Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ciĕk-káik-ngṳ̄

Ciĕk-káik-ngṳ̄ diŏh sié-gái siông
**Ciĕk-káik-ngṳ̄**  (*čeština*) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Ciĕk-káik-ngṳ̄ gâe̤ng Pŏ̤-làng-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Ciĕk-káik-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 1300 uâng nè̤ng.

Ĭng-ngṳ̄ Wikibooks ô guăng-ṳ̀ **Ciék-káik-ngṳ̄** gì kuó-buōng.

Wikipedia
Wikipedia ô cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng gì bēng-buōng:
**Ciĕk-káik-ngṳ̄ Wikipedia**
# Lĭk-sé̤ṳk-cŭk

**Lĭk-sé̤ṳk-cŭk** (傈僳族, Lĭk-sé̤ṳk-ngṳ̄: ꓡꓲ-ꓢꓴ) sê Nàng-ā gì siŏh ciáh mìng-cŭk, ciō-iéu sĕng-uăk diŏh Dṳ̆ng-guók, Éng-dô, Miēng-diêng gâe̤ng Tái-guók. Lĭk-sé̤ṳk-cŭk iâ sê Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng giĕ-dêng gì „Dṳ̆ng-huà Mìng-cŭk“ cĭ ék.

Lĭk-sé̤ṳk-cŭk gōng Lĭk-sé̤ṳk-ngṳ̄.
# Să̤ Yugur-ngṳ̄

| Să̤ Yugur-ngṳ̄ |
| --- |
|
yoɣïr lar |
| Huák-nguòng guók |  Dṳ̆ng-guók |
| Sāi-ê̤ṳng dê-kṳ̆ |
Găng-sé̤ṳk |
| mū-ngṳ̄ sāi-ê̤ṳng-ciā |
4000 |
| ngṳ̄-hiê |
Turkic ngṳ̄-cŭk
* **Să̤ Yugur-ngṳ̄**
 |
| ùng-cê hiê-tūng |
Lá-dĭng cê-mō̤ |
| ngṳ̄-ngiòng dâi-mā |
| ISO 639-3 | `ybe` |
| Glottolog | `west2402` |
| ELP |
Yellow Uyghur |
|

**Să̤ Yugur-ngṳ̄** sê Turkic ngṳ̄-cŭk gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng. Gĭng-dáng sié-gái gà̤-dēng gōng ciā uâ gì chă-bók-dŏ̤ ô 4000 nè̤ng.

## Nguôi-buô Lièng-giék

* Să̤ Yugur-ngṳ̄ ISO dâi-mā
# Dù-cṳ̆-guāng

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Dù-cṳ̆-guāng
**Dù-cṳ̆-guāng** (圖書館) sê ciŏng-muòng siŭ-cĭk dù-cṳ̆ gâe̤ng nguòng-sṳ̄ cṳ̆-lâiu gì dê-huŏng, iù céng-hū, tuàng-tā̤ cŭ-cék hĕ̤k-ciā gáuk-ìng kăi-siék.

Diòng-tūng é-ngiê siông dù-cṳ̆-guăng ciŏng-muòng siŭ-cĭk cṳ̆, dê-dù dēng dēng gáuk cṳ̄ng chók-bēng-ŭk, bók-guó gĭng-dáng gì dù-cṳ̆-guāng ng-cié siŭ-cĭk cṳ̆, gó siŭ-cĭk sióng-piéng gì gă-piéng, cṳ̀-dái, CD, LP, liŏh-chiông-dái gâe̤ng DVD.
# Gŭng-lī

