Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dê-dù

Sié-gái dê-dù
**Dê-dù** (地圖) sê cī áng ék-dêng gì só-hŏk huŏng-huák, ciŏng dê-giù hĕ̤k-ciā gì-tă sĭng-giù gì cê̤ṳ-iòng hiêng-chiông gâe̤ng siâ-huôi hiêng-chiông tŭng-guó gái-guák gâe̤ng hù-hô̤ sáuk-siēu uâ gáu bàng-miêng gà̤-dēng gì dù-hìng.
# Chiáh-dô̤

Dê-dù dâi-dŏng gì è̤ng siáng cêu sê chiáh-dô̤
**Chiáh-dô̤** (赤道) sê cī dê-giù biēu-méng gì siŏh dók gṳ̆ng dê-giù cê̤ṳ-diōng gì sèng-âu uâ chók lì gì siŏh dèu ciŭ-dòng có̤i dòng gì hī dèu ièng-ciŭ-siáng. Chiáh-dô̤ báe̤k-biĕng hô̤ lā̤ báe̤k-buáng-giù, nàng-biĕng hô̤ lā̤ nàng-buáng-giù. Gì-tă giàng-sĭng gâe̤ng tiĕng-tā̤ iâ ô ciŏng-uâng gì chiáh-dô̤.
# Dài-báe̤k

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

|  |
| --- |
| **Dài-báe̤k-chê** |
| —  **Dĭk-hăk-chê**  — |
| **臺北市** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Gì** |  **Hŭi-ciŏng** |

 |
|  gì ôi-dé |
| Cô̤-biĕu: ﻿ / ﻿  |
| Guók-gă
  |  Dài-uăng
 |
| Céng-hū sū-câi | Séng-ngiê-kṳ̆ |
| **Céng-hū** |
|  - Chê-diòng(市長)
  | Ciōng Uâng-ăng  |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 271.7997 km2 |
|  - Cūi-tā̤ miêng-cék |
2.7 km2 |
| **Ìng-kēu** |
|  - Dŭ-liāng | 2,619,920 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
9,639.16/km2 |
| Uōng-câng | taipei.gov.tw |

**Dài-báe̤k** (Háng-cê: 臺北, Mìng-nàng-ngṳ̄: *Tâi-pak*) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì siū-dŭ, iâ sê Dài-uăng báe̤k-buô có̤i duâi gì siàng-chê. Dài-báe̤k sé-miéng dŭ ké̤ṳk gì Sĭng-báe̤k-chê bău-ùi.

## Lĭk-sṳ̄

## Hèng-céng Dăng-ôi

Dài-báe̤k-chê dŭ-liāng ô 12 ciáh kṳ̆:

* Sê̤ṳ-lìng-kṳ̆ (士林區)
* Báe̤k-dàu-kṳ̆ (北投區)
* Dṳ̆ng-săng-kṳ̆ (中山區)
* Dâi-dùng-kṳ̆ (大同區)
* Sṳ̀ng-săng-kṳ̆(松山區)
* Nô̤i-hù-kṳ̆ (內湖區)
* Dṳ̆ng-céng-kṳ̆ (中正區)
* Uâng-huà-kṳ̆ (萬華區)
* Dâi-ăng-kṳ̆ (大安區)
* Ùng-săng-kṳ̆ (文山區)
* Séng-ngiê-kṳ̆ (信義區)
* Nàng-gē̤ng-kṳ̆ (南港區)

## Dê-lī gâe̤ng Ké-hâiu

## Gĭng-cá̤

## Ùng-huá Ngṳ̄-ngiòng

### Ngiê-sŭk

### Lṳ̄-iù

### Gáu-ṳ̆k

​
# Ā-ciŭ

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Ā-ciŭ diŏh sié-gái siông.
**Ā-ciŭ** (亞洲) sê sié-gái dék ék duâi gì dâi-lṳ̆k, miêng-cék sê ciòng dê-giù biēu-miêng-cék gì 8.6%, lṳ̆k-dê miêng-cék gì 29.4%. Ciòng sié-gái ô 60% gì nè̤ng găk Ā-ciŭ sĕng-uăk. Ā-ciŭ gâe̤ng Ĕu-ciŭ gì buŏng-gái-siáng sê Ural Săng (Ĭng-ngṳ̄: *Ural Mountains*) gâe̤ng Lī Hāi (Ĭng-ngṳ̄: *Caspian Sea*).

