Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nò̤-ŭi

| Nò̤-ŭi Uòng-guókKongeriket Norge Kongeriket Noreg
*gì-tă câi-dê ngṳ̄-ngiòng** Norgga gonagasriika Nøørjen gånkarijhke Vuona gånågisrijkka
 |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Guók-gŏ̤:** Ja, vi elsker dette landet "Sê, nē̤ng-gă ái ciā guók-gă" **Uòng-gă sê̤ṳng-gŏ̤:** Kongesangen guók-uòng gì gŏ̤"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Oslo |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Nò̤-ŭi-ngṳ̄, Sami-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì guók-gă ngṳ̄-ngiòng |
Kven-ngṳ̄, Rom-ngṳ̄, Scandorom-ngṳ̄, Nò̤-ŭi chiū-ngṳ̄ |
| Céng-hū |
dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng |
|  |
| • guók-uòng  |
Harald 5-sié |
| • siū-sióng  |
Jonas Gahr Støre |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ngiê-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
385,207 km2 (148,729 sq mi) (dâ̤ 61 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
5.32 |
| Ìng-kēu |
| • 2026 nièng gū-gié |  5,627,400 (dâ̤ 118 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
14.6/km2 (37.8/sq mi) (dâ̤ 213 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$350 sĕk-é (dâ̤ 49 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$64,856 (dâ̤ 6 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2020 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng |
$366 sĕk-é (dâ̤ 33 miàng) |
| • Bìng-gĭng |
$67,987 (dâ̤ 4 miàng) |
| Gini (2019 nièng) |  25.4 dă̤ |
| HDI (2022 nièng) |  0.966 cĭng gŏ̤ · dâ̤ 2 miàng |
| Huó-bê |
Nò̤-ŭi krone (NOK) |
| Sì-kṳ̆ | UTC+1 (CET) |
| • Hâ-lêng-sì (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Sì-găng gáik-sék |
dd.mm.yyyy |
| Gă-ê̤ṳng diêng-nguòng |
230V - 50 Hz |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+47 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
NO |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.no |

**Nò̤-ŭi** (挪威, Nò̤-ŭi-ngṳ̄: *Kongeriket Norge*  / *Kongeriket Noreg* ) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Báe̤k-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi. Nò̤-ŭi sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.

## Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
# 1999 nièng

|  |  |
| --- | --- |
| **Chiĕng-gī:** | **2 chiĕng-gī** |
| **Sié-gī:** | 19 sié-gī | **20 sié-gī** | 21 sié-gī |
| **Nièng-dâi:** | 1960 nièng-dâi | 1970 nièng-dâi | 1980 nièng-dâi | **1990 nièng-dâi** | 2000 nièng-dâi | 2010 nièng-dâi | 2020 nièng-dâi |
| **Nièng:** | 1994 nièng | 1995 nièng | 1996 nièng | 1997 nièng | 1998 nièng | **1999 nièng** | 2000 nièng | 2001 nièng | 2002 nièng | 2003 nièng | 2004 nièng |

**1999 nièng găk gì-tă lĭk-huák**| Găng-ciĕ | Muô-ìng nièng — *gáu* — Gī-māu nièng |
| Gregorius lĭk | 1999 nièng MCMXCIX |
| Julius lĭk | bī Gregorius lĭk cā 13 gĕ̤ng |
| Hŭk-lĭk | 2543 nièng |
| Dô̤-gáu-lĭk | 4696 nièng |
| Huòi-lĭk | 1420~1421 |
| Nĭk-buōng nièng-hô̤ | Bìng-sìng (平成) 11 nièng |
| Nĭk-buōng Huòng-gī | 2659 nièng |
| Tàng-gī | 4332 nièng |
| Mìng-guók | 88 nièng |
| Ciō-tā̤-lĭk | 88 nièng |
| Hĭ-báik-lài-lĭk | 5759~5760 |
| Să̤-câung-lĭk | iòng tù hū *(sa pho stag)* — *gáu* — ĭng tù tó *(sa mo yos)* |
| Hindu lĭk |  |
| - *Vikram Samvat* | 2054 – 2055 |
| - *Shaka Samvat* | 1921 – 1922 |
| Iran lĭk | 1377 – 1378 |
| Runic lĭk | 2249 |
| Assyria lĭk | 6749 nièng |
| Ethiopia lĭk | 1993~1994 |

**1999 nièng** găk Gregorius Lĭk-huák diē-sié sê siŏh ciáh bìng-nièng, tàu gĕ̤ng sê bái-ngô.

## Duâi dâi

* 12 nguŏk 20 hô̤: Buò-dò̤-ngà ciŏng Ó̤-muòng gì ciō-guòng iè-gău ké̤ṳk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók.