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

**Gŭng-lī** (公里) sê hèng-liòng dòng-dô gì guók-cié dăng-ôi. Siŏh gŭng-lī dēng kó̤ siŏh-chiĕng mī.
# Nàng Dṳ̆ng-guók Hāi

Nàng Dṳ̆ng-guók Hāi
**Nàng Dṳ̆ng-guók Hāi** (南中國海) sê Dṳ̆ng-guók nàng-buô gì siŏh ciáh hāi. Dṳ̆ng-guók nè̤ng gó̤ ĭ **Nàng-hāi** (南海), Uŏk-nàng nè̤ng gó̤ ĭ **Dĕ̤ng-hāi** (東海).
# Belarus

| Belarus Gê̤ṳng-huò-guókРэспубліка Беларусь Республика Беларусь |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** Мы, беларусы "Nē̤ng-gă, Belarus nè̤ng" 時長：1 分，56 秒。1:56 |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Minsk |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Belarus-ngṳ̄, Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng siēu-só ngṳ̄-ngiòng |
Pŏ̤-làng-ngṳ̄, Ukraine-ngṳ̄, Yiddish-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Alexander Lukashenko |
| • cūng-lī  |
Roman Golovchenko |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Guók-mìng Ngiê-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Gê̤ṳng-huò-guók-iêng |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Cé̤ṳng-ngiê-iêng |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
207,595 km2 (80,153 sq mi) (dâ̤ 84 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
1.4 |
| Ìng-kēu |
| • 2021 nièng gū-gié |
9,349,645 (dâ̤ 96 miàng) |
| • 2019 nièng puō-că | 9,413,446 |
| • Mĭk-dô̤ |
45.8/km2 (118.6/sq mi) (dâ̤ 142 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $185.889 sĕk-é (dâ̤ 69 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $19,758 (dâ̤ 66 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $57.708 sĕk-é (dâ̤ 75 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $6,133 (dâ̤ 84 miàng) |
| Gini (2019 nièng) |  25.3 dă̤ |
| HDI (2019 nièng) |  0.823 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 53 miàng |
| Huó-bê |
Belarus ruble (BYN) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+3 (MSK) |
| Sì-găng gáik-sék |
dd.mm.yyyy |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+375 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
BY |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.by .бел |

**Belarus** sê Dĕ̤ng Ĕu gì siŏh ciáh guók-gă.
# Thomas Edison

Thomas Edison
*A Day with Thomas Edison* (1922)
**Thomas Alva Edison** (1847 nièng 2 nguŏk 11 hô̤ – 1931 nièng 10 nguŏk 18 hô̤) sê Mī-guók chók-miàng gì huák-mìng-gă gâe̤ng siŏng-nè̤ng, ĭ huák-mìng guó gūi chiĕng cṳ̄ng gì nó̤h, gì-dṳ̆ng bău-guák diêng-guŏng.
# Băh-uâ-cê

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

**Băh-uâ-cê** (白話字, Mìng-nàng-ngṳ̄: Pe̍h-ōe-jī) sê siŏh cṳ̄ng sāi Lá-dĭng cê-mō̤ (拉丁字母) siā Mìng-nàng-ngṳ̄ gì huŏng-áng (方案). 19 sié-gié gì sèng-hâiu, iù Gĭ-dók-gáu‎ Diōng-lō̤-cŭng (長老宗) găk Hók-gióng Â-muòng huák-mìng, sê Gáu‎-huôi Lò̤-mā-cê gì siŏh cṳ̄ng.

Băh-uâ-cê sê hiêng-câi có̤i sèu siā gì siŏh cṳ̄ng Mìng-nàng-ngṳ̄ biēu-gé (表記) huŏng-áng. Gĭng-guó 100 nièng gì pū-gĭk (普及) gâe̤ng huák-diēng (發展), iâ ô nè̤ng kăi-sṳ̄ siā Băh-uâ-cê siā Káh-gă-ngṳ̄.
# Buŏk-hāi-guók

