# Tàu Hiĕk

chiék-uâng     **Tàu Hiĕk** （Bàng-uâ-cê）     —      **頭頁** （漢字）     切換

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|
*Wikipedia*
nè̤ng nè̤ng dŭ â̤ sāi siā gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hāi năk báik chiŏng, iū ṳ̀ng nāi dâi.—Lìng Cáik-sṳ̀** Gáu gĭng-dáng dŭ-liāng ô  **16,725** piĕng ùng-ciŏng |

 |

|  |
| --- |
| **Huăng-ngìng nṳ̄ guŏng-lìng Bànguâpedia, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Wikipedia!** Wikipedia sê cê̤ṳ-iù gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆, găk cŭ-uái, muōi siŏh ciáh nè̤ng dŭ â̤-sāi góng-hióng cê-gă gì dĭ-sék. Â̤ báik gōng Hók-ciŭ-uâ hĕ̤k-ciā Hók-ăng-uâ mâ̤? Huòi nṳ̄ gó găk lā̤ dīng sié-nó̤h?! Ká̤-ká̤ cà̤ lì chăng siŏh kă! Hiêng-káik-sì, Bànguâpedia dŭ-liāng ô **16,725 piĕng** ùng-ciŏng. Nē̤ng-gă sāi Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Bàng-uâ-cê gâe̤ng Háng-cê cà̤ siā ùng-ciŏng. Ciŏng-uâng có̤ sê-hō̤ sê-ngài? Ô sié-nó̤h é-giéng gióng-ngiê kī-dâe̤ng nṳ̄ gáu **Duâi chéu â** kó̤ làu uâ. 平話字是19世紀西方傳教士替閩東語福州話設計其羅馬文字。看儥來？無敆涉，Wikipedia教汝！ |
| *Mò̤ Bàng-uâ-cê gì páh-cê-huák? Mò̤-găh-siăh, kī-dâe̤ng nṳ̄ kó̤ cŭ-uái hâ-cái!* |
| *Min Dong language (Eastern Min) is one of the Sino-Tibetan languages spoken natively in the eastern part of Fujian Province (namely Fuzhou, Ningde and Matsu). Not a Min Dong speaker? Please come here if you have any comments or questions.* |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Bō̤-ciéng hō̤ ùng Liù-giù-guók
**Liù-giù-guók** sê gô-dā̤ gì siŏh ciáh guók-gă, găk hiêng-câi Nĭk-buōng Okinawa-gâing gâe̤ng Kagoshima-gâing gì Amami gùng-dō̤. Liù-giù diŏh Dài-uăng gâe̤ng Nĭk-buōng cĭ găng, dê-lī ôi-dé iā dâe̤ng-iéu. Gŏng-gé̤ṳ Liù-giù guăng-huŏng siā gì lĭk-sṳ̄-cṳ̆ «Dṳ̆ng-săng Sié-gáng», «Dṳ̆ng-săng Sié-puō» gâe̤ng «Giù-iòng Gé-sê̤ṳ» diē-sié gì gōng-huák, Liù-giù gùng-dō̤ sê iù nṳ̄-sìng Amamikyu cháung-cô̤ gì. Gáu-muōi-lāu Amamikyu gì duâi giāng biéng siàng Liù-giù có̤i cā gì guók-uòng, hô̤ lā̤ Tiĕng-sŏng-sê. Tiĕng-sŏng-sê diòng 15 ciáh guók-uòng, ké̤ṳk nè̤ng chuâng-ôi, ciòng-guók duâi luâng. 1187 nièng, iù Urasoe gì Aji Shunten tūng-ék Liù-giù. 1469 nièng, guók-uòng Siông Dáik ké̤ṳk dâi-sìng Siông Ièng chuàng-ôi. 15 gáu 16 sié-gī sê Liù-giù gì uòng-gĭng sì-gĭ, hī sêng-âu gì Liù-giù iā bó, gâe̤ng Dṳ̆ng-guók, Dièu-siēng, Tái-guók dēng dēng guók-gă dŭ ô có̤ sĕng-é. 1609 nièng, Nĭk-buōng gì Satsuma-huăng chĭng-liŏh Liù-giù, giòng-páuk liù-giù iâ hióng ĭ dièu-góng. 1879 nièng, Liù-giù ké̤ṳk Nĭk-buōng miĕk lâi, gāi miàng hô̤ lā̤ Okinawa-gâing. Liù-giù gâe̤ng Hók-ciŭ gì guăng-hiê iā chĭng, gĭng-dáng Dài-gĕ̤ng gó ô Liù-giù-guāng, gô-dā̤ sê dò̤ lā̤ dêu Liù-giù-nè̤ng gì. >>Sié lŏ̤h tĕ̤k...gó sâ̤** –
 Nṳ̄ â̤ báik mâ̤?
* 2022 nièng nièng-dā̤ Qatar gṳ̄-bâ̤ing guó **sié-nóh kă-giù bī-suói**?
* Ngò̤-lò̤-sṳ̆ găk 2022 nièng gâ̤eng Ukraine kăi-sṳ̄ páh **sié-nóh ciéng-cĕng** (dù)?
* Diòng-siók ô siŏh-cṳ̄ng có̤ ôi-sĕng sāi gì nó̤h, huăng-giāng sìng-mā â̤ dò̤ kó̤ kià kă-bōng-giâ buŏi, găk Nĭk-buōng ĕng siŏh-báh-nièng bô kō̤-ī biéng-có̤ sìng-mìng. Cuòi sê **sié-nó̤h**?
* Ĭng-guók gì **sié-nó̤h sĭng-ùng ciŭ-bó̤** â̤ buŏng 8 bĭk bēng-buōng hióng cuòng-giù huák-hèng?
* Gó-dā̤ Hók-ciŭ-nè̤ng ô cê-gă gì chiū-sié biēu-sê só-cê. **Ciŏng-ciŏng có̤ lī**?

