# Tàu Hiĕk

chiék-uâng     **Tàu Hiĕk** （Bàng-uâ-cê）     —      **頭頁** （漢字）     切換

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|
*Wikipedia*
nè̤ng nè̤ng dŭ â̤ sāi siā gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hāi năk báik chiŏng, iū ṳ̀ng nāi dâi.—Lìng Cáik-sṳ̀** Gáu gĭng-dáng dŭ-liāng ô  **16,725** piĕng ùng-ciŏng |

 |

|  |
| --- |
| **Huăng-ngìng nṳ̄ guŏng-lìng Bànguâpedia, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Wikipedia!** Wikipedia sê cê̤ṳ-iù gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆, găk cŭ-uái, muōi siŏh ciáh nè̤ng dŭ â̤-sāi góng-hióng cê-gă gì dĭ-sék. Â̤ báik gōng Hók-ciŭ-uâ hĕ̤k-ciā Hók-ăng-uâ mâ̤? Huòi nṳ̄ gó găk lā̤ dīng sié-nó̤h?! Ká̤-ká̤ cà̤ lì chăng siŏh kă! Hiêng-káik-sì, Bànguâpedia dŭ-liāng ô **16,725 piĕng** ùng-ciŏng. Nē̤ng-gă sāi Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Bàng-uâ-cê gâe̤ng Háng-cê cà̤ siā ùng-ciŏng. Ciŏng-uâng có̤ sê-hō̤ sê-ngài? Ô sié-nó̤h é-giéng gióng-ngiê kī-dâe̤ng nṳ̄ gáu **Duâi chéu â** kó̤ làu uâ. 平話字是19世紀西方傳教士替閩東語福州話設計其羅馬文字。看儥來？無敆涉，Wikipedia教汝！ |
| *Mò̤ Bàng-uâ-cê gì páh-cê-huák? Mò̤-găh-siăh, kī-dâe̤ng nṳ̄ kó̤ cŭ-uái hâ-cái!* |
| *Min Dong language (Eastern Min) is one of the Sino-Tibetan languages spoken natively in the eastern part of Fujian Province (namely Fuzhou, Ningde and Matsu). Not a Min Dong speaker? Please come here if you have any comments or questions.* |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Bō̤-ciéng hō̤ ùng Leonidas 1-sié
**Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng** sê téng sèng 499 nièng gáu sèng 448 nièng huák-sĕng diŏh ô sâ̤ Gū Hĭ-lé-nà̤ siàng-băng gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆ Dá̤-guók cĭ-găng gì siŏh hiê-liĕk ciéng-cĕng. Lièng-mèng gì Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng sìng-gŭng páh iàng lāu Pŏ̤-sṳ̆-nè̤ng gì ĭk-chĭng. Ng-sê sū-iū Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng dŭ gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆ kŭi ciéng: ô siŏh piĕ dŭ sê bō̤-tì dṳ̆ng-lĭk, dĕk-biék sê dŏng Pŏ̤-sṳ̆ dâi-gŭng lì gáu Hĭ-lé-nà̤ sèng-âu, gó ô siŏh piĕ Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆ lièng-mèng. Gū Hĭ-lé-nà̤ lĭk-sṳ̄-hŏk-gă Herodotus ô gŏng-gé̤ṳ ciā dà̤-cài piĕng-siā siŏh buô ūi-dâi gì lĭk-sṳ̄ cáuk-pīng «*Lĭk-sṳ̄*». Dŏng-sì, Hĭ-lé-nà̤ sĭk-hèng siàng-băng tā̤-cié. Ô sâ̤ siàng-băng dài-dŏng, Ngā-diēng gì mìng-cuō cié-dô gâe̤ng Sparta gì cĭk-tā̤-huá, gŭng-sê̤ṳ-huá cié-dô có̤i ô dô̤i-biēu-séng. Gâe̤ng Hĭ-lé-nà̤ mâ̤ siŏh-iông, Pŏ̤-sṳ̆ sê siŏh ciáh duâi dá̤-guók, mò̤-dìng-mò̤-hiók găk lā̤ kuóng-diŏng. Pŏ̤-sṳ̆ găk Cyrus Dâi-dá̤ sì-dâi kăi-sṳ̄ cĭng-hŭk gì-tă Ā-ciŭ, Hĭ-ciŭ gì mìng-cŭk, siĕng-hâiu cĭng-hŭk Lydia, Bă-bī-lùng gâe̤ng Ăi-gĭk. Găk Darius sì-dâi, Pŏ̤-sṳ̆ siàng có̤ dŏng-sì sié-gái dék giòng-duâi gì guók-gă. >>Sié lŏ̤h tĕ̤k...gó sâ̤** –
 Nṳ̄ â̤ báik mâ̤?
* 2022 nièng nièng-dā̤ Qatar gṳ̄-bâ̤ing guó **sié-nóh kă-giù bī-suói**?
* Ngò̤-lò̤-sṳ̆ găk 2022 nièng gâ̤eng Ukraine kăi-sṳ̄ páh **sié-nóh ciéng-cĕng** (dù)?
* Diòng-siók ô siŏh-cṳ̄ng có̤ ôi-sĕng sāi gì nó̤h, huăng-giāng sìng-mā â̤ dò̤ kó̤ kià kă-bōng-giâ buŏi, găk Nĭk-buōng ĕng siŏh-báh-nièng bô kō̤-ī biéng-có̤ sìng-mìng. Cuòi sê **sié-nó̤h**?
* Ĭng-guók gì **sié-nó̤h sĭng-ùng ciŭ-bó̤** â̤ buŏng 8 bĭk bēng-buōng hióng cuòng-giù huák-hèng?
* Gó-dā̤ Hók-ciŭ-nè̤ng ô cê-gă gì chiū-sié biēu-sê só-cê. **Ciŏng-ciŏng có̤ lī**?