## Chók-sié

## Guó-sié
# 4 nguŏk 12 hô̤

**4 nguŏk 12 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 102 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 103 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 263 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* 1927 nièng: Sé-ék-nê Sê̤ṳ-giông

## Chók-sié

## Guó-sié
# 11 nguŏk 4 hô̤

**11 nguŏk 4 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 308 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 309 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 57 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* **1869 nièng**: Ĭng-guók kuŏ-hŏk căk-cé «Cê̤ṳ-iòng» kăi-sṳ̄ chók-bēng.
* **1913 nièng**: Uòng Sié-kāi mêng-lêng **gāi-sáng Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng**.
* **1921 nièng**: Adolf Hitler diŏh Munich **sìng-lĭk Sturmabteilung**.
* **1922 nièng**: Ĭng-guók kō̤-gū-hŏk-gă Howard Carter găk Ăi-gĭk gì Dá̤-uòng-gók huák-hiêng Gū Ăi-gĭk Pharaoh (guók-uòng) **Tutankhamun gì muó KV-62**.

## Chók-sié

## Guó-sié
# Sardinia

|  |
| --- |
| **Sardinia** |
| —  **Duâi-kṳ̆**  — |
|

|  |
| --- |
|  **Gì** |

 |
| Sardinia gì ôi-dé |
| Guók-gă
 | É-dâi-lé
 |
| Siū-hū | Cagliari |

**Sardinia** sê É-dâi-lé gì siŏh ciáh duâi-kṳ̆.
# Huōi-sĭng

Huōi-sĭng
**Huōi-sĭng**(火星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ 4 lăk giàng-sĭng.

| Tái-iòng-hiê |
| --- |
|  |
| **Diâng-sĭng**: | Nĭk-tàu |
| **Giàng-sĭng**: | Cūi-sĭng · Gĭng-sĭng · Dê-giù · Huōi-sĭng · Mŭk-sĭng · Tū-sĭng · Tiĕng-uòng-sĭng · Hāi-uòng-sĭng |
| **Ā̤-giàng-sĭng**: | Ceres · Mìng-uòng-sĭng · Haumea · Makemake · Eris |
| **Ôi-sĭng**: | Nguŏk· Huōi-sĭng gì · Mŭk-sĭng gì · Tū-sĭng gì · Tiĕng-uòng-sĭng gì · Hāi-uòng-sĭng gì |
| **Chēng-chiū-sĭng**: | Halley Chēng-chiū-sĭng · Encke Chēng-chiū-sĭng |
| **Gì-tă**: | Siēu-giàng-sĭng-dâi· Kuiper-dâi · Scattered disc · Oort-hùng |
# 11 nguŏk 1 hô̤

**11 nguŏk 1 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 305 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 306 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 60 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* **1611 nièng**: William Shakespeare gì có̤i-hâiu siŏh buô cáuk-pīng «The Tempest» diŏh Ĭng-guók Lùng-dŭng siông-iáng.
* **1755 nièng**: Buò-dò̤-ngà Lisboa hô-gê̤ṳng huák-sĕng **iā duâi gì hāi-lâung**, sī iā sâ̤ nè̤ng.
* **1922 nièng**: Tū-ī-gì gì liāng-dô̤-ìng Mustafa Kemal Atatürk sŏng-buó **hié-dṳ̀ gŭng-ciō-cié**.
* **1952 nièng**: Mī-guók kăi-sṳ̄ ngiēng-géu ciŏng có̤ kĭng-dâng.