**gó sâ̤** – **gĕng-sĭng** – **còng-dáung** |  |  Cê-mō̤ sáuk-īng

|  |
| --- |
|
*Nâ sê nṳ̄ mâ̤ báik wiki ngṳ̄-huák, có̤i hō̤ sĕng kó̤ să-buàng káh-dièu lâ.* |
| **Cê-mō̤ sáuk-īng:**

A
B
C
CH
D
E
*F*
G
H
I
*J*
*K*
L
M
N
NG
O
P
*Q*
*R*
S
T
U
*V*
*W*
*X*
*Y*
*Z*

**Dĕk-sṳ̀ hiĕk:**
Sū-iū hiĕk-miêng   Sū-iū lôi-biék
 |

 Dŏng-nièng gĭng-dáng
Gĭng-dáng sê 2026 nièng 06 nguŏk 9 hô̤, bái-nê. (sáuk-sĭng)
**6 nguŏk 9 hô̤**:

* **68 nièng**: Lò̤-mā Dá̤-guók huòng-dá̤ Nero(dù) cê̤ṳ-sák.
* **1898 nièng**: Muāng-chĭng gâe̤ng Ĭng-guók chiĕng-dêng *Diēng-táuk Hiŏng-gē̤ng Gái-cī Ciŏng-dèu*, ciŏng Sĭng-gái ciók ké̤ṳk Ĭng-guók, cĭ hâiu ciā dê-huŏng iù Ĭng-guók liāng Hiŏng-gē̤ng guāng-lī.
* **1928 nièng**: Dṳ̆ng-huà Mìng-guók Dṳ̆ng-iŏng Ngiēng-géu-iêng sìng-lĭk.
* **1934 nièng**: Mī-guók uâ-gă Walter Disney uâ gì Donald Duck găk Walt Disney Gŭng-sĭ gì dông-uâ-piéng diē-sié tàu huòi chók-hiêng.

**gò̤-lòng nguŏk** – **gó sâ̤**
 Cáuk-gă dù-piéng

**Săng-huŏng-chék-háe̤ng** sê Hók-ciŭ Gū-làu-kṳ̆ Nàng-âu-gă̤ biĕng-dău 3 dèu huŏng gâe̤ng 7 dèu háe̤ng gì tūng-chĭng. Ciā 3 dèu huŏng dŭ diŏh Nàng-âu-gă̤ gì să̤ hióng, áng iù báe̤k gáu nàng sông-sê̤ṳ sê Ĭ-gīng-huŏng, Ùng-ṳ̀-huŏng gâe̤ng Guŏng-liŏh-huŏng; 7 dèu háe̤ng dŭ găk dĕ̤ng hióng, iù báe̤k gáu nàng sông-sê̤ṳ sê Iòng-giò-háe̤ng, Lòng-guăng-háe̤ng, Ták-háe̤ng, Uòng-háe̤ng , Ăng-mìng-háe̤ng, Gṳ̆ng-háe̤ng, Gék-puòi-háe̤ng. Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié ô iā sâ̤ lĭk-sṳ̄ ìng-ŭk gì chió, ciā chió dŭ iā ô dĕk-sáik. 2009 nièng 6 nguŏk 9 hô̤, Săng-huŏng-chék-háe̤ng dŏng-sōng „Dṳ̆ng-guók 10 duâi Lĭk-sṳ̄ Ùng-huá Mìng-gă̤“, dáik gáu có̤i sâ̤ piéu. 2010 nièng, ké̤ṳk diâng có̤ Guók-gă 4A-ngék lṳ̄-iù gīng-kṳ̆, 2015 nièng bô gāi có̤ 5A-ngék.