Buŏk-hāi-guók
**Buŏk-hāi-guók** (渤海國, Dièu-siēng-ngṳ̄: 발해) iâ hô̤ lā̤ **Cīng-guók** (震國, 진국), sê Dièu-siēng gâe̤ng Muāng-ciŭ lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh guók-gă. Gŏ̤-guó-là̤ ké̤ṳk Sĭng-lò̤ miĕk-uòng ī-hâiu, ô siŏh buô-hông gì Gŏ̤-guó-là̤ nè̤ng cāu kó̤ Muāng-ciŭ, gâe̤ng hŭ-uái gì nè̤ng cà̤ gióng-lĭk Buŏk-hāi-guók. Buŏk-hāi nàng biĕng sê Tūng-ék Sĭng-lò̤, ciā sì-dâi ké̤ṳk Hàng-guók hŏk-ciā hô̤ Nàng-báe̤k-guók.

Buŏk-hāi găk 926 nièng ké̤ṳk Kié-dăng miĕk dâi.
# Liū Cŭng-nguòng

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

| Liū Cŭng-nguòng |
| --- |
| Chók-sié |
773 nièng
長安  |
| Guó-sié |
819 nièng
Liū-ciŭ  |
| guók-cĭk |
Dòng-dièu  |
| â̤ gōng |
Háng-ngṳ̄  |
| Cék-ngiĕk |
詩人, cáuk-gă, cṳ̆-huák-gă, céng-dê-gă  |
| Lâu-mā |
楊氏  |
| Giāng |
柳女, 柳佛婢, 柳告  |
| Gă-cŭk |
河東柳氏  |
| Nòng-bâ |
柳鎮  |
| [diŏh Wikidata gāi] |

**Liū Cŭng-nguòng** (柳宗元, 773 nièng - 819 nièng), cê **Cī-hâiu** (子厚), sê Dṳ̆ng-guók Dòng-dièu (唐朝) sèng-âu gì siŏh ciáh chók-miàng gì ùng-hŏk-gă (文學家). Ĭ sê "Dòng Sóng Báik-dâi-gă" (唐宋八大家) cĭ ék.

## Ùng-hŏk cáuk-pīng (文學作品)

### Gū-ùng (古文)

* 《Īng-ciŭ-báik-gé》永州八記

### Sĭ (詩)

#### 《Gŏng-siók》江雪

|  |  |
| --- | --- |
| **漢字** | **Bàng-uâ-cê** |
| 千山鳥飛絕， | Chiĕng Săng Nēu Hĭ Cuŏk, |
| 萬徑人蹤滅。 | Uâng Géng Ìng Cŭng Miĕk. |
| 孤舟簑笠翁， | Gŭ Ciŭ Sŏ Lĭk Ŭng, |
| 獨釣寒江雪。 | Dṳ̆k Diéu Hàng Gŏng Siók. |

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu

## Ngiê-dāu lièng-ciék

* 鄧城鋒. 〈消解羈囚情結的不同嘗試：柳宗元永州遊記的重新解讀〉. 《屏東教育大學學報．人文社會類》. 2012, **39**: 1–30  [2021-08-28]. (nguòng-sṳ̄ nô̤i-ṳ̀ng còng-dŏng diŏh 2021-09-19) (中文（繁體）).  已經忽略未知參數`|dead-url=` (幫助)
* 徐鈺晶. 〈柳宗元山水詩作之美感經驗分析〉. 《遠東通識學報》. 2011,. 5 (2): 91–106  [2021-08-28]. (nguòng-sṳ̄ nô̤i-ṳ̀ng còng-dŏng diŏh 2021-09-19) (中文（繁體）).  已經忽略未知參數`|dead-url=` (幫助)
* 胡楚生. 〈柳宗元「贈序文」探究〉. 《興大人文學報》. 2003, **33**: 1–18  [2021-08-28]. (nguòng-sṳ̄ nô̤i-ṳ̀ng còng-dŏng diŏh 2021-09-19) (中文（繁體）).  已經忽略未知參數`|dead-url=` (幫助)
# Nguòng-cê̤ṳ-mìng

