Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1982 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 19 sié-gī | **20 sié-gī** | 21 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1950 nièng-dâi | 1960 nièng-dâi | 1970 nièng-dâi | **1980 nièng-dâi** | 1990 nièng-dâi | 2000 nièng-dâi | 2010 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1977 nièng | 1978 nièng | 1979 nièng | 1980 nièng | 1981 nièng | **1982 nièng** | 1983 nièng | 1984 nièng | 1985 nièng | 1986 nièng | 1987 nièng |

**1982 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Sĭng-iū nièng — *gáu* — Ìng-sáe̤k nièng |
| Gregorius lĭk | 1982 nièng MCMLXXXII |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 13 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2526 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4679 nièng |
| Huòi-lĭk | 1403~1404 |
| Nĭk-buōng nièng-hô̤ | Ciĕu-huò (昭和) 57 nièng |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2642 nièng |
| Tàng-gī | 4315 nièng |
| Mìng-guók | 71 nièng |
| Ciō-tā̤-lĭk | 71 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5742~5743 |
| Să̤-câung-lĭk | ĭng tiék giĕ *(lcags mo bya)* — *gáu* — iòng cūi kēng *(chu pho khyi)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 2037 – 2038 |
| - *Shaka Samvat* | 1904 – 1905 |
| Iran lĭk | 1360 – 1361 |
| Runic lĭk | 2232 |
| Assyria lĭk | 6732 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1976~1977 |

**1982 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ngô.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié

* 11 nguŏk 10 hô̤: Leonid Brezhnev (1906 nièng chók-sié)
# Gê̤ṳng-huò-dōng (Mī-guók)

| Gê̤ṳng-huò-dōng |
| --- |
| Republican Party |
|  |
| gāng-siā |
GOP (Grand Old Party) |
| Ciō-sĭk |
Ronna McDaniel (MI) |
| Gióng-lĭk-ciā |
Alvan E. Bovay Horace Greeley Edwin D. Morgan Henry Jarvis Raymond Amos Tuck |
| Gióng-lĭk |
1854 nièng 3 nguŏk 20 hô̤​ (1854-03-20)  |
| Cĭ-sèng |
Whig Party (majority) Free Soil Party Liberty Party Anti-Nebraska Party North American Party |
| Cūng-buô |  Mī-guók Washington, D.C. |
| Dōng-uòng  (2021) |  36,132,743 |
| Guók-cié lièng-mèng | Guók-cié Mìng-ciō Lièng-mèng |
| Ngàng-sáik |      è̤ng-sáik |
| Chăng-ngiê-iêng | 50 / 100 |
| Cé̤ṳng-ngiê-iêng | 213 / 435 |
| Ciŭ-diōng | 27 / 50 |
| Ciŭ chăng-ngiê-iêng | 1,091 / 1,972 |
| Ciŭ cé̤ṳng-ngiê-iêng | 2,912 / 5,411 |
| Hāi-ngôi liāng-tū cūng-dók | 1 / 5 |
| Hāi-ngôi liāng-tū chăng-ngiê-iêng | 12 / 97 |
| Hāi-ngôi liāng-tū cé̤ṳng-ngiê-iêng | 9 / 91 |
| Sōng-gṳ̄ biĕu-cé |
|  |
| Uōng-câng |
| www.gop.com |

**Gê̤ṳng-huò-dōng** (共和黨, Ĭng-ngṳ̄: Republican Party) sê Mī-guók gì siŏh ciáh céng-dōng, iâ sê Mī-guók có̤i duâi gì 2 ciáh céng-dōng cĭ ék (gó ô siŏh ciáh sê Mìng-ciō-dōng). 1854 nièng sìng-lĭk.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
# Ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

Ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng
**Ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng** (烏種儂), iâ hô̤ lā̤ **háik-ìng** (黑人), sê ìng-lôi gì 3 cṳ̄ng ìng-cṳ̄ng cĭ ék, ék-buăng dêu diŏh iĕk-dái dê-kṳ̆.

Ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng có̤i cā dêu diŏh Hĭ-ciŭ, hŭ-uái bī-gáu lŏk-hâiu. Gáu-muōi-lāu Ĕu-ciŭ-nè̤ng kăi-sṳ̄ sĭk-mìng Hĭ-ciŭ, ciŏng iā sâ̤ ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng mâ̤ gáu Mī-ciŭ có̤ háik-nù. Hī sèng-âu Băh-cṳ̄ng-nè̤ng káng-mâ̤-kī ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng, ciŏng ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng hô̤ lā̤ „negro“, Hók-ciŭ-nè̤ng iâ ciŏng ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng miĕk-chĭng hô̤ lā̤ „ŭ-tók-gūi“ (烏黜鬼).