**gó sâ̤** –  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Siâ-huôi** |

Céng-dê -
Gáu-ṳ̆k -
Gĭng-cá̤ -
Huák-lŭk -
Ìng-ŭk -
Lĭk-sṳ̄ -
Tā̤-ṳ̆k

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ùng-huá** |

Cŭng-gáu -
Diék-hŏk -
Hŭng-sṳ̆k -
Ĭng-ngŏk -
Īng-sĭk -
Mī-sŭk -
Ngṳ̄-ngiòng -
Ùng-hŏk

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Kuŏ-hŏk** |

Dê-cék -
Dê-lī -
Dông-ŭk -
Huá-hŏk -
Ké-chiông -
Sĕng-lī -
Sĕng-tái -
Séng-sék -
Sĭk-ŭk -
Só-hŏk -
Tiĕng-ùng -
Ŭk-lī

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Sié-gái** |

Ā-ciŭ -
Báe̤k Mī-ciŭ -
Dâi-iòng-ciŭ -
Dṳ̆ng-guók -
Ĕu-ciŭ -
Hĭ-ciŭ -
Nàng Mī-ciŭ

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hók-gióng** |

Hĭng-huá -
Mìng-báe̤k -
Mìng-dĕ̤ng -
Mìng-nàng -
Mìng-să̤ -
Sĕk-ék |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  Ciā-muói gĕ̤ng-tiàng |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikicommons** Cê̤ṳ-iù gì muòi-tā̤ cṳ̆-lâiu-kó |  | **Wiktionary** Cê-diēng gâe̤ng sṳ̀-diēng |  | **Wikisource** Cê̤ṳ-iù gì dù-cṳ̆-guāng |
|  | **Wikispecies** Tiĕng-â ék-chiék ô sĕng-mêng gì nó̤h |  | **MediaWiki** Wiki niōng-giông kăi-huák |  | **Meta-Wiki** Hiĕk-dièu sū-iū Wiki gĕ̤ng-tiàng |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikibooks** Cê̤ṳ-iù gì kuó-buōng |  | **Wikinews** Cê̤ṳ-iù gì sĭng-ùng |  |  |

 |

|  |
| --- |
|  Hiăng-diê ngṳ̄-ngiòng |
| English (Ĭng-ngṳ̄)    Nederlands (Hò̤-làng-ngṳ̄)    Deutsch (Dáik-ngṳ̄)    Svenska (Sôi-diēng-ngṳ̄) Français (Huák-ngṳ̄)    Italiano (É-dâi-lé-ngṳ̄)    Русский (Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄)    Español (Să̤-băng-ngà-ngṳ̄) Português (Buò-dò̤-ngà-ngṳ̄)    Polski (Pŏ̤-làng-ngṳ̄)    العربية (Ā-lá-báik-ngṳ̄)    Latin (Lá-dĭng-ngṳ̄) 中文 (Dṳ̆ng-ùng)    日本語 (Nĭk-buōng-ngṳ̄)    한국어 (Dièu-siēng-ngṳ̄)    Tiếng Việt (Uŏk-nàng-ngṳ̄) Bahasa Melayu  (Mā-lài-ngṳ̄)    Bahasa Indonesia  (Éng-nà̤-ngṳ̄)    文言 (Ùng-ngiòng)    Bân-lâm-gú (Mìng-nàng-ngṳ̄)    Hak-kâ-ngî (Káh-gă-ngṳ̄)    贛語 (Gáng-ngṳ̄) 粵語 (Uŏk-ngṳ̄)    吴语 (Ngù-ngṳ̄)    ภาษาไทย  (Thái-ngṳ̄)    (gó sâ̤...)    + |