,659 km2 |
| **Ìng-kēu** (2018) |
|  - Dŭ-liāng | 6,526,413 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
27.5/km2 |

**Victoria** sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.
# Darwin

|  |
| --- |
| **Darwin** |
| —  **siàng-chê**  — |
| **Darwin** |
| Darwin |
| Guók-gă
  |  Ó̤-ciŭ
 |
| Dâi-lṳ̆k liāng-dê
  | Báe̤k Liāng-tū
 |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 3,163.8 km2 |
| **Ìng-kēu** (2018) |
|  - Dŭ-liāng | 148,564 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
47/km2 |

**Darwin** sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Báe̤k Liāng-tū gì siū-hū.
# Charles 3-sié

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Charles 3-sié |  |

 |
| Charles 3-sié |
| Ĭng-guók(Ĭng-lièng-băng) guók-uòng |
| Câi-ôi |
2022 nièng 9 nguŏk 8 hô̤–dāng |
| Sèng-êng |
Elizabeth 2-sié |
|  |
| Puói-ngēu | * Lady Diana Spencer (m. 1981 nièng; div. 1996 nièng)
* Camilla Parker Bowles (m. 2005 nièng)
 |
| Giāng-diê | * Prince William, Duke of Cornwall and Cambridge
* Prince Harry, Duke of Sussex
 |
|

| Ciòng-miàng |
| --- |
|
Charles Philip Arthur George |

 |
| Uòng-sék |
Windsor |
| Nòng-bâ |
Edinburgh Gŭng-ciók Philip Chĭng-uòng |
| Nòng-nā̤ |
Elizabeth 2-sié |
| Chók-sié |
Prince Charles of Edinburgh 1948 nièng 11 nguŏk 14 hô̤ （1948-11-14）(77 huói)  Ĭng-guók London Buckingham Gṳ̆ng |

**Charles 3-sié** (Ĭng-ngṳ̄: Charles III, 1948 nièng 11 nguŏk 4 hô̤ –  ), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ **Charles Philip Arthur George**, sê gĭng-dáng Ĭng-guók gì guók-uòng. Ĭ sê nṳ̄-uòng Elizabeth 2-sié gì duâi giāng, diŏh 2022 nièng 9 nguŏk 8 hô̤ ĭ nòng-nā̤ sĕng-kó̤ ī-hâiu ciék-ôi.
# King Gông (Washington)

|  |
| --- |
| **King Gông** |
| —  **Gông**  — |
| King County, Washington |
| King Gông gì ôi-dé |
| Guók-gă
 |  Mī-guók
 |
| Ciŭ
 | Washington
 |
| Uōng-câng | www.kingcounty.gov |

**King Gông** (Ĭng-ngṳ̄: *King County*) sê Mī-guók Washington gì siŏh ciáh gông.
# Pacific Gông (Washington)

|  |
| --- |
| **Pacific Gông** |
| —  **Gông**  — |
| Pacific County, Washington |
| Pacific Gông gì ôi-dé |
| Guók-gă
 |  Mī-guók
 |
| Ciŭ
 | Washington
 |
| Uōng-câng | www.co.pacific.wa.us |

**Pacific Gông** (Ĭng-ngṳ̄: *Pacific County*) sê Mī-guók Washington gì siŏh ciáh gông.
# El Salvador

| El Salvador Gê̤ṳng-huò-guókRepública de El Salvador |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**Dios, Unión, Libertad "Siông-dá̤, tuàng-giék, cê̤ṳ-iù" |
| **Guók-gŏ̤:** Himno Nacional de El Salvador "El Salvador Gê̤ṳng-huò-guók Guók-gŏ̤"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
San Salvador |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Să̤-băng-ngà-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Nayib Bukele |
| • hó-cūng-tūng  |
Félix Ulloa |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Lĭk-huák Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
21,041 km2 (8,124 sq mi) (dâ̤ 148 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
1.5 |
| Ìng-kēu |
| • 2021 nièng gū-gié |
6,830,000 (dâ̤ 107 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
324.4/km2 (840.2/sq mi) (dâ̤ 26 miàng) |
| GDP (PPP) |
2018 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$53.667 sĕk-é (dâ̤ 101 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$8,388 (dâ̤ 111 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2018 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$25.855 sĕk-é (dâ̤ 102 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$4,041 (dâ̤ 111 miàng) |
| Gini (2019 nièng) |  38.8 dṳ̆ng |
| HDI (2019 nièng) |  0.673 dṳ̆ng · dâ̤ 124 miàng |
| Huó-bê |
Mī-gĭng (USD) Bitcoin (BTC, XBT) |
| Sì-kṳ̆ | UTC-6 (CST) |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+503 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
SV |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.sv |

**El Salvador** sê Dṳ̆ng Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
# Chuvash-ngṳ̄

| Chuvash-ngṳ̄ |
| --- |
|
Чӑвашла |
| Huák-nguòng guók |  Ngò̤-lò̤-sṳ̆ |
| Sāi-ê̤ṳng dê-kṳ̆ |
Chuvashia |
| mū-ngṳ̄ sāi-ê̤ṳng-ciā |
100 uâng |
| ngṳ̄-hiê |
Turkic ngṳ̄-cŭk
* **Chuvash-ngṳ̄**
 |
| ùng-cê hiê-tūng |
Kyril cê-mō̤ |
| ngṳ̄-ngiòng dâi-mā |
| ISO 639-1 | `cv` |
| ISO 639-2 | `chv` |
| ISO 639-3 | `chv` |
| Glottolog | `chuv1255` |
|  |
|

**Chuvash-ngṳ̄** sê Turkic ngṳ̄-cŭk gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng. Gĭng-dáng sié-gái gà̤-dēng gōng ciā uâ gì chă-bók-dŏ̤ ô 100 uâng nè̤ng.

## Nguôi-buô Lièng-giék

* Chuvash-ngṳ̄ ISO dâi-mā