Có̤i cā ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng găk Mī-guók dê-ôi iā dă̤, gáu 20 sié-gī 50 nièng-dâi, lŭk-sṳ̆ Martin Luther King huák-dông ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng mìng-guòng ông-dông, ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng gì dê-ôi ciáh gâe̤ng băh-cṳ̄ng-nè̤ng bìng-dēng.

Ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng gì bìng-gĭng sĭng-tā̤ só-cék sê sié-gái gà̤-dēng siū-iū ìng-cṳ̄ng diē-sié có̤i hō̤ gì, gó-chṳ̄ iā sâ̤ chók-miàng gì tā̤-ṳ̆k ông-dông-uòng sê ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng. Mī-guók sèng cūng-tūng Barack Obama iâ sê siŏh ciáh ŭ-cṳ̄ng-nè̤ng.
# 1 nguŏk 20 hô̤

**1 nguŏk 20 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 20 gĕ̤ng , liê nièng-dā̤ gó ô 345 gĕ̤ng (nông-nièng 346 gĕ̤ng).

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Dâi Bók-liĕk-diĕng

Dâi Bók-liĕk-diĕng.
**Dâi Bók-liĕk-diĕng** (大不列顚, Ĭng-ngṳ̄: Great Britain) sê Ĕu-ciŭ gì 1 ciáh dō̤, iù Bók-liĕk-diĕng siông gì Ĭng-gáik-làng, Sŭ-gáik-làng, Ŭi-ī-sê̤ṳ cū-siàng.
# 1639 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 16 sié-gī | **17 sié-gī** | 18 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1600 nièng-dâi | 1610 nièng-dâi | 1620 nièng-dâi | **1630 nièng-dâi** | 1640 nièng-dâi | 1650 nièng-dâi | 1660 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1634 nièng | 1635 nièng | 1636 nièng | 1637 nièng | 1638 nièng | **1639 nièng** | 1640 nièng | 1641 nièng | 1642 nièng | 1643 nièng | 1644 nièng |

**1639 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Muô-ìng nièng — *gáu* — Gī-māu nièng |
| Gregorius lĭk | 1639 nièng MDCXXXIX |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 10 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2183 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4336 nièng |
| Huòi-lĭk | 1049~1050 |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2299 nièng |
| Tàng-gī | 3972 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5399~5400 |
| Să̤-câung-lĭk | iòng tù hū *(sa pho stag)* — *gáu* — ĭng tù tó *(sa mo yos)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1694 – 1695 |
| - *Shaka Samvat* | 1561 – 1562 |
| Iran lĭk | 1017 – 1018 |
| Runic lĭk | 1889 |
| Assyria lĭk | 6389 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1633~1634 |

**1639 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-lĕ̤k; găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-nê. Ciā nièng găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié bī Julius Lĭk-huák cā 10 gĕ̤ng. Buô-hông guók-gă găk 1923 nièng ī-sèng gó lā̤ sāi Julius Lĭk-huák.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Namibia

| Namibia Gê̤ṳng-huò-guókRepublic of Namibia |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**Unity, Liberty, Justice "tuàng-giék, cê̤ṳ-iù, céng-ngiê" |
| **Guók-gŏ̤:** Namibia, Land of the Brave "Namibia, ṳ̄ng-gāng gì tū-dê"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Windhoek |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Ĭng-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì guók-gă ngṳ̄-ngiòng |
Afrikaans-ngṳ̄, Dáik-ngṳ̄, Herero-ngṳ̄, Khoekhoe-ngṳ̄, Ovambo-ngṳ̄, Kwangali-ngṳ̄, Tswana-ngṳ̄, Lozi-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì dê-kṳ̆ ngṳ̄-ngiòng |
!Kung-ngṳ̄, Gciriku-ngṳ̄, Mbukushu-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ék-dōng iŭ-sié, buáng-cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Netumbo Nandi-Ndaitwah |
| • hó-cūng-tūng  |
Lucia Witbooi |
| • cūng-lī  |
Elijah Ngurare |
| • hó-cūng-lī  |
Natangwe Ithete |
| • Có̤i-gŏ̤ huák-guăng  |
Peter Shivute |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Ciòng-guók Ūi-uòng-huôi |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Guók-mìng Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
825,615 km2 (318,772 sq mi) (dâ̤ 34 miàng) |
| Ìng-kēu |
| • 2020 nièng gū-gié |
2,550,226 (dâ̤ 140 miàng) |
| • 2011 nièng puō-că |
2,113,077 |
| • Mĭk-dô̤ |
3.2/km2 (8.3/sq mi) (dâ̤ 235 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$23.855 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$9,542 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2021 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$10.927 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$4,371 |
| Gini (2015 nièng) |
59.1 gŏ̤ |
| HDI (2019 nièng) |  0.646 dṳ̆ng · dâ̤ 130 miàng |
| Huó-bê |
Namibia dollar (NAD) Nàng-hĭ rand (ZAR) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+2 (CAST) |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
cō̤ |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+264 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
NA |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.na |