„Ā-ciŭ“ ciòng-chĭng sê „**Ā-sá̤-ā**“ (亞細亞, Ĭng-ngṳ̄: *Asia*), sê téng Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ gì „*Ασία*“ lì gì. Có̤i cā sāi-ê̤ṳng ciā miàng gì hŏk-ciā sê Herodotus, dŏng-sì sê cī Siēu Ā-sá̤-ā.

## Lĭk-sṳ̄

Gū-cā sié-gái 4 duâi ùng-mìng ô 3 ciáh sê huák-nguòng diŏh Ā-ciŭ: Mesopotamia ùng-mìng, Éng-dô-ò̤ ùng-mìng gâe̤ng Diòng-gĕ̤ng ùng-mìng.

## Guók-gă

Dù-liê: Bá̤ek Ā; Dṳ̆ng Ā; Să̤ Ā; Nàng Ā; Dĕ̤ng Ā; Dĕ̤ng-nàng Ā.
* Afghanistan
* Ăi-gĭk -- buô-hông găk Hĭ-ciŭ
* Ā-lá-báik Lièng-hăk Dâi-gŭng-guók
* Abkhazia -- buô-hông găk Ĕu-ciŭ, buô-hông sìng-nêng
* Azerbaijan -- buô-hông găk Ĕu-ciŭ
* Bahrain
* Bangladesh
* Bhutan
* Mùng-gū
* Ùng-lài
* Gṳ̆-bī-lô -- buô-hông găk Ĕu-ciŭ
* Palestine Guók -- buô-hông sìng-nêng
* Hàng-guók
* Nàng Ossetia -- buô-hông găk Ĕu-ciŭ, buô-hông sìng-nêng
* Armenia
* Artsakh Gê̤ṳng-huò-guók -- buô-hông sìng-nêng
* Hĭ-lĭ-pĭng
* Iók-dáng
* Éng-nà̤ -- buô-hông găk Dâi-iòng-ciŭ
* Éng-dô
* Iran
* Iraq
* Ī-sáik-liĕk
* Nĭk-buōng
* Kampuchea
* Kazakhstan -- buô-hông găk Ĕu-ciŭ
* Kuwait
* Kyrgyzstan
* Laos
* Lé-bă-nâung
* Ngò̤-lò̤-sṳ̆
* Mā-lài-să̤-ā
* Maldives
* Miēng-diêng
* Nepal
* Uŏk-nàng
* Oman
* Pakistan
* Qatar
* Gruzia
* Saudi Ā-lá-báik
* Sĭng-gă-pŏ̤
* Sri Lanka
* Sê̤ṳ-lé-ā
* Dài-uăng -- buô-hông sìng-nêng
* Tajikistan
* Dĕ̤ng Timor
* Tái-guók
* Báe̤k Dièu-siēng
* Dṳ̆ng-guók
* Tū-ī-gì -- buô-hông găk Ĕu-ciŭ
* Turkmenistan
* Uzbekistan
* Yemen

## Dê-kṳ̆

* Akrotiri gâe̤ng Dhekelia -- Sṳ̆k Ĭng-guók
* Hiŏng-gē̤ng -- Sṳ̆k Dṳ̆ng-guók
* Ó̤-muòng -- Sṳ̆k Dṳ̆ng-guók
* Séng-dáng-dō̤ -- Sṳ̆k Ó̤-ciŭ
* [[File:|22x20px|border |alt=|link=]] Cocos (Keeling) Gùng-dō̤ -- Sṳ̆k Ó̤-ciŭ

