Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hĭ-ciŭ

Hĭ-ciŭ diŏh sié-gái siông.
**Hĭ-ciŭ** (非洲), ciòng miàng **Ā-hĭ-lé-gă** (阿非利加), sê sié-gái dâ̤ 2 duâi gì dâi-lṳ̆k, miêng-cék 30,221,532 km², sê dê-giù biēu miêng-cék gì 6.0%, ciòng-buô lṳ̆k-dê miêng-cék gì 20.4%. 2005 nièng tūng-gié, gê̤ṳng-cūng ô 8.9 é nè̤ng sĕng-uăk diŏh Hĭ-ciŭ, dâi-kái sê sié-gái ciòng-buô ìng-kēu gì 14%.

Hĭ-ciŭ báe̤k-buô sê Dê-dṳ̆ng-hāi, dĕ̤ng-báe̤k buô sê Suez Ông-ò̤ gâe̤ng È̤ng-hāi, dĕ̤ng-nàng buô sê Éng-dô-iòng, să̤ buô sê Dâi-să̤-iòng.

Hĭ-ciŭ ké̤ṳk nêng-ùi sê ìng-lôi huák-nguòng gì dê-huŏng.

## Mìng-chĭng gì lài-lĭk

"Hĭ-ciŭ" găk Să̤-huŏng ngṳ̄-ngiòng diē-sié sê „**Africa**“: „**Afri**“ sê gū-cā sĕng-uăk diŏh Báe̤k Hĭ Carthago dê-kṳ̆ gì mìng-cŭk gì miàng; "**-ca**" sê Lá-dĭng-ngṳ̄ gì sṳ̀-muōi, é-sé̤ṳ sê "guók-gă hĕ̤k-ciā liāng-tū".

## Guók-gă

* Burundi
* Djibouti
* Eritrea
* Ethiopia
* Kenya
* Comoros
* Rwanda
* Seychelles
* Somalia
* Somaliland -- buô-hông sìng-nêng
* Tanzania
* Uganda
* Cameroon
* Congo Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók
* Congo Gê̤ṳng-huò-guók
* Chiáh-dô̤ Guinea
* Gabon
* São Tomé gâe̤ng Príncipe
* Dṳ̆ng-hĭ Gê̤ṳng-huò-guók
* Algeria
* Ăi-gĭk
* Nàng Sudan
* Lṳ̄-bī-ā
* Morocco
* Sahrawi Ā-lá-báik Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók -- buô-hông sìng-nêng
* Sudan
* Tunisia
* Angola
* Botswana
* Nàng-hĭ
* Lesotho
* Madagascar
* Malawi
* Mauritius
* Mozambique
* Namibia
* Eswatini
* Zambia
* Zimbabwe
* Benin
* Burkina Faso
* Cabo Verde
* Côte d'Ivoire
* Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Liberia
* Mali
* Mauritania
* Niger
* Nigeria
* Senegal
* Sierra Leone
* Chad
* Togo

## Dê-kṳ̆

* Canary Gùng-dō̤ -- sṳ̆k Să̤-băng-ngà
* Ceuta -- sṳ̆k Să̤-băng-ngà
* Melilla -- sṳ̆k Să̤-băng-ngà
* Madeira -- sṳ̆k Buò-dò̤-ngà
* Ĭng-guók Éng-dô-iòng Liāng-tū -- sṳ̆k Ĭng-guók
* Mayotte -- sṳ̆k Huák-guók
* Réunion -- sṳ̆k Huák-guók
* Saint Helena, Ascension gâe̤ng Tristan da Cunha -- sṳ̆k Ĭng-guók

## Chăng-kō̤
# Huá-siŏh

*Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。*

---

huá-siŏh ngṳ̀
**Huá-siŏh** (化石, iâ â̤ tĕ̤k „**huá-sĭk**“), sê cī làu diŏh siŏh-tàu diē-sié gì gū-sĕng-ŭk sĭ-tā̤, ék-buăng sê gū-sĕng-ŭk gì gáuk-gáuk gâe̤ng buói-káe̤k.
# Venezuela

| Venezuela Bolívar Gê̤ṳng-huò-guókRepública Bolivariana de Venezuela |
| --- |
|
guók-gì

guók-hŭi

 |
| **Gáik-ngiòng:**Dios y Federación "Siông-dá̤ gâe̤ng Lièng-băng" |
| **Guók-gŏ̤:** Gloria al Bravo Pueblo "Ìng-ê̤ṳ sṳ̆k īng-gāng gì ìng-mìng"  |
|  |
| Siū-dŭ gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê |
Caracas |
| Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng |
Să̤-băng-ngà-ngṳ̄ |
| Sìng-nêng gì dê-kṳ̆ ngṳ̄-ngiòng |

