Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1860 nièng-dâi

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 18 sié-gī | **19 sié-gī** | 20 sié-gī |
| **nièng-dâi:** | 1830 nièng-dâi | 1840 nièng-dâi | 1850 nièng-dâi | **1860 nièng-dâi** | 1870 nièng-dâi | 1880 nièng-dâi | 1890 nièng-dâi |
| **nièng:** | 1860 nièng | 1861 nièng | 1862 nièng | 1863 nièng | 1864 nièng | 1865 nièng | 1866 nièng | 1867 nièng | 1868 nièng | 1869 nièng |

**1860 nièng-dâi** téng 1860 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1869 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.

## Duâi dâi
# Gáu-huòng Ioannes Paulus 2-sié

| Gáu-huòng Ioannes Paulus 2-sié |
| --- |
| *Gáu-huòng*  |
| Gáu-huòng Ioannes Paulus 2-sié |
| gáu-kṳ̆ |
Lò̤-mā |
| ciō-gáu-kṳ̆ |
Séng-cô̤ |
| gáu-huòng cêu-êng |
1978 nièng 10 nguŏk 16 hô̤ |
| gáu-huòng liê-êng |
2005 nièng 4 nguŏk 2 hô̤ |
| Sèng siŏh êng |
Ioannes Paulus 1-sié |
| Âu siŏh êng |
Benedictus 16-sié |
| séng-cék |
| êng-mêng sṳ̆-dŏk |
1946 nièng 11 nguŏk 1 hô̤ Adam Stefan Sapieha êng-mêng sṳ̆-dŏk |
| êng-mêng ciō-gáu |
1958 nièng 9 nguŏk 28 hô̤ Eugeniusz Baziak êng-mêng ciō-gáu |
| êng-mêng kṳ̆-gĭ |
1967 nièng 6 nguŏk 26 hô̤ Paulus 6-sié êng-mêng kṳ̆-gĭ |
| Gáuk-ìng séng-sék |
| Buōng-miàng |
Karol Józef Wojtyła |
| Chók-sié | (1927-04-16)1927 nièng 4 nguŏk 16 hô̤  Pŏ̤-làng Wadowice |
| Guó-sié |
2005 nièng 4 nguŏk 2 hô̤(2005-04-02) (84 huói)  Vaticano |
| Guók-cĭk |  Pŏ̤-làng |
| Gáu-puái/gáu-huôi |
Tiĕng-ciō-gáu |
| Gáik-ngiòng | Totus tuus ("Ciòng-buô sṳ̆k nṳ̄") |
| Chiĕng-miàng |  |
| Hŭi-chiŏng |  |
| Séng-ìng |
| Gī-niêng-nĭk |
10 nguŏk 22 hô̤ |
| Cŏng-ciā |
Tiĕng-ciō-gáu |
| Sŏng-hók |
2011 nièng 5 nguŏk 1 hô̤  Vaticano Santo Petrus Guōng-diòng (iù Benedictus 16-sié) |
| Hŭng-séng |
2014 nièng 4 nguŏk 27 hô̤  Vaticano Santo Petrus Guōng-diòng (iù Franciscus) |
| * v
* t
* e
 |

**Gáu-huòng Ioannes Paulus 2-sié** (1920 nièng 5 nguŏk 28 hô̤ – 2005 nièng 4 nguŏk 2 hô̤), buōng-miàng hô̤ lā̤ **Karol Józef Wojtyła**, sê Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu gì dâ̤ 264 êng gáu-huòng. 1978 nièng gáu 2005 nièng câi-êng.

|  |
| --- |
| **Gáu-huòng Ioannes Paulus 2-sié** |
| Lò̤-mā Tiĕng-ciō-gáu chĭng-hô̤ |
| sèng siŏh êng: **Ioannes Paulus 1-sié** | **Gáu-huòng** 1978 nièng–2005 nièng | â siŏh êng: **Benedictus 16-sié** |
# Muōi

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

muōi-muōi
**Muōi**, ék-buăng hô̤ lā̤ **muōi-muōi**, sê diŏh dông-ŭk piăng có̤i â-dā̤ gì siŏh ciáh buô-hông, dĕk-biék sê cī niōng-niōng â̤ uăng, bêng-chiă mìng-hiēng gâe̤ng kṳ̆-gáng buŏng kŭi gì buô-hông.
# Giò (gióng-dé̤ṳk giék-gáiu)

**Giò** (橋) sê ké̤ṳk nè̤ng gâe̤ng chiă giàng găk gà̤-dēng gì siŏh-bĭh nó̤h. Gáu 19 sié-gī ī-sèng, siŏh gâe̤ng chà sèu-sèu dò̤-lā̤ có̤ giò gì gióng-dé̤ṳk cài-lâiu, bók-guó gĭng-dáng cêu sèu-sèu sāi hông-ngĭk-tù lā̤ kī giò.