**Namibia** sê Hĭ-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
# 1880 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 18 sié-gī | **19 sié-gī** | 20 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1850 nièng-dâi | 1860 nièng-dâi | 1870 nièng-dâi | **1880 nièng-dâi** | 1890 nièng-dâi | 1900 nièng-dâi | 1910 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1875 nièng | 1876 nièng | 1877 nièng | 1878 nièng | 1879 nièng | **1880 nièng** | 1881 nièng | 1882 nièng | 1883 nièng | 1884 nièng | 1885 nièng |

**1880 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Gī-māu nièng — *gáu* — Gĕng-sìng nièng |
| Gregorius lĭk | 1880 nièng MDCCCLXXX |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 12 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2424 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4577 nièng |
| Huòi-lĭk | 1297~1298 |
| Nĭk-buōng nièng-hô̤ | Mìng-dê (明治) 13 nièng |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2540 nièng |
| Tàng-gī | 4213 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5640~5641 |
| Să̤-câung-lĭk | ĭng tù tó *(sa mo yos)* — *gáu* — iòng tiék lṳ̀ng *(lcags pho 'brug)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 1935 – 1936 |
| - *Shaka Samvat* | 1802 – 1803 |
| Iran lĭk | 1258 – 1259 |
| Runic lĭk | 2130 |
| Assyria lĭk | 6630 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1874~1875 |

**1880 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-sé; găk Julius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh nông-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-nê. Ciā nièng găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié bī Julius Lĭk-huák cā 12 gĕ̤ng. Buô-hông guók-gă găk 1923 nièng ī-sèng gó lā̤ sāi Julius Lĭk-huák.

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Niū-iók-chê

|  |
| --- |
| **Niū-iók** |
| —  **Siàng-chê**  — |
| **The City of New York** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Gì** |  **Hŭi-ciŏng** |

 |
| Niū-iók |
| Guók-gă
  |  Mī-guók
 |
| Ciŭ
  | Niū-iók
 |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 1,213.37 km2 |
| **Ìng-kēu** (2010) |
|  - Dŭ-liāng | 8,175,133 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
6,737.5/km2 |

**Niū-iók-chê** (紐約市) sê Mī-guók gì chék duâi siàng-chê.

## Hèng-céng Dăng-ôi

## Lĭk-sṳ̄

## Dê-lī

## Ùng-huá

### Ngiê-sŭk

### Lṳ̄-iù

### Cŭng-gáu
# 1 nguŏk 27 hô̤

**1 nguŏk 27 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 27 gĕ̤ng , liê nièng-dā̤ gó ô 338 gĕ̤ng (nông-nièng 339 gĕ̤ng).

## Cáik-nĭk

* Iù-tái-nè̤ng Duâi Dù-sák Gé-niêng Nĭk

## Duâi dâi

## Chók-sié

## Guó-sié
# Morocco

| Morocco Uòng-guókالمملكة المغربية‎ ⴰⴽⵓⵛ, ⴰⵎⵓⵔ, ⴰⴳⵍⵍⵉⴷ |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**الله، الوطن، الملك‎ ⴰⴽⵓⵛ, ⴰⵎⵓⵔ, ⴰⴳⵍⵍⵉⴷ "Allah, cū-guók, guók-uòng" |
| **Guók-gŏ̤:** النشيد الوطني المغربي‎ ⵉⵣⵍⵉ ⴰⵏⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ "Morocco Guók-gŏ̤" 時長：1 分，8 秒。1:08 |
|  |
| Siū-dŭ |
Rabat |
| Có̤i duâi siàng-chê |
Casablanca |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Ā-lá-báik-ngṳ̄, Berber-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, buáng-gŭng-ciō lĭk-hiēng |
|  |
| • guók-uòng  |
Mohammed 6-sié |
| • siū-sióng  |
Aziz Akhannouch |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| • Siông-ngiê-iêng |
Chăng-ngiê-iêng |
| • Hâ-ngiê-iêng |
Cé̤ṳng-ngiê-iêng |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
710,850 km2 (274,460 sq mi) (dâ̤ 39 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
0.056 |
| Ìng-kēu |
| • 2020 nièng gū-gié |
37,112,080 (dâ̤ 39 miàng) |
| • Puō-că |
33,848,242 (dâ̤ 2014 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
50.0/km2 (129.5/sq mi) |
| GDP (PPP) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$332.358 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$9,339 |
| GDP (mìng-ngiê) |
2019 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$122.458 sĕk-é |
| • Bìng-gĭng |
$3,441 |
| Gini (2015 nièng) |
40.3 dṳ̆ng |
| HDI (2019 nièng) |  0.686 dṳ̆ng · dâ̤ 121 miàng |
| Huó-bê |
Morocco dirham (MAD) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+1 |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+212 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
MA |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.ma المغرب. |

**Morocco** sê Hĭ-ciŭ să̤-buô gì siŏh ciáh guók-gă.