**gó sâ̤** – **gĕng-sĭng** – **còng-dáung** |  |  Cê-mō̤ sáuk-īng

|  |
| --- |
|
*Nâ sê nṳ̄ mâ̤ báik wiki ngṳ̄-huák, có̤i hō̤ sĕng kó̤ să-buàng káh-dièu lâ.* |
| **Cê-mō̤ sáuk-īng:**

A
B
C
CH
D
E
*F*
G
H
I
*J*
*K*
L
M
N
NG
O
P
*Q*
*R*
S
T
U
*V*
*W*
*X*
*Y*
*Z*

**Dĕk-sṳ̀ hiĕk:**
Sū-iū hiĕk-miêng   Sū-iū lôi-biék
 |

 Dŏng-nièng gĭng-dáng
Gĭng-dáng sê 2026 nièng 06 nguŏk 10 hô̤, bái-săng. (sáuk-sĭng)
**6 nguŏk 10 hô̤**:

* **1190 nièng**: Sìng-séng Lò̤-mā Dá̤-guók huòng-dá̤ Friedrich 1-sié(dù) găk Anatolia dâung gáu Göksu Ò̤ lā̤ ké̤ṳk cūi céng sī.
* **1846 nièng**: California téng Mĕ̤k-să̤-gŏ̤ dŭk-lĭk.
* **1943 nièng**: Gê̤ṳng-sāng Guók-cié ciáng-sék gāi-sáng.
* **1943 nièng**: Hṳ̆ng-ngà-lé huák-mìng-gă Bíró László gâe̤ng Bíró György găk Argentina sĭng-chiāng gáu nguòng-cṳ̄-bék gì ciŏng-lé.

**gò̤-lòng nguŏk** – **gó sâ̤**
 Cáuk-gă dù-piéng

**Huà-lìng-sê** sê Hók-gióng Hók-ciŭ gì siŏh ciáh chók-miàng gì sê. Ciā miêu kī diŏh Gū-làu-kṳ̆ Bìng-săng nàng sié, sô̤i-báe̤k-dièu-nàng, să̤-hióng sê Hók-gióng-sēng Ìng-mìng Céng-hū gì dâi-iêng, nàng-hióng sê Gū-bìng-lô gâe̤ng Huà-lìng-lô gì gău-chă diô-kāu. Huà-lìng-sê kī diŏh Báe̤k-sóng Gièng-dáik 2 nièng (964 nièng), Ngù-uŏk-guók gì Hók-ciŭ Góng-siū Bàu Siŭ-niông ciŏng Mìng-guók huòng-dá̤ gṳ̆ng-dâing tiák lâi, ciŏng tiák giâ lì gì cài-lâiu hâ gáu Bìng-săng nàng sié kī siŏh ciáh miêu, hô̤ lā̤ „Uŏk-săng Gék-siòng Sê-iêng“, ciā miêu cêu sê ī-hâiu gì Huà-lìng-sê. Huà-lìng-sê gì duâi-dâing sê nàng buô Dṳ̆ng-guók hiêng-câi bō̤-còng có̤i gô gì siŏh ciáh gióng-dé̤ṳk, ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók Guók-ô-iêng diâng có̤ Ciòng-guók Dâe̤ng-diēng Ùng-ŭk Bō̤-hô Dăng-ôi.

