Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gáu-ṳ̆k

**Gáu-ṳ̆k**(教育) sê cī ék-chiék gái-siêu ìng-lôi ùng-mìng sìng-guō (bău-guák dĭ-sék, gié-sŭk nèng-lĭk, siâ-huôi gâe̤ng sĕng-uăk gĭng-ngiêng) gì uăk-dông. Ô gì sèng-âu gáu-ṳ̆k iâ ciŏng-muòng cī diŏh diē-sié hŏk-hâiu ciék-sêu gì hī cṳ̄ng gáu-ṳ̆k.
# Wikisource

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Wikisource gì dù-biĕu.
**Wikisource** (Wiki Dù-cṳ̆-guāng) sê Wikimedia gì gĕ̤ng-tiàng cĭ-ék, mŭk-biĕu sê cháung-gióng siŏh bĭk cê̤ṳ-iù gì dĭ-sék chŏng-kó, bău-guák gáuk cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng bēng-buōng gì uòng-cīng nguòng-sṳ̄ ùng-hióng, bêng-chiā gâe̤ng cī piĕ ùng-hióng huăng-ĭk có̤ gì-tă ngṳ̄-ùng. Hiêng-câi găk Wikisource gà̤-dēng sū còng gì ùng-hióng dŭ cŏng-sùng GNU Cê̤ṳ-iù Ùng-dáung Hṳ̄-kō̤-céng (GNU自由文檔許可證), gó ô gŭng-iū liāng-mĭk, mò̤ bēng-guòng hĕ̤k-chiā bēng-guòng ī-gĭng guó-gĭ gì nguòng-sṳ̄ ùng-hióng, chiông gū-cā gì sĭ-gŏ̤, ùng-ciŏng, huák-lŭk ùng-buōng dēng-dēng.

Wikisource téng 2003 nièng 11 nguŏk 4 hô̤ kăi-sṳ̄ ông-hèng, ĭ gì dù-biĕu sê siŏh dó̤i pù cūi lā̤ gì bĭng-săng.

## Nguôi-buô lièng-giék

* Wikisource
# 6 nguŏk 28 hô̤

**6 nguŏk 28 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 179 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 180 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 186 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* 1840 nièng: Dâ̤ 1 ché̤ṳ Ă-piéng Ciéng-cĕng huák-sĕng.

## Chók-sié

## Guó-sié
# Gê̤ṳng-sāng-ciō-ngiê

**Gê̤ṳng-sāng-ciō-ngiê** (共產主義) sê siŏh cṳ̄ng céng-dê sṳ̆-siōng, ĭ ciō-diŏng siĕu-miĕk gó̤-ìng cài-sāng, gióng-lĭk siŏh ciáh mò̤ găi-ngék, mò̤ guók-gă, mò céng-hū gì cĭk-tā̤-cié siâ-huôi.

## Gái Káng

* Siâ-huôi-ciō-ngiê
* Huāng-gê̤ṳng-ciō-ngiê
* Gê̤ṳng-sāng-dōng
* Cṳ̆-buōng-ciō-ngiê
# Tūng-ék Ī-sáik-liĕk Uòng-guók

Tūng-ék Ī-sáik-liĕk Uòng-guók
**Tūng-ék Ī-sáik-liĕk Uòng-guók** (統一以色列王國) sê Ī-sáik-liĕk lĭk-sṳ̄ siông gì siŏh ciáh uòng-guók, găk sèng 1050 nièng gióng-lĭk. Sèng 931 nièng ī-hâiu, hŭng-liĕk siàng Ī-sáik-liĕk Uòng-guók gâe̤ng Iù-dâi Uòng-guók.