 Hók-ciŭ gì giò
# Hăk-gĭng

**Hăk-gĭng** (合金) sê lâng cṳ̄ng hĕ̤k-ciā lâng cṳ̄ng ī-siông gì huá-hŏk ŭk-cék hăk siàng gì ŭk-cék, diē-sié kēng-diâng diŏh ô siŏh cṳ̄ng sê gĭng-sṳ̆k ciáh â̤ dé̤ṳng sáung hăk-gĭng.
# Tū-ī-gì

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

| Tū-ī-gì Gê̤ṳng-huò-guókTürkiye Cumhuriyeti |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** İstiklal Marşı "Dŭk-lĭk céng-hèng-kuóh" 時長：1 分，17 秒。1:17 |
|  |
| Siū-dŭ |
Ankara |
| Có̤i duâi siàng-chê |
Istanbul |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Tū-ī-gì-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, buáng-cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Recep Tayyip Erdoğan |
| • hó-cūng-tūng  |
Fuat Oktay |
| • Dâi Guók-mìng Ngiê-huôi ngiê-diōng  |
Mustafa Şentop |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Dâi Guók-mìng Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
783,356 km2 (302,455 sq mi) (dâ̤ 36 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
2.03 |
| Ìng-kēu |
| • 2020 nièng gū-gié | 83,614,362 (dâ̤ 18 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
109/km2 (282.3/sq mi) (dâ̤ 107 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $2.749 uâng-é (dâ̤ 11 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$32,278 (dâ̤ 68 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $794.530 sĕk-é (dâ̤ 20 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$9,327 (dâ̤ 89 miàng) |
| Gini (2019 nièng) |  41.9 dṳ̆ng |
| HDI (2019 nièng) |  0.820 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 54 miàng |
| Huó-bê |
Tū-ī-gì lira (₺) (TRY) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+3 (TRT) |
| Sì-găng gáik-sék |
dd.mm.yyyy (CE) |
| Gă-ê̤ṳng diêng-nguòng |
230 V–50 Hz |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+90 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
TR |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.tr |

**Tū-ī-gì** (土耳其, Tū-ī-gì-ngṳ̄: Türkiye), ciòng-miàng sê "**Tū-ī-gì Gê̤ṳng-huò-guók**" (Türkiye Cumhuriyeti), sê Siēu Ā-sá̤-ā gì siŏh bĭk guók-gă. Ĭ guók-géng-siáng siông ô 7 bĭk ciō-iéu gì guók-gă: să̤-báe̤k gì Bulgaria, să̤-biĕng gì Hĭ-lé-nà̤, dĕ̤ng-báe̤k gì Gruzia, Armenia, Iran, dĕ̤ng-nàng-buô gì Iraq gâe̤ng Sê̤ṳ-lé-ā. Lêng-nguôi, Tū-ī-gì báe̤k-buô ô Ŭ-hāi, să̤-buô ô Ái-gìng-hāi, nàng-buô ô Dê-dṳ̆ng-hāi. Tū-ī-gì găk Ā-ciŭ gâe̤ng Ĕu-ciŭ dŭ ô liāng-tū.

Hiêng-dâi Tū-ī-gì dê-kṳ̆ găk gū-cā báik-cèng sê Dĕ̤ng Lò̤-mā Dá̤-guók ùng-mìng gì sū-câi. Dṳ̆ng Sié-gī Dĕ̤ng Lò̤-mā ké̤ṳk Osman Dá̤-guók miĕk-uòng, ciā dê-duòng bô kăi-sṳ̄ Ĭ-sṳ̆-làng-huá. Gĭng-dáng-nĭk gì Tū-ī-gì ùng-huá sê Dĕ̤ng-huŏng gâe̤ng Să̤-huŏng ùng-huá gì ṳ̀ng-hăk.

Ék Ciéng giék-sók hâiu, Osman Dá̤-guók gāi-tā̤, Tū-ī-gì iù-sê sìng-lĭk gê̤ṳng-huò-guók céng-hū, bêng-chiā nū-lĭk ciék-sêu Să̤-huŏng siĕng-céng gì ùng-huá gâe̤ng céng-dê cié-dô. 2005 nièng, Tū-ī-gì gă-ĭk Ĕu-mèng (*European Union*). Gĭng-dáng gì Tū-ī-gì ī-gĭng sê 1 bĭk bī-gáu mìng-ciō, kăi-huóng, céng-buô gì guók-gă.
# 10 nguŏk 9 hô̤

**10 nguŏk 9 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 282 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 283 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 83 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* **768 nièng**: Frank-nè̤ng gì guók-uòng **Charlemagne** dĕng-gĭ.
* **1446 nièng**: Dièu-siēng gì Sié-cŭng Dâi-uòng sŏng-buó huák-mìng **ngiêng-ùng cê-mō̤-biēu**. Gĭng-dáng gì Dièu-siēng-ngṳ̄ duâi buô-hông sê kĕk ciā ngiêng-ùng siā gì.
* **1740 nièng**: Éng-nà̤ gì Dṳ̆ng-guók nè̤ng huák-dông kī-ngiê, ké̤ṳk Hò̤-làng sĭk-mìng céng-hū déng-ák, **diŏh È̤ng-kă̤ tài sī 1 uâng nè̤ng**. Muāng-chĭng huòng-dá̤ tiăng-gōng ī-hâiu mò̤ chiŏh mò̤ sê̤ṳ.
* **2006 nièng**: Mī-guók gì Google gŭng-sĭ sāi 16.5 é mī-nguòng **siŭ-gáiu Youtube**.