**gó sâ̤** –  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Siâ-huôi** |

Céng-dê -
Gáu-ṳ̆k -
Gĭng-cá̤ -
Huák-lŭk -
Ìng-ŭk -
Lĭk-sṳ̄ -
Tā̤-ṳ̆k

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ùng-huá** |

Cŭng-gáu -
Diék-hŏk -
Hŭng-sṳ̆k -
Ĭng-ngŏk -
Īng-sĭk -
Mī-sŭk -
Ngṳ̄-ngiòng -
Ùng-hŏk

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Kuŏ-hŏk** |

Dê-cék -
Dê-lī -
Dông-ŭk -
Huá-hŏk -
Ké-chiông -
Sĕng-lī -
Sĕng-tái -
Séng-sék -
Sĭk-ŭk -
Só-hŏk -
Tiĕng-ùng -
Ŭk-lī

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Sié-gái** |

Ā-ciŭ -
Báe̤k Mī-ciŭ -
Dâi-iòng-ciŭ -
Dṳ̆ng-guók -
Ĕu-ciŭ -
Hĭ-ciŭ -
Nàng Mī-ciŭ

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hók-gióng** |

Hĭng-huá -
Mìng-báe̤k -
Mìng-dĕ̤ng -
Mìng-nàng -
Mìng-să̤ -
Sĕk-ék |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  Ciā-muói gĕ̤ng-tiàng |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikicommons** Cê̤ṳ-iù gì muòi-tā̤ cṳ̆-lâiu-kó |  | **Wiktionary** Cê-diēng gâe̤ng sṳ̀-diēng |  | **Wikisource** Cê̤ṳ-iù gì dù-cṳ̆-guāng |
|  | **Wikispecies** Tiĕng-â ék-chiék ô sĕng-mêng gì nó̤h |  | **MediaWiki** Wiki niōng-giông kăi-huák |  | **Meta-Wiki** Hiĕk-dièu sū-iū Wiki gĕ̤ng-tiàng |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikibooks** Cê̤ṳ-iù gì kuó-buōng |  | **Wikinews** Cê̤ṳ-iù gì sĭng-ùng |  |  |

 |

|  |
| --- |
|  Hiăng-diê ngṳ̄-ngiòng |
| English (Ĭng-ngṳ̄)    Nederlands (Hò̤-làng-ngṳ̄)    Deutsch (Dáik-ngṳ̄)    Svenska (Sôi-diēng-ngṳ̄) Français (Huák-ngṳ̄)    Italiano (É-dâi-lé-ngṳ̄)    Русский (Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄)    Español (Să̤-băng-ngà-ngṳ̄) Português (Buò-dò̤-ngà-ngṳ̄)    Polski (Pŏ̤-làng-ngṳ̄)    العربية (Ā-lá-báik-ngṳ̄)    Latin (Lá-dĭng-ngṳ̄) 中文 (Dṳ̆ng-ùng)    日本語 (Nĭk-buōng-ngṳ̄)    한국어 (Dièu-siēng-ngṳ̄)    Tiếng Việt (Uŏk-nàng-ngṳ̄) Bahasa Melayu  (Mā-lài-ngṳ̄)    Bahasa Indonesia  (Éng-nà̤-ngṳ̄)    文言 (Ùng-ngiòng)    Bân-lâm-gú (Mìng-nàng-ngṳ̄)    Hak-kâ-ngî (Káh-gă-ngṳ̄)    贛語 (Gáng-ngṳ̄) 粵語 (Uŏk-ngṳ̄)    吴语 (Ngù-ngṳ̄)    ภาษาไทย  (Thái-ngṳ̄)    (gó sâ̤...)    + |