## Chók-sié

## Guó-sié
# Niū-iók-ciŭ

|  |
| --- |
| **Niū-iók** |
| —  **Ciŭ**  — |
| **State of New York** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Gì** |  **Hŭi-ciŏng** |

 |
| Niū-iók gì ôi-dé |
| Guók-gă
  |  Mī-guók
 |
| Siū-hū | Albany |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 54,555 km2 |
| **Ìng-kēu** (2018) |
|  - Dŭ-liāng | 19,542,209 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
358.2/km2 |

**Niū-iók-ciŭ** ( 紐約州, Ĭng-ngṳ̄: State of New York) sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
# Manitoba

|  |
| --- |
| **Manitoba** |
| —  **Sēng**  — |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Gì** |  **Hŭi-ciŏng** |

 |
|  gì ôi-dé |
| Guók-gă
  |  Gă-nā-dâi
 |
| Siū-hū | Winnipeg |
| **Miêng-cék** |
|  - Dŭ-liāng
  | 649,950 km2 |
| **Ìng-kēu** (2016) |
|  - Dŭ-liāng | 1,278,365 nè̤ng |
|  - Mĭk-dô |
2/km2 |

**Manitoba** sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.
# 10 nguŏk 15 hô̤

**10 nguŏk 15 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 288 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 289 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 77 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* **1815 nièng**: Huák-guók huòng-dá̤ **Napoléon Bonaparte** ké̤ṳk Ĭng-guók nè̤ng làu-huóng gáu Saint Helena, gáu-muōi-lāu sī diŏh hŭ-uái.
* **1962 nièng**: Sŭ-lièng ciŏng dô̤-dâng hâ gáu Gū-bă kó̤, gâe̤ng Mī-guók chă-nék-giāng buóh páh kī kó̤. Cuòi cêu sê **Gū-bă dô̤-dâng nguòi-gĭ**.
* **1984 nièng**: Dài-uăng cáuk-gă Gŏng-nàng diŏh Mī-guók ké̤ṳk Dài-uăng céng-hū gó gì háik-siâ-huôi gì nè̤ng áng-sák, cuòi cêu sê **Gŏng-nàng Áng**.
* **2003 nièng**: Dṳ̆ng-guók tàu ciáh cái-ìng hĭ-sùng **Sìng-ciŭ 5 hô̤** siông-tiĕng.

## Chók-sié

## Guó-sié
# Mìng-dê Tiĕng-huòng

Mìng-dê Tiĕng-huòng
**Mìng-dê Tiĕng-huòng** (Nĭk-buōng-ngṳ̄: 明治天皇 (めいじてんのう), 1852 n. 11 ng. 3 h. - 1912 n. 7 ng. 30 h.), miàng **Mutuhito** (睦仁 (むつひと)), sê Nĭk-buōng dâ̤ 122 dâi tiĕng-huòng, 1867 nièng gáu 1912 nièng câi-ôi. Ĭ câi-ôi gì sèng-âu huák-sĕng Mìng-dê Mì-sĭng.
# 10 nguŏk 7 hô̤

**10 nguŏk 7 hô̤** sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié siŏh nièng gì dâ̤ 280 gĕ̤ng (nông-nièng dâ̤ 281 gĕ̤ng), liê nièng-dā̤ gó ô 85 gĕ̤ng .

## Cáik-nĭk

## Duâi dâi

* **1849 nièng**: Mī-guók cáuk-gă **Edgar Allan Poe** diŏh Maryland Baltimore gì siŏh ciáh ĭ-dêng diē-sié bâng-sī.
* **1936 nièng**: Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì È̤ng 1, È̤ng 2, È̤ng 4 săng ciáh huŏng-miêng-gŭng diŏh Găng-sé̤ṳk gì Huôi-nìng huôi-hăk, **„Diòng-cĭng“ ciék-sók**.
* **1949 nièng**: **Dáik-é-cié Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók** găk Sŭ-lièng gì bō̤-hô giâ diŏh Dĕ̤ng Báik-lìng sìng-lĭk, ciā guók-gă ék-buāng ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „Dĕ̤ng-dáik“.
* **1976 nièng**: **Huà Guók-hŭng** ciék-tá̤ Mò̤ Dĕk-dŭng, có̤ Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng Dṳ̆ng-iŏng Ūi-uòng-huôi gì ciō-sĭk.

## Chók-sié

## Guó-sié