## Chók-sié

## Guó-sié
# Sôi-sê̤ṳ

*"**Sôi-sê̤ṳ**" sê siŏh piĕng Bàng-uâ-cê ùng-ciŏng, buóh ché̤ṳ Háng-cê bēng-buōng "**瑞士**", dók cŭ-uái.*

| Sôi-sê̤ṳ Lièng-băngSchweizerische Eidgenossenschaft Confédération suisse Confederazione Svizzera |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**Unus pro omnibus, omnes pro uno "Siŏh ciáh nè̤ng ôi dâi-gă-nè̤ng, dâi-gă-nè̤ng ôi siŏh ciáh nè̤ng" |
| **Guók-gŏ̤:** Schweizerpsalm Cantique suisse Salmo svizzero "Sôi-sê̤ṳ gì sĭ-piĕng" 時長：1 分，25 秒。1:25 |
|  |
| Siū-dŭ |
Bern (sĭk-cié) |
| Có̤i duâi siàng-chê |
Zürich |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Dáik-ngṳ̄, Huák-ngṳ̄, É-dâi-lé-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì guók-gă ngṳ̄-ngiòng |
Romansh-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
lièng-băng, buáng-dĭk-ciék mìng-ciō, ngiê-huôi-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • Lièng-băng Ūi-uòng-huôi sìng-uòng  |
Karin Keller-Sutter (cūng-tūng) Guy Parmelin (hó-cūng-tūng)

*gì-tă sìng-uòng*[hiêng]
* Ignazio Cassis Albert Rösti Élisabeth Baume-Schneider Beat Jans Martin Pfister
 |
| • bé-sṳ̆-diōng  |
Viktor Rossi |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Lièng-băng Ngiê-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Lièng-băng-iêng |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Guók-mìng-iêng |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
41,285 km2 (15,940 sq mi) (dâ̤ 132 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
4.34 |
| Ìng-kēu |
| • 2019 nièng gū-gié | 8,570,146 (dâ̤ 99 miàng) |
| • 2015 nièng puō-că |
8,327,126 |
| • Mĭk-dô̤ |
207/km2 (536.1/sq mi) (dâ̤ 48 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $584 sĕk-é (dâ̤ 38 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $67,557 (dâ̤ 9 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $749 sĕk-é (dâ̤ 20 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $86,673 (dâ̤ 2 miàng) |
| Gini (2018 nièng) |  29.7 dă̤ · dâ̤ 19 miàng |
| HDI (2019 nièng) |  0.955 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 2 miàng |
| Huó-bê |
Sôi-sê̤ṳ franc (CHF) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+1 (CET) |
| • Hâ-lêng-sì (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Sì-găng gáik-sék |
dd.mm.yyyy (AD) |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+41 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
CH |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.ch .swiss |

**Sôi-sê̤ṳ** (瑞士, Dáik-ngṳ̄: *Schweiz*, Huák-ngṳ̄: *Suisse*, É-dâi-lé-ngṳ̄: *Svizzera*) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Dáik-guók.
# Palestine Guók

| Palestine Guókدولة فلسطين‎ |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** فدائي‎ "Fedayeen Ciéng-sê̤ṳ"  |
|  |
| Siū-dŭ |
Ià-lô-sák-lēng (huák-lŭk) Ramallah (sĭk-cié) |
| Có̤i duâi siàng-chê |
Gaza |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Ā-lá-báik-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, buáng-cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Mahmoud Abbas |
| • cūng-lī  |
Mohammad Shtayyeh |
| • Ciòng-guók Ūi-uòng-huôi ciō-sĭk  |
Salim Zanoun |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ciòng-guók Ūi-uòng-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
6,020 km2 (2,320 sq mi) (dâ̤ 163 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
3.5 |
| Ìng-kēu |
| • 2020 nièng gū-gié |
5,159,076 (dâ̤ 121 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
731/km2 (1,893.3/sq mi) |
| GDP (PPP) |
2018 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$26.479 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$5,795 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2018 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$14.616 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$3,199 |
| Gini (2016 nièng) |  33.7 dṳ̆ng |
| HDI (2019 nièng) |  0.708 gŏ̤ · dâ̤ 115 miàng |
| Huó-bê |
Ăi-gĭk pound (EGP) Ī-sáik-liĕk sĭng shekel (ILS) Iók-dáng dinar (JOD) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+2 |
| • Hâ-lêng-sì (DST) | UTC+3 |
| Sì-găng gáik-sék |
dd/mm/yyyy |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+970 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
PS |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.ps |

**Palestine Guók** sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh guók-gă, ciō-iéu mìng-cŭk sê Ā-lá-báik-nè̤ng.