# Nĭk-buōng

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

| Nĭk-buōng-guók日本国 |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** 君が代 "Gŭng cī dâi" 時長：59 秒。0:59 |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Dŭng-gĭng |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng | *mò̤* |
| Sìng-nêng gì guók-gă ngṳ̄-ngiòng |
Nĭk-buōng-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng-cié |
|  |
| • tiĕng-huòng  |
Naruhito |
| • siū-sióng  |
Sanae Takaichi |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Guók-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Chăng-ngiê-iêng |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Cé̤ṳng-ngiê-iêng |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
377,975 km2 (145,937 sq mi) (dâ̤ 62 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
1.4 |
| Ìng-kēu |
| • 2025 nièng gū-gié |  123,360,000 (dâ̤ 11 miàng) |
| • 2020 nièng puō-că |
126,226,568 |
| • Mĭk-dô̤ |
330/km2 (854.7/sq mi) (dâ̤ 24 miàng) |
| GDP (PPP) |
2025 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |  $6.758 uâng-é (dâ̤ 5 miàng) |
| • Bìng-gĭng |  $54,815 (dâ̤ 39 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2025 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |  $4.230 uâng-é (dâ̤ 4 miàng) |
| • Bìng-gĭng |  $34,713 (dâ̤ 36 miàng) |
| Gini (2020 nièng) |  32.3 dṳ̆ng |
| HDI (2023 nièng) |  0.925 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 23 miàng |
| Huó-bê |
Nĭk-buōng yen (¥) (JPY) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+9 (JST) |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
cō̤ |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+81 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
JP |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.jp |

**Nĭk-buōng** (日本) sê Ā-ciŭ dĕ̤ng buô Tái-bìng-iòng lā̤ gì dō̤-guók, diŏh Dṳ̆ng-guók, Dièu-siēng gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ dĕ̤ng sié. Ĭ sê sié-gái siông gĭng-cá̤ dâ̤ nê giòng gì guók-gă.

## Lĭk-sṳ̄

### Gū-dâi

### Gê̤ṳng-dâi

1854 nièng, Mī-guók hāi-gŭng ciéng iàng Nĭk-buōng, páh kŭi lāu Nĭk-buōng hióng Să̤-huŏng gì duâi-muòng. Cĭng sâ̤ Nĭk-buōng-nè̤ng kăi-sṳ̄ chĭng-chāng, nêng-ùi Nĭk-buōng gì giòng-sêng sṳ̆-iéu "liê-kŭi Ā-ciŭ" ciék-sêu Să̤-huŏng-huá. Iù-sê, Nĭk-buōng cāi-năk lāu Să̤-huŏng céng-dê gâe̤ng huák-lŭk tā̤-cié. Cī kuŏ lĭk-sṳ̄ cêu hô̤ lā̤ "**Mìng-dê Mì-sĭng**" (明治維新).

Mìng-dê Mì-sĭng cĭ-hâiu, Nĭk-buōng sìng-ùi sié-gái có̤i giòng gì guók-gă cĭ ék, páh bâi Dṳ̆ng-guók (1894 - 1895 nièng gì Gák-ngū Hāi-ciéng) gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ (1904 - 1905 nièng gì Nĭk-Ngò̤ ciéng-cĕng). Gáu Nê Ciéng sèng-hâiu, Nĭk-buōng gióng-lĭk "Dâi Dĕ̤ng-ā Gê̤ṳng-ìng-kuŏng" (大東亞共榮圈), liāng-tū bău-guák Nĭk-buōng buōng-tū, Kó-hiĕk Dō̤ nàng buô, Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-buô, Dièu-siēng, Dài-uàng, Nàng-iòng gâe̤ng Tái-bìng-iòng gì cĭng sâ̤ dê-kṳ̆.

Diòng-gì diŏh nguòng-cṳ̄-dâng dàu-bóng hâiu.
Nĭk-buōng gì gê̤ṳng-dâi lĭk-sṳ̄ dŭ sê ké̤ṳk Gŭng-guók-cuō-ngiê sū tūng-dê gì, ék-dĭk gáu Nê Ciéng giék-sók: 1945 nièng Mī-guók hióng Nĭk-buōng gì Guōng-dō̤ gâe̤ng Diòng-gì dàu-bóng 2 lăk nguòng-cṳ̄-dâng, tài sī chiĕu-guó 21 uâng nè̤ng. 8 nguŏk 15 hô̤, Nĭk-buōng dàu-hòng, Nê Ciéng iù-sê giék-sók.

### Hiêng-dâi

## Ùng-huá

Nĭk-buōng Giéng-dô̤
Dioh gū-cā, Nĭk-buōng gì ùng-huá sêu Dṳ̆ng-guók īng-hiōng cĭng duâi, cāi-ê̤ṳng Háng-cê, séng-hông Hŭk-gáu gâe̤ng Ṳ̀-gáu.

Nĭk-buōng hiêng-dâi gì ùng-huá sê Dĕ̤ng-huŏng gâe̤ng Să̤-huŏng gì ṳ̀ng-hăk.

Nĭk-buōng-nè̤ng ó̤i siăh ngṳ̀, nṳ̆k gâe̤ng sŭ-chái, bī-gáu chók-miàng gì ĭng-sĭk chiông "**sêu-sṳ̆**" (壽司) gâe̤ng "**lăk-miêng**" (拉麵).

Nĭk-buōng gì tā̤-ṳ̆k bī-gáu chók-miàng gì ô "**iù-dô̤**" (柔道), "**kŭng-chiū-dô̤**" (空手道) gâe̤ng "**giéng-dô̤**" (劍道). "**Siŏng-páuk**" (相撲) ék-buăng ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê Nĭk-buōng tā̤-ṳ̆k gì dâi-biēu.