## Tūng-ék Ī-sáik-liĕk guók-uòng

| miàng-cê | Ĭng-ùng miàng | Tūng-dê |
| --- | --- | --- |
| Bàng-uâ-cê | Háng-cê |
| Suā-lò̤ | 掃羅 | Saul | s. 1050 n. - s. 1011 n. |
| Ék-pó̤-siék | 益破設 | Ish-bosheth | s. 1011 n. - s. 1010 n. |
| Dâi-bĭk | 大闢 | David | s. 1010 n. - s. 970 n. |
| Sū-lò̤-muòng | 所羅門 | Solomon | s. 970 n. - s. 931 n. |
# British Columbia

|  |
| --- |
| **British Columbia British Columbia Colombie-Britannique** |
| —  **Sēng**  — |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Gì** |  **Hŭi-ciŏng** |

 |
|  gì ôi-dé |
| Guók-gă
  |  Gă-nā-dâi
 |
| Siū-hū | Victoria |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 944,735 km2 |
| **Ìng-kēu** (2016) |
|  - Dŭ-liāng | 4,648,055 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
4.9/km2 |

**British Columbia**, gāng-chĭng **BC** (ĭng-ĭk: **Bĭ-sĭ** 卑詩), sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.
# Grenada

| GrenadaGrenada |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**Ever Conscious of God We Aspire, Build and Advance as One People "Nē̤ng-gă īng-uōng āi-uông Siông-dá̤ gì é-sék, cêu-chiông siŏh ciáh nè̤ng hŭ-uâng gióng-siék gâe̤ng hióng-sèng" |
| **Guók-gŏ̤:** Hail Grenada "Grenada uâng-suói"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
St. George's |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Ĭng-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì dê-kṳ̆ ngṳ̄-ngiòng |
Grenada Creole Ĭng-ngṳ̄, Grenada Creole Huák-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng |
|  |
| • guók-uòng  |
Charles 3-sié |
| • cūng-dók  |
Cécile La Grenade |
| • cūng-lī  |
Keith Mitchell |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Chăng-ngiê-iêng |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Cé̤ṳng-ngiê-iêng |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
348.5 km2 (134.6 sq mi) (dâ̤ 184 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
1.6 |
| Ìng-kēu |
| • 2018 nièng gū-gié |
111,454 (dâ̤ 194 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
318.58/km2 (825.1/sq mi) (dâ̤ 45 miàng) |
| GDP (PPP) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$1.801 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$16,604 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$1.249 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$11,518 |
| HDI (2019 nièng) |  0.779 gŏ̤ · dâ̤ 74 miàng |
| Huó-bê |
Dĕ̤ng Caribe dollar (XCD) |
| Sì-kṳ̆ | UTC-4 (AST) |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
cō̤ |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+1-473 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
GD |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.gd |

**Grenada** sê Báe̤k Mī-ciŭ Caribe dê-kṳ̆ gì siŏh ciáh guók-gă.
# Aruba

| ArubaAruba |
| --- |
|
Hò̤-làng Uòng-guók gì gáiu-siàng-guók |
|  guók-gì guók-hŭi |
| **Sê̤ṳng-gŏ̤**: Aruba Dushi Tera "Aruba, diĕng-mĭk gì tū-dê" 時長：2 分，7 秒。2:07 |
|  |
| Ciō-guòng guók-gă |
Hò̤-làng Uòng-guók |
| Siū-hūgâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Oranjestad |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Hò̤-làng-ngṳ̄, Papiamento |
| Céng-hū |
găng-ciék mìng-ciō, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng |
|  |
| • guók-uòng  |
Willem-Alexander |
| • cūng-dók  |
Alfonso Boekhoudt |
| • siū-sióng  |
Evelyn Wever-Croes |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
180 km2 (69 sq mi) |
| Ìng-kēu |
| • 2019 nièng gū-gié |
116,576 (dâ̤ 193 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
624/km2 (1,616.2/sq mi) (dâ̤ 22 miàng) |
| GDP (PPP) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$4.4 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$37,576 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$3.4 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$28,898 |
| Huó-bê |
Aruba florin (AWG) |
| Sì-kṳ̆ |
UTC-4:00 (AST) |
| Gă-ê̤ṳng diêng-nguòng |
127 V/60 Hz |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+297 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
AW |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.aw |

