# Tàu Hiĕk

chiék-uâng     **Tàu Hiĕk** （Bàng-uâ-cê）     —      **頭頁** （漢字）     切換

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|
*Wikipedia*
nè̤ng nè̤ng dŭ â̤ sāi siā gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hāi năk báik chiŏng, iū ṳ̀ng nāi dâi.—Lìng Cáik-sṳ̀** Gáu gĭng-dáng dŭ-liāng ô  **16,722** piĕng ùng-ciŏng |

 |

|  |
| --- |
| **Huăng-ngìng nṳ̄ guŏng-lìng Bànguâpedia, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Wikipedia!** Wikipedia sê cê̤ṳ-iù gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆, găk cŭ-uái, muōi siŏh ciáh nè̤ng dŭ â̤-sāi góng-hióng cê-gă gì dĭ-sék. Â̤ báik gōng Hók-ciŭ-uâ hĕ̤k-ciā Hók-ăng-uâ mâ̤? Huòi nṳ̄ gó găk lā̤ dīng sié-nó̤h?! Ká̤-ká̤ cà̤ lì chăng siŏh kă! Hiêng-káik-sì, Bànguâpedia dŭ-liāng ô **16,722 piĕng** ùng-ciŏng. Nē̤ng-gă sāi Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Bàng-uâ-cê gâe̤ng Háng-cê cà̤ siā ùng-ciŏng. Ciŏng-uâng có̤ sê-hō̤ sê-ngài? Ô sié-nó̤h é-giéng gióng-ngiê kī-dâe̤ng nṳ̄ gáu **Duâi chéu â** kó̤ làu uâ. 平話字是19世紀西方傳教士替閩東語福州話設計其羅馬文字。看儥來？無敆涉，Wikipedia教汝！ |
| *Mò̤ Bàng-uâ-cê gì páh-cê-huák? Mò̤-găh-siăh, kī-dâe̤ng nṳ̄ kó̤ cŭ-uái hâ-cái!* |
| *Min Dong language (Eastern Min) is one of the Sino-Tibetan languages spoken natively in the eastern part of Fujian Province (namely Fuzhou, Ningde and Matsu). Not a Min Dong speaker? Please come here if you have any comments or questions.* |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Bō̤-ciéng hō̤ ùng Hàng-ciéng Tāng-káik
Dièu-siēng Buáng-dō̤ gô-dā̤ hô̤ lā̤ „Gŏ̤-là̤“, „Dièu-siēng“, sê Dĕ̤ng-ā gì siŏh ciáh buáng-dō̤, gà̤-dēng ô 2 ciáh guók-gă: Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gâe̤ng Dâi-hàng Mìng-guók, ciō-iéu mìng-cŭk dŭ sê Dièu-siēng-cŭk, gōng Dièu-siēng-ngṳ̄ (iâ hô̤ lā̤ Hàng-guók-ngṳ̄). Ciā guók-gă gì lĭk-sṳ̄ cĭng dòng. Gĭng-dáng kō̤-gū hŏk-gă gì ngiēng-géu huák-hiêng, gūi sé-uâng nièng ī-sèng cêu ô nè̤ng diŏh hŭ-uái dêu lāu. Áng Dièu-siēng sìng-uâ diē-sié gì gōng-huák, hṳ̀ng gâe̤ng sìng gì cṳ̆-niòng-giāng giék-huŏng, săng giâ Tàng-gŭng, ciā Tàng-gŭng cêu sê gĭng-dáng Dièu-siēng mìng-cŭk gì sṳ̄-cū. Gáu muōi-lāu Tàng-gŭng gióng-lĭk Gū Dièu-siēng, cuòi sê Dièu-siēng gì kăi guók. Găk gĭng-dáng Báe̤k-hàng gì Bìng-iōng ô Tàng-gŭng gì muó, hô̤ lā̤ „Tàng-gŭng Lìng“. Bók-guó cuòi sê ng-sê Tàng-gŭng cĭng gì muó, hiêng-câi nè̤ng gó gōng mâ̤ chĭng-chū, ĭng-ôi Báe̤k-hàng céng-hū ng-niông kō̤-gū ìng-uòng giàng diē kó̤ diêu-că. Iù 1 sié-gī kăi-sṳ̄, Dièu-siēng Buáng-dō̤ gà̤-dēng ô Gŏ̤-guó-là̤, Báik-cá̤, Sĭng-lò̤ 3 bĭh guók-gă. Cī ciáh sì-dâi ké̤ṳk Hàng-guók sṳ̄-hŏk-gái hô̤ lā̤ „Săng-guók Sì-dâi“. Săng-guók dâi-dŏng Gŏ̤-guó-là̤ có̤i giòng-duâi, Sùi Iòng-dá̤ gâe̤ng Dòng Tái-cŭng cê-gă dái gūi sĕk uâng gì buô-dôi kó̤ páh, dŭ ké̤ṳk ĭ páh suŏ kó̤. Bók-guó Gŏ̤-guó-là̤ iâ nguòng-ké-dâi-siŏng, diŏh 668 nièng ké̤ṳk Sĭng-lò̤ miĕk lâi. Gó ô siŏh ciáh guók-gă Báik-cá̤, ī-gĭng găk 660 nièng ké̤ṳk Sĭng-lò̤ miĕk lâi, Tūng-ék Sĭng-lò̤ Uòng-dièu cêu ciŏng-uâng sāng-sĕng lāu. >>Sié lŏ̤h tĕ̤k...gó sâ̤** –
 Nṳ̄ â̤ báik mâ̤?
* 2022 nièng nièng-dā̤ Qatar gṳ̄-bâ̤ing guó **sié-nóh kă-giù bī-suói**?
* Ngò̤-lò̤-sṳ̆ găk 2022 nièng gâ̤eng Ukraine kăi-sṳ̄ páh **sié-nóh ciéng-cĕng** (dù)?
* Diòng-siók ô siŏh-cṳ̄ng có̤ ôi-sĕng sāi gì nó̤h, huăng-giāng sìng-mā â̤ dò̤ kó̤ kià kă-bōng-giâ buŏi, găk Nĭk-buōng ĕng siŏh-báh-nièng bô kō̤-ī biéng-có̤ sìng-mìng. Cuòi sê **sié-nó̤h**?
* Ĭng-guók gì **sié-nó̤h sĭng-ùng ciŭ-bó̤** â̤ buŏng 8 bĭk bēng-buōng hióng cuòng-giù huák-hèng?
* Gó-dā̤ Hók-ciŭ-nè̤ng ô cê-gă gì chiū-sié biēu-sê só-cê. **Ciŏng-ciŏng có̤ lī**?