26 cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng
* Piapoco-ngṳ̄ Baniwa-ngṳ̄ Locono-ngṳ̄ Wayuu-ngṳ̄ Warao-ngṳ̄ Pemón-ngṳ̄ Panare-ngṳ̄ Ye'kuana-ngṳ̄ Yukpa-ngṳ̄ Carib-ngṳ̄ Akawaio-ngṳ̄ Japrería-ngṳ̄ Mapoyo-ngṳ̄ Yawarana-ngṳ̄ Hodï-ngṳ̄ Puinave-ngṳ̄ Jivi-ngṳ̄ Barí-ngṳ̄ Uruak-ngṳ̄ Sapé-ngṳ̄ Pumé-ngṳ̄ Piaroa-ngṳ̄ Yanomamö-ngṳ̄ Sanumá-ngṳ̄ Yanam-ngṳ̄ Yeral-ngṳ̄
 |
| Céng-hū |
lièng-băng, cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók |
|  |
| • cūng-tūng  |
Delcy Rodríguez |
| • hó-cūng-tūng  |
Delcy Rodríguez |
| Lĭk-huák gĭ-gáiu |
Ciòng-guók Dâi-biēu Dâi-huôi |
| Miêng-cék |
| • Dŭ-liāng |
916,445 km2 (353,841 sq mi) (dâ̤ 32 miàng) |
| • cūi-mĭk (%) |
3.2 |
| Ìng-kēu |
| • 2018 nièng gū-gié | 28,887,118 (dâ̤ 45 miàng) |
| • Mĭk-dô̤ |
33.74/km2 (87.4/sq mi) (dâ̤ 144 miàng) |
| GDP (PPP) |
2022 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $141.946 sĕk-é (dâ̤ 78 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $5,273 (dâ̤ 159 miàng) |
| GDP (mìng-ngiê) |
2022 nièng gū-gié |
| • Dŭ-liāng | $43.546 sĕk-é (dâ̤ 88 miàng) |
| • Bìng-gĭng | $1,617 (dâ̤ 145 miàng) |
| Gini (2013 nièng) |  44.8 dṳ̆ng |
| HDI (2019 nièng) |  0.711 gŏ̤ · dâ̤ 113 miàng |
| Huó-bê |
Venezuela bolívar (VED) |
| Sì-kṳ̆ | UTC-4 (VET) |
| Sì-găng gáik-sék |
dd/mm/yyyy (CE) |
| Kŭi-chiă huŏng-hióng |
iêu |
| Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ |
+58 |
| ISO 3166 dâi-hô̤ |
VE |
| Uōng-mĭk sáuk-siā |
.ve |

**Venezuela** sê Nàng Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
# Lâu-hū

| ?Lâu-hū |
| --- |
|  |
| Lâu-hū |
| bō̤-hô câung-huóng |
|  Bìng-ngùi (EN) |
| huá-siŏh huōng-ôi |
| Pleistocene chĕ̤-gĭ – hiêng-câi |
| **sĕng-ŭk hŭng-lôi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| gái: | Animalia  |
| muòng: | Chordata  |
| gŏng: | Mammalia  |
| mŭk: | Carnivora  |
| kuŏ: | Felidae  |
| sṳ̆k: | *Panthera*  |
| cṳ̄ng: | P. tigris  |

 |
| Hŏk-miàng |
| Panthera tigris (Linnaeus, 1758) |
| ê-miàng |
| Felis tigris Linnaeus, 1758
Tigris striatus Severtzov, 1858
Tigris regalis Gray, 1867 |

**Lâu-hū** (老虎) iâ hô̤ lā̤ **hū** (虎), sê siŏh cṳ̄ng mà-kuŏ gì buô-ṳ̄ dông-ŭk, iâ sê gĭng-dáng mà-kuŏ dông-ŭk dâi-dŏng tā̤-hìng có̤i duâi gì siŏh cṳ̄ng.

Hū iâ sê sĕk-nê săng-ngáu (十二生肖) cĭ ék, dó̤i-éng gì dê-ciĕ (地支) sê ìng (寅), sèng-dāu sê ngù, â-dāu sê tó.

## Sṳ̆k-ngṳ̄

* **Lâu-hū guá só-ciŏ** (老虎掛素珠): bī-ê̤ṳ gā cṳ̀-pĭ.

| Săng-sáiu |
| --- |
| Chṳ̄ | Ngù | Hū | Tó | Lṳ̀ng | Siè | Mā | Iòng | Gàu | Giĕ | Kēng | Dṳ̆ |