**Aruba** găk Báe̤k Mī-ciŭ gì Caribe dê-kṳ̆, sê Hò̤-làng Uòng-guók gì siŏh ciáh gáiu-siàng-guók.

Nguòng-lài sê Hò̤-làng liāng Antilles gì siŏh buô-hông. 2010 nièng 10 nguŏk 10 hô̤, Hò̤-làng liāng Antilles gāi-tā̤, Aruba gāi siàng Hò̤-làng Uòng-guók gì gáiu-siàng-guók.
# COVID-19

| COVID-19 |
| --- |
|  |
| hŭng-lôi gâe̤ng ngôi-buô cṳ̆-lâiu |
| ĭ-hŏk ciŏng-kuŏ |
傳染病科[\*], 胸腔醫學[\*], 病毒學[\*], 流行病學[\*], 急診醫學[\*] |

**COVID-19**, ciòng-miàng **2019 guăng-câung bâng-dŭk bâng** (2019冠狀病毒病), sê siŏh cṳ̄ng iù SARS-CoV-2 īng-kī gì hĭ-diēng-hìng hié-ièng (hĭ-diēng). Ciā bâng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k guăng-huŏng cáng-sì hô̤ có̤ **2019 sĭng-hìng guăng-câung bâng-dŭk hié-ièng** (2019新型冠狀病毒肺炎), Dài-uăng ciŏng ĭ hô̤ có̤ **ngièng-dâe̤ng dĕk-sṳ̀ diòng-niēng-séng hié-ièng** (嚴重特殊傳染性肺炎). Iâ hô̤ lā̤ **Ū-háng hié-ièng** (武漢肺炎).

## Gái káng

* SARS
* SARS-CoV-2
* COVID-19 ĭk-cìng

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
# Olympic Ông-dông-huôi

Olympic Ông-dông-huôi gì biĕu-cé
**Olympic Ông-dông-huôi** sê sié-gái gà̤-dēng gì siŏh ciáh duâi-hìng gì ông-dông-huôi, ék-buăng 4 nièng kŭi siŏh huòi.

## Hiêng-dâi Olympic Ông-dông-huôi gì lôi-biék

* Hâ-gié Olympic Ông-dông-huôi
* Dĕ̤ng-gié Olympic Ông-dông-huôi
* Hâ-gié Chĭng-nièng Olympic Ông-dông-huôi
* Dĕ̤ng-gié Chĭng-nièng Olympic Ông-dông-huôi
* Dĕk-sṳ̀ Olympic Ông-dông-huôi
# Terry Gông (Texas)

|  |
| --- |
| **Terry Gông** |
| —  **Gông**  — |
| Terry County, Texas |
| Terry Gông gì ôi-dé |
| Guók-gă
 |  Mī-guók
 |
| Ciŭ
 | Texas
 |
| Uōng-câng | www.co.terry.tx.us |

**Terry Gông** (Ĭng-ngṳ̄: *Terry County*) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
# Saddam Hussein

**Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti** (صدام حسين عبد المجيد التكريتي; 1937 n. 4 ng. 28 h. - 2006 n. 12 ng. 30 h.) sê Ĭ-lăk gì siŏh ciáh cūng-tūng gâe̤ng dŭk-cài-ciā. Ĭ téng 1979 nièng siông-dài. 2002 nièng, Mī-guók páh Ĭ-lăk, ĭ lŏ̤h-dài. 2003 nièng ké̤ṳk Mī-guók niăh kī lì sīng-puáng. 2006 nièng diêu-sī.
# Sôi-diēng