**gó sâ̤** – **gĕng-sĭng** – **còng-dáung** |  |  Cê-mō̤ sáuk-īng

|  |
| --- |
|
*Nâ sê nṳ̄ mâ̤ báik wiki ngṳ̄-huák, có̤i hō̤ sĕng kó̤ să-buàng káh-dièu lâ.* |
| **Cê-mō̤ sáuk-īng:**

A
B
C
CH
D
E
*F*
G
H
I
*J*
*K*
L
M
N
NG
O
P
*Q*
*R*
S
T
U
*V*
*W*
*X*
*Y*
*Z*

**Dĕk-sṳ̀ hiĕk:**
Sū-iū hiĕk-miêng   Sū-iū lôi-biék
 |

 Dŏng-nièng gĭng-dáng
Gĭng-dáng sê 2026 nièng 06 nguŏk 30 hô̤, bái-nê. (sáuk-sĭng)
**6 nguŏk 30 hô̤**:
* **1894 nièng**: Ĭng-guók Lùng-dŭng gì Ták-giò ciáng-sék kăi-sṳ̄ sāi.
* **1905 nièng**: Albert Einstein găk ĭ siā gì lâung-ùng *Lâung Dông-tā̤ gì Diêng-dông Lĭk-hŏk* diē-sié tàu huòi tì-chók Dĕk-sṳ̀ Siŏng-dó̤i-lâung.
* **1908 nièng**: Ngò̤-lò̤-sṳ̆ Podkamennaya Tunguska Ò̤ hô-gê̤ṳng huák-sĕng duâi báuk-cá(dù), gáu gĭng-dáng gó mâ̤ hiēu ká̤-diê â̤ báuk-cá.
* **1936 nièng**: Mī-guók cáuk-gă Margaret Mitchell siā gì siēu-siók *Gone with the Wind* chók-bēng.