**Nguòng-cê̤ṳ-mìng** (原住民) sê cī siŏh ciáh dê-huŏng bī-gáu cā diâng-gṳ̆ gì mìng-cŭk, cuòi sê gâe̤ng ngôi-lài mìng-cŭk siŏng-dó̤i gì siŏh ciáh gái-niêng.
# Chiĕng-gī

**Chiĕng-gī** sê siŏh ciáh sì-găng dăng-ôi, siŏh ciáh nièng-dâi sê 1000 nièng. Chiĕng-gī ék-buăng nâ găk să̤-nguòng gī-nièng (*Common Era*) diē-sié sāi, bêng-chiă cĭng ciēu sāi. Chiông 2001 nièng gáu 3000 nièng cêu hô̤ lā̤ 3 chiĕng-gī.
# Claude Debussy

Achille-Claude Debussy, 1908
**Achille-Claude Debussy** (1862 nièng 8 nguŏk 22 hô̤ – 1918 nièng 3 nguŏk 25 hô̤) sê Huák-guók gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
# Upsilon

**Lua 錯誤 於第58行的模組:Navbar中：Invalid title Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤。Upsilon**, duâi-siā siā có̤ **Υ**, siēu-siā siā có̤ **υ**, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 20 ciáh cê-mō̤, diŏh Tau gì piăng-âu gâe̤ng Phi gì sèng-dău.
# Siēu-hūng-è̤ng

**Siēu-hūng-è̤ng** (小粉紅), sê hī sâ̤ găk uōng-lŏk gà̤-dēng gōng cê-gă iā ái Dṳ̆ng-guók gâe̤ng Gê̤ṳng-sāng-dōng, bêng-chiă sèu-sèu duâi-bó̤h (大嚗) bék-gì nè̤ng „ṳ̆k Huà“ (辱華) gì Dṳ̆ng-guók uōng-mìng. Cī sâ̤ uōng-mìng ék-buăng â̤-sāi ké̤ṳk nè̤ng hìng-ṳ̀ng ùi ô „Gĭk-duăng Ái-guók Ciō-ngiê (極端愛國主義)“ gâe̤ng „Dâi Háng-cŭk Ciō-ngiê (大漢族主義)“ sṳ̆-siōng gì nè̤ng, sêng-cé gô ô „Hiêng-dâi È̤ng-uôi-bĭng (紅衛兵)“ gì gōng-huák.

2021 nièng 10 nguŏk, Mā-lài-să̤-ā gŏ̤-chiū Uòng Mìng-cé (黃明志) gâe̤ng Ó̤-ciŭ gŏ̤-chiū Dìng Huŏng-ngṳ̄ (陳芳語) huák-buó lāu siŏh-dèu gâe̤ng siēu-hūng-è̤ng ô-găng-guó gì gŏ̤ „Bŏ̤-là̤-sĭng (玻璃心)“, háuk gáu ĭ-gáuk-nè̤ng gì Mì-báuk dióng-hô guó nék-òng cêu ké̤ṳk nè̤ng hŭng-géng.

## Chăng-kō̤
# YouTube

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

YouTube
**YouTube** sê siŏh ciáh ké̤ṳk nè̤ng hŭng-hiōng diêng-īng gì uōng-câng, diŏh 2005 nièng 2 nguŏk sìng-lĭk, gĭng-dáng sê sié-gái siông có̤i duâi gì diêng-īng hŭng-hiōng uōng-câng. Găk Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k, sṳ̆k-chĭng **Iù-guōng** (油管). Mā-lài-să̤-ā huăng-ĭk siàng **Iŭ-guōng** (優管).

2006 nièng 10 nguŏk, YouTube ké̤ṳk Google siŭ-gáiu.
# Dòng-dô

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

**Dòng-dô** (長度), iâ hô̤ lā̤ **dòng-dōi** (長短), sê ék-mì kŭng-găng gì dô-liông, iâ sê guók-cié dăng-ôi cié dâi-dŏng gì 7 cṳ̄ng gĭ-buōng dăng-ôi cĭ ék.