| Sôi-diēng Uòng-guókKonungariket Sverige |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**För Sverige – i tiden "Ôi Sôi-diēng, gâe̤ng sì-dâi siŏh-dŏ̤i" |
| **Guók-gŏ̤:** Du gamla, Du fria "Nṳ̄ gū-lō̤, nṳ̄ cê̤ṳ-iù" **Uòng-gă sê̤ṳng-gŏ̤:** Kungssången "Guók-uòng gì gŏ̤" |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Stockholm |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Sôi-diēng-ngṳ̄ |
| Guók-gă siēu-só ngṳ̄-ngiòng |
Sami-ngṳ̄, Hŭng-làng-ngṳ̄, Meänkieli-ngṳ̄, Rom-ngṳ̄, Yiddish-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng |
|  |
| • guók-uòng  |
Carl 16-sié Gustaf |
| • Ngiê-huôi ngiê-diōng  |
Andreas Norlén |
| • siū-sióng  |
Magdalena Andersson |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
450,295 km2 (173,860 sq mi) (dâ̤ 55 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
8.37 |
| Ìng-kēu |
| • 2021 nièng gū-gié | 10,402,070 (dâ̤ 88 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
25/km2 (64.7/sq mi) (dâ̤ 198 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $563.882 sĕk-é (dâ̤ 39 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $52,477 (dâ̤ 16 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $528.929 sĕk-é (dâ̤ 23 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $50,339 (dâ̤ 12 miàng) |
| Gini (2020 nièng) |  26.9 dă̤ |
| HDI (2019 nièng) |  0.945 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 7 miàng |
| Huó-bê |
Sôi-diēng krona (SEK) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+1 (CET) |
| • Hâ-lêng-sì (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Sì-găng gáik-sék |
YYYY-MM-DD |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+46 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
SE |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.se |

**Sôi-diēng** (瑞典, Sôi-diēng-ngṳ̄‎: *Sverige*) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Sôi-diēng sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
# Ngò̤-lò̤-sṳ̆

| Ngò̤-lò̤-sṳ̆ Lièng-băngРосси́йская Федера́ция |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** Государственный гимн Российской Федерации "Ngò̤-lò̤-sṳ̆ Lièng-băng guók-gŏ̤"時長：1 分，22 秒。1:22 |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Moskva |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
lièng-băng, buáng-cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Vladimir Putin |
| • cūng-lī  |
Mikhail Mishustin |
| • Lièng-băng Ūi-uòng-huôi ciō-sĭk  |
Valentina Matviyenko |
| • Guók-gă Duma ciō-sĭk  |
Vyacheslav Volodin |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Lièng-băng Huôi-ngiê |
| • Siông-ngiê-iêng |
Lièng-băng Ūi-uòng-huôi |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Guók-gă Duma |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
17,125,191 km2 (6,612,073 sq mi) (dâ̤ 1 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
13 |
| Ìng-kēu |
| • 2021 nièng gū-gié |  146,171,015 (dâ̤ 9 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
8.4/km2 (21.8/sq mi) (dâ̤ 181 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $4.328 uâng-é (dâ̤ 6 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $29,485 (dâ̤ 64 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $1.710 uâng-é (dâ̤ 11 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $11,654 (dâ̤ 64 miàng) |
| Gini (2018 nièng) |  37.5 dṳ̆ng · dâ̤ 98 miàng |
| HDI (2019 nièng) |  0.824 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 52 miàng |
| Huó-bê |
Ngò̤-lò̤-sṳ̆ ruble (₽) (RUB) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+2 ~ +12 |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+7 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
RU |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.ru .рф |

**Ngò̤-lò̤-sṳ̆** (俄羅斯, Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄: Россия) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Dĕ̤ng-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-bĭng-iòng.

## Siàng-chê

* Moskva
* Sankt-Peterburg
* Krasnodar
* Saratov
* Khabarovsk
* Vladivostok
# Telegram

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Telegram
**Telegram** sê siŏh bĭh kuá-bìng-dài gì cék-sì tŭng-séng niōng-giông. Ĭ gì káh-hô-duăng sê cê̤ṳ iù gâe̤ng kăi-huóng nguòng-dâi-mā niōng-giông, dáng-sê hók-ô-duăng sê ciŏng-ô niōng-giông. Guăng-huŏng ô kăi-huóng API, ciŏng-uâng cêu ô iā sâ̤ dâ̤-săng-huŏng káh-hô-duăng ké̤ṳk sōng lāu.
# Arkansas

|  |
| --- |
| **Arkansas** |
| —  **Ciŭ**  — |
| **State of Arkansas** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Gì** |  **Hŭi-ciŏng** |

 |
| Arkansas gì ôi-dé |
| Guók-gă
  |  Mī-guók
 |
| Siū-hū | Little Rock |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 52,419 km2 |
| **Ìng-kēu** (2018) |
|  - Dŭ-liāng | 4,887,871 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
93.2/km2 |

**Arkansas** sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.