## Chăng-kō̤
# Bĭng-dō̤

| Bĭng-dō̤ Gê̤ṳng-huò-guókLýðveldið Ísland |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** Lofsöngur "Cáng-mī-sĭ"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Reykjavík |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Bĭng-dō̤-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì guók-gă ngṳ̄-ngiòng |
Bĭng-dō̤-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Guðni Th. Jóhannesson |
| • cūng-lī  |
Katrín Jakobsdóttir |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
102,775 km2 (39,682 sq mi) (dâ̤ 106 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
2.07 |
| Ìng-kēu |
| • 2021 nièng gū-gié |
371,580 (dâ̤ 179 miàng) |
| • 2011 nièng puō-că |
315,556 |
| • Mĭk-dô̤ |
3.5/km2 (9.1/sq mi) (dâ̤ 190 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$19.8 sĕk-é (dâ̤ 142 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$54,482 (dâ̤ 16 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$20.8 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$57,189 (dâ̤ 5 miàng) |
| Gini (2018 nièng) |  23.2 dă̤ · dâ̤ 2 miàng |
| HDI (2019 nièng) |  0.949 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 4 miàng |
| Huó-bê |
Bĭng-dō̤ króna (ISK) |
| Sì-kṳ̆ | UTC  (GMT/WET) |
| Sì-găng gáik-sék |
dd.mm.yyyy |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+354 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
IS |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.is |

**Bĭng-dō̤** (冰島, Bĭng-dō̤-ngṳ̄: Iceland) sê Báe̤k Ĕu gì siŏh ciáh guók-gă.
# Greenland

| GreenlandKalaallit Nunaat Grønland |
| --- |
|
Dăng-măh Uòng-guók gì gáiu-siàng-guók |
|  guók-gì guók-hŭi |
| **Sê̤ṳng-gŏ̤**: Nunarput, utoqqarsuanngoravit "Nṳ̄, nē̤ng-gă gū-lō̤ gì tū-dê" 時長：37 秒。0:37 |
| **Mìng-cŭk sê̤ṳng-gŏ̤**: Nuna asiilasooq "Dòng gì tū-dê" |
|  |
| Ciō-guòng guók-gă |
Dăng-măh Uòng-guók |
| Siū-hūgâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Nuuk |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Greenland-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng, guòng-lĭk bóng-hâ |
|  |
| • guók-uòng  |
Frederik X |
| • gŏ̤-ngék ciŏng-uòng  |
Mikaela Engell |
| • siū-sióng  |
Múte Bourup Egede |
| • Ngiê-huôi ngiê-diōng  |
Hans Enoksen |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| Guók-gă Dâi-biēu |
| • Dăng-măh Ngiê-huôi |
2 |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
2,166,086 km2 (836,330 sq mi) |
| • Cūi-mĭk (%) |
83.1 |
| Ìng-kēu |
| • 2020 nièng gū-gié |
56,081 (dâ̤ 210 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
0.028/km2 (0.1/sq mi) |
| GDP (PPP) |
2011 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$1.8 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$37,000 (dâ̤ 40 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$3,052,000,000 |
| Gini (2015 nièng) |  33.9 dṳ̆ng |
| HDI |  0.786 gŏ̤ · dâ̤ 61 miàng |
| Huó-bê |
Dăng-măh krone (DKK) |
| Sì-kṳ̆ |
UTC±00:00 ~ -04:00 |
| Sì-găng gáik-sék |
dd-mm-yyyy |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+299 |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.gl |

**Greenland** sê Báe̤k Mī-ciŭ gì siŏh ciáh dō̤, sê sṳ̆k Dăng-măh guāng gì cê̤ṳ-dê liāng-tū.