**gò̤-lòng nguŏk** – **gó sâ̤**
 Cáuk-gă dù-piéng

**Dŏng-ciŭ-dō̤** sê Hók-ciŭ Chŏng-săng-kṳ̆ gì siŏh ciáh dō̤, diŏh Mìng-gĕ̤ng gì dài-dài-dŏng. Ciā dō̤ gióng-dé̤ṳk miêng-cék dŭ-liāng ô 7 uâng bìng-huŏng-mī, gô-dā̤ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ có̤ "Nàng-dài mìng-ciŏ" (南臺明珠), sê "Ṳ̀ng-siàng sĕk gīng" (榕城十景) cĭ ék. Gāi-huóng-dâi-giò kī diŏh ciā dō̤ gà̤-dēng, ièng giò hióng báe̤k giàng sê kó̤ Dài-gĕ̤ng-kṳ̆ gì Dŏng-dìng-gă̤, hióng nàng giàng sê Chŏng-săng gì Chŏng-sèng. Dŏng-ciŭ-dō̤ gà̤-dēng ô siŏh ciáh hông-gáu-dòng hô̤ lā̤ Dŏng-ciŭ Gĭ-dók-gáu-dòng. Dō̤ lā̤ gó ô siék siŏh ciáh Gāi-huóng-dâi-giò gì cūi-ôi găng-cháik-câng, muōi gĕ̤ng gé-liŏh Mìng-gĕ̤ng gì cūi-ôi, dâung-ṳ̄-liông, cūi-cék dēng dēng só-gé̤ṳ. Cī diŏng dù-piéng sê màng-buŏ sèng-âu gì Dŏng-ciŭ-dō̤ gâe̤ng Mìng-gĕ̤ng.

**gó sâ̤** –  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Siâ-huôi** |

Céng-dê -
Gáu-ṳ̆k -
Gĭng-cá̤ -
Huák-lŭk -
Ìng-ŭk -
Lĭk-sṳ̄ -
Tā̤-ṳ̆k

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ùng-huá** |

Cŭng-gáu -
Diék-hŏk -
Hŭng-sṳ̆k -
Ĭng-ngŏk -
Īng-sĭk -
Mī-sŭk -
Ngṳ̄-ngiòng -
Ùng-hŏk

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Kuŏ-hŏk** |

Dê-cék -
Dê-lī -
Dông-ŭk -
Huá-hŏk -
Ké-chiông -
Sĕng-lī -
Sĕng-tái -
Séng-sék -
Sĭk-ŭk -
Só-hŏk -
Tiĕng-ùng -
Ŭk-lī

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Sié-gái** |

Ā-ciŭ -
Báe̤k Mī-ciŭ -
Dâi-iòng-ciŭ -
Dṳ̆ng-guók -
Ĕu-ciŭ -
Hĭ-ciŭ -
Nàng Mī-ciŭ

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hók-gióng** |

Hĭng-huá -
Mìng-báe̤k -
Mìng-dĕ̤ng -
Mìng-nàng -
Mìng-să̤ -
Sĕk-ék |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  Ciā-muói gĕ̤ng-tiàng |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikicommons** Cê̤ṳ-iù gì muòi-tā̤ cṳ̆-lâiu-kó |  | **Wiktionary** Cê-diēng gâe̤ng sṳ̀-diēng |  | **Wikisource** Cê̤ṳ-iù gì dù-cṳ̆-guāng |
|  | **Wikispecies** Tiĕng-â ék-chiék ô sĕng-mêng gì nó̤h |  | **MediaWiki** Wiki niōng-giông kăi-huák |  | **Meta-Wiki** Hiĕk-dièu sū-iū Wiki gĕ̤ng-tiàng |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikibooks** Cê̤ṳ-iù gì kuó-buōng |  | **Wikinews** Cê̤ṳ-iù gì sĭng-ùng |  |  |

 |

|  |
| --- |
|  Hiăng-diê ngṳ̄-ngiòng |
| English (Ĭng-ngṳ̄)    Nederlands (Hò̤-làng-ngṳ̄)    Deutsch (Dáik-ngṳ̄)    Svenska (Sôi-diēng-ngṳ̄) Français (Huák-ngṳ̄)    Italiano (É-dâi-lé-ngṳ̄)    Русский (Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄)    Español (Să̤-băng-ngà-ngṳ̄) Português (Buò-dò̤-ngà-ngṳ̄)    Polski (Pŏ̤-làng-ngṳ̄)    العربية (Ā-lá-báik-ngṳ̄)    Latin (Lá-dĭng-ngṳ̄) 中文 (Dṳ̆ng-ùng)    日本語 (Nĭk-buōng-ngṳ̄)    한국어 (Dièu-siēng-ngṳ̄)    Tiếng Việt (Uŏk-nàng-ngṳ̄) Bahasa Melayu  (Mā-lài-ngṳ̄)    Bahasa Indonesia  (Éng-nà̤-ngṳ̄)    文言 (Ùng-ngiòng)    Bân-lâm-gú (Mìng-nàng-ngṳ̄)    Hak-kâ-ngî (Káh-gă-ngṳ̄)    贛語 (Gáng-ngṳ̄) 粵語 (Uŏk-ngṳ̄)    吴语 (Ngù-ngṳ̄)    ภาษาไทย  (Thái-ngṳ̄)    (gó sâ̤...)    + |